Հետինսուլտային վերականգնման նոր հորիզոններ. Ռեֆլեքսոթերապևտ Հայկուհի Հովհաննիսյանը յուրացրել է Չինաստանի աշխարհահռչակ «Xing Nao Kai Qiao» մեթոդը

Նաիրա Գասպարյան բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ 
ՆիդՕրագրի համար՝ Երևանից

Ավանդական չինական բժշկության և ժամանակակից նյարդաբանության համադրումը շարունակում է հեղափոխել հետինսուլտային վերականգնողական բժշկությունը ամբողջ աշխարհում։ Հայաստանում այս ոլորտի առաջատար մասնագետներից մեկը՝ ռեֆլեքսոթերապևտ Հայկուհի Հովհաննիսյանը, վերջերս մասնակցել է Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում անցկացված բարձրակարգ մասնագիտական վերապատրաստմանը՝ նվիրված աշխարհահռչակ «Xing Nao Kai Qiao» (醒脑开窍) թերապիային։

Ակադեմիկոս Շի Սյուեմինի հեղափոխական մեթոդը

Այս յուրահատուկ մեթոդի հիմնադիրն է չինացի ականավոր ակադեմիկոս Շի Սյուեմինը (Shi Xuemin)։ «Xing Nao Kai Qiao»-ն (որը թարգմանաբար նշանակում է «Ուղեղի արթնացում և զգայարանների բացում») այսօր համարվում է աշխարհում ամենաարդյունավետ, խորապես ուսումնասիրված և գիտականորեն հիմնավորված ասեղնաբուժական ուղղություններից մեկը։

Այն հատկապես բարձր արդյունավետություն է ցուցաբերում․

• Հետինսուլտային վերականգնման,

• Կենտրոնական նյարդային համակարգի (ԿՆՀ) բազմաթիվ հիվանդությունների,

• Ծանր նյարդաբանական խնդիրների հաղթահարման ընթացքում։

Փորձի փոխանակում առաջնագծում. Տյանցզինի բժշկական համալսարան

Վերապատրաստումն անցկացվել է Տյանցզինի ավանդական չինական բժշկության համալսարանում և նրա առաջատար կլինիկական բազայում, որտեղ հավաքվել էին ռեֆլեքսոթերապիայի ոլորտի միջազգային լավագույն մասնագետները։ Ծրագիրը ներառում էր ոչ միայն տեսական խորացված դասախոսություններ, այլև ինտենսիվ կլինիկական ցուցադրություններ և անմիջական աշխատանք պացիենտների հետ։

Անդրադառնալով ձեռք բերված փորձառությանը՝ բժշկուհի Հայկուհի Հովհաննիսյանը նշում է, որ սա պարզապես մասնագիտական դասընթաց չէր, այլ մտածողության նոր մակարդակ․

«Սա հնարավորություն էր սովորելու հենց այն մարդկանցից, ովքեր տարիներ շարունակ զարգացրել, կատարելագործել և փոխանցել են այս մեթոդը աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած բժիշկներին։ Յուրաքանչյուր դասախոսություն, յուրաքանչյուր կլինիկական ցուցադրում, յուրաքանչյուր հիվանդի հետ աշխատանք նոր գիտելիք ու նոր մտածողություն էր տալիս»։

Անդադար կատարելագործում՝ հանուն պացիենտների առողջության

Հայկուհի Հովհաննիսյանի բժշկական փիլիսոփայության հիմքում ընկած է շարունակական կրթության և մասնագիտական աճի գաղափարը։ Ըստ նրա՝ ժամանակակից բժշկությունը դինամիկ զարգացող ոլորտ է, որտեղ կանգ առնելն անթույլատրելի է։

«Բժշկությունը երբեք կանգ չի առնում, և ես խորապես հավատում եմ, որ բժիշկը պետք է մշտապես սովորի։ Յուրաքանչյուր նոր գիտելիք վերջիվերջո դառնում է ավելի արդյունավետ օգնություն այն մարդկանց համար, ովքեր վստահում են մեզ իրենց առողջությունը։ Սովորելը երբեք չի ավարտվում, և հենց դա է բժշկության ամենագեղեցիկ կողմերից մեկը»,- ընդգծում է Հայկուհի Հովհաննիսյանը։

Բժշկուհին իր խորին շնորհակալությունն է հայտնել Տյանցզինի ավանդական չինական բժշկության համալսարանի պրոֆեսորադասախոսական կազմին՝ ջերմ ընդունելության, բարձրակարգ ուսուցման և անգնահատելի փորձի փոխանցման համար։

Նոր հնարավորություններ հայաստանյան պրակտիկայում

Տյանցզինում ձեռք բերված միջազգային փորձն ու գործնական հմտությունները բժշկուհի Հովհաննիսյանն արդեն իսկ ներդնում է իր ամենօրյա կլինիկական պրակտիկայում։ Սա վերականգնման նոր, գիտականորեն ապացուցված հնարավորություններ է բացում այն հայաստանցի պացիենտների համար, ովքեր վերականգնվում են ինսուլտից հետո կամ տառապում են նյարդային համակարգի ծանր ախտահարումներով։

