Հետինսուլտային վերականգնման նոր հորիզոններ. Ռեֆլեքսոթերապևտ Հայկուհի Հովհաննիսյանը յուրացրել է Չինաստանի աշխարհահռչակ «Xing Nao Kai Qiao» մեթոդը

Նաիրա Գասպարյան բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ 
ՆիդՕրագրի համար՝ Երևանից

Ավանդական չինական բժշկության և ժամանակակից նյարդաբանության համադրումը շարունակում է հեղափոխել հետինսուլտային վերականգնողական բժշկությունը ամբողջ աշխարհում։ Հայաստանում այս ոլորտի առաջատար մասնագետներից մեկը՝ ռեֆլեքսոթերապևտ Հայկուհի Հովհաննիսյանը, վերջերս մասնակցել է Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում անցկացված բարձրակարգ մասնագիտական վերապատրաստմանը՝ նվիրված աշխարհահռչակ «Xing Nao Kai Qiao» (醒脑开窍) թերապիային։

Ակադեմիկոս Շի Սյուեմինի հեղափոխական մեթոդը

Այս յուրահատուկ մեթոդի հիմնադիրն է չինացի ականավոր ակադեմիկոս Շի Սյուեմինը (Shi Xuemin)։ «Xing Nao Kai Qiao»-ն (որը թարգմանաբար նշանակում է «Ուղեղի արթնացում և զգայարանների բացում») այսօր համարվում է աշխարհում ամենաարդյունավետ, խորապես ուսումնասիրված և գիտականորեն հիմնավորված ասեղնաբուժական ուղղություններից մեկը։

Այն հատկապես բարձր արդյունավետություն է ցուցաբերում․

• Հետինսուլտային վերականգնման,

• Կենտրոնական նյարդային համակարգի (ԿՆՀ) բազմաթիվ հիվանդությունների,

• Ծանր նյարդաբանական խնդիրների հաղթահարման ընթացքում։

Փորձի փոխանակում առաջնագծում. Տյանցզինի բժշկական համալսարան

Վերապատրաստումն անցկացվել է Տյանցզինի ավանդական չինական բժշկության համալսարանում և նրա առաջատար կլինիկական բազայում, որտեղ հավաքվել էին ռեֆլեքսոթերապիայի ոլորտի միջազգային լավագույն մասնագետները։ Ծրագիրը ներառում էր ոչ միայն տեսական խորացված դասախոսություններ, այլև ինտենսիվ կլինիկական ցուցադրություններ և անմիջական աշխատանք պացիենտների հետ։

Անդրադառնալով ձեռք բերված փորձառությանը՝ բժշկուհի Հայկուհի Հովհաննիսյանը նշում է, որ սա պարզապես մասնագիտական դասընթաց չէր, այլ մտածողության նոր մակարդակ․

«Սա հնարավորություն էր սովորելու հենց այն մարդկանցից, ովքեր տարիներ շարունակ զարգացրել, կատարելագործել և փոխանցել են այս մեթոդը աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած բժիշկներին։ Յուրաքանչյուր դասախոսություն, յուրաքանչյուր կլինիկական ցուցադրում, յուրաքանչյուր հիվանդի հետ աշխատանք նոր գիտելիք ու նոր մտածողություն էր տալիս»։

Անդադար կատարելագործում՝ հանուն պացիենտների առողջության

Հայկուհի Հովհաննիսյանի բժշկական փիլիսոփայության հիմքում ընկած է շարունակական կրթության և մասնագիտական աճի գաղափարը։ Ըստ նրա՝ ժամանակակից բժշկությունը դինամիկ զարգացող ոլորտ է, որտեղ կանգ առնելն անթույլատրելի է։

«Բժշկությունը երբեք կանգ չի առնում, և ես խորապես հավատում եմ, որ բժիշկը պետք է մշտապես սովորի։ Յուրաքանչյուր նոր գիտելիք վերջիվերջո դառնում է ավելի արդյունավետ օգնություն այն մարդկանց համար, ովքեր վստահում են մեզ իրենց առողջությունը։ Սովորելը երբեք չի ավարտվում, և հենց դա է բժշկության ամենագեղեցիկ կողմերից մեկը»,- ընդգծում է Հայկուհի Հովհաննիսյանը։

