Հիշարժան տարեթվեր 2026

ՀՈՒՆՎԱՐ

• Հունվարի 3-րդ կիրակի — Կրոնի համաշխարհային օր

• 24 հունվար Կրթության միջազգային օր

• 27 հունվար - Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի միջազգային օր

• 27 հունվար-«Հայրենիքի պաշտպանության համար զոհվածների հիշատակի օր

• 28 հունվար- Հայոց բանակի կազմավորման օր

---

ՓԵՏՐՎԱՐ

• 4 փետրվար — Քաղցկեղի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 6 փետրվար — Կանանց սեռական օրգանների խեղման երևույթի նկատմամբ անհանդուրժողականության միջազգային օր

• 12 փետրվար — Կարմիր ձեռքի օր (Երեխա-զինվորների օգտագործման դեմ պայքարի օր)

• 13 փետրվար — Ռադիոյի համաշխարհային օր

• 20 փետրվար — Սոցիալական արդարության համաշխարհային օր

• 21 փետրվար — Մայրենի լեզվի միջազգային օր

• Փետրվարի վերջին չորեքշաբթի — Բուլինգի դեմ պայքարի օր

---

ՄԱՐՏ

• 3 մարտ — Վայրի բնության համաշխարհային օր

• 8 մարտ — Կանանց միջազգային օր

• 20 մարտ — Երջանկության միջազգային օր

• 20 մարտ — Ռասայական խտրականության վերացման համար պայքարի միջազգային օր

• 21 մարտ — Նովրուզի միջազգային օր

• 21 մարտ — Պոեզիայի համաշխարհային օր

• 21 մարտ — Դաունի համախտանիշի համաշխարհային օր

• 21 մարտ — Անտառների միջազգային օր

• 22 մարտ — Ջրային ռեսուրսների համաշխարհային օր

• 23 մարտ — Օդերևութաբանության համաշխարհային օր

• 24 մարտ — Տուբերկուլյոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 24 մարտ — Մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումների վերաբերյալ ճշմարտության և զոհերի արժանապատվության իրավունքի միջազգային օր

• 25 մարտ — Ստրկության զոհերի հիշատակման և տրանսատլանտյան ստրուկների առևտրի միջազգային օր

• 25 մարտ — ՄԱԿ-ի ձերբակալված և անհետ կորած աշխատակիցների հետ համերաշխության միջազգային օր

---

ԱՊՐԻԼ

• 2 ապրիլ — Աուտիզմի իրազեկման միջազգային օր

• 4 ապրիլ — Ականների մասին իրազեկության և ականազերծման գործընթացի օժանդակության միջազգային օր

• 6 ապրիլ — Սպորտի միջազգային օր՝ հանուն զարգացման և խաղաղության

• 7 ապրիլ — Առողջության համաշխարհային օր

• 7 ապրիլ — Ռուանդայում ցեղասպանության հիշատակի օր

• 12 ապրիլ — Մարդու՝ տիեզերք թռչելու միջազգային օր

• 18 ապրիլ — Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օր

• Ապրիլի 4-րդ հինգշաբթի — Աղջիկները ՏՀՏ-ում միջազգային օր

• 20 ապրիլ — Ստեղծարարության և նորարարության համաշխարհային օր

• 21 ապրիլ — ՄԱԿ-ում չինարենի օր

• 22 ապրիլ — Երկիր մոլորակի օր

• 23 ապրիլ — ՄԱԿ-ում անգլերենի օր

• 23 ապրիլ — Գրքի և հեղինակային իրավունքի միջազգային օր

• 25 ապրիլ — Մալարիայի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 26 ապրիլ — Մտավոր սեփականության համաշխարհային օր

• 28 ապրիլ — Աշխատանքի պաշտպանության համաշխարհային օր

• 29 ապրիլ — Քիմիական պատերազմի զոհերի հիշատակի օր

• 29 ապրիլ — Պարի միջազգային օր

• 30 ապրիլ — Ջազի միջազգային օր

---

ՄԱՅԻՍ

• 3 մայիս — Մամուլի ազատության համաշխարհային օր

• 5 մայիս — Վեսակի (Լիալուսնի) համաշխարհային օր

• 8–9 մայիս — Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերի հիշատակման և հաշտեցման օր

• 12–13 մայիս — Չվող թռչունների համաշխարհային օր

• 15 մայիս — Ընտանիքի միջազգային օր

• 17 մայիս — Հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական հասարակության համաշխարհային օր

• 21 մայիս — Մշակութային բազմազանության համաշխարհային օր

• 22 մայիս — Կենսաբազմազանության միջազգային օր

• 29 մայիս — ՄԱԿ-ի խաղաղապահների միջազգային օր

• 31 մայիս — Առանց ծխախոտի միջազգային օր

ՀՈՒՆԻՍ

• 1 հունիս — Ագրեսիայի զոհ դարձած անմեղ երեխաների միջազգային օր

• 4 հունիս — Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օր

• 5 հունիս — ՄԱԿ-ում ռուսերենի օր

• 6 հունիս — Օվկիանոսների համաշխարհային օր

• 8 հունիս — Երեխաների ծանր աշխատանքի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 12 հունիս — Երեխաների ծանր աշխատանքի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 14 հունիս — Արյան դոնորի համաշխարհային օր

• 15 հունիս — Տարեց մարդկանց հանդեպ չարաշահումների մասին իրազեկման համաշխարհային օր

• 17 հունիս — Անապատացման և երաշտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 20 հունիս — Փախստականների համաշխարհային օր

• 21 հունիս — Յոգայի միջազգային օր

• 23 հունիս — ՄԱԿ-ի պետական ծառայության օր

• 23 հունիս — Այրի կանանց միջազգային օր

• 25 հունիս — Ծովագնացի օր

• 26 հունիս — Թմրանյութերի չարաշահման և ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի միջազգային օր

• 26 հունիս — Խոշտանգումների զոհերի աջակցության ՄԱԿ-ի միջազգային օր

• 30 հունիս — Աստերոիդի օր

---

ՀՈՒԼԻՍ

• 11 հուլիս — Բնակչության համաշխարհային օր

• 18 հուլիս — Նելսոն Մանդելայի միջազգային օր

• 28 հուլիս — Հեպատիտի դեմ պայքարի միջազգային օր

• 30 հուլիս — Ընկերության միջազգային օր

---

ՕԳՈՍՏՈՍ

• 9 օգոստոս — Տեղաբնիկ ժողովուրդների միջազգային օր

• 12 օգոստոս — Երիտասարդության միջազգային օր

• 19 օգոստոս — Մարդասիրության համաշխարհային օր

• 23 օգոստոս — Ստրկավաճառության և դրա վերացման հիշատակի միջազգային օր

• 29 օգոստոս — Միջուկային փորձարկումների դեմ պայքարի միջազգային օր

• 30 օգոստոս — Բռնությամբ անհետացած անձանց միջազգային օր

---

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ

• 5 սեպտեմբեր — Բարեգործության միջազգային օր

• 8 սեպտեմբեր — Գրագիտության միջազգային օր

• 10 սեպտեմբեր — Ինքնասպանության կանխարգելման համաշխարհային օր

• 12 սեպտեմբեր — Բուժքույրերի միջազգային օր

• 12 սեպտեմբեր — Զարգացող երկրների միջև համագործակցության ՄԱԿ-ի օր

• 15 սեպտեմբեր — Ժողովրդավարության միջազգային օր

• 16 սեպտեմբեր — Օզոնային շերտի պահպանման միջազգային օր

• 21 սեպտեմբեր — Խաղաղության միջազգային օր

• 27 սեպտեմբեր — Զբոսաշրջության համաշխարհային օր

• 28 սեպտեմբեր — Կատաղախտի համաշխարհային օր

• Սեպտեմբերի վերջին շաբաթ — Սրտի համաշխարհային օր

• Սեպտեմբերի վերջին շաբաթ — Ծովային հարցերի համաշխարհային օր

---

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ

• 1 հոկտեմբեր — Տարեցների միջազգային օր

• 2 հոկտեմբեր — Ոչբռնության միջազգային օր

• Հոկտեմբերի առաջին երկուշաբթի — Հաբիթաթի համաշխարհային օր

• 5 հոկտեմբեր — Ուսուցչի համաշխարհային օր

• 8 հոկտեմբեր — ՄԱԿ-ում արաբերենի օր

• 9 հոկտեմբեր — Փոստի համաշխարհային օր

• 10 հոկտեմբեր — Հոգեկան առողջության համաշխարհային օր

• 11 հոկտեմբեր — Աղջիկ երեխաների միջազգային օր

• 12 հոկտեմբեր — ՄԱԿ-ում իսպաներենի օր

• Հոկտեմբերի երկրորդ հինգշաբթի — Տեսողության համաշխարհային օր

• 13 հոկտեմբեր — Աղետների նվազեցման միջազգային օր

• 15 հոկտեմբեր — Գյուղաբնակ կանանց միջազգային օր

• 16 հոկտեմբեր — Պարենի համաշխարհային օր

• 17 հոկտեմբեր — Ուսանողների միջազգային օր

• 17 հոկտեմբեր — Աղքատության վերացման համար պայքարի միջազգային օր

• 20 հոկտեմբեր — Վիճակագրության համաշխարհային օր

• 24 հոկտեմբեր — ՄԱԿ-ի օր

• 24 հոկտեմբեր — Զարգացման տեղեկատվության համաշխարհային օր

• 27 հոկտեմբեր — Տեսաձայնային ժառանգության համաշխարհային օր

---

ՆՈՅԵՄԲԵՐ

• 5 նոյեմբեր — Գնչուների լեզվի միջազգային օր

• 6 նոյեմբեր — Պատերազմի և զինված հակամարտության ժամանակ շրջակա միջավայրի չարաշահման կանխարգելման միջազգային օր

