Պերմյակովից Մուսաև․ երբ զուգադիպությունները դառնում են հարցեր

 

05.10.2026/Նիդ.օրագիր/ Hay  Azian 

Երկու օտարերկրյա զինծառայող, երկու ինքնակամ հեռացում ծառայության վայրից, երկու հայկական բնակավայր, զենք, կրակոցներ և՝ երկու տարբեր «Ավետիսյան» ընտանիք:
Երբ  փաստերը համընկնում են մեկը մյուսի հետ, մենք այն անվանում ենք պատահականություն։
Երբ համընկնումները դառնում են մի ամբողջ շարք, լրագրողի պարտքն արդեն ոչ թե ուսերը թոթվելն է, այլ հարցեր տալը։
2015 թվականի հունվարին Գյումրիում ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի զինծառայող Վալերի Պերմյակովը ինքնակամ լքեց ծառայության վայրը, զինված հայտնվեց քաղաքում, մտավ Ավետիսյանների տուն և սպանեց ընտանիքի անդամներին։
2026 թվականի սեպտեմբերին ադրբեջանցի զինծառայող Նասիմի Ռահիմ օղլու Մուսաևը նույնպես ինքնակամ լքեց իր ծառայության վայրը, ապօրինի անցավ Հայաստանի տարածք, հայտնվեց Սյունիքի Շաքի բնակավայրում, մտավ մեկ այլ Ավետիսյան ընտանիքի տուն և կրակ բացեց։
Երկու դեպքերը տարբեր են։ Երկու ընտանիքները տարբեր են։ Երկու զինծառայողները տարբեր են։ Բայց զուգահեռների շարքը չափազանց ուշագրավ է։

2015․ Պերմյակովը՝ Գյումրիում

2015 թվականի հունվարի 12-ին Վալերի Պերմյակովը, որը ծառայում էր Ռուսաստանի 102-րդ ռազմաբազայում, ինքնակամ լքեց իր պահակակետը։
Նրա նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ նա մոտավորապես ժամը 01։00-ին հերթապահություն էր իրականացնում, իսկ մոտ 02։00-ին լքեց ռազմաբազան՝ իր հետ վերցնելով զենք և սվին-դանակ։
Մոտ ժամը 06։00-ին նա հասավ Գյումրիի Մյասնիկյան փողոց։
Այստեղ նրա ճանապարհը հասավ Ավետիսյանների տունը։
Հայաստանի քննչական մարմնի հաղորդագրության համաձայն՝ Պերմյակովը տուն էր ներթափանցել՝ մուտքի դռան շրջանակները հանելով և ապակին կոտրելով։
Հետագա իրադարձությունները հայտնի են։
Տան վեց բնակիչները սպանվեցին։ Վեց ամսական Սերյոժա Ավետիսյանը ծանր վիրավորումներով տեղափոխվեց հիվանդանոց և հունվարի 19-ին մահացավ։
Զոհերի ընդհանուր թիվը դարձավ յոթ։
Պերմյակովը հետագայում իր ցուցմունքներում ասել էր, որ ծառայության վայրը լքելու պատճառը ծառայել չցանկանալն ու տուն վերադառնալու ցանկությունն էր։

2026․ Մուսաևը՝ Սյունիքում

Տասնմեկ տարի անց Հայաստանի մեկ այլ մարզում հայտնվում է մեկ այլ օտարերկրյա զինծառայող։
Այս անգամ՝ Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայող Նասիմի Մուսաևը։
Ադրբեջանի համապատասխան մարմինները Հայաստանի կողմին տեղեկացրել էին, որ զինծառայողը լքել է ծառայության վայրը։ Հայաստանի ԱԱԾ-ն հետագայում հաստատեց, որ սեպտեմբերի 29-ին ստացել էր այդ տեղեկությունը։
2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ մոտավորապես ժամը 14։00-ին, նա ապօրինի մուտք գործեց Սյունիքի Սիսիան համայնքի Շաքի բնակավայրի 6-րդ փողոցի 20-րդ տուն։ Հայտնաբերվելուց հետո նա զենքից կրակոցներ արձակեց։
Տուժեց 1987 թվականին ծնված Ա.Ա.-ն, որը հետագայում նույնացվել է որպես Անի Ավետիսյան։ Նրա երկու երեխաներն էլ բուժօգնության դիմեցին․ նրանցից մեկը ստացել էր դաստակի կոտրվածք, մյուսը՝ փափուկ հյուսվածքների վնասվածք։
Մուսաևը հանդիպեց դիմադրության, վիրավորվեց, փախավ, սակայն կարճ ժամանակ անց հայտնաբերվեց նույն բնակավայրում և ձերբակալվեց։
Ներկայում նա կալանավորված է, իսկ գործով իրականացվում է քրեական վարույթ։