27.07.2026

New Horizons in Post-Stroke Rehabilitation: Reflexotherapist Haykuhi Hovhannisyan Masters China's World-Renowned "Xing Nao Kai Qiao" Method

Naira Gasparyan, PhD, Associate Professor, YSU
 For the Diary of the Netherlands/ NidOragir

The combination of Traditional Chinese Medicine and modern neurology continues to revolutionize post-stroke rehabilitation worldwide. One of Armenia's leading specialists in this field, reflexotherapist Haykuhi Hovhannisyan, recently completed an advanced professional training program in Tianjin, China, dedicated to the world-renowned "Xing Nao Kai Qiao" (醒脑开窍) therapy.

Academician Shi Xuemin's Revolutionary Method

The founder of this unique technique is the distinguished Chinese academician Shi Xuemin. Today, "Xing Nao Kai Qiao" (which translates to "Awakening the Brain and Opening the Orifices") is considered one of the most effective, thoroughly researched, and scientifically grounded acupuncture methodologies in the world.

It demonstrates exceptionally high efficacy in:

• Post-stroke rehabilitation,

• Treating various disorders of the Central Nervous System (CNS),

• Overcoming severe neurological conditions.

Exchanging Knowledge on the Frontlines: Tianjin University of TCM

The training took place at the Tianjin University of Traditional Chinese Medicine and its leading clinical facility, bringing together top international specialists in reflexotherapy. The program encompassed not only in-depth theoretical lectures, but also intensive clinical demonstrations and direct hands-on work with patients.

Reflecting on her experience, Dr. Haykuhi Hovhannisyan noted that this was more than just a professional course—it was a mindset shift:

"This was an opportunity to learn directly from the very people who have spent years developing, refining, and sharing this method with doctors from all over the world. Every lecture, every clinical demonstration, and every interaction with a patient imparted new knowledge and a fresh perspective."

Continuous Improvement for Patient Well-being

At the core of Dr. Haykuhi Hovhannisyan’s medical philosophy is a commitment to continuous education and professional growth. According to her, modern medicine is a dynamically evolving field where staying stagnant is unacceptable.

"Medicine never stops, and I deeply believe that a doctor must constantly learn. Every piece of new knowledge ultimately translates into more effective care for the people who trust us with their health. Learning never ends, and that is one of the most beautiful aspects of medicine," emphasizes Dr. Hovhannisyan.

Dr. Hovhannisyan expressed her deep gratitude to the faculty and staff of Tianjin University of Traditional Chinese Medicine for their warm hospitality, high-level training, and the invaluable experience shared.

New Opportunities in Armenian Clinical Practice

Dr. Hovhannisyan is already incorporating the international expertise and practical skills acquired in Tianjin into her daily clinical practice. This opens up new, evidence-based rehabilitation opportunities for patients in Armenia recovering from strokes or living with severe neurological conditions.

ՀԱԿՈԲ ԱՍԱՏՐՅԱՆ. «Ով ներկայացվում է «ՕՐԵՐ»-ում, մնում է պատմության մեջ»

 Նիդերլանդների հայությունը՝ «ՕՐԵՐ»-ի բացառիկ համարում
Երբ յուրաքանչյուր համար դառնում է համայնքի տարեգիրք

«ՕՐԵՐ» եվրոպական ամսագրի համահիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ասատրյանը պատմում է «Եվրոպայի հայերը» նախագծի, Նիդերլանդների հայությանը նվիրված բացառիկ համարի և եվրոպահայ համայնքների հիշողությունը պահպանելու առաքելության մասին։

                                                  Առաջաբան

Հայկական սփյուռքի մասին խոսելիս հաճախ ուշադրության կենտրոնում են լինում առանձին իրադարձությունները կամ համայնքային նախաձեռնությունները։ Սակայն շատ ավելի հազվադեպ են այն մարդիկ, ովքեր տարիների հետևողական աշխատանքով ստեղծում են այդ համայնքների հավաքական հիշողությունը՝ փաստագրելով նրանց պատմությունը, գործունեությունը, ձեռքբերումներն ու մարդկանց։

«ՕՐԵՐ» եվրոպական ամսագրի համահիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ասատրյանն արդեն շուրջ երեք տասնամյակ այդ առաքելությունն իրականացնող լրագրողներից է։ Նրա հեղինակած «Եվրոպայի հայերը» նախագիծը վաղուց արդեն դուրս է եկել սովորական լրագրության սահմաններից՝ վերածվելով եվրոպահայ համայնքների մասին փաստագրական, հանրագիտարանային և պատմական նշանակություն ունեցող բացառիկ մատենաշարի։

«ՕՐԵՐ»-ի՝ Նիդերլանդների հայությանը նվիրված 112-էջանոց հատուկ համարը հերթական վկայությունն է այդ մեծ աշխատանքի։ Այն ներկայացնում է ոչ միայն համայնքի անցյալն ու ներկան, այլև մարդկանց, որոնք իրենց գործունեությամբ կերտել են և շարունակում են կերտել Նիդերլանդների հայության դիմագիծը։

«Նիդերլանդական օրագրի» այս հարցազրույցում Հակոբ Ասատրյանը պատմում է նախագծի գաղափարի, աշխատանքի ընթացքի, եվրոպական հայկական համայնքների առանձնահատկությունների, մարտահրավերների և ապագայի իր տեսլականի մասին։ Զրույցը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի խորությամբ հասկանալ այն հսկայածավալ աշխատանքի արժեքը, որն արդեն ավելի քան մեկ տասնամյակ կատարվում է «ՕՐԵՐ»-ի էջերում։

Հարցազրույց «ՕՐԵՐ» եվրոպական ամսագրի համահիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ասատրյանի հետ                                        

1. Պարոն Ասատրյան, նախ շնորհավորում ենք «ՕՐԵՐ» եվրոպական ամսագրի՝ Նիդերլանդների հայությանը նվիրված բացառիկ համարի լույսընծայման առիթով։ Ինչպե՞ս ծնվեց այս հատուկ համարի գաղափարը, և որքա՞ն ժամանակ տևեց դրա նախապատրաստական աշխատանքը։

– Շնորհակալություն։ Նմանապես շնորհավորում եմ Նիդերլանդների հայությանը։ Նման համար հրատարակելու գաղափարը նոր չէ․ այն «Եվրոպայի հայերը» նախագծի շրջանակում ծրագրված հոդվածաշարի մի մասն է, որի համաձայն եվրոպական յուրաքանչյուր հայ համայնքի նվիրում եմ ամսագրի մեկ բացառիկ համար։ Այս համարի նախապատրաստական աշխատանքներն ու հրատարակությունը տևեցին շուրջ երեք ամիս՝ հաշվի առնելով, որ շատերը ուշացրին պատասխանները, և, ինչպես միշտ, գործընթացը որոշ չափով ձգձգվեց։

2. Ինչպես նշեցիք, «ՕՐԵՐ»-ը տարիներ շարունակ հրատարակում է եվրոպական տարբեր երկրների հայ համայնքներին նվիրված հատուկ համարներ։ Ինչպե՞ս ծնվեց այս նախագիծը, և ի՞նչ նպատակ եք դրել դրա իրականացման միջոցով։

– Նախագիծը սկսել եմ 2014 թվականի վերջին, և այն արդեն գրեթե 12 տարի շարունակվում է։ Միայն Քովիդ-19-ի համավարակի տարիներին աշխատանքները որոշ չափով դանդաղեցին, սակայն նույնիսկ այդ պայմաններում շարունակեցի հրատարակել հատուկ համարները։

Շնորհակալությամբ պետք է նշեմ, որ այս նախագծի հովանավորն է «Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան» Հայկական համայնքների բաժանմունքը։ Արդեն հրատարակել ենք Եվրոպայի ավելի քան 30 երկրների հայ համայնքներին նվիրված հատուկ համարներ, որոնք տարածվել են հայկական համայնքներում։ Հետագայում նախատեսում եմ նաև հրատարակել «Եվրոպայի հայերը» գիրքը, որով կամփոփվեն այս երկարամյա նախագծի արդյունքները։

3. 112 էջանոց այս համարում ներկայացված են Նիդերլանդների հայ համայնքի պատմությունը, կազմակերպությունները, եկեղեցիները, մշակութային ու հասարակական կյանքը, ինչպես նաև շուրջ հարյուր անհատներ։ Ի՞նչ սկզբունքներով եք ընտրել թեմաներն ու զրուցակիցներին։

– Ինչպես, հավանաբար, նկատեցիք, համարը կազմված է մոտ տասը թեմատիկ բաժիններից՝ համայնքի պատմություն, եկեղեցական և միութենական կազմակերպություններն ու դրանց գործունեությունը, տարբեր քաղաքների համայնքային կառույցները,  կազմակերպություններն ու Հայաստանի հետ երկկողմ հարաբերությունները, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը, հայագիտությունն ու հայկական մեկօրյա դպրոցները, երաժշտության, արվեստի և գրականության ներկայացուցիչները, գիտնականները, մարզիկներն ու գործարարները։

Վերջում ներկայացվում են նաև երիտասարդական կազմակերպությունների գործունեությունն ու համայնքի ապագային վերաբերող տեսլականները։ Ըստ էության, այս համարը Նիդերլանդների հայության անցյալի և ներկայի մասին հանրագիտարանային ամփոփ հրատարակություն է, որը, կարծում եմ, յուրաքանչյուր նիդերլանդահայ կցանկանար ունենալ իր գրադարանում։

