The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր

The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր
The Netherlands Diary

Monday, 4 May 2026

Ապրիլից մայիս (լուրերի տեղեկատու)

🎹 Եվա Գևորգյան՝ Երևանից դեպի եվրոպական բեմեր 20.04.2026

Միջազգային մրցույթների դափնեկիր, նուրբ երաժշտական մտածողությամբ և վառ արտիստիզմով առանձնացող դաշնակահարուհի Եվա Գևորգյանը հանդես կգա Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ՝ նախ Երևանում, ապա՝ Եվրոպական մեծ շրջագայության շրջանակում, ներկայացնելով Չայկովսկու Դաշնամուրի կոնցերտ թիվ 1-ը: 🎼🌍

🎻 Ապրիլի 19 | 19:00 | «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահ
🎻 Ապրիլի 27 | Բրեշա
🎻 Ապրիլի 28 | Բերգամո
🎻 Մայիսի 4 | Բազել

Բաց մի թողեք ապրիլի 19-ի բացառիկ համերգային երեկոն՝ նախքան մեր եվրոպական ելույթները 🎻
🎟️ Տոմսերը ձեռք բերեք առցանց`
https://shorturl.at/RjNYZ
🏤 Կամ համերգասրահի տոմսարկղից
📞 Ամրագրում՝ 077 677 226

ORER Armenian European Magazine

20.04.2026/ Anahit Aghabekyan/Nid.oragir

Դելֆթ (Delft) քաղաքի կայարանի նախկին շենքը, որը կառուցվել է 1847 թվականին, պահպանվել է մինչ օրս։ 2015 թվականից գործարկվեց կայարանի նոր շենքը։ Սակայն դա ամենևին հիմք չի հանդիսացել հինը քանդելու համար։ Առհասարակ Նիդեռլանդներում հաճախ կարելի է հանդիպել շինությունների, որոնք թվագրվում են տարբեր ժամանակաշրջանների, և որոնք ներառված են պետական, կամ համայնքային պաշտպանության հուշարձանների շարքում, և որ ամենակարևորն է արգելված է այն քանդել կամ որևէ փոփոխության ենթարկել։ Միայն հատուկ սահմանված կարգով կարելի է վերականգնողական աշխատանքներ կատարել` պահպանելով բոլոր նախկին  ճարտարապետական լուծումները։


20.04.2026: Այս պահին FAON: Federation of Armenian Organisations in The Netherlands   Դեն Հաագ քաղաքում տեղի է ունենում Հայոց Ցեղասպանության զոհորի ոգեկոչման արարողություն` հիշատակի համերգ։ Այս միջոցառմանը ներկա է և մասնակցում է մեր թղթակից Տիգրանե Հակոբյանը։
https://youtu.be/ot4pHqxnV14
https://youtu.be/Tw90uxiGWf8

21.04.2026-

Մեր մարզիկներն ուրախացնում են

Հայ ըմբիշ Սուրեն Աղաջանյանը շարունակում է տպավորիչ ելույթները Եվրոպայի առաջնությունում։ 60 կգ քաշային կարգում հանդես եկող մարզիկը կիսաեզրափակչում վստահ հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Նիհաթ Մամադլիի նկատմամբ՝ ապահովելով իր տեղը եզրափակչում։
Աղաջանյանը կմրցի Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսի համար՝ ներկայացնելով Հայաստանը։ 
Հայ մարզիկի այս հաջողությունը հերթական անգամ ընդգծում է հայկական ըմբշամարտի հզոր ավանդույթները և պայքարի անզիջում ոգին։ Մեր մարզիկին մաղթենք հաղթանակ ու ոսկե մեդալ ։

Հայաստանի ծանրամարտի կանանց հավաքականի անդամ Ալեքսանդրա Գրիգորյանը փայլուն ելույթ է ունեցել Եվրոպայի ծանրամարտի առաջնությունում՝ նվաճելով արծաթե մեդալ:
Մրցաշարը, որն անցկացվում է Վրաստանի Բաթումի քաղաքում, հավաքել է Եվրոպայի լավագույն ծանրամարտիկներին։ Կանանց 58 կգ քաշային կարգում Գրիգորյանը ցուցադրել է բարձր մրցակցային մակարդակ և կամային պայքար:
Պոկում վարժությունում հայ մարզուհին հաջողությամբ կատարել է երկու մոտեցում՝ բարձրացնելով 88 կգ և 91 կգ ծանրաձողեր։ Այս արդյունքով նա զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը:
Հրում վարժությունում Գրիգորյանը առավել վստահ է հանդես եկել՝ բարձրացնելով 115 կգ և 119 կգ, ինչի շնորհիվ արժանացել է բրոնզե մեդալի տվյալ վարժությունում:
Երկամարտի արդյունքում, գրանցելով 210 կգ ընդհանուր արդյունք, Ալեքսանդրա Գրիգորյանը զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը և դարձել Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր:
Այս հաջողությունը ևս մեկ անգամ ընդգծում է Հայաստանի ծանրամարտի կանանց հավաքականի բարձր մակարդակը և միջազգային ասպարեզում ունեցած մրցունակությունը։


Մալխաս Ամոյանը կրկին ԵՎրոպայի չեմպիոն է

Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն Մալխաս Ամոյանը կարիերայում հինգերորդ անգամ նվաճեց Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը։ Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում անցկացվող ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության 77 կգ քաշային կարգի եզրափակչում Ամոյանը վստահ հաղթանակ տարավ Վրաստանի ներկայացուցիչ Ռամազ Զոիձեի նկատմամբ։

2026 թվականի ապրիլի 24-ին, ժամը 19:30-ին, Նիդերլանդների Մաստրիխտ քաղաքում կանցկացվի Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված ոգեկոչման արարողություն։ Միջոցառումը կազմակերպվում է Մաստրիխտի «Անի» հայկական համայնքի և Սուրբ Կարապետ եկեղեցու կողմից։
Արարողությունը տեղի կունենա Մաստրիխտի հայկական խաչքարի մոտ (հասցե՝ Het Vagvuur, Maastricht)։ Միջոցառումը կմեկնարկի միասնական Տերունական աղոթքով, որին կհաջորդի մեկ րոպե լռություն՝ ի հիշատակ սուրբ նահատակների։
Կազմակերպիչները հրավիրում են բոլոր հայրենակիցներին և բարեկամներին մասնակցելու այս կարևոր հիշատակի արարողությանը՝ միասին հարգելու Հայոց ցեղասպանության անմեղ զոհերի հիշատակը։
Դու՞ ես այն մարդը, ով կշարունակի իմ ճանապարհը 🇦🇲✨
Մի քանի տարի առաջ ես սկսեցի մի ճանապարհ, որը իսկապես փոխեց իմ կյանքը․ որպես Սփյուռքի երիտասարդ դեսպան՝ ես ներկայացրի Նիդերլանդները և կամուրջներ կառուցեցի Հայաստանի և մեր համայնքի միջև։ Հիմա քո հերթն է։Դարձի՛ր սփյուռքի երիտասարդ դեսպան քո համայնքում։
📢 ՀՀ սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը հայտարարում է «Սփյուռքի երիտասարդ դեսպան» 2026–2027 թթ․ ծրագրի հայտերի ընդունման մեկնարկը։
Ծրագրին կարող են դիմել Սփյուռքում բնակվող 20–35 տարեկան երիտասարդները, որոնք ակտիվ համայնքային գործունեություն են ծավալում կամ նոր են սկսում իրենց ներգրավվածությունը համայնքային կյանքում։
Միացի՛ր ծրագրին, զարգացրու քո ներուժը և դարձիր այն երիտասարդներից մեկը, ովքեր կամուրջ են կառուցում Հայաստանի և Սփյուռքի միջև։
🖇️ Դիմի՛ր հիմա՝ https://forms.gle/sPQrWwWHBJoPJExF7 
📆 Հայտերի ընդունման վերջնաժամկետը՝ մայիսի 1։
🌐 Ծրագրի մանրամասներին կարող եք ծանոթանալ http://diaspora.gov.am/.../19/Diaspora-Youth-Ambassador :
Ծրագիրն իրականացվում է ՀՀ կառավարության ֆինանսավորմամբ։
https://youtu.be/9ztexMy1dkQ

