Նելսոն Զուլոյանը՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ․ Վանաձորից ու եվրոպական կրթությունից մինչև միջազգային գործարար համագործակցություն

Նելսոն Զուլոյանն ընտրվել է Միջազգային առևտրի պալատի Հայաստանի ազգային կոմիտեի՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ։ Նրա մասնագիտական ուղին անցել է եվրոպական կրթական միջավայրով, բիզնեսով, վերլուծական գործունեությամբ, պետական կառավարմամբ և առողջապահության ոլորտի ղեկավար աշխատանքով։ Նրա կենսագրությունն ունի նաև ընտանեկան մի ուշագրավ էջ․ նա «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանի որդին է՝ մի մարդու, որի նախաձեռնություններն իրենց հետքն են թողել եվրոպահայ համայնքների մշակութային կյանքում, այդ թվում՝ Նիդերլանդներում։

Վանաձորից՝ Վենետիկ և Փարիզ

Նելսոն Զուլոյանը ծնվել է 1978 թվականին՝ Վանաձորում։ Նրա կրթական ուղին վաղ տարիքից կապվել է եվրոպական միջավայրի հետ։

1991 թվականին ուսումը շարունակել է Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում, որն ավարտել է 1996 թվականին՝ գերազանցությամբ։ Այնուհետև ընդունվել է Փարիզի Սորբոնի համալսարան՝ սկզբում ուսումնասիրելով իրավագիտություն, ապա՝ քաղաքագիտություն։

Ինտերկապի աջակցությամբ Հայաստանից անվճար կրթություն ստացած ուսանողները՝ Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում։ Նրանց թվում է Նելսոն Զուլոյանը։ Կենտրոնում՝ «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանը։

1996–2007 թվականներն ընդգրկել են նրա կյանքի՝ Ֆրանսիայում ուսման և աշխատանքի կարևոր շրջանը։ Այդ տարիներին նա ծանոթացել է եվրոպական հասարակական ու գործարար միջավայրին, զբաղվել ձեռնարկատիրությամբ և իրավախորհրդատվությամբ։

2012 թվականին NEWS.am-ին տված հարցազրույցում Զուլոյանը պատմել է, որ 2006 թվականի վերջին վերադարձել է Հայաստան՝ մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով։ Նա իր որոշումը բացատրել է հայրենիքին օգտակար լինելու և Եվրոպայում ձեռք բերած փորձը Հայաստանում կիրառելու ցանկությամբ։

Այս հանգամանքը կարևոր է նրա հետագա մասնագիտական ուղին հասկանալու համար․ Զուլոյանի գործունեության մեջ եվրոպական կրթական փորձը հետագայում համադրվել է հայաստանյան պետական կառավարման և մասնավոր հատվածի աշխատանքի հետ։

Առաջին գործարար նախաձեռնությունները և վերլուծական գործունեությունը

Նելսոն Զուլոյանի կենսագրության մեջ ձեռնարկատիրությունն ու վերլուծական աշխատանքը կարևոր տեղ են զբաղեցրել դեռևս պետական համակարգում աշխատանքի անցնելուց առաջ։

2001 թվականին նա հիմնադրել և ղեկավարել է «Lori.com» ընկերությունը, որը գործել է կապի և ինֆորմատիկայի ոլորտում։

2003 թվականից ներկայացրել է ամերիկյան «Defster» խումբը Եվրոպայում՝ զբաղվելով ներդրումային գործունեության համակարգմամբ և ծրագրերի մշակմամբ։ 2006 թվականից, ըստ հրապարակված կենսագրական տվյալների, աշխատել է նաև տարբեր հասարակական կենտրոններում՝ որպես իրավախորհրդատու։

2007–2012 թվականներին ղեկավարել է «Euro Future» հետազոտական կենտրոնը։ Կենտրոնի գործունեությունն ընդգրկել է քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և ռազմական ոլորտների վերլուծությունն ու խորհրդատվությունը։

Այս շրջանը նրա կարիերայում ձևավորել է մի ուղղություն, որը հետագայում կարող է օգտակար լինել նաև միջազգային գործարար կառույցում՝ տարբեր ոլորտների շահերի, տնտեսական գործընթացների և կառավարման խնդիրների համադրված դիտարկումը։

Պետական ծառայություն և առողջապահական ծրագրեր

2012 թվականի սեպտեմբերին Նելսոն Զուլոյանը նշանակվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Առողջապահական ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» պետական հիմնարկի տնօրեն։  Նա ղեկավարել է այդ կառույցը՝ մինչև 2017 թվականը։

Գրասենյակի գործունեությունը կապված էր առողջապահական ծրագրերի իրականացման և համակարգման հետ։ Այդ տարիներին Զուլոյանը հրապարակային հարցազրույցներով ներկայացրել է նաև մարզային առողջապահական համակարգի արդիականացման ծրագրերը։

2016 թվականի փետրվարին «Արմենպրեսին» տված հարցազրույցում նա անդրադարձել է մարզային առողջապահական ենթակառուցվածքների զարգացմանը և իրականացվող ծրագրերին։

2017 թվականի մարտին Զուլոյանը նշանակվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։ Այդ ժամանակվա նախարար Լևոն Ալթունյանը, նրան ներկայացնելիս, ընդգծել է նրա կազմակերպչական ունակություններն ու կառավարման հմտությունները։

2018 թվականի մայիսին Զուլոյանը հայտարարել է առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնից ազատվելու դիմում ներկայացնելու մասին՝ նշելով, որ ցանկանում է ճանապարհ հարթել նախարարության նոր թիմի համար։

Այսպիսով, նրա պետական ծառայության շրջանն ընդգրկել է ինչպես ծրագրերի իրականացման կառավարման, այնպես էլ նախարարության վարչական աշխատանքների կազմակերպման փորձ։

Առողջապահությունից՝ մասնավոր հատված

Պետական համակարգում աշխատանքից հետո Նելսոն Զուլոյանի մասնագիտական ուղին շարունակվել է մասնավոր հատվածում։

Նրա հրապարակային մասնագիտական կենսագրության մեջ հիշատակվում են EFES Insurance ապահովագրական ընկերությունը և «Վարդանանց» նորարարական բժշկության կենտրոնը։ 

Այստեղ նրա արված աշխատանքը ենթադրում է կազմակերպության առօրյա գործունեության համակարգում, ներքին գործընթացների արդյունավետության բարձրացում, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործում և ռազմավարական նպատակների իրականացում։

Առողջապահության ոլորտում նրա փորձը՝ պետական ծրագրերից մինչև մասնավոր բժշկական հաստատությունների կառավարում, առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Այդ ոլորտում արդյունավետ ղեկավարումը պահանջում է միաժամանակ հաշվի առնել կազմակերպական, ֆինանսական, վարչական և հանրային շահերը։

Նրա կենսագրության այս փուլը ցույց է տալիս, որ մասնագիտական գործունեությունը չի սահմանափակվել մեկ ոլորտով․ այն ներառել է ձեռնարկատիրություն, հետազոտական աշխատանք, պետական կառավարում, ապահովագրություն և առողջապահություն։

Ընտանեկան կապը՝ Նորայր Զուլոյան և «Ինտերկապ»

Նելսոն Զուլոյանի կենսագրության մեջ կա նաև ընտանեկան ու հասարակական նշանակության մի կարևոր հանգամանք․ նա «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանի որդին է։

Նորայր Զուլոյանը՝ որդու՝ Նելսոնի և թոռան՝ Նորայրի հետ

 

Նորայր Զուլոյանի անունը հայտնի է Վանաձորում և ողջ Հայաստանում` «Ինտերկապում» ունեցած  բազմավաստակ ծառայության համար: Եվրոպահայ համայնքներում իրականացված բարեգործական, մշակութային ու կրթական ու մարզական նախաձեռնություններից բացի Նորայր Զուլոյանի նախաձեռնությամբ Վանաձորում կանգնեցվեց հայ ժողովրդի երախտավոր զավակներից մեկի` Անդրանիկ Օզանյանի բրոնզաձույլ արձանը: ։ 1990-ականներից սկսած մինչ օրս նրա ղեկավարած կազմակերպությունը մասնակցել է հայկական մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու արտերկրում հայկական ներկայության ամրապնդմանն ուղղված ծրագրերի։

«Նիդերլանդական օրագիրը» նախկինում անդրադարձել է Նորայր Զուլոյանի գործունեությանը և Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքարի պատմությանը։

1999 թվականի հունիսին Նորայր Զուլոյանը ստանձնել է խաչքարը Հայաստան­ից Նիդերլանդներ տեղափոխելու կազմակերպչական և նյութական պատասխանատվությունը։ Խաչքարը նախատեսված էր Ասսենում տեղադրելու համար։ Հուշարձանը հետագայում դարձել է Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։

«Նիդերլանդական օրագրի» հրապարակման համաձայն՝ 1990–2001 թվականներին «Ինտերկապի» միջոցներով Վանաձորից Եվրոպայի տարբեր հայկական համայնքներ են տեղափոխվել 11 խաչքար-հուշարձաններ։ Կազմակերպությունն աջակցել է նաև մշակութային, մարզական և բարեգործական նախաձեռնությունների։

