Բենոն Սևան․ Կիպրոսի հայկական թաղամասից մինչև ՄԱԿ-ի բարձունքներ

 

Բենոն Սևան․ Կիպրոսի հայկական թաղամասից մինչև ՄԱԿ-ի բարձունքներ

05.10.2026/Նիդ.օրսգիր

Հիշատակի և ճանաչողական ակնարկ

2026 թվականի հոկտեմբերի 5-ին կյանքի 88-րդ տարում մահացավ կիպրահայ անվանի դիվանագետ, ՄԱԿ-ի երկարամյա բարձրաստիճան պաշտոնյա, հասարակական գործիչ և հայ համայնքային կյանքի նվիրյալ Բենոն Վահե Սևանը (Benon V. Sevan)։

Նրա մահվան լուրը ցավով ընդունվեց ոչ միայն Կիպրոսի հայ համայնքում, այլև միջազգային շրջանակներում, որտեղ Բենոն Սևանը հայտնի էր որպես ՄԱԿ-ի ամենաերկարամյա և փորձառու պաշտոնյաներից մեկը։ Ավելի քան չորս տասնամյակ նա ծառայեց միջազգային կազմակերպության տարբեր կառույցներում՝ մասնակցելով աշխարհի ամենաբարդ քաղաքական և հումանիտար խնդիրների լուծման գործընթացներին։

Բենոն Սևանը ծնվել է 1937 թվականին Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիայում՝ հայկական ընտանիքում։ Նրա նախնիները Ադանայից էին և Կիպրոս էին հասել 1922 թվականին՝ փրկվելով Օսմանյան կայսրությունում հայերի դեմ իրականացված զանգվածային բռնություններից։ Այդ պատմական հիշողությունը, հայկական ընտանիքի ավանդույթներն ու համայնքային միջավայրը մեծ ազդեցություն ունեցան ապագա դիվանագետի աշխարհայացքի ձևավորման վրա։

Նա կրթություն է ստացել Նիկոսիայի նշանավոր Մելքոնյան կրթական հաստատությունում, որը տասնամյակներ շարունակ կարևոր դեր է ունեցել սփյուռքահայ բազմաթիվ սերունդների դաստիարակության գործում։ Հետագայում ուսումը շարունակել է Միացյալ Նահանգներում՝ սովորելով պատմություն, փիլիսոփայություն և միջազգային հարաբերություններ։

1965 թվականին Բենոն Սևանը սկսեց իր գործունեությունը Միավորված ազգերի կազմակերպությունում։ Այդ քայլը դարձավ մի երկար ճանապարհի սկիզբ, որը նրան հասցրեց միջազգային դիվանագիտության ամենաբարձր մակարդակներ։ Տասնամյակների ընթացքում նա աշխատեց ՄԱԿ-ի տարբեր ստորաբաժանումներում, մասնակցեց ապագաղութացման գործընթացներին, զբաղվեց միջազգային քաղաքական հարցերով, աշխատեց Իրան–Իրաք պատերազմի, Աֆղանստանի խնդիրների և մի շարք հումանիտար ծրագրերի ուղղությամբ։

1992 թվականին նա նշանակվեց ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի օգնական (Assistant Secretary-General), իսկ հետագայում ղեկավարեց Իրաքի հումանիտար ծրագրերը։ Նրա անունը միջազգային մամուլում առավել լայնորեն հնչեց «Oil-for-Food» ծրագրի հետ կապված քննարկումների ընթացքում, որոնք դարձան ՄԱԿ-ի պատմության ամենաքննարկված թեմաներից մեկը։ Սակայն այդ վիճահարույց էջերից անկախ՝ Բենոն Սևանի կենսագրությունը ներառում է նաև միջազգային ծառայության երկար տարիներ, ճգնաժամային գոտիներում իրականացված առաքելություններ և մեծ փորձառություն բազմակողմ դիվանագիտության ոլորտում։

ՄԱԿ-ում իր գործունեությանը զուգահեռ Բենոն Սևանը երբեք չկտրվեց հայկական կյանքից։ Նա ակտիվ մասնակցություն ունեցավ Կիպրոսի հայ համայնքի գործունեությանը, երկար տարիներ համագործակցեց հայկական կրթական և մշակութային կազմակերպությունների հետ, մասնավորապես՝ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (AGBU) շրջանակներում։

Նրան ճանաչողները հիշում են որպես լայն աշխարհայացք ունեցող, բազմալեզու, համեստ և հայկական ինքնությանը հավատարիմ անհատականության։ Նրա կյանքը յուրահատուկ օրինակ էր, թե ինչպես կարող է ցեղասպանությունից փրկված ընտանիքի ժառանգը հասնել միջազգային բարձրագույն պաշտոնների՝ պահպանելով իր ազգային արմատներն ու համայնքային կապերը։

Բենոն Սևանի կյանքը միավորում էր մի քանի աշխարհներ՝ Կիպրոսի հայկական թաղամասի հիշողությունները, Մելքոնյանի կրթական ավանդույթները, ՄԱԿ-ի դիվանագիտական բարդ միջավայրը և հայկական համայնքային ծառայությունը։

Նրա մահը կորուստ է ոչ միայն կիպրահայության, այլև ողջ հայկական աշխարհի համար։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» իր ցավակցությունն է հայտնում Բենոն Սևանի ընտանիքին, հարազատներին, Կիպրոսի հայ համայնքին և բոլոր նրանց, ովքեր գնահատում էին նրա երկարամյա ծառայությունը։

Հիշատակն արդարոց օրհնությամբ եղիցի։