4. Նիդերլանդների հայությանը նվիրված այս համարը պատրաստելու համար հատուկ Չեխիայից ժամանել էիք Նիդերլանդներ։ Այս այցի ընթացքում ինչպե՞ս տեսաք համայնքը։ Ի՞նչն էր Ձեզ առավել տպավորել, զարմացրել կամ, գուցե, հիասթափեցրել։

– Իրականում առաջին անգամ չէր, որ այցելել էի Նիդերլանդներ։ Մոտ 15 տարի առաջ նույնպես եղել էի Ամստերդամում, Հաագայում, Ալմելոյում և Արնհեմում, և հոդվածաշարով անդրադարձել էի այն ժամանակվա համայնքային կյանքին ու մարտահրավերներին։

Այս անգամ համայնքն ավելի լավատեսական տրամադրություն ուներ։ Հատկապես զարմացած եմ երիտասարդության ակտիվությամբ, ինչպես նաև հայաստանցիների՝ համայնքային կյանքին ինտեգրվելու պատրաստակամությամբ։ Նախկինում նման ակտիվություն չէի նկատել։

Ինձ համար նոր բացահայտում էին նաև հոլանդական այն երաժշտական խմբերը, որոնք երգում են հայերեն և տարածում հայկական երգն ու երաժշտությունն իրենց երկրում։ Աննկարագրելի զգացողություն էր ապրիլի 25-ին Ամստերդամում ունկնդրել «Ծիրանի ծառ» և «Սև կարապ» երաժշտախմբերի ելույթները։

5. Եթե ընդամենը մի քանի նախադասությամբ պետք է բնութագրեք Նիդերլանդների հայ համայնքը եվրոպական մյուս համայնքների համեմատ, ինչպիսի՞ն է նրա դիմանկարը։ Որո՞նք են նրա առանձնահատկություններն ու ուժեղ կողմերը։

– Ինչպես արդեն նշեցի, նիդերլանդահայությունը մյուս համայնքներից առանձնանում է երիտասարդների աննախադեպ ակտիվությամբ, եկեղեցու հետ ամուր կապով և հայանպաստ բազմազան նախաձեռնություններով։

Նիդերլանդների հայ համայնքը շատ այլ համայնքներից տարբերվում է նաև կազմակերպությունների առատությամբ, որոնք զբաղվում են ոչ միայն ներհամայնքային կյանքով, այլև իրականացնում են Հայաստանի հետ կապված մշակութային, կրթական և բարեգործական ծրագրեր։

Կարևոր հանգամանք է նաև այն, որ նոր սերունդն ակտիվորեն մասնակցում է երկրի քաղաքական կյանքին։ Հայեր ընտրվում են քաղաքային խորհուրդների անդամներ, ունենք նաև խորհրդարանի մեկ պատգամավոր։ Սա վկայում է համայնքի քաղաքական հասունության մասին։

Եվրոպայում շատ քիչ երկրներում են գործում հայ բժիշկների կամ իրավաբանների միություններ։ Նիդերլանդներն այդ բացառիկ երկրների շարքում են։ Պատկերացրեք, թե որքան մեծ է հայ բժիշկների և իրավաբանների թիվը, որ կարողացել են ստեղծել մասնագիտական առանձին միություններ։ Վերջերս տեղեկացանք նաև հայ գործարարների միության ստեղծման մասին։

Այս ամենը միայն ուրախացնում և ոգեշնչում է՝ համոզելով, որ համայնքի ապագան հուսալի ձեռքերում է։

Կարևոր է նաև այն, որ տարբեր երկրներից, տարբեր մշակութային միջավայրերից եկած և հոլանդական հողում հաստատված հայերն այսօր կարողանում են համագործակցել ընդհանուր ծրագրերի շուրջ։

Իհարկե, ցավով նշում են նաև, որ Հայաստանի և Արցախի վերջին տարիների իրադարձությունները բացասաբար են ազդել մարդկային հարաբերությունների և հայկական հարցերի շուրջ համախմբվելու գործընթացի վրա։

6. Ձեր հոդվածում նշում եք, որ սովորաբար նման հատուկ համարներում ներկայացնում եք նաև Հայաստանի գործող դեսպանի տեսակետը։ Ինչո՞ւ եք դա կարևոր համարում, և ի՞նչ տեղ եք վերապահում դեսպանի խոսքին նման հրատարակություններում։

– Քանի որ համայնքներին նվիրված հոդվածներում անդրադառնում ենք նաև Հայաստանի և տվյալ երկրի երկկողմ հարաբերություններին, նախընտրում ենք այդ բաժնում ներառել Հայաստանի դեսպանների գնահատականները։ Այդպիսով ամփոփվում է նաև վերջին տասնամյակների ընթացքում երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ընթացքն ու մակարդակը։