Այս գործունեությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են անհատական նախաձեռնությունն ու հասարակական կազմակերպության հետևողական աշխատանքը նպաստել Հայաստանի և եվրոպահայ համայնքների կապերի ամրապնդմանը։

Նորայր Զուլոյանի գործունեության մասին ավելի մանրամասն կարելի է կարդալ «Նիդերլանդական օրագրի» հրապարակումներում՝ «Ասսենի Հայոց ցեղասպանության խաչքարի ոդիսականը» և «ԻՆՏԵՐԿԱՊ․ Վանաձորից՝ դեպի աշխարհ. մշակույթի և հիշողության ճանապարհով» հոդվածներում։

Նոր պատասխանատվություն՝ ICC Armenia-ի ղեկավարի պաշտոնում

2026 թվականի հոկտեմբերին Նելսոն Զուլոյանն ընտրվել է Միջազգային առևտրի պալատի Հայաստանի ազգային կոմիտեի՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ։

Միջազգային առևտրի պալատը՝ International Chamber of Commerce-ը, միջազգային գործարար համագործակցության խոշոր կառույց է, որի գործունեությունն ուղղված է միջազգային առևտրի, ներդրումների, գործարար կապերի և բիզնեսի ընդհանուր կանոնների զարգացմանը։

ICC Armenia-ն այդ միջազգային ցանցի հայաստանյան ազգային կոմիտեն է։ Այն հարթակ է Հայաստանի գործարար համայնքի, միջազգային ընկերությունների և գործընկեր կառույցների միջև համագործակցության համար։

Կազմակերպության գործունեության հեռանկարները կապված են մի շարք կարևոր ուղղությունների հետ՝

• Հայաստանի ընկերությունների միջազգային գործարար կապերի ընդլայնում։

• Ներդրումային և առևտրային համագործակցության նոր հնարավորությունների ստեղծում։

• Միջազգային առևտրի կանոնների և գործարար լավագույն փորձի տարածում։

• Հայաստանի ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանն ուղղված նախաձեռնություններ։

• Կայուն զարգացման, նորարարության և միջազգային գործընկերության խթանում։

Նելսոն Զուլոյանի բազմոլորտ կառավարչական փորձը կարող է օգտակար լինել այս խնդիրների իրականացման գործում։ Միաժամանակ նոր պաշտոնի արդյունավետությունը գնահատվելու է ոչ միայն մասնագիտական կենսագրությամբ, այլև այն ծրագրերով ու արդյունքներով, որոնք կարձանագրվեն նրա ղեկավարության ընթացքում։

ICC Armenia-ն իր հայտարարության մեջ շնորհակալություն է հայտնել նաև նախկին նախագահ Քարել Հոֆստրային՝ կազմակերպության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։ Հոֆստրան շարունակելու է աշխատանքը Գործադիր խորհրդի կազմում՝ պահպանելով իր փորձն ու մասնագիտական գիտելիքները կազմակերպության տրամադրության տակ։

Նոր պաշտոն՝ նոր հնարավորություններ

Նելսոն Զուլոյանի մասնագիտական ուղին միավորում է եվրոպական կրթությունը, գործարար նախաձեռնությունները, վերլուծական աշխատանքը, պետական ծառայությունը և առողջապահության ոլորտի կառավարումը։ Իսկ նրա ընտանիքի պատմությունը՝ Նորայր Զուլոյանի և «Ինտերկապի» գործունեությամբ, հիշեցնում է հասարակական նախաձեռնությունների ու մշակութային կապերի կարևորության մասին։

ICC Armenia-ի ղեկավարի պաշտոնը նոր հնարավորություն է՝ այդ փորձը ծառայեցնելու Հայաստանի գործարար համայնքի միջազգային կապերի ամրապնդմանը։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Նելսոն Զուլոյանին նոր պատասխանատու պաշտոնում ընտրվելու առթիվ և մաղթում արդյունավետ աշխատանք, նոր նախաձեռնություններ ու հաջողություններ՝ ի նպաստ Հայաստանի գործարար միջավայրի զարգացման, միջազգային համագործակցության ընդլայնման և հայաստանյան ընկերությունների նոր հնարավորությունների ստեղծման։

Հայկական արտադրանքի առաջխաղացում Նիդերլանդներում․ տեղեկատվությունը՝ միջոցառումից հետո

 

Հոկտեմբերի 13-ին Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը՝ Նիդերլանդների CBI գործակալության և Միջազգային առևտրի կենտրոնի երևանյան գրասենյակի հետ համագործակցությամբ, կազմակերպել է հայկական չրերի և ընկուզեղենի համտեսի միջոցառում։ Դեսպանության հաղորդագրության համաձայն՝ միջոցառումը ծառայել է որպես B2B գործարար հարթակ՝ հայկական արտադրանքի ճանաչելիությունը բարձրացնելու, հայաստանյան արտադրողների և նիդերլանդական բիզնեսի ներկայացուցիչների միջև անմիջական կապեր հաստատելու և առևտրային համագործակցության նոր հնարավորություններ բացահայտելու նպատակով։ Մասնակցել են նիդերլանդական ներմուծող և բաշխիչ ընկերությունների, ինչպես նաև առևտրի խթանման գործակալությունների ներկայացուցիչներ։ Հայկական արտադրանքի առաջխաղացմանն ուղղված նման նախաձեռնությունները կարող են նպաստել Հայաստանի արտահանման հնարավորությունների ընդլայնմանը և նոր գործարար կապերի հաստատմանը։

Տեղեկատվության հասանելիության խնդիրը «Նիդերլանդական օրագիրը» միջոցառման մասին տեղեկացել է ՀՀ դեսպանության պաշտոնական կայքում հրապարակված հաղորդագրությունից՝ միջոցառման ավարտից հետո ,հետևաբար Նիդերլանդների հայ հանրությունը միջոցառման մասին իմանում է նրա ավարտից հետո։ Սա փաստն է։ Իսկ խմբագրության գնահատմամբ՝ նման պայմաններում համայնքային լրատվամիջոցը հնարավորություն չի ունենում նախապես տեղեկացնելու հանրությանը, հետևելու ոչ միայն միջոցառման ընթացքին, նաև այն ժամանակին լուսաբանելու։ Այս հանգամանքը հարց է առաջադրում դեսպանության տեղեկատվական աշխատանքի վերաբերյալ․ արդյո՞ք Նիդերլանդներում հայկական համայնքի լրատվամիջոցները դեսպանության միջոցառումների մասին տեղեկացվում են նախապես, թե՞ հիմնականում տեղեկանում են դրանց մասին արդեն կայացած իրադարձությունների պաշտոնական հաղորդագրություններից։ Հարցը վերաբերում է ոչ միայն տվյալ միջոցառմանը, այլև դեսպանության գործունեության հանրային լուսաբանման և հայ համայնքի տեղեկատվական ներգրավվածության հնարավորություններին, որն ավաղ ներկայումս զրոյական մակարդակում է։

Լուսանկարները վերցված են Embassy of Armenia in The Netherlands/ Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանություն կայքի էջից։

Ո՞վ է այս կինը․ Նիդերլանդներում 20 տարի առաջ մահացած անհայտ կնոջ ինքնությունը դեռ չի պարզվել

Նիդերլանդների ոստիկանությունը հանրության օգնությունն է հայցում Ասենում հայտնաբերված կնոջ ինքնությունը պարզելու համար։ Հնարավոր է՝ նա Հայաստանից էր։ Ո՞վ էր նա, որտե՞ղ էր նրա ընտանիքը, և ինչպե՞ս էր հայտնվել Նիդերլանդներում։

2006 թվականի հունվարի 1-ին՝ Նոր տարվա առաջին օրը, Նիդերլանդների հյուսիսում գտնվող Ասեն քաղաքի ավտոկայանատեղիներից մեկում հայտնաբերվեց ծանր ֆիզիկական վիճակում գտնվող մի կին։ Նրան շտապ տեղափոխեցին հիվանդանոց, սակայն բժիշկներին չհաջողվեց փրկել նրա կյանքը։ Հունվարի 14-ին կինը մահացավ՝ այդպես էլ չհայտնելով իր անունը կամ ծագման մասին տեղեկություններ։

Անցել է ավելի քան երկու տասնամյակ, բայց նրա ինքնությունը դեռևս անհայտ է։

Մեր կոլեգաները Nieuws Armenië, նաև հոլանդական այլ կայքեր ուշադրության կենտրոնում են պահում  ցավոտ խնդիրը:

https://www.moordplekken.nl/blog/wie-is-de-onbekende-vrouw-assen-parkeerplaats-2006

https://www.coldcasezaken.nl/ongeidentificeerde-doden/jane-doe-assen

Նիդերլանդների ոստիկանության պաշտոնական կայքում հրապարակված գործի տվյալների համաձայն՝ կնոջ հնարավոր ծագումը կարող է կապված լինել Հայաստանի հետ։ Սակայն այս վարկածը հաստատված 

https://www.politie.nl/vermist/ongeidentificeerde-personen/2006/januari/07260288

փաստ չէ։ Ոստիկանությունը դիմում է հանրությանը՝ հույս ունենալով, որ որևէ մեկը կճանաչի կնոջը կամ տեղեկություն կհայտնի նրա անցյալի մասին։