Եվ այստեղ սկսվում է ամենատարօրինակ զուգահեռը

Պերմյակով - Ավետիսյան։
Մուսաև - Ավետիսյան։
Երկու տարբեր ընտանիքներ։
Նույն ազգանունը։
Բայց ազգանունը միայն առաջին համընկնումն է։
Շարունակենք։
Առաջինը՝ զինծառայող
Պերմյակովը՝ ռուսական ռազմաբազայի զինծառայող։
Մուսաևը՝ ադրբեջանական զինված ուժերի զինծառայող։
Երկրորդը՝ 
Երկու դեպքում էլ զինծառայողը ինքնակամ լքել է ծառայության վայրը` Պերմյակովը՝ 2015-ին։ Մուսաևը՝ 2026-ին։
Երրորդը՝ զենք
Երկու դեպքում էլ զինված զինծառայողը հայտնվում է Հայաստանի քաղաքացիական բնակավայրում։
Պերմյակովի դեպքում՝ ինքնաձիգ և զինամթերք։
Մուսաևի դեպքում՝ հրազեն, որով նա կրակ է արձակել։
Չորրորդը՝ հայկական բնակարան
Երկու դեպքում էլ զինծառայողի ճանապարհը հանգեցնում է հայկական ընտանիքի բնակարան։
Եվ այստեղ կրկին նույն ազգանունն է՝ Ավետիսյան։

Բայց այստեղ մենք պետք է կանգ առնենք

Լրագրությունն այն չէ, որ փաստերի կողքին դնենք այնպիսի մանրամասներ, որոնք դեռ հաստատված չեն։

Օրինակ՝ հաճախ շրջանառվում է, որ երկու դեպքում էլ զինծառայողը պատուհանից է մտել։

Պերմյակովի դեպքում Հայաստանի քննչական մարմնի հրապարակած տվյալը խոսում է մուտքի դռան շրջանակները հանելու և ապակին կոտրելու մասին։ Ուստի «պատուհանից մտավ» ձևակերպումը որպես հաստատված փաստ օգտագործելը ճիշտ չէ։

Մուսաևի դեպքում էլ պաշտոնական հաղորդագրությունը հաստատում է բնակարան ապօրինի մուտքը, բայց չի մանրամասնում, որ նա պատուհանից է ներթափանցել։

Ուրեմն այդ երկու հանգամանքը պետք է թողնել քննության հարցերի շարքում, ոչ թե ներկայացնել որպես արդեն ապացուցված զուգահեռ։

Եվս մեկ կարևոր տարբերություն

Պերմյակովի դեպքը տեղի ունեցավ գիշերային ժամերին։
Նա մոտավորապես ժամը 02։00-ին լքեց պահակակետը և մոտ 06։00-ին հասավ Ավետիսյանների տուն։
Մուսաևի՝ Ավետիսյանների տուն մուտքը, ըստ պաշտոնական տվյալների, տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 1-ին մոտ 14։00-ին։
Սակայն այստեղ ևս կա ուշագրավ դրվագ․ հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ Մուսաևը մինչ այդ գիշերել էր Շաքիի մեկ այլ բնակարանում և այնտեղ թաքնվել էր։  Նրան հայտնաբերել էին տան երեխաները։
Այսինքն՝ գիշերային փուլը կա, բայց այն չի կարելի նույնացնել Ավետիսյանների տուն մուտքի ժամի հետ։

Երկու դեպք՝ երկու տարբեր ավարտ

2015-ին արդյունքը եղավ ողբերգական։ Յոթ սպանված։ 2026-ին իրավիճակը չկրկնվեց նույն կերպ։