7. Այս համարում ներկայացված է նախկին դեսպան Տիգրան Բալայանի՝ դեռևս 2023 թվականին արձանագրված գնահատականը հայ-հոլանդական հարաբերությունների վերաբերյալ, սակայն բացակայում է գործող դեսպան Վիկտոր Բիյագովի տեսակետը։ Ձեր խմբագրականում նշել եք, որ նա չի պատասխանել ձեր հարցերին։ Կարո՞ղ եք ներկայացնել, թե ինչպես ընթացավ այդ գործընթացը։

– Ինչպես մնացած բոլոր դեպքերում, գրավոր երկու հարց էի ուղարկել դեսպանին՝ նվիրված երկկողմ հարաբերությունների մակարդակին և հայ համայնքի ներուժին, սակայն պատասխան չէի ստացել։

Մի քանի շաբաթ անց կրկին հիշեցում ուղարկեցի, ինչին ի պատասխան դեսպանատան աշխատակիցը տեղեկացրեց, որ դեսպանը շատ զբաղված է և ժամանակ չունի պատասխանելու։

Ես առաջարկեցի, որ ապրիլի 25-ին Ամստերդամում նախատեսված միջոցառումից հետո կարողանանք կարճ հարցազրույց ձայնագրել։ Այդ մասին անձամբ ասացի նաև դեսպանին, երբ հանդիպեցինք Ամստերդամում։ Սակայն նա կրկին պատասխանեց, որ ժամանակ չունի։

Ինձ համար նման վերաբերմունքը լիովին անհասկանալի էր։

8. «Նիդերլանդական օրագիրը» ևս վերջին երեք տարիներին բազմիցս փորձել է հարցազրույց ստանալ Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Վիկտոր Բիյագովից։ Սկզբում եղել է համաձայնություն, սակայն հետագայում մեր դիմումները մնացել են անպատասխան։ Ձեր փորձը հաշվի առնելով՝ ինչպե՞ս եք գնահատում նման իրավիճակները, երբ դեսպանությունը չի համագործակցում համայնքային անկախ լրատվամիջոցի հետ։

– Իհարկե, նման դեպքերը հազվադեպ են պատահում։ Սփյուռքում իմ շուրջ 30 տարվա գործունեության ընթացքում ընդամենը մեկ-երկու նման դեպք է եղել։ Ընդհակառակը՝ սովորաբար հենց դեսպանատներն են շահագրգռված լինում, որ լուսաբանենք իրենց աշխատանքը կամ համագործակցենք։

Անկեղծ ասած, մենք ոչինչ չենք կորցնում, քանի որ, ըստ էության, այդ երկու հարցերի պատասխանները կարող էինք նաև ինքներս գրել։ Սակայն մեր նպատակը դեսպանին խոսքի հնարավորություն տալն է, որպեսզի ընդգծվի նաև Հայաստան–Սփյուռք կապն ու համագործակցությունը։

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության հետ միշտ ունեցել ենք ակտիվ և գործնական հարաբերություններ։ Բոլոր դեսպանները, մեկ-երկու բացառությամբ, համագործակցել են մեզ հետ։ Բավական է հիշատակել Քովիդի տարիներին մեր հրատարակած հատուկ համարը, որտեղ Եվրոպայում հավատարմագրված Հայաստանի ավելի քան 20 դեսպաններ առանձին հարցազրույցներով ներկայացրին իրենց երկրներում համավարակի դեմ պայքարի առանձնահատկությունները։ Այդպիսի բացառիկ հրատարակություն Արտաքին գործերի նախարարության պատմության մեջ չէր եղել։

Այնպես որ, ով ներկայացվում է «ՕՐԵՐ»-ում, մնում է պատմության մեջ, իսկ ով հրաժարվում է՝ դուրս է մնում այդ պատմությունից։

Դեսպանությունն ու սփյուռքահայ մամուլը պետք է դիտարկվեն ոչ թե որպես միմյանց հակադիր կողմեր, այլ որպես կառույցներ, որոնք ծառայում են նույն նպատակին՝ Հայաստանի և համայնքի միջև կապերի ամրապնդմանը։

9. Եթե Ձեզ խնդրեին ընդամենը հինգ էջում ներկայացնել Նիդերլանդների հայ համայնքը, ի՞նչը երբեք դուրս չէիք թողնի այդ պատմությունից։

– Դժվար է ասել, քանի որ նիդերլանդահայությունն ունի հարուստ պատմություն։ Անպայման կանդրադառնայի առաջին հայ առևտրականների պատմությանը, հայ գրատպության հիմնադրմանը, եկեղեցական ակտիվ գործունեությանը, որը շարունակվում է մինչև մեր օրերը և սերտորեն կապված է նաև Սուրբ Սերվատիուսի անվան հետ։

Մեծ տեղ կհատկացնեի նաև «Նիդերլանդական օրագրի» կատարած հսկայածավալ աշխատանքին, մեր մշակույթի, գիտության և գործարար աշխարհի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև շնորհալի երիտասարդներին։

