Տարեմուտի և Նոր տարվա ջերմ շնորհավորանք
31.12.2025
Տարեմուտի այս լուսավոր օրերին «Նիդերլանդական օրագիրը» սիրով ու երախտագիտությամբ շնորհավորում է ձեզ գալիք Նոր տարվա առթիվ։
Թող ավարտվող տարին իր հետ տանի բոլոր հոգսերն ու ծանր պահերը, իսկ Նոր տարին ձեր տները լցնի ջերմությամբ, հավատով և նոր երազանքներով։ Թող յուրաքանչյուր օրը սկսվի ժպիտով, իսկ յուրաքանչյուր քայլը՝ վստահությամբ ու բարությամբ։
Շնորհակալ ենք, որ մեր ընթերցողն եք, որ մեզ հետ կիսում եք ձեր ժամանակը, մտքերը և վստահությունը։ Ձեր ներկայությունն է մեր ամենամեծ ուժը։
Թող գալիք տարին լինի խաղաղ, առողջ և բարի՝ լի լուսավոր հանդիպումներով ու հաջողություններով։
Բարի Նոր տարի և երջանիկ տարեմուտ։
Ձեզ հետ՝ սիրով
Niderlandakan Oragir / Diary of the Netherlands/Նիդերլանդական օրագիր
Նիդերլանդներ
Լուսանկար Anahit Aghabekyan-ի
Սուրբ Ծննդյան / Ամանորյա տրակտորների լուսավոր շքերթն է
Նիդերլանդներում (հատկապես գյուղական շրջաններում) ֆերմերները Նոր տարվա կամ Սուրբ Ծննդյան օրերին զարդարում են տրակտորները լույսերով ու դեկորներով և կազմակերպում երթեր։ Դրանք հայտնի են որպես
Kersttrekkertocht, trekkerlichtjestocht կամ պարզապես տրակտորների լուսավոր շքերթ։
«ՎԻԼՍՈՆՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ»
Հայության միասնության և արդար զարգացման հասարակական կազմակերպությունը, գրանցված լինելով Հայաստանի Հանրապետությունում, իր գործունեությունն սկսում է 2026 թվականից։
«Նիդերլանդական օրագրին» հասցեագրված իր ուղերձում կազմակերպությունը հայտարարում է․
Հարգարժա՛ն հայրենակիցներ՝ աշխարհի բոլոր ծագերում,
Նոր՝ 2026 թվականի շեմին մեր սրտերում նորից վերածնվում է հավատը համազգային միասնության, հայրենիքի վերաշինության և արդար ու արժանապատիվ ապագայի հանդեպ։
Թող գալիք տարին դառնա Սփյուռքի և Հայաստանի միջև կապերի ամրապնդման, համահայկական ներուժի համախմբման, խաղաղության, առողջության և ստեղծարար աշխատանքի տարի՝ ի նպաստ մեր ժողովրդի հարատևության և պետականության զորացման։
Թող Նոր տարում իրականանան մեր համազգային իղձերը, մեր արդար սպասումներն ու սերունդներին փոխանցվող նվիրական երազանքները՝ միահյուսելով հայրենի հողն ու աշխարհասփյուռ հայությանը մեկ միասնական տեսլականի շուրջ։
Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ։
Խոնարհմամբ և սիրով՝
«ՎԻԼՍՈՆՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ»
Հայության միասնության և արդար զարգացման
հասարակական կազմակերպություն
Թող որ բանտերը փակվեն
30.12.2025/Էդվին Մարտիրոսյան/նիդ.օրագիր
Հոլանդիան եվրոպական այն հազվագյուտ երկրներից է, որտեղ բանտային համակարգը տառապում է... դատարկ խցերից:
Վերջին տասնամյակներում երկիրը փակել է տասնյակ բանտեր՝ հանցագործությունների կտրուկ նվազման, ավելի կարճ պատիժների և վերականգնողական ծրագրերի շնորհիվ:
2009 թվականից ի վեր Հոլանդիայում փակվել է շուրջ 27 բանտ, իսկ որոշ դեպքերում նախկին բանտերը վերածվել են հյուրանոցների, փախստականների կենտրոնների կամ կրթական հաստատությունների:
Հանցագործությունների մակարդակը վերջին տարիներում զգալիորեն ընկել է. օրինակ՝ բնակարանային գողությունները նվազել են 82%-ով, կողոպուտները՝ 83%-ով, իսկ ընդհանուր գրանցված հանցագործությունները՝ 46%-ով:
Ամստերդամում ամբողջությամբ այրվել է 150-ամյա Վոնդելկերք եկեղեցին
01.01.2026/Նիդ.օրագիր
Ամստերդամում Ամանորի գիշերը խոշոր հրդեհ է բռնկվել, որի հետևանքով ամբողջությամբ այրվել է քաղաքի պատմական հուշարձաններից մեկը՝ մոտ 150-ամյա Վոնդելկերք (Vondelkerk) եկեղեցին։ Հրդեհը բռնկվել է կեսգիշերից կարճ ժամանակ անց և արագ տարածվել շենքի ողջ տարածքով։
Հրդեհաշիջման աշխատանքներին ներգրավվել են հրշեջ ծառայության բազմաթիվ ստորաբաժանումներ, սակայն կրակի ուժգնության և շենքի կառուցվածքային առանձնահատկությունների պատճառով եկեղեցին փրկել չի հաջողվել։ Արդյունքում փլուզվել են եկեղեցու տանիքն ու աշտարակը, իսկ շինությունը համարվում է ամբողջությամբ ոչնչացված։
Տեղական իշխանությունների հաղորդմամբ՝ տուժածներ չկան։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ հրդեհի ընթացքում շրջակա բնակիչներին հորդորվել է փակել պատուհաններն ու դռները՝ խիտ ծխի և մոխրի տարածման պատճառով։
Վոնդելկերք եկեղեցին կառուցվել էր 1872 թվականին և երկար տարիներ ծառայել որպես կաթոլիկ եկեղեցի, իսկ վերջին տասնամյակներին օգտագործվում էր նաև մշակութային միջոցառումների և հանրային նախաձեռնությունների համար։ Այն համարվում էր Ամստերդամի ճարտարապետական և մշակութային արժեքավոր կառույցներից մեկը։
Հրդեհի պատճառները դեռևս պարզվում են։ Նախնական վարկածների համաձայն՝ դեպքը կարող է կապված լինել Ամանորի տոնակատարությունների ընթացքում օգտագործված հրավառությունների հետ, սակայն պաշտոնական եզրակացություն առայժմ չի հրապարակվել։
Դեպքը մեծ արձագանք է գտել Նիդերլանդների և միջազգային մամուլում՝ դիտարկվելով որպես Ամստերդամի մշակութային ժառանգության զգալի կորուստ։
Հեքիաթային ձմեռ
ՊԱՏԳԱՄ ԱՍՏՎԱԾԱՀԱՅՏՆՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԹԻՎ
Խաժակ Արք. Պարսամյանի ---------------- Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ ձեզ եւ մեզ մեծ ԱՒետիս։ Սիրելի եղբայրներ եւ քույրեր ի Քրիստոս, սիրելի հավատացյալներ Հայ Եկեղեցու, Այսօր Սուրբ Ծնունդի և Աստվածահայտնության մեծ տոնին մենք իրար ողջունում ենք այս ճշմարտությամբ, որ կարծես ընդամենը մի քանի բառ են, սակայն իրականում՝ ամբողջ Ավետարանը՝ մեկ նախադասության մեջ։ Սա է Ավետիսը՝ Բարի Լուրը։ Ինչո՞ւ է սա Բարի Լուր, ըստ Սուրբ Գրքի և մեր Եկեղեցու աղոթքների։ Ինչպէ՞ս է այս Բարի Լուրը պահել ու պահպանել մեր ժողովրդին դարերով։ Ինչպէ՞ս կարող է այն Բարի Լուր լինել մեզ համար՝ այսօր։ Տիրոջ Ծննդյան սրբազան գիշերը հրեշտակը այսպես ասաց հովիվներին․ «Մի՛ վախեցեք, որովհետև ահա ձեզ մեծ ուրախություն եմ ավետում, որ ամբողջ ժողովրդինն է լինելու. այսօր Դավթի քաղաքում ձեզ համար Փրկիչ ծնվեց, որ է Օծյալ Տերը» (Ղուկ. 2․10–11)։ Հրեշտակի խոսքը սկսվում է հստակ կոչով՝ «Մի՛ վախեցեք»։ Աստված մարդկությանը չի հայտնվում ահեղ զորությամբ կամ դատաստանի սարսափով, այլ՝ խոնարհությամբ ու սիրով՝ որպես Մանուկ։ Նա Էմմանուելն է, այսինքն՝ Աստված մեզ հետ։
Մեծ Ավետիսն այն է, որ Աստված հեռավոր և սառնասիրտ դատավոր չէ։ Նա մոտենում է մեզ, մարդանում է, ծնվում է մսուրում, որպեսզի ոչ ոք չվախենա մոտենալ Նրան։
Հայ Եկեղեցին Սուրբ ծննդյան կանոնում երգում է․ «Քրիստոս ի մէջ մեր յայտնեցաւ»։
Բեթղեհեմի Մանկան միջոցով Աստված կիսում է մեր խոցելիությունը, մեզ պարգևելով ուրախություն, խաղաղություն և հավիտենական կյանք։
Հովհաննեսի Ավետարանը փառավորում է․«Եվ լույսը խավարի մեջ լուսավորում է, իսկ խավարը նրան չտիրեց» (Հովհ. 1․5), և հետո․«Ես եմ աշխարհի լույսը. ով իմ հետևից գա, նա խավարի մեջ չի քայլի, այլ կյանքի լույսը կընդունի» (Հովհ. 8․12)։
Մեզ բոլորիս ծանոթ է խավարը՝ մեղքը, վախը, խառնաշփոթը, ցավը, բաժանումը։
Քրիստոս ծնվեց հենց այդ խավարը ցրելու՝ լույս բերելու համար։
Չկա այնպիսի խավար, որ զորեղ լինի Նրա լույսից։
Այսօր Ջրօրհնեքի արարողությամբ, Հայ Եկեղեցին հիշատակում է Տիրոջ Մկրտությունը Հորդանան գետում և քարոզում է, որ ամբողջ արարչությունը սրբագործվում է, և մարդկությունը լուսավորվում։ Քրիստոսի Ծնունդն ու Մկրտությունն արդեն իսկ ազդարարում են Խաչն ու Հարությունը․ Նա ծնվում է մեզ մաքրագործելու, մեզ նոր սկիզբ պարգևելու համար։
Սա է Մեծ Ավետիսը․ մեր կյանքը անցյալի գերին չէ։ Քրիստոսով հնարավոր են ներումը, վերանորոգումը և նորոգված սիրտը։
Ավելի քան 1700 տարի շարունակ և մինչ օրս, այս Ավետիսը ոյժ է տվել հայ ժողովրդին։
Երբ Ս․Գրիգոր Լուսավորիչը Ավետարանը քարոզել է Տրդատ Գ թագավորին և մեր ժողովրդին, նա ավետել է նույն ճշմարտությունը․ Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ։
Այդ օրվանից Ս․Ծնունդն ու Աստվածահայտնությունը հանդիսացել են լույսի աղբյուր տարբեր արհավիրքների խավար ժամանականերում։ Արշավանքների, հալածանքների, նահատակության, 1915 թվականի Ցեղասպանության և աշխարհով մեկ մեր ժողովրդի ցրման ընթացքում մեր Եկեղեցին շարունակել է ներբողել․«Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ, ձեզ եւ մեզ մեծ Աւետիս»։
Սիրելի՜ հավատավոր ժողովուրդ, թագավորություններ կարող են կործանվել, կարող է կորսվել հայրենիքը, բայց Քրիստոս հավերժ է, Նրա լույսը չի մարում, և Նրա սերը չի լքում Իր ժողովրդին։
Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց հայոց այբուբենը, որպեսզի Աստծո Խոսքը ապրի մեր լեզվով։ Մեր Սուրբ Պատարագը, խաչքարերը, ողջ արվեստն ու մշակույթը տոգորված են այդ նույն ավետիսով․«Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ»։
Այսօր մենք՝ Հայ Եկեղեցու զավակներս, շարունակում ենք նույն կենդանի շղթան․ երբ ասում ենք՝ «Ձեզ և մեզ մեծ Ավետիս», միանում ենք մեր բոլոր նախնիներին՝ Երևանից մինչև Գուգարք, Մուսա Լեռից մինչև Սիբիր, մինչև Լոս Անջելես։
Այսօր ո՞րն է այն Բարի Լուրը մեզ համար։
Մեզանից շատերը ապրում են հայրենիքից հեռու՝ մտահոգված Հայաստանում կամ այլ վայրերում ապրող իրենց հարազատների համար։ Սրտերում կա կարոտ, անորոշություն, իսկ երբեմն նաև օտարության և միայնության զգացում։
Հրեշտակի պատգամն այսօր էլ ուղղված է մեզ բոլորիս․ «Մի՛ վախեցեք»։
Քրիստոս ծնվում է նաև այստեղ, որտեղ մենք ապրում ենք։
Նա Էմմանուելն է՝ Աստված մեզ հետ է՝ մեր տներում, մեր աշխատանքում, մեր ուսման մեջ, մեր լուռ արցունքների մեջ։
Այսօր Եկեղեցին մեզ հրավիրում է ոչ միայն տոնելու, այլ անձնապես ընդունելու այս Ավետիսը և այն վկայելու։
Թո՜ղ Սուրբ Ծննդյան Լույսը լուսավորի ձեզ, ձեր ընտանիքները, մեր սիրելի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին և ամբողջ հայ ժողովրդին։
Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ,
ձեզ եւ մեզ մեծ Ավետիս։
Քրիստոս ծնավ եւ հայտնեցավ, մեզ եւ ձեզ Մեծ Ավետիս։ Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ, եւ թող Աստված առաջնորդի մեզ։
Ինչո՞ւ է Քրիստոսը «ծնվում» երեք անգամ
Այս մասին այսօր շատ է խոսվում։ «Նիդերլանդական օրագիրը» էքսկուրս արեց պարզելով ձեզ համար հետաքրքիր իրողություններ։ Եվ այսպես` Հունվարի 6։ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին նշում է Սուրբ Ծնունդը։ Իսկ աշխարհը՝ մեծամասամբ, դա արդեն արել է դեկտեմբերի 25֊ին, կամ դեռ պատրաստվում է անել հիմա` հունվարի 6֊ին ու հունվարի 7-ին։ Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ եկեղեցական մանրուք։ Իրականում՝ սա պատմություն է հիշողության, իշխանության և այն մասին, թե ինչպես է հավատքը ապրում ժամանակի ճնշման ներքո։ Սուրբ Ծնունդը քրիստոնեության կենտրոնական իրադարձություններից մեկն է։ Բայց դրա միասնական օրը երբեք չի դիմացել ժամանակի փորձությանը։ Այն միշտ եղել է ինքնության հարց։ Մինչ դեկտեմբերի 25-ը, կամ հունվարի 6-ը Քրիստոնեության առաջին դարերում Քրիստոսի ծնունդը «չուներ օր»՝ ժամանակի իմաստով։ Եկեղեցին հունվարի 6-ին նշում էր Հայտնությունը՝ մի տոն, որը միավորում էր Ծնունդը, Մկրտությունը և Քրիստոսի հայտնվելը աշխարհին` երեքը մեկում։ Խոսքը ոչ թե ամսաթվի մասին էր, այլ՝ իրադարձության։ Այսօր