• 10 նոյեմբեր — Հանուն խաղաղության և զարգացման գիտության համաշխարհային օր

• 12 նոյեմբեր — Թոքաբորբի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 14 նոյեմբեր — Շաքարախտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 16 նոյեմբեր — Հանդուրժողականության միջազգային օր

• 16 նոյեմբեր — Թոքային խրոնիկ արգելակող հիվանդության դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 20 նոյեմբեր — Երեխաների համաշխարհային օր

• 21 նոյեմբեր — Հեռուստատեսության համաշխարհային օր

• 25 նոյեմբեր — Կանանց հանդեպ բռնությունների վերացման միջազգային օր

• 29 նոյեմբեր — Պաղեստինի ժողովրդի հետ համերաշխության միջազգային օր

• Նոյեմբերի երրորդ հինգշաբթի — Փիլիսոփայության համաշխարհային օր

• Նոյեմբերի երրորդ կիրակի — Ճանապարհատրանսպորտային պատահարների զոհերի հիշատակի համաշխարհային օր

---

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ

• 1 դեկտեմբեր — ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

• 2 դեկտեմբեր — Ստրկության վերացման միջազգային օր

• 3 դեկտեմբեր — Հաշմանդամություն ունեցող անձանց միջազգային օր

• 5 դեկտեմբեր — Կամավորների միջազգային օր՝ հանուն տնտեսական և սոցիալական զարգացման

• 7 դեկտեմբեր — Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային օր

• 9 դեկտեմբեր — Կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային օր

• 10 դեկտեմբեր — Մարդու իրավունքների օր

• 11 դեկտեմբեր — Լեռների միջազգային օր

• 11 դեկտեմբեր — Մարդասիրական օգնության համաշխարհային օր

• 18 դեկտեմբեր — Միգրանտերի միջազգային օր

• 18 դեկտեմբեր — ՄԱԿ-ում արաբերենի օր

• 20 դեկտեմբեր — Մարդկային համերաշխության միջազգային օր

ՆՇԱՆԱՎՈՐ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

10–25 տարի առաջ

• 10 տարի առաջ (2016, ապրիլի 2) — սկսվել է Ապրիլյան քառօրյա պատերազմը

• 15 տարի առաջ (2011, սեպտեմբերի 20) — բացվել է Մաշտոցյան Մատենադարանի նոր մասնաշենքը

• 15 տարի առաջ (2011) — Հայաստանը դարձել է շախմատի աշխարհի թիմային առաջնության չեմպիոն

• 20 տարի առաջ (2006) — Հայաստանի շախմատի հավաքականը դարձել է օլիմպիական չեմպիոն

• 20 տարի առաջ (2006, հուլիսի 1) — լույս է տեսել «Գրեթերթ» ամսաթերթի առաջին համարը

• 20 տարի առաջ (2006, փետրվարի 16) — Եվրախորհրդարանը դատապարտել է Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացումը

• 25 տարի առաջ (2001, հունվարի 18) — Ֆրանսիայի Սենատը երկրորդ անգամ ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը

• 25 տարի առաջ (2001, սեպտեմբերի 4) — ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն «Ջիկջի»-ն ճանաչել է առաջին տպագիր գիրք

• 25 տարի առաջ (2001, սեպտեմբերի 23) — օծվել է Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցին

---

30–50 տարի առաջ

• 30 տարի առաջ (1996) — հիմնադրվել է ՀՀ Սահմանադրական դատարանը

• 35 տարի առաջ (1991, սեպտեմբերի 21) — ՀՀ անկախության հռչակում

• 35 տարի առաջ (1991, սեպտեմբերի 2) — Արցախի Հանրապետության հռչակում

• 35 տարի առաջ (1991, հուլիսի 1) — ընդունվել է ՀՀ օրհներգը

• 35 տարի առաջ (1991, հոկտեմբերի 16) — Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ընտրվել է ՀՀ առաջին նախագահ

• 35 տարի առաջ (1991, դեկտեմբերի 26) — դադարել է գոյություն ունենալ ԽՍՀՄ-ը

• 45 տարի առաջ (1981, մարտի 7) — բացվել է Երևանի մետրոպոլիտենը

• 45 տարի առաջ (1981) — շահագործման է հանձնվել Արփա–Սևան թունելը

• 50 տարի առաջ (1976, փետրվարի 28) — գործարկվել է ՀԱԷԿ-ի առաջին էներգաբլոկը

---

55–75 տարի առաջ

• 55 տարի առաջ (1971, մայիսի 19) — բացվել է «Հրազդան» մարզադաշտը

• 60 տարի առաջ (1966) — ստեղծվել է ՀՀ ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը

• 60 տարի առաջ (1966) — հիմնադրվել է Շեքսպիրագիտության կենտրոնը

• 65 տարի առաջ (1961) — Երևանում բացվել է ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսը

• 70 տարի առաջ (1956, նոյեմբերի 29) — հեռարձակվել է հայկական հեռուստատեսության առաջին հաղորդումը

• 70 տարի առաջ (1956) — ստեղծվել է հայկական կրկեսի կոլեկտիվը

• 75 տարի առաջ (1951) — հիմնադրվել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը

• 75 տարի առաջ (1951, հունվարի 12) — ընդունվել է ՄԱԿ-ի Ցեղասպանության կոնվենցիան

---

80–100 տարի առաջ

• 80 տարի առաջ (1946) — հիմնադրվել է Բյուրականի աստղադիտարանը

• 80 տարի առաջ (1946) — հիմնադրվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը

• 85 տարի առաջ (1941, հունիսի 22) — սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը

• 90 տարի առաջ (1936) — բացվել է «Մոսկվա» կինոթատրոնը, ցուցադրվել է «Պեպո» ֆիլմը

• 95 տարի առաջ (1931) — հիմնադրվել է Վանաձորի դրամատիկական թատրոնը

• 100 տարի առաջ (1926, սեպտեմբերի 1) — առաջին ռադիոհեռարձակումը Հայաստանում

• 100 տարի առաջ (1926) — ստեղծվել է Արամ Մերանգուլյանի անվան անսամբլը

---

105–130 տարի առաջ

• 105 տարի առաջ (1921) — հիմնադրվել են

  • Հայաստանի պատմության թանգարանը

  • Ազգային պատկերասրահը

  • Հայպետհրատը

  • Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնի նախատիպը

• 105 տարի առաջ (1921) — Սողոմոն Թեհլերյանը սպանել է Թալեաթ փաշային և արդարացվել

• 110 տարի առաջ (1916) — հիմնադրվել է ՀԲԸՄ-ը

• 120 տարի առաջ (1906) — գործարկվել է Երևան–Ջուղա երկաթուղին

• 125 տարի առաջ (1901) — գործարկվել է Ալեքսանդրապոլ–Երևան երկաթուղին

• 130 տարի առաջ (1896) — առաջին օլիմպիական խաղերը Աթենքում

---

135–200 տարի առաջ

• 135 տարի առաջ (1891) — կառուցվել է Շուշիի «Խանդամիրյան» թատրոնը

• 150 տարի առաջ (1876) — լույս է տեսել «Փորձ» հանդեսը

• 160 տարի առաջ (1866) — հիմնադրվել են Գայանյան օրիորդաց դպրոցը և առաջին պրոֆեսիոնալ հայկական թատրոնը

• 170 տարի առաջ (1856) — հաստատվել է Երևանի առաջին հատակագիծը

• 180 տարի առաջ (1846) — լույս է տեսել «Կովկաս» շաբաթաթերթը

• 205 տարի առաջ (1821) — հիմնադրվել է Կալկաթայի Հայոց մարդասիրական ճեմարանը

---

300–2000 տարի առաջ

• 325 տարի առաջ (1701) — հիմնադրվել է Մխիթարյան միաբանությունը

• 360 տարի առաջ (1666) — սկսվել է Աստվածաշնչի հայերեն առաջին տպագրությունը

• 580 տարի առաջ (1446) — հիմնադրվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությունը

• 1025 տարի առաջ (1001) — ավարտվել է Անիի Մայր տաճարի կառուցումը

• 1065 տարի առաջ (961) — Անին դարձել է մայրաքաղաք

• 1725 տարի առաջ (301) — քրիստոնեությունը հռչակվել է պետական կրոն

• 1960 տարի առաջ (66) — թագադրվել է Տրդատ Ա Արշակունին

ՀՀ ՊԵՏԱԿԱՆ ԵՎ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՏՈՆԵՐ, ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐԵՐ

(ըստ ՀՀ պաշտոնական օրացույցի)

ՀՈՒՆՎԱՐ

• Հունվարի 1 — Ամանոր

• Հունվարի 6 — Սուրբ Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոն

• 27 հունվար-«Հայրենիքի պաշտպանության համար զոհվածների հիշատակի օր

• Հունվարի 28 — Բանակի օր

ՓԵՏՐՎԱՐ

• Փետրվարի 21 — Մայրենի լեզվի օր

ՄԱՐՏ

• Մարտի 8 — Կանանց միջազգային օր

ԱՊՐԻԼ

• Ապրիլի 5 — Սուրբ Հարության տոն (Զատիկ)

• Ապրիլի 7 — Մայրության և գեղեցկության տոն

• Ապրիլի 24 — Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր

ՄԱՅԻՍ

• Մայիսի 1 — Աշխատանքի օր

• Մայիսի 8 — Երկրապահի օր

• Մայիսի 9 — Հաղթանակի և խաղաղության տոն

• Մայիսի 28 — Հանրապետության տոն

ՀՈՒՆԻՍ

• Հունիսի 1 — Երեխաների իրավունքների պաշտպանության օր

ՀՈՒԼԻՍ

• Հուլիսի 5 — Սահմանադրության օր

• Հուլիսի 28 — Քրիստոսի Պայծառակերպության տոն (Վարդավառ)

ՕԳՈՍՏՈՍ

• Օգոստոսի 16 — Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոն (Խաղողօրհնեք)

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ

• Սեպտեմբերի 1 — Գիտելիքի և դպրության օր

• Սեպտեմբերի 13 — Տիրոջ կենդանարար խաչի վերադարձի և փառաբանության տոն (Խաչվերաց)

• Սեպտեմբերի 21 — Անկախության տոն

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ

• Հոկտեմբերի 5 — Ուսուցչի օր

• Հոկտեմբերի 7 — Գրադարանավարի օր

• Հոկտեմբերի 10 — Թարգմանչաց տոն

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ

• Դեկտեմբերի 7 — Երկրաշարժի զոհերի հիշատակի օր

---

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-Ի ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Համաշխարհային ժառանգություն» ցանկ

• 1996 — Հաղպատի և Սանահինի վանքերը

• 2000 — Էջմիածնի Մայր տաճարը և եկեղեցիները

• 2000 — Զվարթնոց հնավայրը

• 2000 — Գեղարդի վանքը և Ազատ գետի վերին հովիտը

• 2016 — Անի մայրաքաղաքը

---

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկ

• 2008 — Դուդուկը և նրա երաժշտությունը

• 2010 — Հայկական խաչքարի արվեստը

• 2012 — «Սասնա Ծռեր» էպոսը

• 2014 — Լավաշի պատրաստումը և մշակութային դրսևորումները

• 2017 — «Քոչարի» ավանդական խմբապարը

• 2019 — Հայկական տառարվեստը

• 2020 — Սուրբ Թադեոս առաքյալի վանքի ուխտագնացություն

---

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» միջազգային ռեգիստր

• 1997 — Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան

• 2011 — Բյուրականյան առաջին շրջահայություն (Մարգարյանի շրջահայություն)

• 2013 — Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաները և երաժշտությունը

---

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի օրացույցում ընդգրկված հոբելյաններ

• 2016–2017 — Հայերեն Աստվածաշնչի առաջին տպագրության 350-ամյակ

• 2016–2017 — Հովհաննես Այվազովսկու ծննդյան 200-ամյակ

• 2018–2019 — Կոմիտաս վարդապետի ծննդյան 150-ամյակ

• 2018–2019 — Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակ

• 2020–2021 — Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ծննդյան 150-ամյակ

• 2020–2021 — Անրի Վերնոյի ծննդյան 100-ամյակ

• 2022–2023 — Ներսես Շնորհալու 1100-ամյակ

• 2022–2023 — Հայաստանի պետական կինոյի հիմնադրման 100-ամյակ

• 2024–2025 — Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան 100-ամյակ

Հավատքի ճանապարհ՝ Արթիկից Դորն

 

Նիդերլանդական Reformatorisch Dagblad թերթի անդրադարձը Էդգար Չոփիկյանի կյանքին և ծառայությանը

Նիդերլանդներում լույս տեսնող հեղինակավոր քրիստոնեական Reformatorisch Dagblad օրաթերթը հոդված է հրապարակել Հայ Ավետարանական «Աստծո Տուն» եկեղեցու հովիվ Էդգար Չոփիկյանի (40) մասին։ Հոդվածի հեղինակը լրագրող Միխիել Բակկերն է, ով ներկայացնում է Չոփիկյանի կյանքի, հավատքի և ծառայության ճանապարհը՝ Հայաստանից մինչև Նիդերլանդներ։

Հոդվածում նշվում է, որ Էդգար Չոփիկյանը ծնվել է Հայաստանի հյուսիսում՝ Արթիկ քաղաքում։ Նրա մանկության և պատանեկության տարիները համընկել են խորհրդային շրջանի հետ, երբ եկեղեցական կյանքը խիստ սահմանափակված էր։ Չնայած դրան՝ նրա տատիկը տանը պահում էր սրբապատկերներ և սուրբ գրքեր, որոնք առաջին հոգևոր տպավորություններն են թողել նրա վրա։ Յոթ տարեկանում ստացած մանկական Աստվածաշունչը դարձել է նրա հավատքի որոնման սկիզբը։

Պատանեկության տարիներին Չոփիկյանը ցանկացել է քահանա դառնալ և երկու անգամ փորձել է հանդիպել Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևորականների հետ, սակայն անհաջող փորձերից հետո հիասթափվել է և որոշ ժամանակ ապրել աշխարհիկ կյանքով։

2005 թվականին, քաղաքական պատճառներով, նա լքում է Հայաստանը և ապաստան խնդրում Նիդերլանդներում։ Ապաստանյալների կենտրոնում նա շփվում է հոլանդացի քրիստոնյաների հետ և առաջին անգամ այցելում է ավետարանական եկեղեցի։ Այդ փորձառությունը, ինչպես նշվում է հոդվածում, նրա համար շրջադարձային է լինում․ նա սկսում է խորությամբ ուսումնասիրել Աստվածաշունչը, հատկապես Սաղմոսները, որոնք մեծ ազդեցություն են թողնում նրա վրա։

Չնայած այն հանգամանքին, որ նրա ապաստանի դիմումը մերժվում է և նա հայտնվում է արտաքսման կենտրոնում՝ նույնիսկ կալանքի պայմաններում, Չոփիկյանը շարունակում է իր հավատքի ճանապարհը։ Այդ ընթացքում նա ձեռքով արտագրում է ամբողջ Նոր Կտակարանը և ստանում հարյուրավոր նամակներ ու բացիկներ քրիստոնյաներից, որոնք քաջալերում են նրան։ Ի վերջո, նրան ազատ են արձակում, քանի որ հնարավոր չի լինում արտաքսել Հայաստան։

Հետագա տարիներին Էդգար Չոփիկյանը բնակվում է Դորն քաղաքում գտնվող «Էլիմ» քրիստոնեական համայնքում, ստանում աստվածաբանական կրթություն, մկրտվում է Հայ Ավետարանական եկեղեցում և ներգրավվում ակտիվ ծառայության մեջ։ Նա նաև ժամանակավորապես ծառայել է Հայաստանում և Բելգիայում՝ օգնելով  համայնքի Հայ Ավետարանական եկեղեցու հիմնադրմանը։

2024 թվականին նա ձեռնադրվում է որպես Դորնում գործող Հայ Ավետարանական «Աստծո Տուն» եկեղեցու հովիվ։ Եկեղեցին ծառայում է հիմնականում հայերեն և ռուսերեն խոսող հավատացյալներին և ունի երեք հիմնական ուղղություն՝ հոգևոր աճ, քրիստոնեական ընտանիքների ամրապնդում և համայնքային ծառայություն։

Հոդվածում ընդգծվում է նաև Չոփիկյանի կարևոր դերակատարությունը եկեղեցիների միջև հարաբերությունների և աղոթքի միասնության ոլորտում։ Նրա ղեկավարած եկեղեցին մասնակցում է Նիդերլանդներում անցկացվող Աղոթքի շաբաթվա ազգային բացման ծառայությանը, ինչը նա բնութագրում է որպես պատմական իրադարձություն, հատկապես այն պատճառով, որ միջոցառմանը մասնակցում է նաև Հայ Առաքելական եկեղեցին։

Էդգար Չոփիկյանի խոսքերով, որոնք մեջբերվում են հոդվածում.