Անշուշտ, կրկին հատուկ կանդրադառնայի նաև հոլանդացի հոգևորականների այն աննկարագրելի խիզախությանն ու նվիրումին, որով նրանք աջակցում են հայ փախստական ընտանիքներին։

10. Ձեր գործունեության ընթացքում բազմիցս հանդիպել եք Եվրոպայի տարբեր երկրների հայկական համայնքներին։ Ձեր կարծիքով՝ ո՞րն է ամենակարևոր նախապայմանը, որպեսզի համայնքը երկարաժամկետ կենսունակ մնա և չկորցնի իր ազգային ինքնությունը։

– Ամենակարևոր նախապայմանը միասնականությունն է, ազգային ինքնության պահպանումը և երիտասարդության ներգրավվածությունը համայնքային կյանքում։ Այն համայնքները, որոնք կարողանում են սերնդեսերունդ փոխանցել լեզուն, մշակույթը և ազգային արժեքները, ունեն նաև ավելի կայուն ու կենսունակ ապագա։

Շատ կարևոր է նաև եկեղեցու, կրթական հաստատությունների, մշակութային և հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությունը։ Երբ համայնքի տարբեր կառույցները գործում են համախմբված, արդյունքը միշտ ավելի տեսանելի և երկարատև է լինում։

11. Ձեր շուրջ երեք տասնամյակի լրագրողական աշխատանքի ընթացքում ինչպիսի՞ փոփոխություններ եք նկատել եվրոպական հայկական համայնքների կյանքում։ Ի՞նչն է փոխվել ամենաշատը։

– Կարող եմ ասել, որ հայաստանցիներն այսօր շատ ավելի ակտիվ են դարձել։ Տեղային տարբերակումները՝ իրաքահայ, պարսկահայ, սիրիահայ, պոլսահայ կամ հայաստանցի, աստիճանաբար նվազել են, իսկ համագործակցելու ցանկությունն ավելի գերիշխող է դարձել։

Սա, կարծում եմ, վերջին տարիների ամենակարևոր դրական փոփոխություններից մեկն է։

12. Ձեր կարծիքով՝ ո՞րն է այսօր եվրոպահայ համայնքների ամենամեծ մարտահրավերը՝ ձուլո՞ւմը, երիտասարդության ներգրավվածությո՞ւնը, կազմակերպությունների համագործակցությո՞ւնը, թե՞ այլ խնդիրներ։

– Իհարկե, առաջին հերթին՝ ձուլումն ու մայրենի լեզվի կորուստը։

Կան համայնքներ, որտեղ, ինչպես Նիդերլանդներում, զգացվում է երիտասարդության ակտիվ մասնակցությունը, սակայն կան նաև երկրներ, որտեղ գերակշռում են անտարբերությունն ու ուծացումը։

Եվ, իհարկե, ամենամեծ խնդիրը շարունակում է մնալ միասնականությունը։

13. Եվրոպայի շուրջ 30 երկրների հայ համայնքներին նվիրված հատուկ համարներ եք հրատարակել։ Ձեր դիտարկմամբ՝ ինչո՞վ է Նիդերլանդների հայ համայնքը տարբերվում մյուսներից, և ինչպիսի՞ տեղ ունի այն եվրոպական համայնքների շարքում, հատկապես երիտասարդության ակտիվության տեսանկյունից։

– Նիդերլանդներում նոր սերունդն ակտիվ է ոչ միայն համայնքային, այլև երկրի ներքաղաքական կյանքում։

Մեծ է նաև հոլանդացիների հետաքրքրությունը Հայաստանի և հայկական մշակույթի նկատմամբ։ Գործում են բազմաթիվ կազմակերպություններ, որոնք փոխլրացնում են միմյանց, իսկ համայնքում կան անհատներ, որոնք տասնամյակներ շարունակ իրենց ուսերին կրում են հայկական հարցերի և համայնքային կյանքի պատասխանատվությունը՝ շարունակելով նպաստել ազգային ժառանգության պահպանմանը։

Միաժամանակ պետք է նկատի ունենալ, որ երիտասարդության ակտիվությունը միշտ հարաբերական է և մեծապես կախված է սերնդափոխությունից։

Օրինակ՝ Չեխիայում մի քանի տարի առաջ երիտասարդական միությունները շատ ակտիվ էին, հատկապես 44-օրյա պատերազմի օրերին։ Նրանցից մի քանիսը նույնիսկ մեկնեցին Արցախ, և նրանցից մեկը քաջաբար զոհվեց։

Սակայն Արցախի հայաթափումից հետո մի տեսակ համընդհանուր հիասթափություն իջավ, ինչը մտահոգիչ է ոչ միայն Չեխիայի, այլև եվրոպական բազմաթիվ համայնքների համար։

Երբեմն մի սերունդ չափազանց ակտիվ է լինում, սակայն հաջորդը չի կարողանում նույն հետևողականությամբ շարունակել նրա գործը։

