Նորայր Զուլոյան –75
75 տարի՝ ծառայություն հիշողությանը, հայրենիքին և ազգին
Վանաձորի սրտում կա մի տարածք, որը առաջին հայացքից թանգարան է հիշեցնում, բայց իրականում ապրող պատմություն է։ Լուսանկարներ, խաչքարերի մանրակերտներ, ձեռագրեր, հուշանվերներ ու շնորհակալագրեր։ Այդ ամենի կենտրոնում մեկ անուն է՝ Նորայր Զուլոյան։ Մարդ, որի կենսագրությունը պարզապես անցած ճանապարհ չէ, այլ շարունակվող առաքելություն։
Նորայր Զուլոյանի կյանքն ու գործունեությունը սերտորեն միահյուսված են անկախ Հայաստանի նորագույն պատմության ամենադժվար տարիներին։ 1990 թվականին հիմնադրելով «ԻՆՏԵՐԿԱՊ» բարեգործական կենտրոնը՝ նա ձևավորեց մի կառույց, որը Վանաձորից սկսած հասավ Եվրոպայի ու աշխարհի տասնյակ քաղաքներ՝ առանց պետական բյուջեների, առանց դրամաշնորհային կախվածության, միայն վստահության, անձնական հարաբերությունների և արժեքների վրա հիմնված։
Մարդասիրություն՝ գործով, ոչ խոսքով
Երկրաշարժի, պատերազմի և շրջափակման տարիներին «ԻՆՏԵՐԿԱՊ»-ը դարձավ ոչ թե պարզապես օգնություն բաժանող կազմակերպություն, այլ իրական հենարան հազարավոր մարդկանց համար։ Եվրոպայից Հայաստան տեղափոխված մարդասիրական բեռները՝ դեղորայք, բժշկական սարքավորումներ, սնունդ, դպրոցական ու մարզական պարագաներ, հասցեագրված էին կոնկրետ մարդուն՝ վիրավորին, մանկատան երեխային, ծերանոցին, զինվորի ընտանիքին։
Նույն պատասխանատվությամբ Նորայր Զուլոյանի ջանքերով մի խումբ հայ պատանիներ հնարավորություն ստացան անվճար կրթություն ստանալ Իտալիայի Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում։ Այդ կրթությունը դարձավ ոչ միայն գիտելիքի, այլև աշխարհայացքի ձևավորման կարևոր փուլ։ Նրա համար կրթությունը միշտ եղել է ոչ թե ծրագրային կետ, այլ ապագայի ներդրում։
Խաչքարերը՝ հիշողության կենդանի վկաներ
Նորայր Զուլոյանի նախաձեռնությամբ և անձնական ջանքերով 11 խաչքար է տեղափոխվել և տեղադրվել Եվրոպայի տարբեր երկրներում։ Դրանք կանգնեցվել են ոչ միայն հայկական համայնքների տարածքներում, այլև հանրային միջավայրերում՝ որպես հիշողության, արժանապատվության և ինքնության խորհրդանիշներ։
Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խաչքարի տեղադրումը Շարլ Ազնավուրի պարտեզում, որը դարձավ հայ մշակույթի և համաշխարհային ճանաչման խորհրդանշական խաչմերուկ։ Այս քարե հուշարձանները խոսում են 1915-ի մասին, բայց միաժամանակ ապրում են ներկայում՝ հիշեցնելով, որ հիշողությունը սահմաններ չի ճանաչում։
Մշակույթ և սպորտ՝ որպես պետություն կառուցելու լեզու
Նորայր Զուլոյանի համար մշակույթն ու սպորտը երբեք երկրորդական չեն եղել։ Նրա նախաձեռնությամբ կազմակերպվել են համերգներ, ցուցահանդեսներ, գրական ու մշակութային հանդիպումներ Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում՝ ներկայացնելով հայկական արվեստը որպես ժամանակակից և կենսունակ մշակույթ։
Սպորտի ոլորտում նրա գործունեությունը նպատակ ուներ ձևավորել սերունդ, որը կսովորի կարգապահություն, թիմային մտածողություն և արժանապատիվ պայքար։ «Լոռի», «Սպիտակ», «Շիրակ», «Արարատ» ակումբների և Վանաձորի մանկապատանեկան թիմերի միջազգային մասնակցությունները հարյուրավոր երիտասարդների առաջ բացեցին աշխարհը՝ նրանց տալով ոչ միայն խաղային փորձ, այլև ինքնավստահություն։
Զորավար Անդրանիկի արձանը՝ քաղաքացիական հիշողություն
Նորայր Զուլոյանի և նրա համախոհների նվիրատվությամբ Վանաձորում կանգնեցվեց Զորավար Անդրանիկ Օզանյանի բրոնզաձույլ արձանը։ Դա պարզապես հուշարձան չէ, այլ քաղաքացիական հիշողության վերականգնում՝ մի քայլ, որը քաղաքին վերադարձրեց իր պատմական ինքնագիտակցությունը։
Պատվավոր քաղաքացի՝ ըստ արժանիքի
Նորայր Զուլոյանը Վանաձորի պատվավոր քաղաքացի է՝ կոչում, որը ոչ թե ձևական գնահատական է, այլ քաղաքի և նրա բնակիչների խորին երախտագիտության արտահայտություն։ Նրա անունը նույնացվում է Վանաձորի նորագույն պատմության, արժանապատիվ պայքարի և համայնքային համերաշխության հետ։
Լռությամբ նշվող հոբելյան
Թեև Նորայր Զուլոյանը իր սիրելի կնոջ մահից հետո չի նշում իր հոբելյանական 75-ամյակը, այնուհանդերձ չի կարելի լռությամբ շրջանցել այդ տարեդարձը։ Կան մարդիկ, որոնց հոբելյանները նշվում են ոչ թե հանդիսություններով, այլ արված գործերով, ոչ թե բարձրախոս խոսքերով, այլ թողած հետքով։
Նորայր Զուլոյանի 75 տարիները հենց այդպիսի տարեդարձ են՝ արժանապատիվ, լուռ, բայց խորքային։ Նրա ճանապարհը շարունակվում է, իսկ նրա ստեղծած արժեքները վաղուց դուրս են եկել մեկ մարդու կենսագրության սահմաններից։
Եվ հենց այդ պատճառով Նորայր Զուլոյանը մնայուն ներկայություն է ոչ միայն Վանաձորում, այլ այնտեղ, որտեղ կա հիշողություն, մարդասիրություն և հայրենիքին ծառայելու կամք։
«Նիդերլանդական օրագիրը» սիրով շնորհավորում է իր բարեկամին՝ մաղթելով երկար տարիների ստեղծագործ ու իմաստուն կյանք։
Վ.Ամատունի
No comments:
Post a Comment