«Որտեղ երկու կամ երեք հոգի հավաքվում են Նրա անունով, այնտեղ Հիսուսը նրանց մեջ է։ Տարբեր եկեղեցիներից միասին աղոթելը կարևոր է և օրհնություն է»։

 

2026թ հունվարի 2-րդ կեսը

 Հայաստանի ֆուտզալի հավաքականը պատմական հաջողության շեմին

Հայաստանի ֆուտզալի ազգային հավաքականը Եվրոպայի առաջնության խմբային փուլում տարավ իր երկրորդ հաղթանակը՝ 5:4 հաշվով առավելության հասնելով Չեխիայի նկատմամբ։ Երկու տուրից հետո Հայաստանի թիմը ունի 6 միավոր և վստահորեն գլխավորում է խումբը։

Լիտվան և Չեխիան ունեն մեկական միավոր և երկու խաղ անցկացրած, իսկ Ուկրաինան դեռ առանց միավորի է։ Այսպիսով, Հայաստանը արդեն  ապահովել է փլեյ-օֆֆի ուղեգիրը՝ անկախ վերջին խաղի արդյունքից։

Սա պատմական ձեռքբերում է հայկական ֆուտզալի համար․ հավաքականը ոչ միայն առաջին անգամ է նման մակարդակի մրցաշարում, այլ նաև հանդես է գալիս բարձր արդյունքով՝ հաստատվելով որպես մրցունակ թիմ եվրոպական ասպարեզում։

Վերջին խմբային խաղը Հայաստանի համար կունենա արդեն ձևական բնույթ՝ պահպանելով առավելապես մրցանակային և պատրաստության նշանակություն առաջիկա փլեյ-օֆֆի հանդիպումներից առաջ։

Մադելին Շարաֆյանը երկրորդ անգամ առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի

22.01.2026/Նիդ.օրագիր

Disney/Pixar-ի ELIO անիմացիոն ֆիլմի ռեժիսոր Մադելին Շարաֆյանը ստացել է իր երկրորդ առաջադրումը Ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխությանը, այս մասին տեղեկացնում է ORER Armenian European Magazine  ամսագիրը։ ELIO-ն Մադլենի  առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է , որպես ռեժիսոր նա ֆիլմը իրականացրել է Դոմի Շիի և Ադրիան Մոլինայի հետ համատեղ։

Ֆիլմը պատմում է 11-ամյա Էլիոյի մասին՝ տիեզերքով տարված, հարուստ երևակայությամբ մի տղայի, որը հայտնվում է միջգալակտիկ արկածի մեջ։ Էլիոն ստիպված է նոր կապեր ստեղծել այլմոլորակային կյանքի ձևերի հետ, հաղթահարել տիեզերական մասշտաբի ճգնաժամ և բացահայտել իր իրական ինքնությունը։

ELIO-ն Մադելին Շարաֆյանին դարձնում է առաջին հայ ռեժիսորը և Pixar-ի պատմության մեջ ընդամենը երրորդ կինը, ով ռեժիսորել է լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ։ Նա իր առաջին «Օսկար»-ի առաջադրումը ստացել է 2021 թվականին՝ Pixar-ի BURROW կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմի համար։

Շարաֆյանը միացել է Pixar ստուդիային անմիջապես քոլեջն ավարտելուց հետո՝ 2015 թվականին, և կարճ ժամանակում անցել է կարճամետրաժ ֆիլմերից դեպի լիամետրաժ կինո՝ ձևավորելով տպավորիչ ստեղծագործական ուղի։

2025 թվականին նա արժանացել է Armenian Film Society Gala-ի պատվո մրցանակին, որը նրան հանձնել է նրա գործընկերուհի Քեթրին Սարաֆյանը։

2026 թվականի Ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխությունը կկայանա մարտի 15-ին՝ Լոս Անջելեսի Dolby Theatre-ում։

Ալմելոյում կայացավ հոլանդահայ համայնքի պատմության մեջ առաջին ֆուտբոլի առաջնությունը

22.01.2026/Նիդ.օրագիր

Հունվարի 17-ին Նիդերլանդների Ալմելո քաղաքում տեղի ունեցավ հոլանդահայ համայնքի պատմության մեջ նշանակալից և նախադեպը չունեցող իրադարձություն․ առաջին անգամ կազմակերպվեց համահամայնքային ֆուտբոլի առաջնություն, որը մեծ խանդավառությամբ և լայն մասնակցությամբ համախմբեց երկրի տարբեր բնակավայրերից ժամանած հայ երիտասարդներին։

Մրցաշարը հաջողությամբ անցկացվեց Ալմելոյի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ Հայ Առաքելական եկեղեցու տարածքում՝ եկեղեցու հովանավորությամբ և ՀԲԸՄ Ալմելոյի ու Հոմենթմեն Ալմելո միությունների համագործակցությամբ։ Նախաձեռնությունը միտված էր ոչ միայն սպորտային մրցակցության, այլև համայնքային կապերի ամրապնդմանն ու երիտասարդների միջև հաղորդակցության խթանմանը։

Ֆուտբոլային առաջնությանը մասնակցեցին շուրջ 16 թիմեր Նիդերլանդների տարբեր շրջաններից, այդ թվում՝ 12 տղաների և 4 աղջիկների թիմեր։ Մրցաշարը դարձավ բացառիկ հարթակ, որտեղ երիտասարդները հնարավորություն ունեցան ոչ միայն ցուցադրելու իրենց մարզական հմտությունները, այլև ճանաչելու միմյանց, շփվելու և վերարժևորելու ազգային ինքնության ու համայնքային միասնականության պահպանման կարևորությունը։

Միջոցառման պաշտոնական բացումը կատարեց Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամյանը՝ հանդես գալով օրհնության աղոթքով և ողջույնի խոսքով։ Իր խոսքում Սրբազան Հայրը կարևորեց նման նախաձեռնությունների դերը սփյուռքյան իրականությունում՝ ընդգծելով, որ սպորտային և մշակութային ծրագրերը կարևոր միջոց են երիտասարդների ակտիվ ներգրավման և հայապահպանության գաղափարի արդիականացման համար։

Ֆուտբոլային հանդիպումների ավարտից հետո եկեղեցու սրահում կազմակերպվեց մրցանակաբաշխություն, որի ընթացքում պարգևատրվեցին բոլոր մասնակիցներն ու հաղթող թիմերը։ Օրը եզրափակվեց պարահանդեսով, որը ջերմ ու ուրախ մթնոլորտում ամփոփեց միջոցառումը՝ վերածելով այն համայնքային հիշարժան տոնի։

Ալմելոյի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ Հայ Առաքելական եկեղեցին շարունակում է իր կարևոր դերակատարությունը որպես նիդերլանդահայ համայնքի հոգևոր, մշակութային և հասարակական կենտրոն։ Եկեղեցին ոչ միայն ապահովում է համայնքի հոգևոր կյանքը, այլև ակտիվորեն աջակցում է սոցիալ-մշակութային, երիտասարդական և սպորտային նախաձեռնություններին՝ նպաստելով համայնքային կյանքի զարգացմանն ու սերունդների միջև կապերի ամրապնդմանը։

Այս ֆուտբոլային առաջնությունը ևս մեկ անգամ փաստեց, որ միասնական նախաձեռնությունների միջոցով հնարավոր է պահպանել և զորացնել համայնքային ոգին՝ անկախ աշխարհագրական տարածությունից։

Ստորագրվել է Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնած «Խաղաղության խորհրդի» կանոնադրությունը

22.01.2026/Նիդ օրագիր

Շվեյցարիայում ստորագրվել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնած «Խաղաղության խորհրդի» կանոնադրությունը։ Միջոցառմանը ներկա են եղել Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները։

Կանոնադրության ստորագրման ընթացքում Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ իր նախագահության ընթացքում մի շարք պատերազմներ դադարեցվել են։ Այդ համատեքստում նա անդրադարձել է նաև հայ-ադրբեջանական հարաբերություններին՝ նշելով, որ այդ երկրների առաջնորդներից շատերը դարձել են իր բարեկամները։

Թեև Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմը ավելի վաղ հայտնել էր, որ Նիկոլ Փաշինյանը չի մասնակցելու Դավոսի համաշխարհային տնտեսական ֆորումին, վարչապետը այսօր մեկնել է Շվեյցարիա՝ մասնակցելու ամերիկյան նախաձեռնությանը։

Ըստ հաղորդումների՝ «Խաղաղության խորհրդին» հրավիրվել են ավելի քան հինգ տասնյակ երկրների ղեկավարներ։ Հրավերներ են ստացել նաև Ռուսաստանի և Բելառուսի նախագահները, որոնք Ուկրաինայի դեմ պատերազմի մեկնարկից հետո Արևմուտքի կողմից քաղաքական մեկուսացման մեջ էին հայտնվել։

Սկզբնապես հայտարարվել էր, որ նախաձեռնությունը նպատակ ունի վերահսկել Գազայի վերականգնման գործընթացը։ Սակայն այժմ Թրամփը հայտարարել է, որ խորհրդի առջև դրված խնդիրները ավելի լայն են և ընդգրկում են գլոբալ հակամարտությունների կարգավորումը։