ՔԱՆԴՎԵԼ Է ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ՄԱՅՐ ՏԱՃԱՐԸ

Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն, «Ազգային» պատմամշակութային ՀԿ փոխնախագահ Հովիկ Ավանեսովը իր ֆեյսբուքյան էջում ցավով և խոր մտահոգությամբ անդրադարձել է Արցախի մշակութային ժառանգության շարունակական ոչնչացմանը։
Նրա գրառման մեջ հնչում է ոչ միայն փաստերի արձանագրում, այլ նաև ցավալի մի ճշմարտություն․ սոցիալական ցանցերի և լրատվամիջոցների մշտադիտարկումը բացահայտում է ոչ թե հերթական վանդալիզմի դեպք, այլ մի սառնասիրտ, կանխամտածված և համակարգված քաղաքականություն։ Սա պարզապես ավերածություն չէ․ սա հիշողության դեմ ուղղված պայքար է, մշակույթի արմատախիլ արվելու փորձ։
Ավանեսովը նշում է, որ Բաքվի բռնապետական վարչակարգը հետևողականորեն իրականացնում է հայկական հոգևոր և պատմամշակութային ժառանգության վերացման ծրագիր՝ փորձելով ոչ միայն քանդել քարեղեն արժեքները, այլև ջնջել դրանց գոյության մասին հիշողությունը, վերացնել ինքնության հետքը։


Հատկապես ցավալի և ցնցող է ժամանակավորապես բռնազավթված Ստեփանակերտում Սուրբ Աստվածամոր Հովանի  եկեղեցու հիմնահատակ ավերումը։ Սակայն առավել ահասարսուռն այն է, որ այս հանցագործությունից առաջ ադրբեջանական տելեգրամյան ալիքներում և սոցիալական հարթակներում բացահայտ կերպով տարածվում էին կոչեր՝ ուղղված եկեղեցու ոչնչացմանը։ Այդ կոչերը չդատապարտվեցին, չկանխվեցին, այլ, կարծես, վերածվեցին իրականության՝ առանց որևէ պատասխանատվության զգացման։
Սակայն սա մեկ դեպք չէ։ Սա ցավալիորեն կրկնվող շղթայի հերթական օղակն է։ Ավերված սրբավայրերի շարքում են Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին, Տանձատափի եկեղեցին, Մոխրենեսի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, Բերձորի Սբ. Համբարձման եկեղեցին, Մեխակավանի Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին և բազմաթիվ այլ հոգևոր կոթողներ։ Եվ ամենացավալին այն է, որ այս ցանկը չի փակվում․ այն շարունակում է աճել՝ ամեն նոր կորստով ավելի խորացնելով ընդհանուր ցավը։
Այս ամենը, ըստ Ավանեսովի, խոսում է ոչ միայն մշակութային ժառանգության հանդեպ անհարգալից վերաբերմունքի մասին, այլ նաև պետական մակարդակով իրականացվող մշակութային ցեղասպանության մասին։ Լռությունը նման իրողությունների նկատմամբ այլևս չեզոքություն չէ․ այն վերածվում է լուռ համակրանքի, իսկ միջազգային հանրության անգործությունը՝ վտանգավոր լռության, որը թույլ է տալիս շարունակել նույն քաղաքականությունը՝ ավելի մեծ ծավալներով և ավելի անպատիժ կերպով։
Ombudsman of the Cultural Heritage of Artsakh

*********

Պարզաբանում է փաստաբան ԼԻԱՆԱ ԲԱԼՅԱՆԸ


Այո, հնարավոր է ամուսնալուծվել ոչ միայն այն վայրում, որտեղ ստացել եք ԶԱԳՍ-ի (քաղաքացիական ակտերի գրանցման) վկայականը։
Ամուսնալուծության կարգը սովորաբար կախված է տվյալ երկրի օրենքներից, բայց ընդհանուր սկզբունքները հետևյալն են․
Եթե ամուսնալուծությունն իրականացվում է ԶԱԳՍ-ով (փոխադարձ համաձայնությամբ, առանց անչափահաս երեխաների), ապա հաճախ կարելի է դիմել ձեր բնակության վայրի ԶԱԳՍ, ոչ պարտադիր նույնը, որտեղ գրանցվել է ամուսնությունը։
Եթե կա վեճ (գույք, երեխաներ և այլն), ապա ամուսնալուծությունը կատարվում է դատարանով, և դիմումը ներկայացվում է ըստ կողմերից մեկի բնակության վայրի։
Որոշ դեպքերում կարելի է դիմել նաև այն վայրում, որտեղ գրանցվել է ամուսնությունը, բայց դա պարտադիր չէ։
https://youtu.be/IK_A35LoEdc

https://youtube.com/shorts/2fXX8z0a8dc?feature=share


Աշխատանքային թրաֆիքինգը, որը հաճախ բնութագրվում է որպես ժամանակակից ստրկության ձև, վերջին տարիներին լուրջ աճ է արձանագրել Եվրոպայում։ Այս երևույթը հատկապես տարածված է դարձել փախստականների և միգրանտների շրջանում, որոնք սոցիալ-տնտեսական և իրավական խոցելի վիճակում են գտնվում։
Միջազգային կառույցների, այդ թվում՝ United Nations Office on Drugs and Crime-ի և International Labour Organization-ի ուսումնասիրությունները փաստում են, որ հարկադիր աշխատանքի դեպքերը աճում են՝ պայմանավորված գլոբալ միգրացիոն հոսքերով, զինված հակամարտություններով և տնտեսական անհավասարություններով։ Եվրոպան, լինելով բազմաթիվ միգրանտների վերջնակետ կամ տարանցիկ տարածք, դարձել է այդ խնդրի հիմնական կենտրոններից մեկը։
Փախստականներն ու միգրանտները հաճախ հայտնվում են այնպիսի իրավիճակում, որտեղ չունեն օրինական աշխատանքային կարգավիճակ, բավարար տեղեկատվություն իրենց իրավունքների մասին կամ լեզվի իմացություն։ Այս հանգամանքները հեշտացնում են նրանց շահագործումը՝ դարձնելով նրանց թրաֆիքինգի զոհ։ Շատ դեպքերում կեղծ գործատուները կամ միջնորդները խոստանում են բարձր վարձատրություն և անվտանգ պայմաններ, սակայն իրականում մարդկանց ներգրավում են ծանր և հաճախ անօրինական աշխատանքներում։
Աշխատանքային թրաֆիքինգը առավել հաճախ հանդիպում է գյուղատնտեսության, շինարարության, սպասարկման և տնային աշխատանքի ոլորտներում։ Զոհերը բախվում են աշխատավարձի չվճարման, չափազանց երկար աշխատանքային ժամերի, ազատ տեղաշարժի սահմանափակման, անձնագրերի առգրավման և երբեմն նաև ֆիզիկական կամ հոգեբանական բռնության։
Այս խնդրի խորացմանը նպաստել են նաև վերջին տարիների միգրացիոն ճգնաժամերը, այդ թվում՝ Syrian refugee crisis-ը, որի արդյունքում միլիոնավոր մարդիկ ստիպված են եղել լքել իրենց բնակավայրերը և որոնել աշխատանք ու անվտանգություն Եվրոպայում։
Եվրոպական երկրներն ու միջազգային կազմակերպությունները վերջին տարիներին ակտիվացրել են պայքարը աշխատանքային թրաֆիքինգի դեմ՝ ուժեղացնելով օրենսդրական կարգավորումները, վերահսկողությունը և զոհերի պաշտպանության մեխանիզմները։ Այնուամենայնիվ, խնդիրը շարունակում է մնալ արդիական և պահանջում է համատեղ ու համակարգված մոտեցում՝ ինչպես պետական, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում։
Վերջիվերջո, աշխատանքային թրաֆիքինգի դեմ պայքարը ոչ միայն իրավական, այլև մարդկային արժանապատվության պաշտպանության հարց է, որը պահանջում է շարունակական ուշադրություն և արդյունավետ քայլեր։
Պատրաստեց փաստաբան Լիանա ԲԱԼՅԱՆԸ
(Նիդ.օրագրի համար)

Երևան, ապրիլի 24 — Այսօր լրանում է Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցը։ Աշխարհի տարբեր երկրներում հայությունը ոգեկոչում է Օսմանյան կայսրությունում իրականացված ցեղասպանության զոհերի հիշատակը։
Հայաստանում և սփյուռքում անցկացվում են հիշատակի միջոցառումներ, ծաղկեդրման արարողություններ և երթեր։ Մայրաքաղաք Երևանում հազարավոր քաղաքացիներ այցելում են Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր՝ հարգանքի տուրք մատուցելու անմեղ զոհերի հիշատակին։
Նիդերլանդներում ևս կազմակերպվում են հիշատակի միջոցառումներ։ Մասնավորապես, ոգեկոչման միջոցառումներ արդեն տեղի են ունեցել Հաագա քաղաքում։ Միաժամանակ միջոցառում է նախատեսված նաև Ամստերդամ քաղաքում՝ ապրիլի 26-ին։
Ապրիլի 24-ին հիշատակի միջոցառումներ են անցկացվում Ասեն, Ալմելո, Առնհեմ, Մաստրիխտ և Նիդերլանդների այլ քաղաքներում, որտեղ տեղի հայկական համայնքները հավաքվում են՝ ոգեկոչելու զոհերի հիշատակը և ընդգծելու պատմական արդարության կարևորությունը։
Ապրիլի 24-ը հայ ժողովրդի համար հիշատակի, ցավի և միաժամանակ արդարության պահանջի օր է, որը միավորում է սերունդներին ամբողջ աշխարհում։
ՆԻԴ.ՕՐԱԳԻՐ
Լուսանկարում` այս պահին Երևանում։