Բժշկուհին իր խորին շնորհակալությունն է հայտնել Տյանցզինի ավանդական չինական բժշկության համալսարանի պրոֆեսորադասախոսական կազմին՝ ջերմ ընդունելության, բարձրակարգ ուսուցման և անգնահատելի փորձի փոխանցման համար։

Նոր հնարավորություններ հայաստանյան պրակտիկայում

Տյանցզինում ձեռք բերված միջազգային փորձն ու գործնական հմտությունները բժշկուհի Հովհաննիսյանն արդեն իսկ ներդնում է իր ամենօրյա կլինիկական պրակտիկայում։ Սա վերականգնման նոր, գիտականորեն ապացուցված հնարավորություններ է բացում այն հայաստանցի պացիենտների համար, ովքեր վերականգնվում են ինսուլտից հետո կամ տառապում են նյարդային համակարգի ծանր ախտահարումներով։

27.07.2026

New Horizons in Post-Stroke Rehabilitation: Reflexotherapist Haykuhi Hovhannisyan Masters China's World-Renowned "Xing Nao Kai Qiao" Method

Naira Gasparyan, PhD, Associate Professor, YSU
 For the Diary of the Netherlands/ NidOragir

The combination of Traditional Chinese Medicine and modern neurology continues to revolutionize post-stroke rehabilitation worldwide. One of Armenia's leading specialists in this field, reflexotherapist Haykuhi Hovhannisyan, recently completed an advanced professional training program in Tianjin, China, dedicated to the world-renowned "Xing Nao Kai Qiao" (醒脑开窍) therapy.

Academician Shi Xuemin's Revolutionary Method

The founder of this unique technique is the distinguished Chinese academician Shi Xuemin. Today, "Xing Nao Kai Qiao" (which translates to "Awakening the Brain and Opening the Orifices") is considered one of the most effective, thoroughly researched, and scientifically grounded acupuncture methodologies in the world.

It demonstrates exceptionally high efficacy in:

• Post-stroke rehabilitation,

• Treating various disorders of the Central Nervous System (CNS),

• Overcoming severe neurological conditions.

Exchanging Knowledge on the Frontlines: Tianjin University of TCM

The training took place at the Tianjin University of Traditional Chinese Medicine and its leading clinical facility, bringing together top international specialists in reflexotherapy. The program encompassed not only in-depth theoretical lectures, but also intensive clinical demonstrations and direct hands-on work with patients.

Reflecting on her experience, Dr. Haykuhi Hovhannisyan noted that this was more than just a professional course—it was a mindset shift:

"This was an opportunity to learn directly from the very people who have spent years developing, refining, and sharing this method with doctors from all over the world. Every lecture, every clinical demonstration, and every interaction with a patient imparted new knowledge and a fresh perspective."

Continuous Improvement for Patient Well-being

At the core of Dr. Haykuhi Hovhannisyan’s medical philosophy is a commitment to continuous education and professional growth. According to her, modern medicine is a dynamically evolving field where staying stagnant is unacceptable.

"Medicine never stops, and I deeply believe that a doctor must constantly learn. Every piece of new knowledge ultimately translates into more effective care for the people who trust us with their health. Learning never ends, and that is one of the most beautiful aspects of medicine," emphasizes Dr. Hovhannisyan.

Dr. Hovhannisyan expressed her deep gratitude to the faculty and staff of Tianjin University of Traditional Chinese Medicine for their warm hospitality, high-level training, and the invaluable experience shared.

New Opportunities in Armenian Clinical Practice

Dr. Hovhannisyan is already incorporating the international expertise and practical skills acquired in Tianjin into her daily clinical practice. This opens up new, evidence-based rehabilitation opportunities for patients in Armenia recovering from strokes or living with severe neurological conditions.