Դավիթ Գյուրջինյանի նոր աշխատությունը՝ հայ լեզվանվանագիտության ոլորտում

 

12.06.2026թ/Նիդ.օրագիր/ Hay  Azian 

Հայ լեզվաբանական միտքը նոր արժեքավոր աշխատությամբ է հարստացել։ Լույս է տեսել լեզվաբան, հայերենագետ, մանկավարժ, Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի ռեկտոր Դավիթ Գյուրջինյանի «Հայ լեզվանվանագիտություն. ուսումնասիրություններ» գիրքը (Երևան, «Լինգվա», 2025)։

Գիրքը նվիրված է լեզվաբանության կարևորագույն ճյուղերից մեկին՝ լեզվանվանագիտությանը, որը ուսումնասիրում է լեզվանունները (լեզուների անունները` հայերեն, հունարեն, ռուսաց լեզու և այլն), բարբառների, խոսվածքների անվանումները, դրանց կազմության սկզբունքները, պատմական զարգացումը, կանոնարկման խնդիրները և այլն։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն լեզվաբանության, այլև պատմության, մշակույթի, ազգագրության և ինքնության պահպանության տեսանկյունից։

Դավիթ Գյուրջինյանը հայագիտական և լեզվաբանական շրջանակներում հայտնի է որպես հայոց լեզվի անխոնջ մշակ և հանրահռչակող։ Նա ավելի քան հարյուր գիտական, ուսումնամեթոդական և լեզվագիտական աշխատությունների հեղինակ ու համահեղինակ է։ Նրա գրքերի շարքում առանձնանում են «Բարեկիրթ հայերենի բառարանը», «Հայերենի բացատրական բառարանը», «Հայերենի բառակազմական բառարանը», «Հայերենի դարձվածքների բառարանը», «Հայերենի հոմանիշների բառարանը», ինչպես նաև դպրոցական ու բուհական բազմաթիվ դասագրքեր և ընթերցանության գրքեր։ 

Գյուրջինյանի մասնագիտական ուղին սերտորեն կապված է հայոց լեզվի ուսուցման, լեզվական քաղաքականության և լեզվամշակութային գործունեության հետ։ Նա ղեկավարել է Հայաստանի Հանրապետության լեզվական կառավարման համակարգի կարևոր օղակներից մեկը՝ Լեզվի պետական կոմիտեն, որտեղ զբաղվել է պետական լեզվական քաղաքականության հարցերով։ Ներկայումս նա ղեկավարում է Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանը՝ շարունակելով իր գիտակրթական առաքելությունը։ 

«Հայ լեզվանվանագիտություն. ուսումնասիրություններ» գիրքը հերթական վկայությունն է հեղինակի բազմամյա գիտական աշխատանքի։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, պատմաբաններին, ուսանողներին, ուսուցիչներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պատմությամբ ու զարգացմամբ։

Այս հրատարակությունը նաև հիշեցնում է, որ սեփական անունները պարզապես բառեր չեն. դրանք ժողովրդի պատմության, հիշողության և մշակութային ինքնության կրողներն են։ Այդ իմաստով Դավիթ Գյուրջինյանի նոր գիրքը ոչ միայն գիտական ուսումնասիրություն է, այլև ներդրում հայ ազգային ժառանգության պահպանման գործում։

Սփյուռքի պայմաններում, որտեղ լեզվի և ինքնության պահպանությունը հաճախ դառնում է ազգային գոյության հիմնահարց, նման աշխատությունները ձեռք են բերում առանձնահատուկ արժեք։ Դրանք նպաստում են, որ հայերենը շարունակի մնալ ոչ միայն հաղորդակցության միջոց, այլև ազգային հիշողության և մշակութային շարունակականության հենասյուն։