Արտաքին տեսքը և առանձնահատուկ նշանները

Ոստիկանության գնահատմամբ՝ կինը մահվան պահին 31–41 տարեկան էր։ Նրա հասակը մոտ 1,59 մետր էր, կազմվածքը՝ միջին։

Նա ուներ շագանակագույն աչքեր և մոտ 15 սանտիմետր երկարությամբ, ալիքավոր մազեր։ Մազերը ներկված էին մուգ շիկահեր, իսկ արմատներում նկատելի էր բնական մուգ, ճերմակող մազերի աճը։

Նրա արտաքինի առանձնահատուկ գծերից էր ատամնաշարը․ վերին ատամների մեծ մասը պահպանված էր և ուներ պսակներ, մինչդեռ ստորին ատամները բացակայում էին։ Կնոջ ձախ անրակի շրջանում հայտնաբերվել էր նախկինում ստացած և արդեն ապաքինված կոտրվածքի հետք։

Այս մանրամասները կարող են էական նշանակություն ունենալ նրա ինքնությունը պարզելու համար։ Հատկապես կարևոր կարող են լինել ատամնաբուժական տվյալները և նախկին վնասվածքի մասին տեղեկությունները, եթե դրանք պահպանվել են որևէ բժշկական հաստատության կամ ընտանիքի արխիվում։

Ի՞նչ էր հագել կինը

Հայտնաբերման պահին կինը հագել էր մուգ գույնի սինթետիկ տաբատ, բաց կապույտ՝ բրդանման փափուկ գործվածքից պատրաստված սվիտեր և մուգ կարմիր, մինչև ծնկները հասնող վերարկու՝ աչքի ընկնող ոսկեգույն կոճակներով։

Նրա մոտ եղել է նաև պլաստիկե տոպրակ՝ անձնական իրերով։ Դրանց թվում էին սև, առանց կապիչների կոշիկներ, նարնջագույն պայուսակ և տնային հողաթափեր։ Վերջիններս սև էին՝ սպիտակ ձյան փաթիլի պատկերով։

Կարող է պատահել, որ հենց այս իրերից մեկը հիշվի որևէ հարազատի, ծանոթի կամ այն մարդու կողմից, որը տարիներ առաջ տեսել է կնոջը։

Ոտե՞ղ  էր նրա ընտանիքը

Այս պատմության ամենացավալի կողմերից մեկն այն է, որ կինը մահացել է՝ առանց իր անունը հայտնելու, իսկ մինչ օրս հրապարակված պաշտոնական տվյալները չեն պարզաբանում՝ արդյոք որևէ մեկը նրան փնտրում էր, որտեղ էր նա բնակվել նախկինում և ինչ հանգամանքներում էր հայտնվել Ասենում։

Հնարավո՞ր է՝ նա տարիներ առաջ հեռացել էր իր հայրենիքից, բնակվել այլ երկրում կամ կորցրել կապը հարազատների հետ։ Արդյո՞ք նրա անհետացման մասին հաղորդում էր ներկայացվել Հայաստանում կամ մեկ այլ երկրում։

Սրանք կարևոր հարցեր են, սակայն դրանց պատասխանները դեռևս հայտնի չեն։

Հայաստանի հնարավոր հիշատակումը հատկապես կարևոր է դարձնում հայաստանյան ընթերցողների և հայկական համայնքների մասնակցությունը։ Եթե որևէ ընտանիք տարիներ առաջ կորցրել է կապը հարազատի հետ, ապա այս հրապարակումը կարող է օգնել նորից ուշադրություն հրավիրել այդ պատմության վրա։

Միաժամանակ անհրաժեշտ է ընդգծել՝ կնոջ հայկական ծագումը հաստատված չէ, և միայն արտաքին նմանությունը կամ որևէ ենթադրություն բավարար չեն նրան որևէ անձի հետ նույնացնելու համար։

ԴՆԹ-ն՝ ինքնությունը պարզելու հնարավոր միջոց

Նիդերլանդների ոստիկանությունը հաստատում է, որ կնոջ ԴՆԹ-ի պրոֆիլը հասանելի է։ Դա հնարավորություն է տալիս համեմատություն կատարել անհետ կորած անձանց վերաբերյալ առկա տվյալների և հնարավոր հարազատների կենսաբանական նմուշների հետ։

Եթե Հայաստանում կամ այլ երկրում կան մարդիկ, որոնք կասկածում են, որ կինը կարող է իրենց անհետ կորած հարազատը լինել, կարևոր է այդ տեղեկությունը փոխանցել իրավասու մարմիններին։ Հնարավոր նույնականացումը պետք է իրականացվի պաշտոնական ստուգումների և, անհրաժեշտության դեպքում, ԴՆԹ-ի համեմատության միջոցով։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» դիմում է ընթերցողներին

Մեր պարբերականը միանում է կնոջ ինքնությունը պարզելու հանրային կոչին։ Եթե ճանաչում եք այս կնոջը, հիշում եք նման արտաքինով որևէ անձի կամ տեղեկություն ունեք նրա հնարավոր բնակության, անհետացման կամ ընտանիքի մասին, խնդրում ենք այդ տեղեկությունը փոխանցել Նիդերլանդների ոստիկանությանը։

Նույնիսկ այնպիսի մանրամասն, որն առաջին հայացքից անկարևոր է թվում, կարող է օգնել հետաքննությանը։

Ոստիկանության գործի համարը՝ 07260288։

Տեղեկություններ հաղորդելու համար՝

Նիդերլանդների ոստիկանության տեղեկատվական գիծ՝ 0800-6070։

Անանուն հաղորդումների համար՝ 0800-7000։

Պաշտոնական գործը և կնոջ լուսանկարներն ու նկարագրությունը՝ Նիդերլանդների ոստիկանության կայքում։

De onbekende vrouw in Assen | politie.nl

Այս պատմության նպատակն է ոչ թե ենթադրություններ տարածել, այլ օգնել պարզել մի կնոջ ինքնությունը, որը մահացել է՝ անանուն մնալով։ Նա ունեցել է անուն, ընտանիք և իր կյանքի պատմությունը։ Գուցե ինչ-որ մեկը դեռ հիշում է նրան։

Երբեմն մեկ լուսանկարը կամ մեկ հաղորդված փաստը կարող է վերջ դնել երկար տարիների անորոշությանը։

Аккаунт Ильхами Джафарсоя в Facebook исчез после того, как он представил видимые армянские надписи как тюркские

 

«Нидерландский дневник» продолжает изучать азербайджанские интерпретации, касающиеся армянского историко-культурного наследия.

8 октября наше издание опубликовало на армянском, русском и английском языках статью «Когда азербайджанский учёный лжёт о том, что видит собственными глазами» (When an Azerbaijani Scholar Lies About What He Sees With His Own Eyes), посвящённую видеозаписи, размещённой на своей странице в Facebook азербайджанским лингвистом Ильхами Джафарсоем.

На представленных в видео надгробиях невооружённым глазом различимы буквы и слова армянского алфавита. Это сохранившиеся на камне следы письменности, изучение которых требует профессионального эпиграфического подхода. Однако в интерпретации Джафарсоя этому обстоятельству не уделяется должного внимания, а изображённые элементы представляются как тюркские символы, при этом видимые свидетельства армянской письменности игнорируются.

Кто такой Ильхами Джафарсой и чем он известен?

В Facebook: Ilhami Cafarsoy
На сайте: Jafarov Ilhami Yusif oglu

Ильхами Джафарсой, сын Юсифа:

• Родился 24 июля 1950 года.

• Имеет степень доктора филологических наук.

• Работал в Институте языкознания имени Насими Национальной академии наук Азербайджана.

• Публиковал работы, в которых приписывает тюркское происхождение или языковые связи также языкам и культурам Древнего Ближнего Востока.

Названия и содержание некоторых его публикаций свидетельствуют о выдвижении им спорных гипотез, касающихся армянской истории и языка. Среди них — работы под названиями «Происхождение хайев и армян» и «Месроп Маштоц не создавал алфавит».

Его утверждения об армянских надписях и исторических памятниках должны оцениваться на основании первоисточников, прочтения и интерпретации надписей, а также специальных научных исследований. Если на надписях видны армянские буквы и слова, их игнорирование не может заменить то, что он представляет как «научное обоснование».

Новое обстоятельство после публикации

После выхода нашей статьи мы отметили ещё одно обстоятельство: аккаунт Джафарсоя в Facebook, ранее доступный нам, больше не удаётся найти. Проведённые поиски не дали результатов.

До этого мы не только сохранили копию опубликованного им видео, но и заархивировали соответствующие материалы публикации.

Мы не утверждаем, что знаем причину недоступности аккаунта, и не заявляем о наличии причинно-следственной связи между его исчезновением и нашей статьёй. Однако мы фиксируем последовательность событий и продолжим следить за развитием ситуации.

При изучении исторических памятников интерпретация не может подменять прочтение надписи. Если на надгробии видны армянские буквы и слова, их лингвистический и исторический анализ должен стать отправной точкой обсуждения.

Дискуссия об историческом наследии должна основываться на видимых фактах, первоисточниках и научных доказательствах.

И напоследок — одно обстоятельство трудно игнорировать: когда надписи, сохранившиеся на камне, говорят убедительнее, чем попытки представить их в ином свете, остаётся надеяться, что в научной дискуссии ещё есть место для истины — и для чувства стыда.