Մի շարք փորձագետներ կարծում են, որ այս նախաձեռնությունը կարող է դիտարկվել որպես ՄԱԿ-ի դերի սահմանափակման փորձ։ Դոնալդ Թրամփը նախկինում բազմիցս քննադատել է կազմակերպության արդյունավետությունը։

Միացյալ Նահանգների ավանդական դաշնակիցների շրջանում նախաձեռնությունը միանշանակ աջակցություն չի ստացել։ Ֆրանսիայի նախագահը, որը ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրի ղեկավար է, հրաժարվել է միանալ խորհրդին։ Հայաստանը, սակայն, օրեր առաջ հայտարարել էր, որ կմասնակցի նախաձեռնությանը։

«Վարչապետ Փաշինյանը սիրով և պատասխանատվությամբ ընդունել է առաջարկը՝ վերահաստատելով Հայաստանի հանձնառությունը խաղաղության առաջմղմանը», — ավելի վաղ հայտնել էր վարչապետի մամուլի քարտուղարը։

Հայոց այբուբենի հուշարձան՝ Եվրոպայի խորհրդարանի հարակից տարածքում

22.01.2026/Նիդ.օրագիր

Հայաստանի կառավարությունը 2026 թվականի հունվարի 22-ին կայացած նիստում որոշում է ընդունել Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքում՝ Եվրոպայի խորհրդարանի վարչական շենքի հարակից տարածքում, հայոց այբուբենին նվիրված հուշարձան տեղադրելու վերաբերյալ։

Ինչպես տեղեկացվում է պաշտոնական աղբյուրներից, նախաձեռնությունն իրականացվում է Եվրոպայի խորհրդարանի նախագահի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածության շրջանակում։ Այն նպատակ ունի ընդգծելու հայոց լեզվի և գրերի դերը համաշխարհային մշակութային ժառանգության մեջ՝ ներկայացնելով դրանք Եվրոպայի կարևորագույն քաղաքական և խորհրդանշական կենտրոններից մեկում։

Կառավարության որոշմամբ նախատեսվում է կառավարության պահուստային ֆոնդի միջոցների հաշվին ձեռք բերել համապատասխան գեղարվեստական քանդակ՝ մեկ անձից գնման ձևով։ Քանդակի համար սահմանվել է շուրջ 16 միլիոն դրամ արժողություն, որից 60 տոկոսը կվճարվի որպես կանխավճար՝ անհրաժեշտ նախապատրաստական աշխատանքներն ապահովելու նպատակով։

Նշվում է, որ տվյալ ծախսը նախապես ներառված չի եղել պետական բյուջեում, ինչով էլ պայմանավորված է պահուստային ֆոնդի օգտագործման որոշումը։ Հուշարձանի կոնկրետ տեսքը, ավարտի ժամկետներն ու տեղադրման տեխնիկական մանրամասները առաջիկայում կհստակեցվեն։

Հայոց այբուբենի հուշարձանի տեղադրումը Ստրասբուրգում դիտարկվում է ոչ միայն որպես մշակութային նախաձեռնություն, այլև որպես խորհրդանշական քայլ՝ ուղղված հայկական ինքնության, լեզվի և պատմական ժառանգության միջազգային ճանաչման ու արժևորման խորացմանը եվրոպական հանրային տարածքում։

Հիշողության և լռության այգի Ռոտերդամի հիվանդանոցում

21.01.2016/Նիդ.օրագիր

Ռոտերդամում գտնվող   Maastad հիվանդանոցում` Tuin van Herinneringen անունով այգի  կա, որը ծառայում է հոգևոր հանգստի, հիշողության և ներքին լռության համար։

Այս այգին նախատեսված է հիվանդների, նրանց ընտանիքների, բուժանձնակազմի և այցելուների համար՝ որպես խաղաղ միջավայր, որտեղ կարելի է կանգ առնել առօրյա աղմուկից, նստել, մտածել, սգալ կամ պարզապես շնչել։ Այգին ունի խորհրդանշական արվեստային լուծումներ, կանաչ տարածքներ և նստատեղեր, որոնք հրավիրում են լռության ու ներքին կենտրոնացման։

Հատկապես կարևոր է այգու այն հատվածը, որտեղ այցելուները կարող են մոմ վառել՝ ի հիշատակ սիրելի մարդկանց, կորուստների կամ կյանքի կարևոր պահերի։ Մոմի լույսը այստեղ դառնում է ոչ միայն հիշատակի նշան, այլ նաև հույսի ու կապի խորհրդանիշ՝ անցյալի, ներկայի և ապագայի միջև։

Այգին բաց է բոլորի համար և ընդգծում է նիդերլանդական առողջապահական համակարգում մարդու հոգեկան և էմոցիոնալ բարեկեցության կարևորությունը։ Այն հիշեցնում է, որ բուժումը միայն ֆիզիկական չէ․ երբեմն լռությունը, բնությունը և հիշողությունը նույնքան անհրաժեշտ են, որքան բժշկական խնամքը։

Այս այգին  վկայում է, որ նույնիսկ հիվանդանոցային միջավայրում կարելի է ստեղծել տարածք, որտեղ մարդը կարող է մնալ իր զգացումների հետ՝ արժանապատիվ, հանգիստ և ընդունված։

📍 Վայր՝     Rotterdami Maastad Ziekenhuis` Tuin van Herinneringen.

Anahit Aghabekyan

Պետրոս Դուրյան․ 21  տարվա կյանք` շարունակական  անմար պոեզիայի համար

21.01.2026թ/Նիդ.օրագիր

Հունվարի 21-ը հայ գրական հիշողության մեջ նշանավորվում է որպես Պետրոս Դուրյանի մահվան տարելից։ Այդ օրը մենք կրկին կանգնում ենք մի անունի առաջ, որը թեև կարճ կյանք է ունեցել, սակայն թողել է խոր ու անջնջելի հետք հայ պոեզիայի պատմության մեջ։

Պետրոս Դուրյանը ծնվել է 1851 թվականին Կոստանդնուպոլսում և ապրել ընդամենը 21 տարի։ Սակայն այդ կարճ ժամանակահատվածում նա հասցրեց ստեղծել մի պոեզիա, որն այսօր էլ հուզում է, տագնապեցնում ու ոգեշնչում։ Նրա բանաստեղծություններում համադրվում են երիտասարդական բորբոքումը, կյանքի ու սիրո նկատմամբ անսահման կարոտը, ինչպես նաև մահվան գիտակցումը, որը կարծես մշտապես ուղեկցել է նրան։

Դուրյանի պոեզիան առանձնանում է իր անկեղծությամբ։ Նա չէր ձգտում բարձրագոչ ձևերի կամ զարդարուն լեզվի․ նրա խոսքը պարզ է, բայց՝ խոր, անձնական, բայց՝ համամարդկային։ Սերը, տառապանքը, հայրենիքի զգացումը, մարդու ներքին պայքարը նրա բանաստեղծություններում դառնում են կենդանի և շոշափելի։ Դուրյանը գրում էր այնպես, ասես յուրաքանչյուր տող իր վերջին խոսքն է աշխարհին։

Հիվանդությունը՝ թոքախտը, որը վաղ տարիքից խլեց նրա ուժերը, չկարողացավ խլել նրա ստեղծագործական կրակը։ Ընդհակառակը, մահվան մոտիկությունը նրա պոեզիային հաղորդեց յուրահատուկ լրջություն և ճշմարտություն։ Նրա «Լճակ», «Իմ մահը», «Սիրո երգեր» և այլ ստեղծագործություններ այսօր էլ ընթերցվում են որպես երիտասարդ հոգու վկայություն, որը չհաշտվեց կյանքի անարդար կարճության հետ։

Սփյուռքի, այդ թվում՝ Նիդերլանդներում ապրող հայ համայնքի համար Պետրոս Դուրյանը ոչ միայն գրական դեմք է, այլ նաև հիշեցում է մեր մշակութային արմատների, լեզվի և հոգևոր ժառանգության մասին։ Նրա գործերը կամուրջ են անցյալի և ներկայի միջև՝ միավորելով սերունդներին նույն զգացմունքների ու հարցադրումների շուրջ։

Դուրյանը հեռացավ վաղ, բայց չմարեց։ Նրա խոսքը շարունակում է ապրել, քանի դեռ կա ընթերցող, ով կկանգ առնի նրա տողերի առաջ և կզգա այն նույն ցավն ու գեղեցկությունը, որոնք ապրում էին երիտասարդ բանաստեղծի սրտում։

Հիշելով Պետրոս Դուրյանին՝ մենք ոչ միայն հարգում ենք մեծ տաղանդի հիշատակը, այլ նաև վերահաստատում ենք հայ պոեզիայի անմահությունը։

«Քայլ դեպի տուն» ուսումնաճանաչողական ծրագրի հայտերի ընդունումը շարունակվում է: Սփյուռքահայ 600 պատանիներ իրենց ամառը կվայելեն հայրենիքում: 

Այս տարի «Քայլ դեպի տուն»-ը կանցկացվի հունիսի 12-ից օգոստոսի 19-ը` 5 փուլով:

Ծրագրի մասնակից դառնալու, Հայաստանը ճանաչելու, և նոր ընկերներ ու հիշողություններ ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ է պարզապես լրացնել հայտադիմումը՝  https://forms.gle/UsZrTMzLg2Wsjo3o8 ։

Դիմումների վերջնաժամկետը՝ փետրվարի 25:

Մանրամասները՝ տեսաֆիլմում։

 Մարդկային եղբայրության «Զայեդ» մրցանակ – 2026

Մարդկային եղբայրության «Զայեդ» մրցանակը հայտարարել է 2026 թվականի մրցանակակիրներին։

 Մրցանակի հանձնաժողովը բարձր է գնահատել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման համաձայնագիրը՝ այն դիտարկելով որպես խաղաղության, երկխոսության և հակամարտության լուծման շարունակական գործընթաց։

 «Զայեդ» մրցանակի գլխավոր քարտուղար Մուհամմադ Աբդելսալամը ընդգծել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի շարունակական, հետևողական և սկզբունքային ջանքերը՝ խաղաղության հաստատման և ամրապնդման ուղղությամբ։

 Մրցանակը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին կհանձնվի փետրվարին՝ Աբու Դաբիում։

 Հանձնաժողովը շեշտում է․ հաշտեցումը մեկանգամյա գործողություն չէ, այլ՝ երկարաժամկետ և հետևողական ուղի։

Հունվարի 16-ից 18-ը Նիդերլանդների մի քանի եկեղեցական համայնքներում տեղի ունեցան կարևոր միջոցառումներ՝ նախագահությամբ և օրհնությամբ Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակ Գերաշնորհ Տեր Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամյանի: 

Հունվարի 16-ին, Սրբազան Հայր ԱՄՍՏԵՐԴԱՄՈՒՄ հանդիպում ունեցավ մի խումբ երիտասարդների հետ, որոնք Մեծ Պահոց շրջանին կազմակերպում են  տեղաբանակ երիտասնարդների համար մի քանի օրյա առնձնացում։ 

Երեկոյան Սրբազան Հայրը երիտասարդների և համայնքի այլ անդամների հետ Սուրբ Հոգի եկեղեցում մասնակցեց Խաղաղական և Հանգստյան ժամերգության: 

Հաջորդ օրը Խաժակ Սրբազանն այցելեց ԱՄԵՐՍՖՈՐՏ քաղաք, ուր նախագահեց Սուրբ և Անմահ Պատարագը, որը մատուցեց Ամստերդամի հոգևոր հովիվ Տեր Տարոն քհն. Թադևոսյանը: 

Նույն օրը կեսօրից հետո, Սրբազան Հայրն այցելեց ԱԼՄԵԼՈ քաղաք, ուր տեղի էր ունենում ֆուտբոլի առաջնություն, որի մասնակիցները Նիդերլանդների հայ եկեղեցական համայնքների երիտասարդ և երիտասարդուհիներն էին: Մրցումները մեկնարկեցին Սրբազան Հոր աղոթքով և բացման խոսքով:

Երեկոյան Սրբազան Հայրը մեկնեց ՈւՏՐԵԽՏ քաղաք՝ մասնակցելու   Նիդերլանդների Եկեղեցիների Խորհրդի  կողմից կազմակերպված Քրիստոնեական միասնության համար աղոթքի։

Ժամերգությունը կատարվեց Նիդերլանդներում գործող տարբեր քրիստոնեական եկեղեցիների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ 

Միջեկեղեցական  ժամերգությանը Խաժակ Սրբազան Հոր հետ մասնակցեցին նաև Տեր Տարոն քհն. Թադևոսյանը և Գրիգոր սրկ. Այվազյանը:

Իսպանիայում տեղի է ունեցել ծանր գնացքային աղետ. տասնյակ զոհեր և հարյուրավոր վիրավորներ

Նիդ.օրագիր/19.01.2026

Կորդոբա, Իսպանիա — 2026 թվականի հունվարի 18-ին Իսպանիայի հարավում՝ Կորդոբա նահանգի Ադամուս քաղաքի մերձակայքում, տեղի է ունեցել երկու արագընթաց գնացքների միջև խոշոր բախում, որը դարձել է վերջին տարիների ամենածանր երկաթուղային աղետներից մեկը երկրում։

Պաշտոնական տվյալներով՝ վթարի հետևանքով առնվազն 39 մարդ զոհվել է, ավելի քան 150 ուղևոր ստացել է տարբեր աստիճանի վնասվածքներ, որոնց մի մասը գտնվում է ծանր վիճակում։ Իշխանությունները չեն բացառում, որ զոհերի թիվը կարող է աճել։

Վթարի հանգամանքները

Նախնական տեղեկությունների համաձայն՝ Մալագայից Մադրիդ ուղևորվող Iryo ընկերության արագընթաց գնացքի մի քանի վագոններ դուրս են եկել գծերից, ինչի հետևանքով կազմը հայտնվել է հակառակ ուղղությամբ ընթացող գնացքի ուղու վրա։ Դրանից անմիջապես հետո տեղի է ունեցել ճակատային բախում Renfe ընկերության՝ Մադրիդից Հուելվա ընթացող գնացքի հետ։

Վթարը տեղի է ունեցել ուղիղ և վերջերս վերանորոգված երկաթուղային հատվածում, ինչը, ըստ Իսպանիայի տրանսպորտի նախարարության, դեպքը դարձնում է առանձնապես մտահոգիչ։

Փրկարարական աշխատանքներ

Արտակարգ իրավիճակի վայրում ողջ գիշեր աշխատել են հրշեջ-փրկարարական ջոկատներ, բժշկական խմբեր և զինվորական ստորաբաժանումներ։ Վիրավորները տեղափոխվել են Կորդոբայի և հարակից քաղաքների հիվանդանոցներ։ Տարածքի բարդ ռելիեֆը և վնասված վագոնների ծանր վիճակը զգալիորեն դժվարացրել են փրկարարական աշխատանքները։

Քննություն և հնարավոր պատճառներ

Դեպքի առնչությամբ սկսվել է լայնածավալ քննություն։ Նախնական տվյալները վկայում են, որ հնարավոր պատճառներից մեկը կարող է լինել երկաթգծի տեխնիկական անսարքությունը, մասնավորապես՝ գծի միացնող հատվածներից մեկի վնասվածքը։ Միաժամանակ իշխանությունները հայտնում են, որ այս փուլում մարդկային սխալի կամ արագության գերազանցման վարկածը առաջնահերթ չի դիտարկվում։

Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը հայտարարել է, որ իրականացվելու է «լիարժեք, անկախ և թափանցիկ հետաքննություն»՝ պարզելու ողբերգության իրական պատճառները և պատասխանատվության հարցը։

Ազգային սուգ

Իսպանիայի կառավարությունը հայտարարել է եռօրյա ազգային սուգ՝ զոհերի հիշատակին։ Երկրի տարբեր քաղաքներում կազմակերպվում են հիշատակի միջոցառումներ, իսկ երկաթուղային հաղորդակցությունը որոշ ուղղություններով ժամանակավորապես դադարեցված է։

Հոդվածը հիմնված է պաշտոնական աղբյուրների և միջազգային լրատվամիջոցների կողմից հրապարակված տվյալների վրա։ Տեղեկությունները կարող են թարմացվել՝ նոր մանրամասների հրապարակման հետ մեկտեղ։

Փարաջանովի կինոն Նիդերլանդներում․ տեսողական պոեզիա և մշակութային հիշողություն

Նիդերլանդներում ներկայացվում է հատուկ կինոպրոգրամ՝ նվիրված խորհրդանշական ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի ստեղծագործությանը և նրա ազդեցությանը խորհրդային ու հետխորհրդային արվեստի վրա։ Ծրագիրը նպատակ ունի լայն հանրությանը ներկայացնել այն կինոլեզուն, որը հատում է ազգային սահմանները և կինոն վերածում է մշակութային ու տեսողական պոեզիայի։ Նախաձեռնությունը մասամբ իրականացվել է կինոյի սիրահար և Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս Յան Հուկեմայի ջանքերով։

Ծրագրի կենտրոնում Փարաջանովի առանցքային ֆիլմերն են, որոնցից առանձնանում է «Նռան գույնը»՝ համաշխարհային կինոյի ամենաանհատական և խորհրդանշական գործերից մեկը։ Ֆիլմը մերժում է դասական պատմողական կառուցվածքը՝ փոխարենը առաջարկելով պատկերների, շարժումների և խորհրդանիշների լեզու։ Ծրագրում ընդգրկված է նաև «Սուրամի ամրոցի լեգենդը», որտեղ վրացական ժողովրդական առասպելը վերածվում է խիստ կառուցված, գրեթե նկարչական պատկերաշարի։

Փարաջանովյան գեղագիտությանը հարազատ հայացքով ներկայացվում են նաև Դոն Ասկարյանի «Կոմիտաս» և «Ավետիք» ֆիլմերը։ Այս աշխատանքները ուսումնասիրում են երաժշտության, մշակութային ինքնության և պատմական հիշողության թեմաները՝ շարունակելով այն գեղարվեստական մտածողությունը, որը Փարաջանովը ձևավորեց իր ֆիլմերում։

