ԻՆՉԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ "ԿԱՐԵԼԻ Է"
Հայաստանում երբեմն կան վարքային նորմեր կամ «կենցաղային սովորություններ», որոնք հասարակության մեջ ընկալվում են որպես սովորական կամ «ոչինչ չի լինի», բայց Եվրամիության շատ երկրներում դրանք կարող են դիտվել որպես վարչական խախտում, քաղաքացիական պատասխանատվության հիմք կամ նույնիսկ քրեական արարք։ Սա հիմնականում կապված է այն բանի հետ, որ եվրոպական երկրներում շատ ավելի խիստ են անձնական տարածքի, տվյալների, պետական համակարգի և մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները։
Օրինակ՝
Ուրիշի հասցեում ձևական գրանցվելը՝ առանց իրականում այնտեղ բնակվելու, շատ ԵՄ երկրներում կարող է համարվել կեղծ տվյալ ներկայացնել պետական մարմիններին։ Դա կարող է բերել տուգանքի, սոցիալական նպաստների կորստի կամ նույնիսկ միգրացիոն խնդիրների։
«Կատակով» սպառնալը կամ ագրեսիվ արտահայտություններ օգտագործելը («կտեսնես քեզ», «կփոշմանես», «կսպանեմ» և այլն) Հայաստանում հաճախ ընկալվում է որպես էմոցիոնալ խոսք, մինչդեռ Եվրոպայում նման խոսքը կարող է գնահատվել որպես հոգեբանական ճնշում կամ սպառնալիք՝ հատկապես եթե դիմացինը բողոք ներկայացնի։
Բարձր երաժշտություն լսելը, հարևաններին անհանգստացնելը կամ ուշ ժամի աղմկելը շատ երկրներում արագ բերում է ոստիկանության միջամտության և վարչական տուգանքի։ Որոշ քաղաքներում նույնիսկ ցերեկային ժամերին կան աղմուկի սահմանափակումներ։
Հանրային վայրում աղբ նետելը, ծխախոտի մնացորդ գցելը կամ շան հետևից չմաքրելը կարող է հանգեցնել հարյուրավոր եվրոների տուգանքի, մինչդեռ Հայաստանում նման բաները հաճախ անտեսվում են։
Հանրային տրանսպորտում առանց տոմսի երթևեկելը Եվրոպայում շատ ավելի լուրջ է ընկալվում․ ոչ միայն տուգանք կա, այլ որոշ երկրներում կրկնվելու դեպքում կարող է գրանցվել որպես իրավախախտում։
Ուրիշի անձնական տվյալները առանց թույլտվության հրապարակելը՝ օրինակ հեռախոսահամար, հասցե, անձնական նամակագրություն կամ լուսանկար, ԵՄ-ում կարող է խնդիր առաջացնել անձնական տվյալների պաշտպանության օրենքների պատճառով։
Աշխատանքը «սևով» անելն ու հարկերից խուսափելը շատ երկրներում խիստ վերահսկվում է։ Նույնիսկ տնային փոքր ծառայությունների դեպքում մարդիկ հաճախ պահանջում են պաշտոնական պայմանագիր կամ հաշիվ։
Երեխային մենակ թողնելը մեքենայում կամ տանը—կարճ ժամանակով որոշ երկրներում կարող է դիտվել որպես երեխայի անվտանգության վտանգում։
Ոստիկանության կամ պետական ծառայողի հետ «բարեկամաբար հարց լուծելու» փորձը, ակնարկային կաշառքը կամ «ծանոթով անել»-ի մշակույթը կարող է շատ ծանր հետևանքներ ունենալ։
Սոցիալական ցանցերում ատելության խոսք, ռասիստական, հակասեմական կամ խտրական արտահայտություններ գրելը Եվրոպայի մի շարք երկրներում կարող է իրավական պատասխանատվության պատճառ դառնալ, ոչ միայն հանրային քննադատության։
Անծանոթ մարդուն առանց համաձայնության նկարելը կամ հատկապես երեխաների լուսանկարներ հրապարակելը որոշ երկրներում կարող է իրավական խնդիր առաջացնել՝ անձնական կյանքի իրավունքի պատճառով։
Նույնիսկ կենդանիների նկատմամբ վերաբերմունքը խիստ վերահսկվում է․ շանը երկար ժամանակ մեքենայում փակելը, առանց զբոսանքի պահելը կամ վատ պայմաններում պահելը կարող է դիտվել որպես կենդանու նկատմամբ դաժան վերաբերմունք։
Այս տարբերությունները հաճախ ոչ թե «մարդիկ ավելի խիստ են» լինելու պատճառով են, այլ այն պատճառով, որ եվրոպական հասարակություններում մեծ արժեք է տրվում անձնական սահմաններին, հանրային կարգին և օրենքի հավասար կիրառմանը։
Այս և այլ հարցերն է բավական մատչելի պարզաբանում փաստաբան` Liana Balyan -ը
No comments:
Post a Comment