«Нидерландский дневник»
11 октября 2026 года

Предыдущая статья:
https://www.nidoragir.com/2026/10/blog-post_939.html

В Facebook: Ilhami Cafarsoy; на сайте: Jafarov Ilhami Yusif oglu.

Ilhami Jafarsoy’s Facebook Account Has Disappeared After He Presented Visible Armenian Inscriptions as Turkish

 

The Netherlands Diary continues to examine Azerbaijani interpretations concerning Armenian historical and cultural heritage.

On October 8, our publication released an article in Armenian, Russian and English entitled “When an Azerbaijani Scholar Lies About What He Sees With His Own Eyes,” addressing a video posted on Facebook by Azerbaijani linguist Ilhami Jafarsoy.

The tombstones shown in the video visibly bear letters and words from the Armenian alphabet, discernible to the naked eye. These are surviving traces of writing on stone that require a professional epigraphic approach to their study. However, Jafarsoy’s interpretation fails to give due consideration to this fact, presenting the depicted elements as Turkish symbols while disregarding the visible evidence of Armenian writing.

Who Is Ilhami Jafarsoy, and What Is He Known For?

On Facebook: Ilhami Cafarsoy
On the website: Jafarov Ilhami Yusif oglu

Ilhami Jafarsoy, son of Yusif:

• Was born on July 24, 1950.

• Holds a doctorate in philological sciences.

• Worked at the Nasimi Institute of Linguistics of the Azerbaijan National Academy of Sciences.

• Has published works in which he attributes Turkish origins or linguistic connections to languages and cultures of the Ancient Near East as well.

The titles and content of some of his publications indicate that he advances controversial hypotheses concerning Armenian history and language. These include works entitled “The Origin of the Hay and Armenians” and “Mesrop Mashtots Did Not Create the Alphabet.”

His claims concerning Armenian inscriptions and historical monuments should be assessed on the basis of primary sources, the reading and interpretation of inscriptions, and specialist research. When Armenian letters and words are visible on inscriptions, disregarding them cannot substitute for what he presents as “scientific substantiation.”

A New Development Following the Publication

Following the publication of our article, we noted another development: Jafarsoy’s Facebook account, which had previously been accessible to us, can no longer be found. Our searches have yielded no results.

Before this, we had not only preserved a copy of his video but had also archived the relevant publication materials.

We do not claim to know why the account has become inaccessible, nor do we assert a causal link between its disappearance and our article. However, we are documenting the sequence of events and will continue to monitor developments.

In the study of historical monuments, interpretation cannot replace the reading of an inscription. If Armenian letters and words are visible on a tombstone, their linguistic and historical analysis must be the starting point of the discussion.

Debates concerning historical heritage must be based on visible evidence, primary sources and scholarly findings.

And finally, one point is difficult to ignore: when inscriptions preserved on stone speak more clearly than attempts to present them otherwise, one can only hope that there is still room in scholarly debate for truth—and for a sense of shame.

The Netherlands Diary
October 11, 2026

Previous article:

https://www.nidoragir.com/2026/10/when-azerbaijani-scholar-lies-about.html

On Facebook: Ilhami Cafarsoy; on the website: Jafarov Ilhami Yusif oglu.

Իլհամի Ջաֆարսոյի Facebook-ի օգտահաշիվն անհետացել է տեսանելի հայկական արձանագրությունները թուրքական ներկայացնելուց հետո

 

«Նիդերլանդական օրագիրը» շարունակում է ուսումնասիրել հայկական պատմամշակութային ժառանգության շուրջ ծավալվող ադրբեջանական մեկնաբանությունները։

Հոկտեմբերի 8-ին մեր պարբերականը հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով հրապարակեց «Երբ ադրբեջանցի գիտնականն աչքի տեսածն է ստում» (When an Azerbaijani Scholar Lies About What He Sees With His Own Eyes) հոդվածը՝ անդրադառնալով ադրբեջանցի լեզվաբան Իլհամի Ջաֆարսոյի՝ Facebook-ի իր էջում հրապարակած տեսանյութին։

Տեսանյութում ներկայացված տապանաքարերի վրա անզեն աչքով տեսանելի են հայկական այբուբենի տառերն ու բառերը։ Դրանք քարերի վրա պահպանված գրային հետքեր են, որոնց ուսումնասիրությունը պահանջում է արձանագրագիտական մասնագիտական մոտեցում։ Սակայն Ջաֆարսոյի մեկնաբանության մեջ այդ հանգամանքը պատշաճ ուշադրության չի արժանանում, իսկ պատկերված տարրերը ներկայացվում են որպես թուրքական խորհրդանիշներ՝ անտեսելով տեսանելի հայկական գրային վկայությունները։

Ո՞վ է Իլհամի Ջաֆարսոն և ինչո՞վ է հայտնի
 (ֆեյսբուքում`Ilhami Cafarsoy, կայքում` Jafarov Ilhami Yusif oglu)

Իլհամի Յուսիֆ օղլու Ջաֆարսոյ՝

• Ծնվել է 1950 թվականի հուլիսի 24-ին։

• Բանասիրական գիտությունների դոկտոր է։

• Աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Նասիմիի անվան լեզվաբանության ինստիտուտում։

• Հրապարակել է աշխատություններ, որոնցում թուրքական ծագում կամ լեզվական կապեր է վերագրում նաև Հին Արևելքի լեզուներին ու մշակույթներին։

Նրա որոշ հրապարակումների վերնագրերն ու բովանդակությունը վկայում են, որ նա առաջ է քաշում հայկական պատմության և լեզվի վերաբերյալ վիճահարույց վարկածներ։ Դրանց թվում են «Հայերի և արմենների ծագումը» և «Մեսրոպ Մաշտոցը այբուբեն չի ստեղծել» վերնագրերով աշխատությունները։

Հայկական արձանագրությունների և պատմական հուշարձանների վերաբերյալ նրա պնդումները պետք է գնահատվեն սկզբնաղբյուրների, արձանագրությունների ընթերցման և մասնագիտական ուսումնասիրությունների հիման վրա։ Իսկ երբ արձանագրությունների վրա տեսանելի են հայկական տառեր ու բառեր, դրանք անտեսելը չի կարող փոխարինել  նրա  «գիտական հիմնավորմանը»։

Հրապարակումից հետո՝ նոր հանգամանք

Մեր հոդվածի հրապարակումից հետո արձանագրեցինք ևս մեկ հանգամանք․ նախկինում մեզ հասանելի Ջաֆարսոյի Facebook-ի օգտահաշիվն այլևս չենք կարողանում գտնել։ Կատարված որոնումները արդյունք չեն տալիս։

Մինչ այդ մենք ոչ միայն պահպանել էինք նրա հրապարակած տեսանյութի պատճենը, այլև արխիվացրել էինք համապատասխան հրապարակման նյութերը։

Մենք չենք պնդում, թե գիտենք հաշվի անհասանելիության պատճառը և չենք հաստատում դրա ու մեր հոդվածի միջև պատճառահետևանքային կապը։ Սակայն արձանագրում ենք փաստերի հաջորդականությունը և շարունակելու ենք հետևել զարգացումներին։

Պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության մեջ մեկնաբանությունը չի կարող փոխարինել արձանագրության ընթերցմանը։ Եթե տապանաքարի վրա տեսանելի են հայկական տառեր ու բառեր, ապա դրանց լեզվական և պատմական վերլուծությունը պետք է լինի քննարկման ելակետը։

Պատմական ժառանգության շուրջ բանավեճը պետք է հիմնվի տեսանելի փաստերի, սկզբնաղբյուրների և գիտական ապացույցների վրա։

Եվ վերջում՝ մի բան, որը դժվար է անտեսել․ երբ քարերի վրա պահպանված արձանագրություններն ավելի խոսուն են, քան դրանք այլ կերպ ներկայացնելու փորձերը, մնում է հուսալ, որ գիտական բանավեճում դեռ տեղ կա նաև ճշմարտության և ամոթի զգացման համար։

«Նիդերլանդական օրագիր»
11.10.2026

Նախորդ հոդվածը՝

https://www.nidoragir.com/2026/10/when-azerbaijani-scholar-lies-about.html

ֆեյսբուքում`Ilhami Cafarsoy, կայքում` Jafarov Ilhami Yusif oglu))

Դիանա Խաչատրյանը՝ անկախ Հայաստանի առաջին հայ կին օդաչուն

Դիանա Խաչատրյանը՝ անկախ Հայաստանի առաջին հայ կին օդաչուն  է, ում հետ բավականին անկեղծ ու հաճելի զրույց ստացվեց։

Զրույցի ամենաուժեղ կողմը Դիանայի անկեղծությունն ու գործնական մոտեցումն են։ Նա չի փորձում իր պատմությունը ներկայացնել որպես արտասովոր հերոսություն․ բաց խոսում է մասնագիտության դժվարությունների, անձնական կյանքի սահմանափակումների և իր ընտրության գիտակցված կողմերի մասին։

Նրա պատասխաններում բացահայտվում է նաև կնոջ առօրյան, որը պետք է համատեղի օդաչուի բարդ ու փոփոխական աշխատանքային գրաֆիկը մայրության հետ։ Դիանայի համար յուրաքանչյուր թռիչքի գլխավոր նպատակը մեկն է՝ անվտանգ թռիչք և բարեհաջող վայրէջք։