Նիդերլանդների դեսպանը հարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին Ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը, Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր՝ հարգանքի տուրք մատուցելու 1915–1917 թվականներին զոհված հայերի հիշատակին։ Դեսպանը ծաղիկներ է խոնարհել անմար կրակի մոտ և հարգանքի լռությամբ ոգեկոչել զոհերի հիշատակը։ Իր խոսքում Մոնրոյ-Վինթերը նշել է. «Այսօր՝ ապրիլի 24-ին, մենք հիշատակում ենք 1915–1917 թվականներին հայերի նկատմամբ իրականացված զանգվածային ոճրագործությունը։ Անկեղծորեն կիսում ենք հայ ժողովրդի վիշտը՝ նախնիների կրած տառապանքների համար։ Միանում ենք հայերին և խոնարհվում այս ողբերգության բոլոր զոհերի հիշատակի և վերապրողների առաջ»։ Դեսպանի այցը Ծիծեռնակաբերդ ևս մեկ անգամ ընդգծում է միջազգային հանրության համերաշխությունը հայ ժողովրդի հետ և հիշողության պահպանման կարևորությունը՝ որպես նման ողբերգությունների կանխարգելման կարևոր գործոն։ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 24-ին՝ որպես համազգային սուգի և հիշողության օր։ Embassy of the Netherlands in Armenia

1915 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 111-ԱՄՅԱ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՈԳԵԿՈՉՈՒՄ — ԱՄՍՏԵՐԴԱՄ 
Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի Ամստերդամ հիմնադրամը և Հայ Առաքելական «Սուրբ Հոգի» եկեղեցին կազմակերպում են Հայոց ցեղասպանության ամենամյա հիշատակի միջոցառումը, որը տեղի կունենա կիրակի, 26 ապրիլի 2026 թ., ժամը 12:00–13:00։
Արարողությունը կկայանա Ամստերդամում՝ Հայ Առաքելական «Սուրբ Հոգի» եկեղեցու արտաքին պատին 2018 թվականին տեղադրված հուշարձանի մոտ
(հասցե՝ Krom Boomssloot 22)։
Ծրագիրը կմեկնարկի կարճ աղոթքով և կներառի՝
ելույթներ,
ծաղիկների և պսակների տեղադրում հուշարձանի մոտ,
«Tsirani tsar» հայկական նախագծային երգչախմբի երաժշտական կատարումներ (ղեկավար՝ Իվո Բոսվեյկ),
մեկ րոպե լռություն։
Բացման խոսքից հետո նախատեսված է   Նիդերլանդների Թագավորությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Վիկտոր Բիյագովի ելույթը։
Միջոցառմանը կմասնակցի նաև Ամստերդամի փոխքաղաքապետ Հեստեր վան Բյուրենը, ինչպես նաև Նիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավոր (ChristenUnie) Դոն Սեդերը և գրող, լրագրող Ֆրանկ Վեստերմանը («Արարատ» գրքի հեղինակ)։
Ավանդույթի համաձայն, ներկա կլինեն նաև Ամստերդամի քաղաքային խորհրդի ներկայացուցիչներ և տարբեր թաղամասերի պատվիրակներ։
Միջոցառմանը կմասնակցեն նաև Նիդերլանդներում գործող տարբեր հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև հայկական, արամեական, ասորական, հունական և եզդիական համայնքների անդամներ։
☆☆☆☆☆
PERSBERICHT
HERDENKING AMSTERDAM: 111 JAAR ARMEENSE GENOCIDE 1915
AMSTERDAM – De Stichting Sint Grigor Narekatsi Amsterdam en de ArmeensApostolische Kerk ‘Surp Hoki’ in Amsterdam organiseren op zondag 26 april 2026
van 12:00-13:00 uur de jaarlijkse herdenking van de Armeense Genocide van 1915 in
het Ottomaanse Rijk. De ceremonie zal plaatsvinden bij het in 2018 geplaatste
monument op de buitenmuur van de Armeens- Apostolische Kerk Surp Hoki aan de
Krom Boomssloot 22 in Amsterdam.
Het programma vangt aan met een kort gebed en bestaat verder uit een aantal
toespraken, het leggen van bloemen en kransen onder het monument, muzikale
optredens van een Nederlands koor met Armeense liederen en een minuut stilte.
De opening van de ceremonie wordt gevolgd door een toespraak van de
Ambassadeur van de Republiek Armenië in het Koninkrijk der Nederlanden,
dhr. Viktor Biyagov. De stad Amsterdam is tijdens de bijeenkomst vertegenwoordigd
door locoburgemeester Hester van Buren, die zich tot de aanwezigen zal richten met
een bijdrage. Traditiegetrouw is er afvaardiging vanuit de Tweede Kamer en de
Amsterdamse gemeenteraad.
De herdenking wordt eveneens bijgewoond door vertegenwoordigers van
verschillende Nederlandse maatschappelijke organisaties en leden van o.a. de
Aramese, Assyrische, Griekse en Yezidi gemeenschappen van Nederland.
Voor meer informatie neem contact op met Vahan Avakian, voorzitter van de Stichting
Sint Grigor Narekatsi via:
0653829900
------------------------------------------------------------------

De Nieuwe Ster թերթի հոդվածը` Մաստրիխտի հայ համայնքը և Հայոց ցեղասպանության հիշատակը

Ապրիլի 24-ին աշխարհի տարբեր երկրներում հայ համայնքները ոգեկոչում են Հայոց ցեղասպանություն-ի զոհերի հիշատակը։ Այդ օրը առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Նիդերլանդների Մաստրիխտ քաղաքում բնակվող հայերի համար, ովքեր ամեն տարի հավաքվում են՝ հարգանքի տուրք մատուցելու իրենց նախնիների հիշատակին։
Այս տարի հիշատակի արարողությունը տեղի ունեցավ Սուրբ Սերվասի բազիլիկայի հարակից տարածքում գտնվող հայկական խաչքարի մոտ։ Միջոցառմանը մասնակցեցին տեղի հայ համայնքի անդամներ, ինչպես նաև հոլանդացի հյուրեր և եկեղեցականներ։
Մաստրիխտի հայկական համայնքը, թեև թվով փոքր, սակայն ակտիվ և համախմբված է։ Համայնքի ներկայացուցիչ Վազգեն Սարգսի խոսքով՝ նման միջոցառումները կարևոր դեր ունեն ոչ միայն պատմական հիշողության պահպանման, այլև երիտասարդ սերնդին ինքնության փոխանցման գործում։ «Մենք պարտավոր ենք հիշել և փոխանցել ճշմարտությունը, որպեսզի նման ողբերգությունները երբեք չկրկնվեն»,– նշեց նա։
Միջոցառմանը ներկա էր նաև բազիլիկայի դեկան Դաուտցենբերգը, ով ընդգծեց հայ ժողովրդի դարավոր քրիստոնեական ժառանգությունը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանը աշխարհի առաջին քրիստոնեական երկրներից է, և այդ հավատքը մինչ օրս խորապես արմատավորված է հայ ժողովրդի կյանքում։ Նա նաև նշեց, որ Մաստրիխտի հայկական եկեղեցին «ծաղկող և երիտասարդ համայնք է», որի հետ համագործակցելը մեծ պատիվ է։
Հայ համայնքը Մաստրիխտում կարևոր կամուրջ է հանդիսանում հայկական և հոլանդական մշակույթների միջև՝ նպաստելով փոխըմբռնման և բազմամշակութային երկխոսության զարգացմանը։ Նման միջոցառումները ոչ միայն հիշողության պահպանում են, այլ նաև ապագայի հանդեպ պատասխանատվության դրսևորում։
Հայոց ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումները շարունակվում են տարբեր երկրներում՝ միավորելով հայերին և նրանց բարեկամներին մեկ նպատակի շուրջ՝ հիշել, ճանաչել և երբեք չմոռանալ։


Ապրիլի 24-ին Ասսենում տեղի ունեցավ Հայոց Ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառում: 
Միջոցառումը մեկնարկեց քայլերթով` դեպի Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար, որտեղ տեղի ունեցավ ծաղկեպսակների զետեղման արարողություն:
Միջոցառմանը ելույթներով հանդես եկան Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանությունից Անի Հակոբյանը, Ասսենի քաղաքապետ Մարկո Աութը, Ներկայացուցիչների պալատի պատգամավոր Դոն Սեդերը, Հայաստան հիմնադրամի քարտուղար Նիկոլայ Ռոմաշուկը: 
On April 24, a commemorative event marking the 111th anniversary of the Armenian Genocide was held in Assen.
The event began with a procession to the khachkar dedicated to the memory of the victims, where a wreath-laying ceremony took place.
Speeches were delivered by Ani Hakobyan, Embassy of the Republic of Armenia in the Netherlands; Marco Out, Mayor of Assen; Don Ceder, Member of the House of Representatives; and Nicolaï Romaschuk, Secretary of the Armenia Foundation.