Կինոպրոգրամի կարևոր բաղադրիչն է նաև Միխայիլ Վարտանովի ստեղծագործությունը։ «Վերջին գարունը», «Հայկական հողի գույնը» և «Արաբեսկներ Փիրոսմանի թեմայով» ֆիլմերը տեղակայվում են վավերագրականի, էսսեի և տեսողական պոեզիայի միջև՝ առաջարկելով խորը և մտորող հայացք հայկական բնապատկերի, պատմության և հոգևոր մշակույթի նկատմամբ։ Վարտանովի կինոն, ինչպես Փարաջանովինը, առանձնանում է պատկերային խտությամբ և մշակութային խորքային շերտերով։

Այս ծրագիրը Նիդերլանդական հանդիսատեսին հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մի կինեմատոգրաֆիա, որը հաճախ դուրս է մնում լայն ցուցադրություններից, սակայն ունի նշանակալի տեղ համաշխարհային կինոյի պատմության մեջ։

Փարաջանովին նվիրված այս կինոպրոգրամը իրականացվում է Van den Ende Foundation հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ։

Inge Drost 

Մաստրիխտի Սուրբ Կարպետ եկեղեցին և կիրակնօրյա դպրոցի սաները մասնակցեցին միջեկեղեցական էկումենիկ աղոթքին՝ հանդես գալով հոգևոր և ներշնչող ելույթներով։ Աղոթքը տեղի ունեցավ «Քրիստոնյաների միասնության շաբաթ» (Week van Eenheid van Christenen) միջոցառումների շրջանակում՝ 2025 թվականի հունվարի 18-ին, Մաստրիխտի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում (Sint Janskerk)։

Հարցազրույց եկեղեցու տարբեր մոդելների մասին

 «Նիդերլանդական օրագիրը» զրուցել է  աստվածաբանության դոկտոր Խաչիկ Հովհաննիսյանի հետ

Այսօրվա մեր հարցազրույցը նվիրելու ենք Եկեղեցու հինգ տարբեր մոդելներին։ Այս մոդելները ներկայացված են կաթոլիկ կարդինալ Ավերի Դալլեսի (1918–2008) հայտնի աշխատության մեջ՝ Models of the Church։ Սակայն կարևոր է շեշտել, որ այն, ինչ այժմ կքննարկենք, Դալլեսի տեքստի պարզ վերապատմություն չէ։ Մեր մեկնաբանություններն ու գնահատականները կլինեն ազատ և անկախ՝ թեև մեկնարկային շրջանակը վերցնում ենք նրա առաջարկած մոդելներից։

Դրանք են՝

1. Եկեղեցին՝ որպես հաստատություն (ինստիտուտ),

2. Եկեղեցին՝ որպես միստիկական հաղորդություն,

3. Եկեղեցին՝ որպես սակրամենտ (խորհուրդ),

4. Եկեղեցին՝ որպես ավետաբեր/հռչակող (կերիգմատիկ),

5. Եկեղեցին՝ որպես ծառա (դիակոնիա)։

Մեր նպատակը պարզապես տեսություն ներկայացնելը չէ։ Մենք փորձում ենք հասկանալ՝ այս մոդելներից որոնք են իրականում անհրաժեշտ, ինչ դեր ունեն, ինչպես կարող են օգնել Եկեղեցուն լինել այն, ինչ կոչված է լինել՝ ոչ միայն որպես գաղափար կամ կառույց, այլ որպես կենդանի համայնք՝ հավատքի, հույսի, սիրո, վկայության և ծառայության մեջ։ Այս տրամաբանությամբ էլ քայլ առ քայլ կանդրադառնանք մոդելներին՝ տեսնելով դրանց ուժեղ կողմերը, սահմանափակումները և այն, թե իրական Եկեղեցու համար ինչն է առաջնային ու անփոխարինելի։ 

Եկեղեցին՝ որպես հաստատություն

Հարց. Սկսենք ամենադասական պատկերացումից՝ «Եկեղեցին որպես հաստատություն»։ Շատերն ասում են, որ առանց կառույցի Եկեղեցին չի կարող գոյատևել։ Դուք ինչո՞ւ եք այս մոդելը քննադատում։

Պատասխան. Ես մերժում եմ այն միտքը, թե պատմական իրականության մեջ Եկեղեցին «անխուսափելիորեն» պետք է ունենա տեսանելի ինստիտուցիոնալ կազմակերպվածություն՝ կարծես դա նորմա և նախապայման լինի։ Իմ քննադատությունը հենց ինստիտուտ ունենալու տրամաբանության դեմ է, որովհետև այդ տրամաբանությունը շատ արագ սկսում է թելադրել, թե ինչ է Եկեղեցին և ինչպես պիտի ապրի։

Այս մոդելը մեզ սովորեցնում է Եկեղեցու կյանքը տեսնել վարչական–իրավական գործողությունների շարքի մեջ․ ով ինչ լիազորություն ունի, ով ինչ կարգավիճակ ունի, ով է «օրինական», ով՝ «անօրինական»։ Այստեղ եմ տեսնում վտանգը․ Ավետարանը դառնում է հավելում կառույցի վրա, ոչ թե կառույցը՝ հավելում Ավետարանի հռչակման վրա։

Այս մոդելը հատկապես վտանգավոր է երեք ուղղությամբ։

Առաջինը՝ իշխանության սրբացումը։ Երբ ամեն ինչ կախված է «պաշտոնական» համակարգից, ցանկացած քննադատություն հեշտությամբ ընկալվում է որպես անհնազանդություն։ Ավետարանի մաքրագործող և սթափեցնող ձայնը՝ անգամ իշխանության չարաշահումները բացահայտելու կոչը, սկսում է ընկալվել որպես «կարգը խախտող» երևույթ։ Ես չեմ ուզում, որ Եկեղեցու ճշմարիտ ձայնը լռի միայն այն պատճառով, որ կառույցը պետք է պահել ցանկացած գնով։

Երկրորդը՝ սահմանների հիվանդագին կարևորացումը։ Ինստիտուցիոնալ մտածողությունը սիրում է հստակ գծեր՝ ներս/դուրս, ենթարկվում/չի ենթարկվում, պատկանում է/չի պատկանում։ Բայց Ավետարանը գործում է ավելի բարդ իրականության մեջ․ կան որոնողներ, կասկածողներ, խոցվածներ, մարդիկ, որոնք չեն «տեղավորվում» վարչական չափանիշների մեջ, բայց իրականում բաց են լսելու համար։ Երբ առաջին հարցը դառնում է՝ «դու որտեղի՞ց ես՝ ներսի՞ց, թե՞ դուրսի՞ց», Եկեղեցին վտանգում է կորցնել իր ավետարանական շունչը։

Երրորդը՝ Եկեղեցու ինքնանպատակ դառնալը։ Կառույցը սկսում է ապրել իր սեփական տրամաբանությամբ, ինքնապահպանման մղումով․ գործերն արվում են, որովհետև «միշտ այսպես է եղել»։ Այդ պահին Եկեղեցին կարող է գործել ոչ թե Քրիստոսի առաքելության, այլ սեփական վերարտադրության համար։ Ես ուզում եմ հակառակ ուղղությունը․ Եկեղեցին պիտի չափվի ոչ թե իր համակարգի հզորությամբ, այլ Ավետարանի կենդանի ներկայությամբ։

Եկեղեցին՝ որպես միստիկական հաղորդություն

Հարց. Շատերի համար սա ամենաջերմ ու «հոգևոր» պատկերացումն է։ Բայց դուք ասում եք, որ այստեղ էլ կան լուրջ ռիսկեր։ Ո՞րն է գլխավոր վտանգը։

Պատասխան. Գլխավոր վտանգն այն է, որ հաղորդությունը կարող է վերածվել սուբյեկտիվ «լավ զգալու» փորձառության։ Երբ կենտրոնանում եմ հաղորդության վրա, ես կարող եմ աննկատ սկսել Եկեղեցին չափել իմ ներսային տրամադրությամբ․ ինձ այստեղ հարմար է, ջերմ է, ինձ ընդունում են։ Այդ դեպքում Եկեղեցին դառնում է «իմ համար հաճելի միջավայր»։

Բայց Ավետարանը միշտ չէ, որ հաճելի է։ Այն սթափեցնում է, բացահայտում ինքնախաբեությունը, խաչի տրամաբանություն է բերում։ «Հաղորդության» մոդելի խոցելի կողմն այն է, որ այն կարող է շղարշել մեղքի, դատաստանի, ներքին պայքարի և պատասխանատվության ծանր թեմաները։ Մնում է ջերմություն՝ առանց ճշմարտության սրության։