Նա չի փորձում իր ընտրությունը ներկայացնել որպես հեշտ ճանապարհ կամ բոլորի համար պատրաստի օրինակ։ Ընդհակառակը՝ անկեղծորեն խոսում է մասնագիտության դժվարությունների և անձնական կյանքի վրա դրա ազդեցության մասին։ Հենց այս անկեղծությունն է նրա պատմությունը դարձնում հետաքրքիր ու արժանահավատ։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» ներկայացնում է զրույց Դիանա Խաչատրյանի հետ՝ մասնագիտական ընտրության, համարձակ որոշումների, կանանց դերի, մայրության և այն պատասխանատվության մասին, որի գլխավոր նպատակը յուրաքանչյուր թռիչքի անվտանգ ավարտն է։

Մանկություն․ քննիչ դառնալու երազանքով

Դիանա Խաչատրյանը ծնվել է Մոսկվայում, սակայն մեծացել է Երևանում։ Մանկության տարիներին նրա երազանքը բավական հեռու էր այն մասնագիտությունից, որն այսօր ունի․ նա ցանկանում էր քննիչ դառնալ և հանցագործություններ բացահայտել։

Դպրոցում սիրել է հումանիտար առարկաները, հեշտությամբ սովորել լեզուներ, հետաքրքրվել նաև երկրաչափությամբ։ Ինքնաթիռների հանդեպ սերը նրա կյանքում վաղուց է եղել, բայց, ինչպես ինքն է խոստովանում, մանկության տարիներին երբեք չի պատկերացրել, որ մի օր օդաչու կդառնա։

Ինչո՞ւ ռեժիսուրա

Դպրոցն ավարտելու տարում Դիանան առնչվել է գեղարվեստական ֆիլմի նկարահանման գործընթացին։ Այդ փորձն այնքան է գրավել նրան, որ որոշել է ինքն էլ մի օր ֆիլմ նկարահանել։ Այդպես ընտրել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։

Կինոյում նրան հետաքրքրել է իրականությունը սեփական տեսանկյունից ներկայացնելու կամ նույնիսկ նոր իրականություն ստեղծելու հնարավորությունը։ Իսկ ռեժիսուրայի ուսումը, նրա համոզմամբ, տվել է մի հմտություն, որը հետագայում օգտակար է եղել նաև ավիացիայում՝ մարդկանց բնավորություններին և մանրուքներին ուշադրություն դարձնելու կարողությունը։

Պարաշյուտային թռիչքից՝ դեպի օդաչուի մասնագիտություն

Դիանան միշտ սիրել է էքստրեմալ զբաղմունքները, ուստի պարաշյուտով թռչելու ցանկությունը նրա համար բնական էր։ Սակայն այդ հետաքրքրությունն անսպասելիորեն վերածվեց մասնագիտական ընտրության։

Պարաշյուտային թռիչքներից մեկի ժամանակ նա ծանոթացել է մի քանի զինվորական օդաչուների հետ։ Այդ հանդիպումն էլ նրան առաջին անգամ լրջորեն մտածել է տվել օդաչուի մասնագիտության մասին։

Ընտանիքն ու ընկերները նրա որոշմանը լուրջ են վերաբերվել միայն այն ժամանակ, երբ նա արդեն ընդունվել էր ավիաուսումնական կենտրոն։ Այդ պահին պարզ է դարձել, որ խոսքը հերթական հետաքրքրության մասին չէ, այլ իրական որոշման։

2015–2020․ ուսում և նոր մասնագիտության յուրացում

2015–2020 թվականներին Դիանան սովորել է Հայաստանում՝ ավիաուսումնական կենտրոնում։ Նրա առաջին ուսումնական ինքնաթիռը եղել է Diamond DA40-ը։

Ավիացիան նրա համար բոլորովին նոր ոլորտ էր։ Նախկինում մասնագիտական կապ չի ունեցել դրա հետ, իսկ տեխնիկական նախապատրաստության բացակայությունը ուսման ընթացքում լրացուցիչ դժվարություններ է ստեղծել։

Դիանան հիշում է իր առաջին թռիչքը․ այդ ժամանակ աստիճանաբար սկսել է զգալ, որ որոշումն իրականություն է դառնում, և ինքը փոքր քայլերով առաջ է գնում։ Սակայն իրեն լիարժեք օդաչու զգալու համար ժամանակ է պահանջվել։ Այդ զգացողությունը, նրա խոսքով, եկել է աշխատանքի անցնելուց մոտ մեկ տարի անց։

Վեց տարի՝ մասնագիտական ավիացիայում

Դիանայի մասնագիտական ուղին անցել է մի քանի ավիաընկերություններով։

2021–2024 թթ.՝ «Արմենիա» ավիաընկերություն։
2024–2025 թթ.՝ Georgian Airways՝ որպես Boeing 737 տիպի օդանավի երկրորդ օդաչու։
2026 թվականից՝ FLYONE ARMENIA՝ որպես Airbus A320 տիպի օդանավի երկրորդ օդաչու։

Այսօր նա իր մասնագիտական փորձը չափում է ոչ միայն աշխատանքի տարիներով, այլև այն պատասխանատվությամբ, որն ամեն օր ստանձնում է։

Երբ հարցնում ենք՝ ո՞ր թռիչքն է ամենից շատ տպավորվել հիշողության մեջ, Դիանան չի առանձնացնում որևէ մեկը։ Նրա համար յուրաքանչյուր թռիչքային օր կարևոր է։

«Ցանկացած օր թռիչքից առաջ կարևոր է եղել, և աշխատանքի եմ գնացել պատասխանատվության զգացումով»,— ասում է նա։

Նրա խոսքով՝ առաջին աշխատանքային օրվա նման լարվածությունը կարող է ուղեկցել յուրաքանչյուր թռիչքի։ Բայց այդ զգացողության մեջ կա նաև մասնագիտական գիտակցում․ առաջնային նպատակը միշտ անվտանգ թռիչքն ու վայրէջքն են՝ անկախ ուղղությունից։

Դիանան իր ամենամեծ ձեռքբերումն էլ ձևակերպում է առանց ավելորդ պաթոսի․ որպես օդաչու աշխատելն ինքնին մեծ ձեռքբերում է։

Կինն ավիացիայում․ մասնագիտությունն է որոշիչը

Դիանան հանդիպել է այն մտածելակերպին, թե ավիացիան կնոջ մասնագիտությունը չէ։ Երբեմն ստիպված է եղել ավելի շատ ապացուցել իր կարողությունները։

Այդուհանդերձ, նա չի կարծում, որ կին օդաչուի դերը պետք է առանձնացնել տղամարդ օդաչուի դերից։

Նրա համոզմամբ՝ լավ մասնագետներն իրենց դերն ունեն ցանկացած ոլորտում՝ անկախ սեռից։ Կարևորն այն է, թե մարդն ինչպես է կատարում իր աշխատանքը, ինչ գիտելիքներ ունի և որքան պատասխանատու է։

Երբ հարցնում ենք՝ ինչպե՞ս ավելի շատ աղջիկների ներգրավել ավիացիա, Դիանան հակադարձ հարց է տալիս՝ իսկ ինչո՞ւ պետք է անպայման ավելի շատ աղջիկներ լինեն այդ մասնագիտության մեջ։ Նրա համար առաջնայինը ոչ թե սեռային համամասնությունն է, այլ մասնագիտական կարողությունն ու պատրաստակամությունը։

Նա խորհուրդ է տալիս օդաչուի մասնագիտությամբ հետաքրքրվող երիտասարդներին՝ թե՛ աղջիկներին, թե՛ տղաներին, նախ լավ մտածել։ Ցանկությունը կարևոր է, բայց աշխատանքը կարող է լինել ծանր ու սթրեսային, իսկ մասնագիտական պարտականությունների պատճառով երբեմն տուժում են կյանքի մյուս բնագավառները։

Ամենադժվար թռիչքը գուցե աշխատանքից հետո է

Օդաչուի մասնագիտության դժվարությունները միշտ չէ, որ կապված են ինքնաթիռի կառավարման հետ։ Դիանայի համար մեծ մարտահրավեր է նաև աշխատանքային գրաֆիկը մայրության հետ համատեղելը։

«Շատ դժվար համատեղելի են։ Հատկապես երբ ունես փոքր երեխա, բավականին դժվար է կապի մեջ չլինել»,- պատմում է նա։

Աշխատանքից հետո հեռախոսը միացնելիս նրա առաջին քայլը երեխայի մասին տեղեկանալն է․ համոզվել, որ ամեն ինչ լավ է։ Նրա համար ամենադժվարը հենց այն մտահոգությունն է, որ կարող է երեխային իր կարիքը լինել այն պահին, երբ ինքը հասանելի չլինի։

Այս խոստովանությունը բացահայտում է օդաչուի մասնագիտության մի կողմ, որը հաճախ մնում է կադրից դուրս։ Թռիչքի ընթացքում օդաչուն պատասխանատու է օդանավի, ուղևորների և անձնակազմի անվտանգության համար, իսկ ընտանիքից հեռու գտնվելիս նրա մտահոգությունները չեն դադարում։ Մասնագիտական պատասխանատվությունն ու մայրական անհանգստությունը նրա կյանքում համատեղ գոյություն ունեն։