Թագավորական խաղերը Նիդերլանդների դպրոցներում՝ առողջ ապրելակերպի տոն

Ամեն տարի գարնանը Նիդերլանդների դպրոցները լցվում են աշխույժ շարժումով, ժպիտներով և սպորտային ոգևորությամբ․ անցկացվում են «թագավորական խաղերը»՝ հայտնի որպես Koningsspelen։ Այս համազգային նախաձեռնությունը միավորում է հազարավոր աշակերտների՝ նպաստելով նրանց ֆիզիկական ակտիվությանը և առողջ ապրելակերպին։
Միջոցառումը սովորաբար կազմակերպվում է Նիդերլանդների ազգային տոն՝ Թագավորի օրվա նախաշեմին։ Այդ օրը դպրոցներում դասերը փոխարինվում են սպորտային մրցումներով, խմբային խաղերով և հետաքրքիր մարտահրավերներով։ Աշակերտները մասնակցում են վազքի, թիմային խաղերի, էստաֆետների և այլ շարժուն ակտիվությունների՝ զարգացնելով ինչպես ֆիզիկական ունակությունները, այնպես էլ համագործակցության հմտությունները։
Koningsspelen-ի կարևոր մաս է նաև առողջ սնունդը։ Օրը հաճախ սկսվում է միասնական նախաճաշով, որտեղ երեխաներին առաջարկվում են հավասարակշռված և օգտակար սննդամթերքներ։ Սա նպատակ ունի ձևավորել ճիշտ սննդային սովորություններ դեռ վաղ տարիքից։
Այս նախաձեռնությունը դարձել է Նիդերլանդների կրթական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այն ոչ միայն խթանում է առողջությունը, այլև ուժեղացնում է դպրոցական համայնքի միասնականությունը՝ ստեղծելով տոնական և դրական մթնոլորտ բոլոր մասնակիցների համար։
Անահիտ ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

https://youtube.com/shorts/kl26gruWTR4?feature=share
https://youtube.com/shorts/GfRiQQwcQEs?feature=share
https://youtube.com/shorts/R-xIS71qDMs?feature=share


Թագավորի օրը Նիդերլանդներում․ նարնջագույնով ներկված ազգային միասնության տոն

Ապրիլի 27-ին Նիդերլանդները տոնում է իր ամենասիրված և ամենագունեղ ազգային տոներից մեկը՝ Թագավորի օրը (Koningsdag)։ Այս տարի տոնն առանձնահատուկ է, քանի որ Նորին Մեծություն Թագավոր Վիլեմ-Ալեքսանդրը նշում է իր 59-ամյակը։ Տոնակատարությունները մեկ անգամ ևս վերածեցին երկիրը համազգային ուրախության կենտրոնի, որտեղ փողոցները լցվեցին երաժշտությամբ, պարով և նարնջագույնի անսահման երանգներով։
Թագավորի օրը ոչ միայն միապետի ծննդյան տոնն է, այլև ազգային ինքնության և միասնականության խորհրդանիշ։ Ամեն տարի միլիոնավոր մարդիկ դուրս են գալիս փողոցներ՝ մասնակցելու տոնական միջոցառումներին։ Քաղաքները վերածվում են բացօթյա տոնավաճառների, որտեղ քաղաքացիները ազատորեն վաճառում են իրենց իրերը, կազմակերպում խաղեր և համերգներ։ Այս ավանդույթը ստեղծում է յուրահատուկ, անկաշկանդ մթնոլորտ, որտեղ միահյուսվում են մշակույթը, առևտուրը և ժամանցը։
2026 թվականին թագավորական ընտանիքը տոնակատարությունները սկսեց Դոկկում քաղաքից՝ ընդգծելով տարբեր շրջանների կարևորությունը ազգային կյանքում։ Այս քայլը շարունակությունն է այն ավանդույթի, ըստ որի՝ ամեն տարի ընտրվում է նոր քաղաք՝ ուշադրության կենտրոնում պահելու երկրի բազմազանությունը։
Նիդերլանդների և նարնջագույն գույնի կապը խոր պատմական արմատներ ունի։ Թագավորական տան՝ Օրանժ-Նասաու դինաստիայի անունը կապված է «նարնջագույն» բառի հետ։ Դեռևս 16-րդ դարում Վիլեմ Օրանացին, գլխավորելով Իսպանիայի դեմ անկախության պայքարը, նարնջագույնը դարձրեց ազգային դիմադրության, միասնության և հաղթանակի խորհրդանիշ։ Այսօր այդ գույնը դարձել է ոչ միայն պետական խորհրդանիշ, այլև համազգային հպարտության արտահայտություն։
Թագավորի օրը նաև միջազգային նշանակություն ունի՝ միավորելով տարբեր երկրներում բնակվող հոլանդացիներին և Նիդերլանդների բարեկամներին։ Տոնի առթիվ շնորհավորանքներ են հղվում աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Հայաստանի Հանրապետությունում Նիդերլանդների դեսպանատունը ևս միացել է շնորհավորանքներին՝ ընդգծելով երկու երկրների միջև բարեկամական հարաբերությունները։
Այսպիսով, Թագավորի օրը շարունակում է մնալ Նիդերլանդների ամենավառ և խորհրդանշական տոնը՝ միավորելով պատմությունը, մշակույթը և ժամանակակից հասարակության կենսուրախ ոգին։ Նարնջագույնով ողողված փողոցները ևս մեկ անգամ հիշեցնում են, որ ազգային ինքնությունը լավագույնս արտահայտվում է միասնական ուրախության և տոնակատարության մեջ։
Embassy of the Netherlands in Armenia


https://youtube.com/shorts/R-xIS71qDMs?feature=share

Ապրիլի 29-ը Պարի միջազգային օրն է (International Dance Day), որը հռչակվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից 1982 թվականից

 Այս օրը հնարավորություն է տալիս նշել պարի ունիվերսալ լեզուն, որը միավորում է մարդկանց անկախ լեզվից, մշակույթից կամ սահմաններից։  Հայկական պարը ազգային մեծ խորհուրդ ունի: Հայաստանում ու սփյուռքում նրա նվիրյալների պակաս չունենք: Նրանցից մեկը Արթուր Հարությունյանն է: 
Հայկական պարը ոչ միայն արվեստ է, այլև ազգային ինքնության և պատմության խորը մասն է։ «Մայրոքե», «Մշո Քոչարի» և «Թամիր աղա»-ն հայկական պարարվեստի վառ օրինակներ են՝ լի ուժով, արիությամբ և հավաքական ոգով։
Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի խորեոգրաֆիայի ամբիոնի դասախոս Արթուր Հարությունյանի  նախագիծը՝ «Պարի տոնը ազգային ոգով», իսկապես տպավորիչ է։ 215 մարդու մասնակցությամբ նկարահանված հոլովակը Մայր Հայաստանի արձանի մոտ, որտեղ միավորվել են աշխարհի շուրջ 18 երկրների հայկական պարախմբեր, շատ հզոր խորհրդանիշ է Սփյուռք-Հայաստան միասնության համար։ Այն ցույց է տալիս, որ հայկական պարը ոչ միայն պահպանվում է, այլև ապրում և զարգանում է գլոբալ մակարդակով։
Բացի այդ, նրա ղեկավարությամբ Կասկադում կազմակերպված մասսայական պարի տոնը ևս հիշարժան միջոցառում էր, որն ամրացրեց համայնքային ոգին և հայկական մշակույթի տոնախմբությունը։
 Նման նախագծերը ոչ միայն պահպանում են մեր մշակութային ժառանգությունը, այլև փոխանցում են այն նոր սերունդներին՝ միավորելով մեզ բոլորիս։
ՆԻԴ.ՕՐԱԳԻՐ
https://youtu.be/QnyqbeHkOVE



«Ազատության ճաշկերույթ»՝ Հաագայում

2026 թվականի մայիսի 5-ին Դեն Հաագա քաղաքում կկայանա արդեն ավանդական դարձած «Ազատության ճաշկերույթ» միջոցառումը, որը կազմակերպում է «Աբովյան» մշակութային միությունը։ Միջոցառումը տեղի կունենա միության կենտրոնում (Weesperstraat 91)՝ ժամը 12:30-ից մինչև 14:30-ը, և նախատեսված է քաղաքի բնակիչների ու հայկական համայնքի անդամների համար։
Այս նախաձեռնությունը նվիրված է Նիդերլանդների ազատագրման 81-ամյակին՝ խորհրդանշելով խաղաղության, ազատության և համերաշխության արժեքները։ Ամեն տարի մայիսի 5-ին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի առիթով, երկրում կազմակերպվում են տարբեր միջոցառումներ, որոնցից մեկը հենց «Ազատության ճաշկերույթն» է։ Այս տարի, բացի AMARE մշակութային համալիրում նախատեսված կենտրոնական ծրագրից, նման ճաշկերույթներ կանցկացվեն նաև քաղաքի տարբեր թաղամասերում։
«Աբովյան» մշակութային միության կենտրոնում նախատեսված ծրագիրը հագեցած է և բազմաբովանդակ։ Միջոցառման ընթացքում դասախոսությամբ հանդես կգա Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս Յան Հուկեման՝ անդրադառնալով ազատության գաղափարի կարևորությանը պատմական և արդիական համատեքստերում։ Բացի այդ, ներկաները հնարավորություն կունենան վայելելու հայկական երաժշտություն և պարային կատարումներ, որոնք կներկայացնեն միության երիտասարդ անդամները։
Միջոցառմանը մասնակցությունն ամբողջությամբ անվճար է, ներառյալ ճաշը, սակայն կազմակերպիչները խնդրում են նախապես գրանցվել՝ ուղարկելով էլեկտրոնային նամակ info@abovian.nl
 հասցեին։
«Ազատության ճաշկերույթը» ոչ միայն հիշատակի միջոցառում է, այլ նաև մշակութային կամուրջ, որը միավորում է տարբեր ազգերի մարդկանց՝ ընդգծելով համակեցության, փոխադարձ հարգանքի և ազատության արժեքները։



Եվրոպական քաղաքական համայնքի (EPC) 8-րդ գագաթնաժողովին  մասնակցելու համար շարունակվում է բարձրաստիճան ղեկավարների այցը Հայաստան։ Նրանց մի մասը կժամանի միջոցառման անցկացման օրը` մայիսի 4֊ին։
Միջոցառման մասին ամփոփ տեղեկատվություն կհրապարակվի մեր էջում ավելի ուշ:
ՊԱՐԶԱԲԱՆՈՒՄ-Մեր այս և այլ լուրերն ու հոդվածները հրապարակվել են մեր ֆեյսբուքյան էջում.

Sunday, 19 April 2026

FAON-ը տարածել է մամուլի հաղորդագրություն

 

Դեն Հաագ - Նիդերլանդների Հայկական կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON) տարածել է մամուլի հաղորդագրություն, որում հայտնում է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակի միջոցառման մասին։

Ապրիլի 20-ին (երկուշաբթի) 2026 թվականին FAON-ը Դեն Հաագում կազմակերպում է հիշատակի համերգ։ Այս տարի միջոցառումը հատուկ է, քանի որ առաջին անգամ դրան կմասնակցի Դեն Հաագի քաղաքապետ Յան վան Զանենը։ Առաջին անգամ խոսքով հանդես կգա նաև հայկական ծագումով խորհրդարանական պատգամավոր Անի Զալինյանը (GroenLinks-PvdA / PRO խմբակցություն)։

Երաժշտական մասում հանդես կգան երեք եղբայրներից կազմված Ակոպյան տրիոն՝ Ադամ Ակոպյանը (17 տարեկան, դաշնամուր), Քրիստիան Ակոպյանը (16 տարեկան, թավջութակ) և Էմանուել Ակոպյանը (11 տարեկան, ջութակ)։ Վերջերս եռյակը հանդես է եկել «Podium Klassiek» հեռուստահաղորդման մեջ։ Ելույթ կունենա նաև Դեն Հաագի հայկական «Աբովյան» մշակութային միության երիտասարդական երգչախումբը։

Հիշատակի երեկոն տեղի կունենա Դեն Հաագի Գերմանական ավետարանական եկեղեցում (Deutsche Evangelische Kirche, Bleijenburg 5)։ Մուտքը կբացվի ժամը 19:00-ին, իսկ ծրագիրը կսկսվի 19:30-ին։ Խոսնակների թվում են Հայաստանի դեսպան Վիկտոր Բիյագովը, Անի Զալինյանը և Ռիմի Ֆրիզների եկեղեցու ռեկտոր Անտուան Բոդարը։ Միջոցառումից հետո նախատեսված է հյուրերի հետ հանդիպում, զրուցելու հնարավորություն։

Քաղաքական պահանջներ

FAON-ի մամուլի հաղորդագրությունում ընդգծվում է, որ Նիդերլանդների կառավարությունը դեռևս պաշտոնապես չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը և շարունակում է օգտագործել «Հայկական ցեղասպանության հարց» ձևակերպումը։ Ֆեդերացիան կոչ է անում Երկրորդ պալատին (Tweede Kamer) պահանջել նոր կառավարությունից կատարել նախկին հանրագրերի պահանջը։

Բացի այդ, FAON-ը պահանջում է Դեն Հաագում՝ «խաղաղության և իրավունքի քաղաքում», կառուցել Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, ինչպես նախկինում արվել է Հոլոդոմորի դեպքում, ինչպես նաև ամրագրել ցեղասպանության մասին  միջնակարգ դպրոցներում։

Նիդերլանդներում հայկական համայնքը կազմում է մոտ 30.000–40.000 մարդ։ FAON-ը շարունակում է պայքարել կառավարության կողմից ցեղասպանության լիարժեք ճանաչման համար։

Ամսաթիվ՝ 2026 թվականի ապրիլի 20, երկուշաբթի

Ժամ՝ 19:30 (դուռը բացվում է 19:00-ին)

Վայր՝ Deutsche Evangelische Kirche, Bleijenburg 5, 2511 VC Դեն Հաագ

Մուտքն անվճար է, սակայն անհրաժեշտ էր նախապես գրանցվել info@faon.nl էլեկտրոնային հասցեով մինչև ապրիլի 18-ը (Նախորդ հաղորդագրության մեջ այդ մասին հայտնել ենք)։


Den Haag – De Federatie Armeense Organisaties Nederland (FAON) heeft een persbericht uitgebracht over de jaarlijkse herdenking van de Armeense genocide. Op maandag 20 april 2026 organiseert de FAON een herdenkingsconcert in Den Haag ter gelegenheid van 111 jaar sinds de gebeurtenissen van 1915.

Dit jaar is de bijeenkomst bijzonder omdat burgemeester Jan van Zanen van Den Haag voor het eerst aanwezig zal zijn. Ook spreekt voor het eerst een Kamerlid van Armeense afkomst: Ani Zalinyan van de fractie GroenLinks-PvdA (PRO). Zalinyan, die sinds november 2025 lid is van de Tweede Kamer, zal het woord voeren tijdens de avond.

Het muzikale gedeelte wordt verzorgd door het Akopian-Trio, bestaande uit drie jonge broers van Armeense afkomst: Adam (17, piano), Christian (16, cello) en Emanuel (11, viool). Het trio was onlangs nog te zien in het televisieprogramma Podium Klassiek. Daarnaast treedt het jeugdkoor van de Armeense Culturele Vereniging Abovian uit Den Haag op.

De herdenking vindt plaats in de Deutsche Evangelische Kirche aan de Bleijenburg 5 in Den Haag. De zaal gaat open om 19.00 uur, het programma begint om 19.30 uur. Naast Zalinyan en burgemeester Van Zanen worden onder meer de Armeense ambassadeur Viktor Biyagov en Antoine Bodar, rector van de Friezenkerk in Rome, verwacht als sprekers. Na afloop is er gelegenheid voor ontmoeting en uitwisseling.

Politieke context

In het persbericht benadrukt de FAON dat de Nederlandse regering de Armeense genocide nog steeds niet formeel erkent en spreekt van “de kwestie van de Armeense genocide”. De organisatie roept de Tweede Kamer op om voet bij stuk te houden en de regering te bewegen de eerdere moties uit te voeren. Er wordt ook gepleit voor de realisatie van een monument voor de Armeense genocide in Den Haag – de stad van vrede en recht – en voor meer aandacht voor genocide-educatie in het voortgezet onderwijs.

De Armeense gemeenschap in Nederland telt naar schatting 30.000 tot 40.000 mensen. De FAON blijft zich inzetten voor volledige erkenning door de Nederlandse overheid.

Praktische informatie


Datum: maandag 20 april 2026

Tijd: 19.30 uur (zaal open vanaf 19.00 uur)

Locatie: Deutsche Evangelische Kirche, Bleijenburg 5, 2511 VC Den Haag


Toegang is gratis, maar reservering is noodzakelijk via info@faon.nl (voor 18 april).

Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված մշակութային ծրագիր Իտալիայի Տրևիզո քաղաքում

 

Իտալական Տրևիզո քաղաքում տեղի ունեցավ Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված «Երկրի վրա կրկին լուսաբացներ կծագեն» մշակութային ծրագրի բացումը։

Ս.թ. ապրիլի 11-ին Իտալիայի Վենետո մարզի Տրևիզո քաղաքում, քաղաքային և մարզային իշխանությունների, մտավորականության, հասարակական գործիչների և հայ համայնքի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ հանդիսավորությամբ տեղի ունեցավ «Երկրի վրա կրկին լուսաբացներ կծագեն» մշակութային ծրագրի բացումը։ Նախագիծը հեղինակել է քաղաքի բնակիչ, ազգությամբ հայուհի Գայանե Սահակյանը և այն իրականացվում է nusica.org կազմակերպության հետ համատեղ՝ «Մաձոտտի» հիմնադրամի հետ համագործակցությամբ և Իտալիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանության ու Տրևիզոյի քաղաքապետարանի հովանավորությամբ։

Ծրագիրը մեկնարկեց արևմտահայ էքսպրեսիոնիստ նկարիչ Ժիրայր Օրագյանի ծննդյան 125-ամյակի կապակցությամբ՝ նրա ստեղծագործությունների «Ճանաչվածներ» խորագրով ցուցահանդեսի բացմամբ, որը տեղի ունեցավ Casa Robegan թանգարանային համալիրում։ 

Ժիրայր Օրագյանը ծնվել է 1901 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ 1920 թվականից տեղափոխվել է Հռոմ, ուր ապրել և ստեղծագործել է մինչ իր կյանքի վերջը՝ 1962 թվականը։ 

Ցուցահանդեսում ներկայացված էին արվեստագետի ավելի քան 50 աշխատանքներ, որոնք պահպանվում են նկարչի թոռների մասնավոր հավաքածուում։

Բացման արարողությանը, ի թիվս մի շարք պատվավոր հյուրերի, ելույթ ունեցան Տրևիզոյի քաղաքապետարանի մշակույթի հարցերով խորհրդականը, Վենետոյի մարզային խորհրդի անդամը, Իտալիայում ՀՀ դեսպանության խորհրդական Գեղամ Ադամյանը, հայագետ և Կոստանդնուպոլսի կաթոլիկ հայերի պատվավոր արքեպիսկոպոս Պողոս Լևոն Զեքիյանը, նախագծի հեղինակ և համադրող Գայանե Սահակյանը, Հռոմի հայ համայնքի Ասոարմենի (AssoArmeni) մշակութային ընկերակցության նախագահ Անուշ Թոռունյանը, նկարչի թոռ Մասիմիլիանո Օրագյանը և ցուցահանդեսի համադրող, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի դեկորատիվ և կիրառական արվեստի բաժնի ղեկավար Սաթենիկ Չուքասզյանը։

Ելույթները եզրափակեց բանաստեղծուհի Էրիկա Դե Բորտոլին՝ Հայաստանին նվիրված իր բանաստեղծությունների ընթերցմամբ։

Պետական, ակադեմիական և մշակութային ոլորտների ներկայացուցիչների ներկայությունը ևս մեկ անգամ ընդգծեց ծրագրի կարևորությունն ու արժեքը։ Միջոցառմանը ներկա էին նաև Վենետիկի Ca’ Foscari համալսարանի դոցենտ Սոնա Հարությունյանը, Իտալիայի հայերի միության նախագահ Պայկար Սիվազլյանը, կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ջաննի Էֆրիկյանը, ինչպես նաև Վենետո մարզի հայ համայնքի այլ ներկայացուցիչներ։

«Ճանաչվածներ» ցուցահանդեսը կգործի մինչև 2026 թվականի մայիսի 3-ը, իսկ մայիսի 9-ին քաղաքի Սան Ֆրանչեսկո (San Francesco) եկեղեցում կկայանա «Արմոնիա» խորագրով համերգը՝ միջազգային ճանաչում ունեցող Գյուրջիև անսամբլի անդամների մասնակցությամբ։ Ելույթ կունենան դուդուկահար Նորայր Գափոյանը, քանոնահարուհի Տաթև Հակոբյանը և գեղարվեստական ղեկավար, երգեհոնահար Լևոն Իսկենյանը։

Երեկոն կհարստացվի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» և Սուրբ Ներսես Շնորհալու աղոթքներից հատվածների ընթերցմամբ։ Տպավորիչ կլինեն նաև նկարիչ Ֆրանչեսկո Դե Ֆլորիոյի ստեղծագործությունների տեսապրոյեկցիաները, որոնց մեծ մասը նվիրված է Հայաստանին։

Գայանե ՍԱՀԱԿՅԱՆ





ԱՊՐԻԼԻ 18-ԻՆ ԵՊՀ-ՈՒՄ ՄԵԿՆԱՐԿԵՑ «AI CONF 2026» ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՄԱԺՈՂՈՎԸ



Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ,

Նիդերլանդական Օրագրի/NidOragir/ համար Երևանից

Ապրիլի 18-ին ԵՊՀ-ում մեկնարկած, իր տեսակի մեջ խիստ յուրահատուկ «AI Conf 2026» միջազգային համաժողովը համախմբել է NVIDIA-ի, Meta AI-ի և ոլորտի այլ առաջատարների՝ նպատակ ունենալով գիտակրթական և մասնավոր հատվածների համագործակցությամբ խթանել արհեստական բանականության և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացումը Հայաստանում։

ԵՊՀ ռեկտոր Հովհաննես Հովհաննիսյանն իր բացման խոսքում նշեց, որ Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) իրականացվող «AIC 4 to the 4th power. Scaling with GPUs» համաժողովը նշանակալի իրադարձություն է տեխնոլոգիական համայնքի համար։

Հատուկ ելույթներով հանդես եկան ոլորտի համաշխարհային առաջատարներ.

«NVIDIA» ընկերության փոխնախագահ Ռև Լեբարեդիանը, «Perceptron» ընկերության հիմնադիր Արմեն Աղաջանյանը և ուրիշներ՝ ԵՊՀ, «Krisp», «Firebird», «Nvidia Հայաստան», «Fimetech», «Async» («Podcastle»), «Metric», «Synopsys», «CAST», «Eleveight AI» ընկերությունների ներկայացուցիչներ։

Քննարկվող առանցքային հարցերն էին.

GPU Clusters: Ինչպես արդյունավետ կառավարել հազարավոր GPU-ներից բաղկացած կլաստերները։

Parallel Computing: Տվյալների և մոդելների զուգահեռացման նորագույն մեթոդները (Data Parallelism և Model Parallelism):

Energy Efficiency: Հաշվողական հզորությունների մեծացմանը զուգահեռ էներգախնայողության ապահովումը։

 «4 to the 4th power» (4^4 = 256) խորհրդանշում է հաշվողական հզորությունների էքսպոնենցիալ աճը։ ԵՊՀ-ն, լինելով Հայաստանի գիտական մայր բուհը, այս հարթակով փորձում է կամրջել տեսական գիտությունը և ինդուստրիալ հսկաների (ինչպիսիք են NVIDIA-ն կամ AMD-ն) կիրառական լուծումները։

ԵՊՀ գիտական հարցերի գծով պրոռեկտոր Ռաֆայել Բարխուդարյանը ներկայացրեց ԵՊՀ ԱԲ ենթակառուցվածքը։ Նա նշեց հրապարակումների աննախադեպ աճը տվյալ բնագավառում Սկոպուս հրապարակումները ներառյալ, ԵՊՀ ում գործող ծրագրերը բակալավրի և մագիստրոսական, ինչ մակարդակով են տեղի ունենում այն տարբեր ծրագրերից օգտվելու գործընթացները, NVIDA dgx, , HGX H100 SuperPod և բազմաթիվ այլ ծրագրերի բարեհաջող ներդրման և կիրառական առավելությունները համալսարանականների համար։ Նշվեց թե ինչպիսի բարձր կիրառական ցուցանիշներ են գրանցված այսօր Հայաստանում, հատուկ ուշադրության արժանացան վերջին շրջանում համալսարանում գործող միջազգային համագործակցությամբ։ Նա ընդգծեց, որ NVIDIA HGX H100 SuperPod գերհզոր ենթակառուցվածքի ներդրումը ԵՊՀ-ում աննախադեպ խթան է եղել միջազգային Scopus-յան հրապարակումների աճի և կրթական ծրագրերի արդիականացման համար՝ ուսանողներին և հետազոտողներին ընձեռելով համաշխարհային մակարդակի բարդ հաշվարկներ իրականացնելու բացառիկ հնարավորություն։

Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) նմանատիպ գիտաժողովների կամ միջոցառումների անցկացումը բազմաթիվ առավելություններ է ընձեռում ուսանողությանը՝ թե՛ մասնագիտական, թե՛ անձնային աճի տեսանկյունից։

Հիմնական առավելություններից կարելիէ նշել մասնագիտական հաղորդակցությունն ու «Networking»-ը, ոլորտի առաջատարների հետ կապերն ու փորձի փոխանակումը, երբ ուսանողները հնարավորություն են ստանում անմիջականորեն շփվել հայտնի գիտնականների, փորձագետների և գործատուների հետ և սովորել։ Միջազգային կամ միջբուհական մասնակիցների ներկայությունը թույլ է տալիս ծանոթանալ այլ ուսումնական հաստատությունների կրթական և հետազոտական մշակույթին, զարգացնել գիտահետազոտական հմտությունները, ստանալ արդիական գիտելիք իրենց մասնագիտության ոլորտում առկա վերջին նորությունների և միտումների վերաբերյալ, որոնք դեռ ներառված չեն դասագրքերում։ Պակաս կարևոր չէ նաև ելույթ ունենալու փորձ, մոտիվացիա ձեռք բերելը, իսկ, նման հարթակները լավագույն հնարավորությունն են սեփական հետազոտությունները ներկայացնելու և հանրային խոսքի հմտությունները կատարելագործելու և կարիերայի հեռանկարների համար՝ դառնալով «այցեքարտ» ապագայում աշխատանքի տեղավորվելիս կամ մագիստրոսական/ասպիրանտական ծրագրերին դիմելիս։ Գաղտնիք չէ, որ գիտական քննարկումները հաճախ նոր գաղափարներ են ծնում ավարտական աշխատանքների կամ թեզերի համար։

Ռև Լեբարեդիանի խոսքը, ով NVIDIA-ի Omniverse և մոդելավորման (simulation) տեխնոլոգիաների գծով փոխնախագահն է, և առանցքային դերակատարում ունի «արդյունաբերական մետավերսի» տեսլականի ձևավորման գործում, բավականին հանգամանալից էր ու ոգևորիչ։  Նրա ղեկավարությամբ մշակվող Omniverse հարթակը հիմնված է USD (Universal Scene Description) բաց ստանդարտի վրա, ինչը թույլ է տալիս տարբեր ոլորտների մասնագետներին իրական ժամանակում համագործակցել ընդհանուր վիրտուալ տարածքում՝ ստեղծելով ֆիզիկայի օրենքներին համապատասխանող բարձր ճշգրտության թվային երկվորյակներ (Digital Twins): Լեբարեդիանի մոտեցումը կենտրոնացած է ոչ թե պարզապես տեսողական էֆեկտների, այլ գիտականորեն հավաստի սիմուլյացիաների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս նախքան իրական աշխարհում կառուցելը կամ ներդնելը, վիրտուալ միջավայրում փորձարկել և օպտիմալացնել ամեն ինչ՝ ինքնավար ռոբոտներից ու գործարաններից մինչև ամբողջական քաղաքային ենթակառուցվածքներ: Նրա հետ հարցուպատասխանը անցավ բավականին աշխույժ մթնոլորտում։ Ռև Լեբարեդյանն իր ելույթում հիմնավորեց, որ NVIDIA Omniverse-ը և USD ստանդարտը, ստեղծելով ֆիզիկայի օրենքներին համապատասխանող գիտականորեն ճշգրիտ «թվային երկվորյակներ», թույլ են տալիս վիրտուալ տիրույթում անվտանգ կատարելագործել ապագայի ինքնավար համակարգերն ու արդյունաբերական միջավայրերը՝ նախքան դրանց իրական ներդրումը:

Կարելի է ամփոփելով ասել, որ արհեստական բանականության (ԱԲ) ինտեգրումը ժամանակակից կրթական համակարգում հանդիսանում է հարացուցային փոփոխություն, որը հնարավորություն է տալիս անցում կատարել ուսուցման ունիվերսալ մոդելներից դեպի ադապտիվ և անհատականացված կրթական հնարավորությունների: Օգտագործելով մեքենայական ուսուցման ալգորիթմները և բնական լեզվի մշակման (NLP) տեխնոլոգիաները՝ ԱԲ համակարգերն իրականացնում են սովորողների ճանաչողական վարքագծի և առաջադիմության իրական ժամանակում մշտադիտարկում, ինչը թույլ է տալիս գեներացնել օպտիմալ բարդության բովանդակություն և ապահովել թիրախային հետադարձ կապ: Գիտական տեսանկյունից սա ոչ միայն բարձրացնում է ուսումնական գործընթացի արդյունավետությունը, այլև հիմք է ստեղծում ինտելեկտուալ կրթական միջավայրերի (ITS) զարգացման համար, որտեղ տվյալների վրա հիմնված վերլուծությունը օգնում է կանխատեսել ակադեմիական ռիսկերը և խթանել ինքնակարգավորվող ուսումնառությունը: Այնուամենայնիվ, այս ձևափոխությունը պահանջում է էթիկական խիստ չափանիշների պահպանում՝ կապված տվյալների գաղտնիության և ալգորիթմական կողմնակալության բացառման հետ։

Բանախոսների խոսքից հստակ դարձավ, որ Հայաստանը և ԵՊՀ-ն այլևս միայն սպառող չեն, այլ ակտիվ մասնակից AI գլոբալ մրցավազքում: Ուսանողների համար սա նշանակում է հասանելիություն գերհզոր սարքավորումների (H100) և ուղիղ կապ աշխարհի ամենաազդեցիկ տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ:


THE AI CONF 2026 INTERNATIONAL CONFERENCE HOSTED AT YSU

Naira Gasparyan, PhD, Associate Prof., YSU

For The Netherlands’ Diary( NidOragir) from Yerevan

The AI Conf 2026 conference, which kicked off at YSU on April 18, brought together NVIDIA, Meta AI, and other industry leaders with the aim of promoting the development of artificial intelligence and high technologies in Armenia through cooperation between the scientific, educational, and private sectors.

YSU Rector Hovhannes Hovhannisyan noted in his opening speech that the AIC 4 to the 4th power. Scaling with GPUs conference being held at Yerevan State University (YSU) is a significant event for the technology community.

World leaders in the field delivered special speeches.

NVIDIA Vice President Rev Lebaredian, Perceptron founder Armen Aghajanyan, and others: representatives of YSU, Krisp, Firebird, Nvidia Armenia, Fimetech, Async ("Podcastle"), Metric, Synopsys, CAST, and Eleveight AI.

The key issues discussed were:

• GPU Clusters: How to effectively manage clusters consisting of thousands of GPUs.

• Parallel Computing: The latest methods of parallelizing data and models (Data Parallelism and Model Parallelism).

• Energy Efficiency: Ensuring energy efficiency while increasing computing power.

“4 to the 4th power” (4^4 = 256) symbolizes the exponential growth of computing power. YSU, being the scientific alma mater of Armenia, is trying to bridge theoretical science and applied solutions of industrial giants (such as NVIDIA or AMD) with this platform.

YSU Vice-Rector for Scientific Affairs Rafael Barkhudaryan presented the infrastructure of YSU AB. He noted the unprecedented growth of publications in the field, including “Scopus” publications, the programs operating at YSU at the bachelor's and master's levels, at what level the processes of using various programs take place, the successful implementation of NVIDA dgx, , HGX H100 SuperPod and many other programs and the practical advantages for university students. It was noted what high practical indicators are registered in Armenia today, special attention was paid to the international cooperation operating at the university in recent times. He emphasized that the introduction of the NVIDIA HGX H100 SuperPod super-powerful infrastructure at YSU has been an unprecedented stimulus for the growth of international Scopus publications and the modernization of educational programs, providing students and researchers with an exclusive opportunity to perform complex calculations at a world-class level.

Holding such conferences or events at Yerevan State University (YSU) provides numerous advantages to students, both in terms of professional and personal growth.

Among the main advantages are professional communication and "Networking", connections with industry leaders and exchange of experience, when students get the opportunity to directly communicate with famous scientists, experts and employers and learn. The presence of international or inter-university participants allows you to get acquainted with the educational and research culture of other educational institutions, develop research skills, and obtain up-to-date knowledge about the latest news and trends in your field of specialization, which are not yet included in textbooks. No less important is the acquisition of speaking experience, motivation, and such platforms are the best opportunity to present your own research and improve public speaking skills and career prospects, becoming a "calling card" when finding a job in the future or applying for master's/doctoral programs. It is no secret that scientific discussions often give rise to new ideas for graduate works or theses.

