29.10.2026/ Նիդ.օրագիր
Ռուսաստանը ներկայացնող գեղասահորդուհին իր հայկական ծագման մասին խոսել է դեռ պատանի հասակում։ Այսօր, երբ միջազգային սառույց վերադառնալու հնարավորությունները շարունակում են պայմանավորված լինել ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով սահմանված սահմանափակումներով, նրա պատմությունն ունի նաև մեկ այլ՝ մարդկային ու մարզական չափում։
Ադելիա Պետրոսյանի անունը հայ ընթերցողին ծանոթ է ոչ միայն մարզական հաջողություններով։ 2021 թվականին, երբ նա ընդամենը 13 տարեկան էր, Ռուսաստանի պատանեկան առաջնությունում իր ազատ ծրագիրը ներկայացրեց հայ կոմպոզիտոր Արա Գևորգյանի «Արցախ» ստեղծագործության ներքո։ Այդ ընտրությունը պատահական չէր․ երիտասարդ գեղասահորդուհին ցանկանում էր իր ելույթով զորակցել հայ ժողովրդին։
Այժմ Ադելիան նոր միջազգային մրցափուլի է պատրաստվում։ Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ նա հրավեր է ստացել մասնակցելու Ճապոնիայի Գրան պրիի՝ նոյեմբերի 27–29-ը Տոկիոյում կայանալիք NHK Trophy մրցաշարին։ Նրա վերադարձը միջազգային մրցասպարեզ առանձնահատուկ է նաև այն պատճառով, որ Ռուսաստանի մարզիկների մասնակցությունը միջազգային գեղասահքի մրցումներին երկար ժամանակ սահմանափակված էր Ուկրաինայի դեմ պատերազմի հետևանքով։
Հայկական արմատները
Ադելիա Տիգրանի Պետրոսյանը ծնվել է 2007 թվականի հունիսի 5-ին՝ Մոսկվայում։ Նա մեծացել է Ռուսաստանում և իր մարզական կարիերան կառուցել ռուսական գեղասահքի համակարգում։ Սակայն իր հայկական ծագման մասին խոսելիս երբեք չի սահմանափակվել ազգանվան ակնարկով։
«Իմ ազատ ծրագրի երաժշտությունը գրել է հայ կոմպոզիտոր Արա Գևորգյանը, ես հայրիկիս կողմից հայ եմ»,— ասել էր նա 2021 թվականի փետրվարին՝ Ռուսաստանի պատանեկան առաջնությունում արծաթե մեդալ նվաճելուց հետո։
Այդ ելույթում նա հիշատակել էր նաև հայ տատիկին, որի մահը համընկել էր ծրագրի պատրաստման շրջանի հետ։ Ընտանեկան կորուստը, հայկական երաժշտությունը և պատերազմից հետո հայ ժողովրդի ապրումները միավորվել էին նրա համար անձնական նշանակություն ունեցող մարզական ծրագրում։
Ադելիան ասել էր, որ ցանկանում է սառույցի վրա հաղթել ի պատիվ իր ժողովրդի և իր ելույթով քաջալերել նրանց, ում արյունը հոսում է իր երակներում։ Նա նաև խոստովանել էր, որ երբեք չէր եղել Արցախում։
Այդ խոսքերը հնչել էին 2020 թվականի պատերազմից հետո, երբ հայ հասարակությունը դեռ ապրում էր ծանր կորստի հետևանքներով։ Հետևաբար, նրա ընտրած երաժշտությունն ու հրապարակային հայտարարությունը շատ հայերի համար ավելին էին, քան երիտասարդ մարզուհու հերթական ելույթը։
Մարզական տաղանդը՝ մեծ պահանջների և սահմանափակումների պայմաններում
Ադելիա Պետրոսյանը Ռուսաստանի գեղասահքի վերջին տարիների ամենաուշագրավ մարզուհիներից է։ Նա երեք անգամ դարձել է Ռուսաստանի չեմպիոն՝ 2024, 2025 և 2026 թվականներին։ Նրա մարզական առավելություններից մեկը տեխնիկապես բարդ ցատկեր կատարելու կարողությունն է, այդ թվում՝ եռակի աքսելը և քառակի ցատկերը։
Երկար ժամանակ նա մարզվել է Էթերի Տուտբերիձեի խմբում, իսկ 2026 թվականի ամռանը սկսել է աշխատել Իննա Գոնչարենկոյի ղեկավարությամբ։
Միլան–Կորտինայի 2026 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերում Պետրոսյանը հանդես եկավ չեզոք մարզիկի կարգավիճակով և կանանց մենասահքում զբաղեցրեց վեցերորդ տեղը՝ հավաքելով 214,53 միավոր։
Սա նրա մարզական կենսագրության կարևոր էջն էր, բայց նաև հիշեցում այն իրավիճակի մասին, որում հայտնվել են ռուս մարզիկները։ Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմի հետևանքով միջազգային մարզական կառույցները սահմանափակումներ կիրառեցին Ռուսաստանի և Բելառուսի ներկայացուցիչների նկատմամբ։ Գեղասահքի միջազգային միությունը՝ ISU-ն, ռուս և բելառուս մարզիկներին միջազգային մրցումներից հեռու պահելուց հետո միայն 2026–2027 մրցաշրջանի համար վերանայեց իր մոտեցումը՝ թույլատրելով անհատ մարզիկների մասնակցությունը չեզոք կարգավիճակով և սահմանված չափանիշների պահպանմամբ։