Երկնքից դուրս՝ մայրություն, բույսեր և նոր հոբբիներ

Դիանայի կյանքը միայն ավիացիան չէ։ Ազատ ժամանակը նա հիմնականում անցկացնում է երեխայի հետ։ Սիրում է բույսեր, խնամում դրանք, իսկ վերջերս նոր հոբբի է ձեռք բերել՝ անվաչմուշկներով սահելը։ Ձմռանը հաճույքով զբաղվում է նաև սնոուբորդով։

Ռեժիսուրայի և ավիացիայի համադրությամբ ֆիլմ ստեղծելու առաջարկին նա պատասխանում է անկեղծորեն․ այդ աշխատանքը կթողներ մասնագետներին։ Ինքը պարզապես կցանկանար ցույց տալ, թե ինչպիսին է իր կյանքն այսօր։

Իսկ եթե հնարավորություն ունենար նորից ընտրել մասնագիտական ճանապարհը, գուցե նույն ուղին չընտրեր։ Ոչ թե զղջում է անցածի համար, այլ որովհետև այդ ճանապարհն արդեն անցել է և այժմ կցանկանար նոր բան փորձել։

«Ես այդ ավիացիայի մի մասն եմ»

Հայկական ավիացիայի մասին խոսելիս Դիանան իրեն արտաքին դիտորդ չի համարում։  «Ես այդ ավիացիայի մի մասն եմ»,- ասում է նա։

Այս կարճ միտքը լավ է ամփոփում նրա ներկայիս դիրքը։ Ռեժիսուրայի ուսանողից մինչև ավիաընկերության երկրորդ օդաչու՝ Դիանան անցել է ճանապարհ, որը մանկության ծրագրերում չկար։ Նրա պատմության մեջ չկան նախապես գծված ուղիներ․ կան հետաքրքրասիրություն, նոր բան փորձելու պատրաստակամություն և տարիների ընթացքում յուրացրած մասնագիտություն։

Եվ թերևս հենց դա է նրա պատմության գլխավոր ուղերձը․ երբեմն կյանքի ամենակարևոր ընտրությունները ծնվում են ոչ թե վաղուց մշակված ծրագրից, այլ անսպասելի հանդիպումից, մի փորձից և այն մտքից, որ գուցե արժե դա անել։

Բայց երկինք բարձրանալու ցանկությունը պետք է զուգակցվի պատասխանատվության, կարգապահության և մասնագիտության իրական պահանջները հասկանալու հետ։ Դիանա Խաչատրյանի համար օդաչու լինելը ոչ միայն երազանքի իրականացում է, այլ ամենօրյա աշխատանք, որի հիմնական նպատակը մնում է նույնը՝ անվտանգ թռիչք և անվտանգ վայրէջք։

Աշոտ Կնիազյան
«Նիդերլանդական Օրագիր»

Այս թեմայով այլ հոդվածներ.

Նարինե Մելքումյան․ հայազգի «Թռչող հոլանդացին»՝ ճախրանք Նիդերլանդներից դեպի աշխարհ

https://www.nidoragir.com/2026/09/blog-post_25.html

Հիշո՞ւմ եք Տաթևիկ Ռևազյանին

https://www.nidoragir.com/2026/09/blog-post_17.html

ՎԱՆ ԳՈԳԻ ՆԱՄԱԿՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՈՍԿԱՆ ԵՐԵՎԱՆՑՈՒ ՏՊԱՐԱՆ. ԱՆՆԱ ՄԱՐԻԱ ՄԱՏՏԱԱՐԻ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հայաստանում օրերս Հայ-նիդերլանդական մշակույթի հետ կապված երկու հետաքրքիր միջոցառումներ տեղի ունեցան

 

Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, ԵՊՀ դոցենտ, 
Նիդ.Օրագրի համար

Աննա Մարիա Մատտաարը հայ-հոլանդական մշակութային կապերի զարգացմանը նվիրված թարգմանիչ և հետազոտող է, ում նախաձեռնությամբ իրականացվել է Վինսենթ վան Գոգի նամակների՝ բնագրից հայերեն առաջին ակադեմիական թարգմանությունը («Վինսենթ վան Գոգ. կյանքը նամակներում»): Միաժամանակ նա կատարում է աղբյուրագիտական ու արխիվային հետազոտություններ Եվրոպայի գրապահոցներում՝ ուսումնասիրելով 17-րդ դարի հայերեն հնատիպ գրքերի հիշատակարաններն ու Ոսկան Երևանցու տպագրական ժառանգությունը։

Աննա Մարիա Մատտաար

  «Վինսենթ վան Գոգ. կյանքը նամակներում». բնագրից      հայերեն առաջին թարգմանության շնորհանդեսը

  Առաջին անգամ բնագրից հայերեն են թարգմանվել       աշխարհահռչակ նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի նամակները:   Արդյունքում լույս է տեսել «Վինսենթ վան Գոգ. կյանքը     նամակներում» բացառիկ ժողովածուն, որի հրատարակումը   ձեռնարկել և իրականացրել է «Վերնատուն» հրատարակչությունը՝ Գրականության հոլանդական հիմնադրամի և Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանության աջակցությամբ: Շնորհանդեսի ընթացքում ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան, տիկին Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը՝ բարձր գնահատելով հայ-հոլանդական մշակութային այս կարևոր նախագիծը:

Գրքի շուրջ ծավալված քննարկմանը մասնակցեցին «Վերնատուն» հրատարակչության ղեկավար Ներսես Տեր-Վարդանյանը, թարգմանիչ Աննա Մարիա Մատտաարը, գրքի խմբագիր Արմեն Սարգսյանը և արվեստագիտության թեկնածու Սաթենիկ Չուգասզյանը:

Բացառիկ ակադեմիական հրատարակություն

«Վերնատուն» հրատարակչության ղեկավար Ներսես Տեր-Վարդանյանն ընդգծեց, որ ժողովածուն եզակի է իր տեսակով. այն ունի ակադեմիական ուղղվածություն, և Վան Գոգի պահպանված 820 նամակներից ընտրվել է առանցքային 76-ը: Նախագծի նախաձեռնողը թարգմանիչ Աննա Մարիա Մատտաարն է, ով բազմիցս դիմել է հոլանդերեն բնագիր հրատարակության խմբագրակազմին, մինչև ստացել է բնօրինակից թարգմանելու և Հայաստանում հայերեն տպագրելու պաշտոնական թույլտվությունը:

Թարգմանիչ Աննա Մարիա Մատտաարը նշեց, որ Վան Գոգն իր նամակները գրել է մեծամասամբ հոլանդերեն, ինչպես նաև ֆրանսերենով ու անգլերենով: Աշխատանքի ընթացքում նա փորձել է առավելագույնս պահպանել նկարչի յուրահատուկ ոճը, բառապաշարը և խոսքի հնչերանգները: Ընթերցողի հարմարավետության համար գրքում ներառվել են նաև մանրամասն ծանոթագրություններ նամակներում հիշատակվող անձանց մասին: Գրքի խմբագիր Արմեն Սարգսյանն իր հերթին ներկայացրեց թարգմանչի հետ արդյունավետ համագործակցության ընթացքը:

Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան, տիկին Մարիկե Մոնրոյ-Վինթեր

Վան Գոգի ներաշխարհն ու նամակների ճանապարհը

Արվեստագիտության թեկնածու Սաթենիկ Չուգասզյանն ուշադրություն հրավիրեց այն հանգամանքի վրա, որ նամակներում տեղ են գտել նկարչի՝ սեփական ստեղծագործությունների վերաբերյալ բազմաթիվ, հաճախ խիստ ու ինքնաքննադատական գնահատականները:

Միջոցառման հատուկ հյուր, դերասան Վարդան Պետրոսյանը, խոսելով գրքի և Վան Գոգի արվեստի մասին, սիրով հիշատակել է, որ իր առաջին մասնագիտությունը եղել է հենց նկարչությունը, ինչն իրեն էլ ավելի է մոտեցնում մեծ վարպետի ժառանգությանը: Նա նշել է նաև, թե այնքան են տարված եղել ուսանողները Վան Գոգով, որ նկարել են իր գեղանկարնեի վերատություններից:

Անդրադառնալով նամակների պահպանմանն ու գիտական արժեքին՝ թարգմանչուհի Սուսաննա Մկրտչյանը նշում է․

«Վան Գոգից մեզ հասած առաջին նամակը թվագրվում է 1872 թվականի սեպտեմբերի 29-ով, երբ նա ընդամենը 19 տարեկան էր. այն հասցեագրված էր եղբորը՝ Թեոյին, և սկսվում էր շատ պարզ՝ «My dear Theo» (Իմ թանկագին Թեո) արտահայտությամբ: Այսօր Վան Գոգի նամակներն ընթերցելու հնարավորություն ունենք, ըստ էության, Թեոյի կնոջ՝ Յոհաննայի շնորհիվ, ով խնամքով պահպանել է դրանք և հետագայում հրատարակել խմբագրումներով: Միայն 1990-ականներին Վան Գոգի թանգարանը և Հյուգենս ինստիտուտը ձեռնամուխ եղան հսկայական գիտական նախագծի, որը տևեց շուրջ 15 տարի: Արդյունքում տարբեր հավաքածուներից հայտնաբերվեցին բազմաթիվ նոր նամակներ, և այսօր պահպանված ավելի քան 900 նամակների 90 տոկոսից ավելին պատկանում է Վան Գոգի թանգարանին»:

«Վինսենթ վան Գոգ. կյանքը նամակներում» ժողովածուն արդեն հասանելի է հայ ընթերցողին՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու մեծ նկարչի կյանքն ու մտածողությունը հենց իր սեփական խոսքերի միջոցով:

Նշենք որ Աննա Մարիա Մատտաարը գրքի շնորհանդեսից հետո ուշագրավ զեկույց ներկայացրեց նաև Ազգային գրադարանում կազմակերպված միջազգային գիտաժողովում։ Նա ներկայացրեց  Ոսկան Երևանցու տպագրական հրաշքն՝ ըստ եվրոպական արխիվների.