այդ հին օրն այլևս մոռացված է շատերի համար։ Բայց ոչ բոլորի։ Միակը Հայ Առաքելական Եկեղեցին է այն պահել ոչ որպես էկզոտիկ առանձնահատկություն, այլ որպես սկզբնական քրիստոնեական ընկալման շարունակություն։ Երբ հավատքը հանդիպեց կայսրությանը Դեկտեմբերի 25-ը Սուրբ Ծննդյան օր դարձավ այն պահին, երբ քրիստոնեությունը դուրս եկավ կատակոմբներից և մտավ կայսրության դահլիճներ։ Այդ օրը Հռոմում նշվում էր «Անպարտ Արևի ծնունդը»։ Եկեղեցին հին խորհրդանիշը փոխարինեց նորով։ Արևը դարձավ Քրիստոս։ Լույսը՝ փրկություն։ Սա պատմականորեն հասկանալի քայլ էր։ Բայց նաև շրջադարձային։ Սուրբ Ծնունդը բաժանվեց Հայտնությունից։ Տոնը ստացավ նոր օր, նոր շեշտադրումներ և նոր քաղաքական ենթատեքստ։ Հայ եկեղեցին ոչ թե ընդիմացել է, այլ պահպանել է նախկին կարգը Հայ Առաքելական Եկեղեցին այս փոփոխությանը չմիացավ։ Ոչ թե բողոքի ու առանձնանալու համար, այլ պարզապես չտեսավ դրա անհրաժեշտությունը։ Հունվարի 6-ը նրա համար մնաց այն օրը, երբ Աստված հայտնվեց աշխարհին՝ ամբողջությամբ, առանց բաժանման։ Այս որոշումը, որը այսօր շատերին կարող է թվալ «հնացած», իրականում մի բան է ասում ժամանակակից աշխարհի մասին․ երբեմն ամենահեղափոխական քայլը` փոփոխությանը չհետևելն է։ Հունվարի 7-ը՝ երբ թվերն են փոխվում, ոչ իմաստը Ռուս ուղղափառ եկեղեցին Սուրբ Ծնունդը նշում է հունվարի 7-ին։ Բայց այստեղ հարցը հավատքի մեջ չէ։ Պարզապես հուլյան օրացույցը 13 օրով հետ է մնում գրիգորյանից։ Տոնը նույնն է, ամսաթիվը՝ այլ կերպ հաշվարկված։ Մի տոն, երեք օր, մեկ իմաստ Այսպես Քրիստոսը «ծնվում» է երեք տարբեր օրերին։ Բայց իրականում՝ մեկ անգամ։ Տարբեր օրացույցները չեն փոխում բովանդակությունը։ Փոխվում են պատմական ուղիները, ոչ թե հավատքի հիմքը։ Սուրբ Ծնունդը շարունակում է մնալ ոչ թե օրացուցային վեճ, այլ հիշեցում այն մասին, որ հավատքը միշտ էլ ապրում է ժամանակի ու իշխանության հետ երկխոսության մեջ։ Եվ այդ երկխոսության մեջ ամեն եկեղեցի իր ընտրությունն է արել։
Հունվարի 7․ Մեռելոց - հիշատակի ավանդույթը հայ հոգևոր և մշակութային կյանքում
07.01.2026/Նիդ.օրագիր Հայ ժողովրդի պատմամշակութային և հոգևոր ժառանգության մեջ Մեռելոցը առանձնահատուկ տեղ ունի։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու տոնացույցում այն նշվում է հունվարի 7-ին, անմիջապես հաջորդելով Սուրբ Ծննդյան և Աստվածհայտնության տոնին, և նվիրված է մահածացների հիշատակին։ Մեռելոցը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական շրջանում՝ որպես հիշատակի օր, որը միավորում է հավատը, ծեսը և ժողովրդական սովորույթները։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո հայ ժողովուրդը մահվան հետ կապված իր հին պատկերացումները համադրել է նոր հավատքի հետ՝ ձևավորելով հիշատակի յուրահատուկ մշակույթ, որտեղ գերակշռում են աղոթքը, խոնարհումը և հարության հույսը։ Պատմական աղբյուրները վկայում են, որ դեռ միջնադարում Մեռելոցը նշվում էր եկեղեցական հատուկ կարգերով։ Այդ օրը եկեղեցիներում մատուցվում էր հոգեհանգստյան պատարագ, իսկ հավատացյալները հիշատակում էին իրենց նախնիներին՝ որպես ընտանիքի և ազգի շարունակականության խորհրդանիշ։ Հիշատակի այս ձևը նպաստել է սերնդեսերունդ հիշողության պահպանմանը, հատկապես այն ժամանակներում, երբ պատերազմներն ու բռնագաղթերը հաճախ ընդհատել են ընտանեկան կապերը։ Ժողովրդական մշակույթում Մեռելոցը կապված է նաև գերեզման այցելելու, խնկարկման, մոմավառության և հոգեհացի սովորության հետ։ Տարբեր շրջաններում ձևավորվել են տեղական ավանդույթներ, սակայն դրանց հիմքում միշտ եղել է բարեգործության գաղափարը․ սնունդը կամ նվիրատվությունը բաժանվում էր ի հիշատակ հանգուցյալի՝ հավատալով, որ բարին վերադառնում է աղոթքի տեսքով։ Մեռելոցի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն սգո օր չէ։ Հայ եկեղեցական և մշակութային ընկալմամբ մահը դիտվում է ոչ թե վերջ, այլ անցում։ Այդ պատճառով Մեռելոցը կրում է խաղաղ, զուսպ և խորհրդածական բնույթ՝ հիշեցնելով կյանքի անցողիկության և հիշողության արժեքի մասին։ Այսօր էլ Մեռելոցը շարունակում է մնալ ազգային ինքնության և հավաքական հիշողության մաս։ Այն մի օր է, երբ հայ ժողովուրդը ոչ միայն հիշում է իր ննջեցյալներին, այլ նաև վերաիմաստավորում է իր պատմական ուղին, արմատները և հոգևոր կապը անցյալի հետ։ Ողորմի տանք մեր հանգուցյալներին։
Հունվարի 7-ին Նիդերլանդներում ձյան առատ տեղումների և սառցակալման վտանգի պատճառով երկրի օդերևութաբանական ծառայությունը հայտարարել է «նարնջագույն» մակարդակի եղանակային զգուշացում։ Ձյան շերտը որոշ շրջաններում հասել է 5–10 սանտիմետրի, ինչի հետևանքով ճանապարհներն ու ավտոմայրուղիները դարձել են սայթաքուն և վտանգավոր երթևեկության համար։ Լուրջ խափանումներ են գրանցվել տրանսպորտի ոլորտում․ Ամստերդամի «Սխիպհոլ» օդանավակայանում չեղարկվել են հարյուրավոր չվերթներ, իսկ երկաթուղային հաղորդակցությունը գործում է կրճատված գրաֆիկով։ Մի շարք քաղաքներում բնակիչներին խորհուրդ է տրվել խուսափել ոչ անհրաժեշտ ուղևորություններից և, հնարավորության դեպքում, աշխատել տանից։ Որոշ կրթական հաստատություններ ժամանակավորապես դադարեցրել են առկա դասապրոցեսը։ Պաշտոնական կառույցները շարունակում են հետևել իրավիճակին՝ կոչ անելով քաղաքացիներին պահպանել անվտանգության կանոնները և հետևել պաշտոնական հաղորդագրություններին։
Չնայած եղանակային դժվարությանը աշխատանքի է դուրս եկել մեր հայ վարորդը, ով այս պահին օգնում է հիվանդ ու ծեր մարդկանց ու դպրոցականներին: Շատ դպրոցներում բացակայությունները համարում են հարգելի:
No comments:
Post a Comment