Այս առումով Նիդերլանդների հայ համայնքն առանձնանում է նրանով, որ երիտասարդների ակտիվությունը պահպանվում է նաև եկեղեցու և համայնքային կառույցների հետ նրանց ամուր կապի շնորհիվ։ Սա շատ կարևոր և իսկապես գովելի երևույթ է։

14. Հավանաբար 112 էջն էլ բավարար չէր բոլորին ներկայացնելու համար։ Կա՞ն մարդիկ կամ պատմություններ, որոնք այս անգամ չտեղավորվեցին համարում, բայց կցանկանայիք անդրադառնալ ապագայում։

– Իհարկե, միշտ լինում են մարդիկ և պատմություններ, որոնց մասին տեղեկանում եմ համարի հրապարակումից հետո, ինչը միանգամայն բնական է։

Մենք պարզապես ի վիճակի չենք մեկ համարում ներկայացնելու տասնյակ հազարավոր հայերի։

Բայց լինում է նաև հակառակը, երբ մարդիկ անձնական կամ այլ պատճառներով չեն ցանկանում, որ իրենց մասին հրապարակում լինի։ Դա ևս պետք է հարգել։

15. Այս հատուկ համարներն, ըստ էության, դառնում են եվրոպահայ համայնքների պատմության յուրատեսակ տարեգրությունները։ Երբ նյութ եք ընտրում, մտածո՞ւմ եք, որ դրանք տարիներ անց կարող են դառնալ պատմական սկզբնաղբյուրներ։

– Միանշանակ։ Դրանք արդեն իսկ դարձել են սկզբնաղբյուրներ, քանի որ ոչ միայն սփյուռքյան համայնքային կառույցները, այլև Հայաստանի պետական մարմիններն ու դեսպանություններն են օգտվում մեր հրատարակած հատուկ համարներից։

Դա լավագույն գնահատականն է այս երկարամյա աշխատանքի համար։

16. Ո՞ր երկրի հայ համայնքին է նվիրված լինելու «ՕՐԵՐ»-ի հաջորդ հատուկ համարը։ Կարո՞ղ եք մի փոքր բացել առաջիկա ծրագրերի փակագծերը։

– Հաջորդ երկրները, որոնց պետք է անդրադառնամ, Շվեդիան և Իսպանիան են։

Արդեն աշխատում եմ այդ ուղղությամբ, և եթե «Նիդերլանդական օրագրի» ընթերցողների շրջանում կան այդ երկրներում բնակվող հայեր, որոնք ունեն հետաքրքիր պատմություններ, սիրով կանդրադառնանք նաև նրանց։

17.  Եվ վերջում՝ Եթե այս հարցազրույցը տարիներ անց կարդա Եվրոպայում ապրող մի երիտասարդ հայ, ի՞նչ կցանկանայիք, որ նա իր հետ տանի այս զրույցից։

– Որ նա գիտակցի, թե որքան մեծ աշխատանք են կատարել նախորդ սերունդները՝ հայկական ինքնությունը պահպանելու համար։ Եվ որ յուրաքանչյուր սերունդ պարտավոր է իր բաժին ներդրումն ունենալ, որպեսզի այդ պատմությունը չընդհատվի...

Շնորհակալություն  այս հետաքրքիր զրույցի համար։

-------------

«Նիդերլանդական օրագրի» կողմից.- Կարդալով ամբողջ հարցազրույցը՝ դժվար է այն ընկալել որպես պարզապես հերթական մամուլի զրույց։ Այն, ըստ էության, փաստագրական արժեք ունեցող նյութ է, որը ներկայացնում է ոչ միայն  ամսագրի գործունեությունը, այլև այն մեծ գաղափարը, որի շուրջ արդեն ավելի քան տասնամյակ աշխատում է Հակոբ Ասատրյանը։

«ՕՐԵՐ»-ի յուրաքանչյուր հատուկ համար փաստորեն դառնում է տվյալ համայնքի յուրատեսակ տարեգիրքը՝ իր մեջ ամփոփելով պատմությունը, մարդկանց, կազմակերպությունները, մշակույթը, ձեռքբերումներն ու ապագայի տեսլականը։ Այս տարիների ընթացքում կատարված աշխատանքը կարելի է համարել նաև եվրոպահայ համայնքների մասին հանրագիտարանային բացառիկ նախագիծ, որն այսօր արդեն կարևոր սկզբնաղբյուր է թե՛ հետազոտողների, թե՛ համայնքային կառույցների, թե՛ պետական հաստատությունների համար։

Սփյուռքում ապրող յուրաքանչյուր հայ արժանի է ունենալու իր գաղթօջախի մասին պատմող «ՕՐԵՐ»-ի հատուկ համարը։ Դա պարզապես ամսագիր չէ. այն հիշողության պահոց է, համայնքի ինքնության վավերագիրը և այն ժառանգությունը, որը փոխանցվելու է հաջորդ սերունդներին։