Հայաստանի ազգային գրադարանում անցկացված «Ժառանգության պահպանություն՝ հանուն կայուն ապագայի» միջազգային 3-րդ գիտաժողովի շրջանակում, որը նվիրված էր Ոսկան Երևանցու տպագրած առաջին հայերեն Աստվածաշնչի 360-ամյակին, ուշագրավ զեկույցով հանդես է եկել հայերեն-հոլանդերեն գեղարվեստական թարգմանիչ և հետազոտող Աննա Մարիա Մատտաարը։ Նրա «Ոսկան Երևանցու տպարանն ըստ հիշատակարանների» թեմայով ելույթը նորովի լույս է սփռել 17-րդ դարի հայ տպագրության կազմակերպչական, տեխնիկական և դիվանագիտական ծալքերի վրա։

Հնատիպ գրքերն ու ընթերցողական հետքերը Եվրոպայի գրապահոցներում

Աննա Մարիա Մատտաարի հետազոտության հիմքում Նիդերլանդների խոշորագույն գրապահոցների, մասնավորապես՝ Լեյդենի համալսարանական գրադարանի և Արքայական ազգային գրադարանի (KB) հավաքածուներում պահպանվող հայերեն հնատիպ գրքերն են։ Հետազոտողը վերլուծել է ոչ միայն տպագրիչների թողած պաշտոնական հիշատակարանները, այլև գրքերի լուսանցքներում դարերի ընթացքում ընթերցողների ու սեփականատերերի թողած ձեռագիր նշումները (մարգինալիաները)։ Այս «ընթերցողական հետքերը» հնարավորություն են տալիս քարտեզագրելու, թե ինչպես են Եվրոպայում տպագրված հայերեն գրքերը ճանապարհորդել աշխարհով մեկ և հասել Սփյուռքի ու պատմական Հայաստանի ամենահեռավոր համայնքներ։

Նաիրա Գասպարյանը, Աննա Մարիա Մատտաարը, և ազգային գրադարանին կից գործող Գրատպության թանգարանի վարիչ Բալասան Հարությունյանը։

Տպագրական արվեստի, տեխնիկայի և աշխարհագրության ոդիսականը

Զեկույցում առանձնակի տեղ է հատկացված Ոսկան Երևանցու տպագրական գործունեությանը։ Հիշատակարանների համադրությամբ վերականգնվել է Ամստերդամում, Լիվորնոյում և Մարսելում տպարանի տեղաշարժման ժամանակագրությունն ու պատճառները։ Հատկապես ուշագրավ են տվյալները հոլանդացի անվանի փորագրիչ Քրիստոֆել վան Դեյքի (Christoffel van Dijck) հետ համագործակցության մասին, որի արդյունքում ձուլվեցին հայկական նոր, նրբագեղ տառատեսակներ։ Հիշատակարանները փաստագրում են նաև այն հսկայական ֆինանսական ծախսերն ու տեխնիկական ջանքերը, որոնք պահանջվում էին տպագրական սարքավորումներն ու թուղթը ձեռք բերելու համար։

Վաճառականական ցանցն ու դավանաբանական ճնշումների հաղթահարումը

17-րդ դարում հայերեն Աստվածաշնչի և աշխարհիկ գրքերի հրատարակումն անհնարին կլիներ առանց հայ վաճառականական ցանցի աջակցության։ Մատտաարի ուսումնասիրած վավերագրերը վկայում են Նոր Ջուղայի, Ամստերդամի և Վենետիկի հայ առևտրականների (Մաթէոս Ծարեցի, Ավետիս Ղլիճենց և այլոք) ցուցաբերած նյութական անգնահատելի աջակցության մասին։ Միևնույն ժամանակ, հիշատակարանները բացահայտում են Հռոմի հավատաքննության (Ինկվիզիցիայի) կողմից իրականացվող դավանաբանական ճնշումներն ու գրաքննությունը, որոնք Ոսկան Երևանցին ստիպված էր շրջանցել դիվանագիտական ճկունությամբ։

Գիրքը՝ որպես ազգային ինքնության «մշակութային վահան»

Ամփոփելով իր խոսքը՝ Աննա Մարիա Մատտաարն ընդգծել է, որ 17-րդ դարի հայ տպագրիչների համար գիրք հրատարակելը պարզ առևտրային կամ արհեստագործական ձեռնարկ չէր. դա օտար միջավայրում ազգային-հոգևոր ինքնությունը, լեզուն և մշակութային ժառանգությունը պահպանելու սրբազան առաքելություն էր։ Այդ տպագիր ժառանգությունը ծառայեց որպես իսկական «մշակութային վահան», որի ուսումնասիրությունն այսօր էլ առանցքային նշանակություն ունի մեր պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման համար։

Two noteworthy events highlighting Armenian–Dutch cultural ties recently took place in Armenia.

FROM VAN GOGH’S LETTERS TO VOSKAN YEREVANTSI’S PRINTING PRESS: ANNA MARIA MATTAAR’S CULTURAL MISSION

Naira Gasparyan, PhD, YSU, Associate Professor
 For the Diary of the Netherlands/ NidOragir

Anna Maria Mattaar is a translator and researcher dedicated to fostering Armenian-Dutch cultural relations. On her initiative, the first academic translation of Vincent van Gogh’s letters directly from the source language into Armenian was realised ("Vincent van Gogh: Life in Letters"). Concurrently, she conducts source-critical and archival research in European repositories, examining the colophons of 17th-century Armenian early printed books and the printing legacy of Voskan Yerevantsi.

"Vincent van Gogh: Life in Letters" — Presentation of the First Direct Translation into Armenian

For the first time, the letters of world-renowned artist Vincent van Gogh have been translated into Armenian directly from the original source texts. The result of this endeavour is the extraordinary volume "Vincent van Gogh: Life in Letters", published by Vernatun Publishing House with the support of the Dutch Foundation for Literature (Nederlands Letterenfonds) and the Embassy of the Kingdom of the Netherlands in Armenia. During the book launch, Her Excellency Ms Marieke Monroy-Winter, Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Kingdom of the Netherlands to Armenia, delivered opening remarks, highly praising this significant Armenian-Dutch cultural project.

The panel discussion surrounding the book featured Nerses Ter-Vardanyan, Director of Vernatun Publishing House; translator Anna Maria Mattaar; book editor Armen Sargsyan; and Satenik Chugaszyan, PhD in Art History.

 An Exceptional Academic Publication

Nerses Ter-Vardanyan, Director of Vernatun Publishing House, emphasised that the collection is unique in its nature: it carries an academic focus, selecting 76 key letters from Van Gogh's 820 surviving epistles. The project was initiated by translator Anna Maria Mattaar, who repeatedly corresponded with the editorial board of the original Dutch edition until securing official authorization to translate from the source texts and publish the work in Armenian in Armenia.

Translator Anna Maria Mattaar noted that Van Gogh wrote his letters predominantly in Dutch, as well as in French and English. Throughout her work, she sought to faithfully preserve the artist's unique style, vocabulary, and vocal intonations. For the reader's convenience, the volume includes detailed annotations regarding individuals mentioned in the letters. Book editor Armen Sargsyan, in turn, presented the productive collaborative process with the translator.

Van Gogh's Inner World and Art

Art historian Satenik Chugaszyan drew attention to the fact that the letters contain numerous, often rigorous and self-critical appraisals by the artist regarding his own works.

Special guest of the event, actor Vardan Petrosyan, speaking about the book and Van Gogh's art, warmly recalled that his first profession was painting, bringing him even closer to the master's legacy. He also noted that during their student years, they were so captivated by Van Gogh that they painted reproductions of his artworks.

Preservation History and Academic Value of the Letters

Addressing the preservation and scholarly value of the letters, translator Susanna Mkrtchyan noted:

"The earliest surviving letter from Van Gogh dates to 29 September 1872, when he was just 19 years old. It was addressed to his brother Theo and opened very simply with 'My dear Theo'. Today we have the opportunity to read Van Gogh's letters primarily thanks to Theo's wife, Jo (Johanna) van Gogh-Bonger, who meticulously preserved them and later published them with editorial revisions. It was only in the 1990s that the Van Gogh Museum and the Huygens Institute embarked on a monumental 15-year research project. As a result, numerous new letters were discovered across various collections, and today over 90 per cent of the more than 900 surviving letters reside with the Van Gogh Museum."

The volume "Vincent van Gogh: Life in Letters" is now available to Armenian readers, offering a unique opportunity to explore the great painter's life and thought through his own words.