Երկրորդ վտանգը համայնքի իդեալականացումն է։ Երբ մարդիկ սպասում են «կատարյալ հոգևոր ընտանիք», հիասթափությունն անխուսափելի է։ Եվ այդ հիասթափությունը կրկնակի ցավոտ է, որովհետև մարդը զգում է, թե խաբվել է։ Ավելի ազնիվ է ընդունել, որ Եկեղեցին առաջանում է Խոսքի կանչից, ոչ թե համայնքային տրամադրությունից։ Հավատքը լսումից է, և Եկեղեցին ծնվում է այդ լսումից ու պատասխան տալուց։

Եկեղեցին՝ որպես սակրամենտ

Հարց. Սակրամենտալ մոդելը հաճախ ներկայացվում է որպես կամուրջ ինստիտուտի և հաղորդության միջև։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այն։

Պատասխան. Տեսականորեն այն գեղեցիկ կամուրջ է, բայց գործնականում կարող է վերածվել ծիսական–տեխնիկական կենտրոնացման։ Երբ ասում ենք «նշան և գործիք», հաճախ դա լսվում է այնպես, կարծես Եկեղեցին ունի հատուկ մեխանիզմներ, որոնց մասնակցելը արդեն բավարար է։ Այդ դեպքում հավատքը դառնում է երկրորդական, իսկ արտաքին մասնակցությունը՝ առաջնային։

Այս մոդելի վտանգներից մեկը ես կանվանեի կատարողականություն։ Երբ ուշադրությունը կենտրոնանում է արարողության «ճիշտ» ձևի վրա՝ առանց կենդանի լսման ու դարձի, խորհուրդը դառնում է սովորություն։ Ոչ թե Քրիստոսի հետ իրական հանդիպում, այլ պարզապես մի բան, որ անում ենք։

Երկրորդ վտանգը սահմանների կեղծ վստահությունն է․ «մենք ունենք նշանը»։ Բայց Ավետարանը մշտապես խոցում է ինքնավստահությունը և պահանջում զղջում, հավատք ու նոր կյանք։ Եթե այդ կենտրոնը կորցվում է, սակրամենտալը վերածվում է պատկանելիության կնիքի՝ ինստիտուցիոնալ վտանգի ավելի նուրբ ձևով։

Եկեղեցին՝ որպես ավետաբեր (կերիգմատիկ)

Հարց. Դուք այս մոդելն եք դնում կենտրոնում։ Ինչո՞ւ։

Պատասխան. Որովհետև սա Եկեղեցուն վերադարձնում է իր սկզբնաղբյուրին։ Եկեղեցին գոյություն ունի, որովհետև Աստված խոսում է, և մարդիկ՝ լսելով, պատասխանում են հավատքով։ Եկեղեցին առաջանում է կանչից և ամեն անգամ, երբ Խոսքը հնչում է ու ընդունվում է հավատքով, Եկեղեցին նորից «ծնվում է»։

Այս մոդելը չի թողնում թաքնվել երկրորդական բաների հետևում։ Կամ մենք Քրիստոս ենք հռչակում, կամ զբաղված ենք ինքներս մեզանով։ Կամ մարդուն կանգնեցնում ենք Ավետարանի որոշման առաջ, կամ պարզապես տեղեկատվություն ենք փոխանցում։ Սա Եկեղեցու կյանքի ամենախիստ, բայց ամենաանհրաժեշտ չափորոշիչն է։

Եկեղեցին իրավունք չունի իրեն նույնացնելու պատմության «հաջող ընթացքի» կամ աշխարհիկ առաջընթացի հետ։ Նրա կոչումն առաջին հերթին վկայությունն է՝ խաչի տրամաբանությամբ՝ խոնարհ, սթափ և ուժեղ։

Եկեղեցին՝ որպես ծառա (դիակոնիա)

Հարց. Չկա՞ վտանգ, որ այս մոդելով Եկեղեցին պարզապես լուծվի սոցիալական ծրագրերի մեջ։

Պատասխան. Եթե այս մոդելը առանձնացվի Ավետարանից, ապա այո։ Բայց դիակոնիան հենց պաշտպանում է Ավետարանի հավաստիությունը։ Քարոզը չի կարող մնալ լոկ բառ։ Եթե ես խոսում եմ ողորմության մասին, բայց իմ համայնքը չի կանգնում աղքատի կողքին, իմ խոսքը դառնում է անհավատալի։

Այս մոդելը կոտրում է իշխանության գայթակղությունը։ Քրիստոնեական իշխանությունը ծառայություն է։ Ոտնլվայի պատկերն այստեղ չափանիշ է․ ով ուզում է մեծ լինել, պիտի ծառայի։ Եկեղեցին աշխարհում գոյություն ունի ուրիշների համար, հատկապես նրանց, ովքեր քիչ պաշտպանված են։

Ամփոփում

Հարց. Ինչո՞ւ եք ասում, որ հատկապես 4-րդ և 5-րդ մոդելներն են Եկեղեցու ճիշտ ուղղությունը ցույց տալիս։

Պատասխան. Որովհետև 4-րդ մոդելը պահում է Եկեղեցու ճշմարտության կենտրոնը՝ Ավետարանի հռչակումը, իսկ 5-րդը՝ նրա հավատալի լինելը՝ ծառայությունը։ Առաջինը պաշտպանում է բովանդակությունը, երկրորդը՝ այդ բովանդակության մարմնավորումը կյանքում։ Ես ուզում եմ, որ Եկեղեցին լինի Խոսքի շուրջ ծնվող և ծառայության մեջ ապրող համայնք։

Եկեղեցին և քաղաքականությունը

Եկեղեցին չի կարող քաղաքականության նկատմամբ անտարբեր լինել, բայց չպետք է դառնա կուսակցություն կամ նույնացնի Աստծու թագավորությունը որևէ գաղափարախոսության հետ։ Նրա գործը խղճի արթուն ձայն լինելն է՝ պաշտպանել մարդուն, քննադատել անարդարությունը և հիշեցնել, որ վերջնական հավատարմությունը պատկանում է միայն Աստծուն։

Եկեղեցական կանոնների հարցը

Ինչպես ասում է Ռուդոլֆ Սոմը․ «Եկեղեցու էությունը հոգևոր է, իրավունքի էությունը՝ աշխարհիկ է, իսկ եկեղեցական իրավունքի էությունը հակասության մեջ է Եկեղեցու էության հետ»։ Եկեղեցին իր էությամբ շնորհի և սիրո իրականություն է, մինչդեռ իրավունքը գործում է վերահսկման և հարկադրանքի տրամաբանությամբ։ Երբ իրավականությունը դառնում է գերիշխող, Եկեղեցին վտանգում է կորցնել իր հոգևոր կենտրոնը։

Նոր Կտակարանը մեզ չի առաջարկում կանոնական իրավունքի համակարգ, որովհետև նրա նպատակը այլ է։ Եկեղեցին Աստծուց կանչված և աշխարհ ուղարկված ժողովուրդ է, Քրիստոսի ներկայության կենդանի նշան, որը ապրում է շնորհով, հավատքով և ծառայությամբ՝ ապագային ուղղված հույսով։

********************************

Խաչիկ Հովհաննիսյանը աստվածաբանության դոկտոր է: Ծնվել է Հայաստանում,  աստվածաբանական կրթությունը շարունակել է Բելգիայում` Լյուվեն Լա Նյով կաթոլիկ համասլարանում:

Մագիստրատուրան ավարտել է «Աստծո զավակների վիճակը և արդարացումը Վ. Պանենբերգի մոտ և բանավեճ Լյութերի աստվածաբանության շուրջ» թեմայով, պրոֆեսոր Օլիվյե Ռիոդելի ղեկավարությամբ։  Այս աշխատանքը թույլ տվեց նրան խորացնել բողոքական աստվածաբանության մասին  գիտելիքները՝ գերմանական աստվածաբանության հետ կապված հատուկ հետաքրքրություններով: Մաստեր աշխատանքը ավարտելուց հետո  պրոֆեսորի կողմից առաջարկություն է ստացել դոկտորական ատենախոսություն գրելու և պաստպանելու գիտական թեզը:

Նիդերլանդական օրագիրը տարբեր տարիներին զրուցել է Խաչիկ Հովհաննիսյանի հետ՝ անդրադառնալով թե՛ նրա գիտական աշխատանքի բովանդակությանը, թե՛ Հայ Եկեղեցու վերափոխման և նորացման թեմաներին։
📎 Նախորդ զրույցները՝
🔹 Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի առաջին հայ դոկտորը իր և Հայ Եկեղեցու բարեփոխումների մասին
🔹 Աստծու շնորհը որպես մարդու փրկության առաքելություն

🔹Ինչ է եկեղեցին, ըստ աստվածաբան Խաչիկ Հովհաննիսյանի

🔹Եկեղեցու իշխանությունը որպես ծառայություն․ հավատք, ազատություն և պատասխանատվություն

🔹Պետություն և Եկեղեցի. հարաբերությունների պատմական զարգացումը

🔹Հայ Եկեղեցու ճգնաժամի և նորոգման ուղին. Վերադարձ դեպի Ավետարան

🔹Ի՞նչ է նշանակում եկեղեցու իրական բարենորոգումը և արդյո՞ք այն հնարավոր է առանց հավատքի էության խաթարման