Այսպիսով, մարզիկը կարող է տարիներ շարունակ պատրաստվել միջազգային մրցումներին, սակայն նրա մասնակցության հնարավորությունը կախված լինել ոչ միայն մարզական արդյունքներից, այլև քաղաքական իրադարձությունների հետևանքով ընդունված որոշումներից։
Ադելիան այդ առումով բացառություն չէ։ Նրա միջազգային ուղին նույնպես անցնում է սահմանափակումների, հատուկ պայմանների և չեզոք կարգավիճակի պահանջների միջով։ Նա չի կարող հանդես գալ Ռուսաստանի պետական խորհրդանիշներով, իսկ միջազգային մրցաշարերին մասնակցելու հնարավորությունները նախկինում էապես սահմանափակված են եղել։
Սա այն իրավիճակն է, երբ մարզիկը ստիպված է կրել մի պատերազմի հետևանքները, որի որոշումները կայացվում են մարզադահլիճներից և սառցադաշտերից դուրս։ Միջազգային մարզական կառույցների մոտեցման հիմքում, իհարկե, անվտանգության և մրցումների ամբողջականության պահպանման հարցերն են, սակայն դրանց կիրառումն անմիջականորեն ազդում է նաև առանձին մարզիկների կարիերայի վրա։
Տոկիոյի հրավերը՝ նոր հնարավորություն
Ճապոնիայի NHK Trophy-ն Գրան պրիի միջազգային շարքի մրցաշարերից է։ Նոյեմբերի 27–29-ը Տոկիոյում կայանալիք մրցումների հրավերը Պետրոսյանի համար նոր հնարավորություն է՝ միջազգային սառույցում շարունակելու իր կարիերան և մրցելու բարձրակարգ մարզուհիների հետ։
Հրավերը դեռ հաղթանակ կամ մեդալ չի երաշխավորում։ Գեղասահքում արդյունքը որոշվում է ծրագրերի կատարմամբ, տեխնիկական բարդությամբ, արտիստիզմով և մրցակցային օրվա պատրաստվածությամբ։ Բայց միջազգային մեկնարկի հնարավորությունն ինքնին կարևոր է այն մարզուհու համար, որի կարիերան վերջին տարիներին զարգացել է միջազգային սահմանափակումների պայմաններում։
Ադելիայի առաջիկա ելույթին հայ երկրպագուները կարող են հետևել նաև նրա հայկական արմատների պատճառով։ Սակայն նրան միայն այդ հանգամանքով բնորոշելը կնշանակեր անտեսել մարզական աշխատանքի տարիները, բարձր մրցակցությունը և այն անհատական նվաճումները, որոնց շնորհիվ նա դարձել է Ռուսաստանի գեղասահքի առաջատարներից մեկը։
Երբ սպորտը դառնում է անձնական պատմություն
Ադելիա Պետրոսյանի կենսագրության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի «Արցախ» երաժշտության ներքո նրա ելույթը։ Այդ դրվագը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են մարզական արվեստի միջոցները անձնական ինքնության արտահայտություն լինել։
Նա ծնվել է Մոսկվայում, հանդես է գալիս Ռուսաստանի մարզական համակարգում, բայց նրա մեջ խոսում է հայը, իր հայկական ծագման մասին խոսելիս հիշատակել է հայ ժողովրդի ապրումները։ Ցավոք վտանգված է նրա մարզական կարիերան։
Նրա պատմության մեջ կա նաև ավելի լայն հարց՝ որքանո՞վ կարող է միջազգային քաղաքականությունը փոխել մարզիկի մասնագիտական ճանապարհը։ Պետրոսյանի օրինակը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ բարձրակարգ մարզական արդյունքները միշտ չէ, որ բավարար են ազատորեն միջազգային մրցասպարեզում հանդես գալու համար։
Տոկիոյի մրցաշարը նոր հնարավորություն կլինի իր կարողությունները ցուցադրելու համար։ Իսկ հայ ընթերցողի հիշողության մեջ Ադելիայի անունը կմնա նաև այն ելույթի շնորհիվ, որի միջոցով նա դեռ պատանի հասակում փորձեց իր սահքով զորակցել հայ ժողովրդին։
Եթե չեք տեսել Ադելիայի ելույթը խորհուրդ կտանք գոնե մեկ անգամ դա անել։
«Նիդերլանդական Օրագրի» համար Ադելիա Պետրոսյանի պատմությունը միաժամանակ մարզական նորություն է և մարդկային պատմություն՝ հայկական արմատների, անձնական հիշողության ու այն դժվարությունների մասին, որոնք երբեմն մարզիկի ճանապարհին հայտնվում են ոչ թե սպորտի արենայում , այլ դրանից դուրս` քաղաքական բեմահարթակում։
Hay Azian


No comments:
Post a Comment