Anna Maria Mattaar’s Presentation at the National Library: The Printing Miracle of Voskan Yerevantsi

Following the book launch, Anna Maria Mattaar also presented a compelling paper at the 3rd International Conference "Preserving Heritage for a Sustainable Future", held at the National Library of Armenia and dedicated to the 360th anniversary of the first printed Armenian Bible by Voskan Yerevantsi. Her presentation, entitled "The Printing Press of Voskan Yerevantsi According to Colophons", shed new light on the organisational, technical, and diplomatic nuances of 17th-century Armenian printing.

Early Printed Books and Reader Traces in European Archives

At the core of Anna Maria Mattaar's research are 17th-century Armenian early printed books preserved in major Dutch repositories, notably the Leiden University Library and the Royal Library of the Netherlands (KB). The researcher analysed not only the official colophons left by the printers, but also the manuscript notes (marginalia) added by readers and owners over centuries. These ‘reader traces’ make it possible to map how Armenian books printed in Europe travelled across the globe to reach distant communities throughout the Diaspora and historical Armenia.

An Odyssey of Printing Art, Technique, and Geography

The presentation devoted special attention to Voskan Yerevantsi's printing activities. By synthesizing various colophons, Mattaar reconstructed the chronology and motives behind the relocation of the printing press across Amsterdam, Livorno, and Marseille. Particularly noteworthy are details regarding Yerevantsi's collaboration with the renowned Dutch punchcutter Christoffel van Dijck, which resulted in the casting of elegant new Armenian typefaces. The colophons also document the immense financial expenditure and technical efforts required to acquire printing equipment and paper.

 Merchant Networks and Overcoming Theological Pressures

In the 17th century, publishing the Armenian Bible and secular literature would have been impossible without the support of the Armenian merchant network. Documents studied by Mattaar testify to the invaluable material support rendered by Armenian merchant houses in New Julfa, Amsterdam, and Venice (such as Mateos Tsaretsi, Avetis Ghlichents, and others). At the same time, the colophons reveal the theological pressures and censorship exerted by the Roman Inquisition, which Voskan Yerevantsi was forced to navigate with diplomatic flexibility.

 The Book as a National ‘Cultural Shield’

In conclusion, Anna Maria Mattaar emphasised that for 17th-century Armenian printers, publishing books was far more than a commercial or craft enterprise; it was a sacred mission to preserve national-spiritual identity, language, and cultural heritage in a foreign environment. This printed legacy served as a true ‘cultural shield,’ the study of which remains vital for preserving historical memory and national self-awareness today.

Սուրբ Ներսես ընծայարանի Արմոնքի մասնաշենքի 10-ամյակը․ կրթաթոշակ՝ ի պատիվ արքեպիսկոպոս Խաժակ Պարսամյանի

 

09.10.2026/Նիդ.օրագիր

ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Արմոնք քաղաքում հոկտեմբերի 3-ին Սուրբ Ներսես հայ հոգևոր ընծայարանը կազմակերպել է հանդիսավոր միջոցառում՝ նվիրված արքեպիսկոպոս Խաժակ Պարսամյանին և Արմոնքում հաստատության մասնաշենքի ու մատուռի օծման 10-ամյակին։

Միջոցառման ընթացքում արժևորվել է արքեպիսկոպոս Խաժակ Պարսամյանի ներդրումը՝ ընծայարանն Արմոնքում հաստատելու և դրա զարգացման գործում։ Հաստատությունը պատրաստում է Հայ եկեղեցու ապագա հոգևորականներին և աշխարհիկ առաջնորդներին։

Հանդիսության ժամանակ եպիսկոպոս Մեսրոպ Պարսամյանը արքեպիսկոպոս Պարսամյանին է հանձնել հուշատախտակ, որի հեղինակն է քանդակագործ Մայքլ Քերոփյանը։ Այն խորհրդանշում է ընծայարանի երախտագիտությունը նրա տեսլականի, նվիրվածության և առաջնորդության համար։

Միջոցառման կարևոր նախաձեռնությունը արքեպիսկոպոս Խաժակ Պարսամյանի անվան կրթաթոշակի հիմնումն է։ Այն ամեն տարի աջակցություն կտրամադրի Եվրոպայից ընտրված մեկ սանավորի՝ Սուրբ Ներսես ընծայարանում ուսանելու համար։ Սանավորի ընտրությունը վերապահված է անձամբ արքեպիսկոպոս Պարսամյանին։ Կրթաթոշակը նախատեսվում է ֆինանսավորել միջոցառման ընթացքում հավաքված նվիրատվություններով, որոնց ընդունումը շարունակվում է։

Ելույթ ունենալով միջոցառման ընթացքում՝ արքեպիսկոպոս Խաժակ Պարսամյանն ընդգծել է ընծայարանի կարևորությունը Հայ եկեղեցու համար՝ ասելով. «Ես խորապես հավատում եմ Սուրբ Ներսեսին և Հայ եկեղեցում նրա ունեցած էական դերին»։

Հոբելյանական միջոցառումը միավորել է հաստատության անցած ուղու գնահատումն ու ապագայի նկատմամբ հանձնառությունը՝ շարունակելու հոգևոր կրթության գործը և պատրաստելու Հայ եկեղեցուն ծառայելու կոչված նոր սերնդի առաջնորդներին։

Աղբյուր՝ Սուրբ Ներսես հայ հոգևոր ընծայարանի պաշտոնական կայք՝ «St. Nersess Honors Abp Khajag Barsamian and Celebrates 10 Years in Armonk», հրապարակված 2026 թ. հոկտեմբերի 8-ին։ 

Հայաստանը Մադրիդում առաջին անգամ ազգային տաղավարով մասնակցել է Fruit Attraction միջազգային ցուցահանդեսին

 

08.10.2026/Նիդ.օրագիր

Հայաստանը հոկտեմբերի 6–8-ը Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդում առաջին անգամ միասնական ազգային տաղավարով մասնակցել է թարմ մրգերի և բանջարեղենի միջազգային Fruit Attraction ցուցահանդեսին։ Այս մասին հոկտեմբերի 8-ին հայտնել է Հայաստանի հանրային ռադիոն՝ հղում անելով ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությանը։

Հայաստանի ազգային տաղավարում ներկայացվել են հինգ հայկական ընկերությունների արտադրանքները։ Ցուցահանդեսին այցելուների կարգավիճակով մասնակցել են նաև այլ հայկական ընկերություններ, որոնք նպատակ են ունեցել հաստատելու գործարար կապեր և ուսումնասիրելու միջազգային շուկաներում առկա հնարավորությունները։

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունն աջակցել է հայկական արտադրողների մասնակցությանը՝ կարևորելով գյուղատնտեսության և գյուղմթերքի վերամշակման ոլորտների արտահանման ներուժի զարգացումը։ Մասնակցությունը հնարավորություն է տվել հայկական ընկերություններին միջազգային հարթակում ներկայացնելու իրենց արտադրանքը, փնտրելու նոր գործընկերներ և զարգացնելու համագործակցության հեռանկարները։

Ըստ հրապարակված տեղեկության՝ ցուցահանդեսի ընթացքում մասնակից ընկերությունները հաստատել են նոր գործարար կապեր և ստորագրել համագործակցության համաձայնագրեր։ Սակայն հրապարակման մեջ չեն նշվում պայմանավորվածությունների կողմերը, համաձայնագրերի բովանդակությունը կամ դրանց հիման վրա նախատեսվող արտահանման ծավալները։

Fruit Attraction-ը մրգերի և բանջարեղենի ոլորտի միջազգային խոշոր մասնագիտացված առևտրային ցուցահանդեսներից է։ Այն կազմակերպվում է Մադրիդի IFEMA ցուցահանդեսային կենտրոնում՝ IFEMA Madrid-ի և Իսպանիայի մրգերի ու բանջարեղենի արտադրողների և արտահանողների ֆեդերացիայի՝ FEPEX-ի համագործակցությամբ։ Ցուցահանդեսը միավորում է գյուղմթերք արտադրողներին, արտահանողներին, ներմուծողներին, առևտրային ցանցերին և ոլորտի այլ մասնագետների՝ նպաստելով նոր շուկաների բացահայտմանը և միջազգային գործարար կապերի հաստատմանը։

Կազմակերպիչների հրապարակած տվյալներով՝ Fruit Attraction 2026-ին մասնակցել է շուրջ 2500 ցուցադրող ընկերություն՝ 78 երկրից։ Ցուցահանդեսի տարածքը կազմել է 162 հազար քառակուսի մետր, իսկ մասնագիտական այցելուների թիվը կանխատեսվել է ավելի քան 121 հազար՝ աշխարհի ավելի քան 150 երկրից։

Հայաստանի առաջին մասնակցությունը միասնական ազգային տաղավարով կարևոր քայլ է հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի միջազգային ներկայացման և արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման ուղղությամբ։ Հաջորդ կարևոր խնդիրը կլինի Մադրիդում հաստատված գործարար կապերը կոնկրետ պայմանագրերի, նոր պատվերների և արտահանման իրական արդյունքների վերածելը։

Աղբյուրներ՝ Հայաստանի հանրային ռադիո և Fruit Attraction-ի պաշտոնական կայք։