Անի Ավետիսյանը հրազենային վիրավորում ստացավ ոտքի հատվածում։ Նրա երեխաները նույնպես վնասվածքներ ստացան և բուժօգնության դիմեցին։ Հոկտեմբերի 5-ի դրությամբ Անի Ավետիսյանը վիրահատվել է և, ՀՀ առողջապահության նախարարության փոխանցմամբ, նրա կյանքին վտանգ չի սպառնում։

Այս տարբերությունը պետք է անպայման ընդգծել։

Որովհետև խոսքը երկու նույնական դեպքերի մասին չէ։

Խոսքը նմանվող հանգամանքների մասին է, որոնց վերջնական արդյունքները տարբեր են եղել։

Իսկ հիմա՝ գլխավոր հարցը

Ինչո՞ւ երկու տարբեր ժամանակներում, երկու տարբեր պետությունների զինծառայողներ, ինքնակամ լքելով իրենց ծառայության վայրերը, զինված հայտնվում են Հայաստանի տարածքում և հայտնվում են «Ավետիսյան» ազգանունը կրող ընտանիքի բնակարանում։

Սա այն հարցն է, որը կարելի է բարձրաձայնել։
Բայց կա ավելի կարևոր հարցերի շարք։
Ինչպե՞ս է Պերմյակովը հասել Գյումրիի Ավետիսյանների տուն։
Ինչպե՞ս է Մուսաևը հասել Շաքի։
Ինչպե՞ս են նրանք կողմնորոշվել քաղաքացիական բնակավայրերում։
Ինչո՞ւ են ընտրվել հենց այդ բնակարանները։
Ի՞նչ են արել զինծառայողները իրենց ծառայության վայրից հեռանալուց մինչև բնակարան հասնելը։
Որտեղի՞ց էին նրանք ստանում անհրաժեշտ տեղեկատվությունը։
Եվ հատկապես՝
արդյո՞ք երկու դեպքերում բնակարանների ընտրությունը պատահական էր։
Այս վերջին հարցի պատասխանը մենք այսօր չունենք։
Եվ հենց դրա համար էլ այն պետք է տրվի քննությամբ։

«Պատահականություններ չեն լինում»․ փաստ, թե՞ վտանգավոր ենթադրություն

Մենք կարող ենք ասել՝ այսքան համընկնումները պարզապես անտեսելու համար չափազանց շատ են։
Բայց չենք կարող ասել՝ դրանք հաստատ կապված են իրար հետ։
Դրա համար ապացույց է պետք։
Եվ այստեղ է լրագրության սահմանագիծը։
Մենք չենք կարող փոխարինել քննությանը։
Բայց կարող ենք հարցնել այն, ինչ գուցե ուրիշները չեն հարցնում։
Որովհետև փաստերի այս շարքը իսկապես տարօրինակ է։
Մենք չենք պնդում, որ Պերմյակովի և Մուսաևի միջև կապ կա։
Չկա հրապարակված ապացույց նման կապի մասին։
Մենք չենք պնդում, որ երկու դեպքերը կազմակերպված են եղել նույն կենտրոնից։
Դրա մասին նույնպես ապացույց չկա։
Բայց մենք ասում ենք մեկ այլ բան.
Երբ նույն ազգանունը, նույն տեսակի զինծառայողի ինքնակամ հեռացումը, զենքի առկայությունը, Հայաստանի բնակավայրում հայտնվելը, բնակարան ապօրինի մուտքը և կրակոցները երկու տարբեր ժամանակներում հայտնվում են նույն փաստական շղթայի մեջ, այդ համադրությունը արժանի է ոչ թե մոռացության, այլ մանրակրկիտ ուսումնասիրության։
Պատահականությունը հնարավոր է։
Բայց լրագրության առաջին կանոնը հենց սա է՝
եթե փաստերի շարքը հարց է առաջացնում, հարցը պետք է տալ։
Եվ այս պատմության գլխավոր հարցը դեռ բաց է.
Ինչո՞ւ՝  երկու  դեպքում հենց «Ավետիսյան»,
պատահականությո՞ւն, թե ճակատագրի հեգնանք...