Rev Lebaredian, NVIDIA’s vice president of Omniverse and simulation technologies and a key figure in shaping the vision for the “industrial metaverse,” gave a detailed and inspiring talk. The Omniverse platform he is developing is based on the open standard USD (Universal Scene Description), which allows professionals from different fields to collaborate in real time in a shared virtual space, creating high-fidelity digital twins that obey the laws of physics. Lebaredian’s approach focuses not just on visual effects, but on scientifically sound simulations that allow everything from autonomous robots and factories to entire urban infrastructures to be tested and optimized in a virtual environment before being built or deployed in the real world. The Q&A session with him was quite lively. Rev. Lebaredyan argued in his speech that NVIDIA Omniverse and the USD standard, by creating scientifically accurate “digital twins” that comply with the laws of physics, allow for the safe development of future autonomous systems and industrial environments in the virtual domain before their actual implementation.

In summary, the integration of artificial intelligence (AI) into the modern education system is a paradigm shift that enables the transition from universal learning models to adaptive and personalized educational opportunities. Using machine learning algorithms and natural language processing (NLP) technologies, AI systems conduct real-time monitoring of learners’ cognitive behavior and progress, which allows generating content of optimal complexity and providing targeted feedback. From a scientific point of view, this not only increases the effectiveness of the educational process, but also creates a basis for the development of intelligent learning environments (ITS), where data-driven analysis helps predict academic risks and promote self-regulated learning. However, this transformation requires adherence to strict ethical standards regarding data privacy and the exclusion of algorithmic bias.

From the speakers’ words, it became clear that Armenia and YSU are no longer just consumers, but active participants in the global AI race. For students, this means access to super-powerful equipment (H100) and direct contact with the world's most influential technology companies.











Պարզաբանում է փաստաբան Լիանա Բալյանը

 

Արդեն մի քանի ամիս է ինչ  համագործակցում ենք Բելգիայում բնակվող փաստաբան Լիանա Բալյանի հետ, ով ձեզ համար սիրով մի քանի թեմաների շուրջ հետաքրքիր պարզաբանումներ է արել: Ներկայացնում ենք նրա հերթական պարզաբանումները:


ՆՈՐ ՓՈՓՈԽՈւԹՅՈւՆՆԵՐ ԵՎՐՈՊԱ ԱՅՑԵԼԵԼՈւ ՀԱՄԱՐ
12.04.2026/Նիդ.օրագիր
Եվրոպական Միություն մտնելու նոր թվային սահմանային վերահսկման համակարգ
Եվրոպական Միությունը ապրիլի 10֊ից սկսել է ներդնել նոր սերնդի թվային սահմանային վերահսկման համակարգ՝ Entry/Exit System, որը նախատեսված է բարելավելու Շենգենյան գոտի մուտք գործող երրորդ երկրների քաղաքացիների հսկողությունը։
Այս փոփոխություններն անմիջականորեն վերաբերում են նաև Հայաստանի քաղաքացիներին, ովքեր մեկնում են Եվրոպա կարճաժամկետ այցերով։
Ինչ է փոխվում Հայաստանի քաղաքացիների համար
EES համակարգի ներդրմամբ հայկական անձնագրով Եվրոպա մուտք գործող անձինք առաջին հերթին կզգան հետևյալ փոփոխությունները․
📍 1. Անձնագրերում այլևս կնիք չի դրվի
Սահմանային անցակետերում այլևս չեն դրվի մուտքի և ելքի կնիքներ։ Փոխարենը բոլոր տվյալները կգրանցվեն թվային համակարգում։
📍 2. Կենսաչափական տվյալների պարտադիր հավաքում
Առաջին մուտքի ժամանակ սահմանապահները կհավաքեն՝
մատնահետքեր
դեմքի լուսանկար
Այս տվյալները կպահպանվեն համակարգում և կօգտագործվեն հետագա մուտքերի ժամանակ։
📍 3. Ավելի խիստ վերահսկում 90/180 օր կանոնի նկատմամբ
Համակարգը ավտոմատ կհաշվի՝ արդյոք քաղաքացին չի գերազանցել Շենգենում թույլատրելի 90 օր գտնվելու սահմանը։
Խախտումները գրեթե անհնար կլինի թաքցնել։
📍 4. Սահմանային անցումների ժամանակի փոփոխություն
Առաջին մուտքը կարող է տևել ավելի երկար (տվյալների գրանցման պատճառով)
Հետագա մուտքերը, հակառակը, կարող են արագանալ ավտոմատ դարպասների շնորհիվ
📍 5. Խախտումների արագ հայտնաբերում
Եթե անձը նախկինում խախտել է վիզայի ռեժիմը կամ մնացել է թույլատրելի ժամկետից ավելի, համակարգը անմիջապես դա կարձանագրի։
Ինչու է ներդրվում համակարգը
Եվրոպական Միություն-ը նպատակ ունի՝
բարձրացնել սահմանային անվտանգությունը
նվազեցնել անօրինական միգրացիան
թվայնացնել և արագացնել սահմանային գործընթացները
Ինչ պետք է հաշվի առնել Հայաստանի քաղաքացիներին
Հայաստանի քաղաքացիներին խորհուրդ է տրվում՝
խստորեն հետևել 90/180 օր կանոնին
պատրաստ լինել կենսաչափական տվյալների տրամադրմանը
նախապես ստուգել իրենց մուտքերի և ելքերի պատմությունը
Եզրակացություն
Entry/Exit System-ի ներդրումը կարևոր քայլ է Եվրոպայի սահմանային կառավարման թվայնացման ուղղությամբ։ Հայաստանի քաղաքացիների համար սա նշանակում է ավելի թափանցիկ, բայց նաև ավելի խիստ վերահսկվող մուտք Շենգենյան գոտի։
Թեև սկզբնական փուլում հնարավոր են որոշ անհարմարություններ, երկարաժամկետ հեռանկարում համակարգը կարող է հեշտացնել ճանապարհորդությունը և նվազեցնել սահմանային հերթերը։
Liana Balyan
Իրավաբան, Բելգիա
Ապրիլյան մեր լրահոսից` 2026
https://niderlandakan.livejournal.com/737200.html
https://www.nidoragir.com/2026/04/2026-2.html


ԵՐԲ ԱԼԻՄԵՆՏ ՎՃԱՐՈՂ ԱՆՁԸ ՉԻ ԱՇԽԱՏՈՒՄ Հայաստանի Հանրապետությունում, եթե ալիմենտ վճարող անձը չի աշխատում, դատարանը, առաջնորդվելով երեխայի լավագույն շահի սկզբունքով, nonetheless կայացնում է որոշում՝ սահմանելով կայուն դրամական ալիմենտ։ Նշված գումարը ենթակա է պարտադիր բռնագանձման՝ ներառյալ նաև նախորդ տարիների չվճարված պարտավորությունները։ Գործի կատարումն իրականացվում է Հարկադիր կատարման ծառայության կողմից։ Կուտակված պարտքի, ինչպես նաև տույժերի և տուգանքների առկայության դեպքում կարող է իրականացվել պարտապանի գույքի բռնագանձում և վաճառք՝ ալիմենտի վճարումն ապահովելու նպատակով։ Միաժամանակ, Բելգիայի փորձը ցույց է տալիս, որ նման իրավիճակներում պետությունը սոցիալական ծառայությունների միջոցով կարող է ժամանակավորապես ստանձնել ալիմենտի վճարումը՝ մինչև պարտապանի ֆինանսական վիճակի կայունացումը։ Վերոգրյալի հիման վրա նպատակահարմար է նախաձեռնել քննարկումներ և իրականացնել համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ՝ ապահովելու ինչպես երեխայի, այնպես էլ ալիմենտ վճարողի լավագույն շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը։

Ինչ փաստաթղթեր են  հարկավոր Բելգիայի քաղաքացիություն ունենալու  համար

Բելգիայի քաղաքացիություն ստանալու հարցը (հատկապես հայերեն խոսողների համար) բավականին կարևոր և արդիական է, քանի որ 2025-2026 թվականներին մի քանի փոփոխություններ են եղել օրենսդրության մեջ։  2026 թվականի փետրվարի դրությամբ ամենաարդիական և հիմնական տեղեկատվությունը (հիմնված պաշտոնական աղբյուրների և վերջին փոփոխությունների վրա) թեմայի շուրջ է խոսում  ճանաչված փաստաբան  Լիանա Բալյանը, ով բնակվում է  Բելգիայի Բրյուսել քաղաքում և սիրով պատրաստ է օգտակար լինել հայ համայնքին:
Հիշեցնենք, որ սույն տեղեկատվությունը չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն, այլ ունի  կրթական  նպատակ:

Երևանից Բրյուսել , Էյնդհովեն և հակառակը չվերթների մասին
Ինչ անել խարդախություններից խուսափելու  համար