Տարիներ անց, երբ հետազոտողները փորձեն վերականգնել եվրոպահայ համայնքների պատմությունը, դժվար կլինի շրջանցել «ՕՐԵՐ»-ի այս բացառիկ շարքը։ Իսկ դա, թերևս, յուրաքանչյուր լրագրողի և խմբագրի աշխատանքի ամենաբարձր գնահատականն է։

Հարցազրույցը`  Ա.ԿՆԻԱԶՅԱՆԻ
«Նիդերլանդական օրագրի» հիմնադիր-խմբագիր

--------------------------------------

ՕՐԵՐ ամսագրի այս և այլ համարները  կարող եք պատվիրել՝ նամակ գրելով hakob@orer.cz հասցեին։ Մեկ ամսագրի արժեքը 10 եվրո է, փոստային ծախսով՝ 15 եվրո։

Հոլանդիայի համայնքային կառույցները կարող են պատվիրել միանգամից տասնյակից ավելի համարներ, այդ դեպքում մեկ համարի գինը կլինի 13 եվրո։

Նրանք, ովքեր կբաժանորդագրվեն, տարեկան կստանան չորս միացյալ համար, վճարելով ընդամենը 60 եվրո։

Ձեր փոխանցումները կարող եք կատարել հետեւյալ բանկային հասցեով՝

ICKVE-ORER MAGAZINE
Account number 1002511474 / 2700
IBAN CZ 38 2700 0000 0010 0251 1474
SWIFT CODE – BACXCZPP
Uni Credit Bank Czech Republic a.s.

Հուլիսյան օրագրից 2026

 ՄԵՐ ԼԵԳԵՆԴՆԵՐԸ

«Ես քո համեստ բոյին մեռնիմ, Լևոնիկ ջան…»․ պատմություն «Արարատ-73»-ի հերոս Լևոն Իշտոյանի մասին

1973 թվականը հայկական ֆուտբոլի ոսկե էջերից մեկն է։ Երևանի «Արարատը» այդ տարի նվաճեց ԽՍՀՄ առաջնության չեմպիոնի կոչումը և ԽՍՀՄ գավաթը՝ դառնալով մի ամբողջ սերնդի հպարտության խորհրդանիշ։ ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակիչում Կիևի «Դինամոյի» դեմ խաղում հաղթական պահերի գլխավոր հերոսներից մեկը դարձավ Լևոն Իշտոյանը, որը խփեց երկու կարևոր գոլերը՝ ներառյալ հաղթականը։

Բայց մեծ հաղթանակների հետևում հաճախ կանգնած են ոչ միայն մարզադաշտերը, այլև ընտանիքները, որտեղ ձևավորվում են մարդու արժեքները։

Պատմում են, որ «Արարատի» չեմպիոնությունից և գավաթի նվաճումից հետո Լևոն Իշտոյանը տուն է վերադառնում։ Հայրը, իհարկե, գիտեր, թե ով էր այդ պատմական հաղթանակի հերոսներից մեկը, և որդուն հարցնում է․

— Լևոնիկ ջան, աշխարհի ամենալավ ֆուտբոլիստն ո՞վ է։

Հարցի պատասխանը կարծես ակնհայտ էր։ Բայց Լևոնը, առանց մի պահ անգամ մտածելու իր մասին, հանգիստ ասում է․

— Պելեն է, այ հեր, Պելեն...

Հայրը հուզվում է։ Նա սպասում էր գուցե որդու հպարտ խոսքին, բայց տեսնում է՝ իր տղան մնացել է նույն համեստ Լևոնը։

Եվ ասում է․

— Ես քո համեստ բոյին մեռնիմ, Լևոնիկ ջան...

Այս փոքրիկ պատմության մեջ կարծես ամբողջությամբ ամփոփված է «Արարատ-73»-ի սերունդը։ Մարդիկ, որոնք մեծ հաղթանակներ տարան, բայց իրենց վեր դաս չդրեցին մյուսներից։ Նրանց համար կարևոր էր ոչ թե սեփական փառքը, այլ թիմը, ընկերությունը և այն ուրախությունը, որը նրանք պարգևեցին միլիոնավոր մարդկանց։

Այսօր էլ Լևոն Իշտոյանի անունը հիշելիս շատերը հիշում են ոչ միայն նրա պատմական գոլերը, այլև այդ պարզ ու մարդկային հատկանիշը՝ մեծ լինել և մնալ համեստ։

Նուբար ԱՍԼԱՆՅԱՆ  
Նույնքան ՀԱՅՏՆԻ կոմպոզիտոր (Nid.oragir)

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի հետ։ Այդ մասին հայտնում է ՀՀ կառավարություն  կայքը։

Զրուցակիցները մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային և միջազգային օրակարգի արդիական հարցերի շուրջ։

Անդրադարձ է կատարվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաստատված խաղաղությանը։ Երկուստեք ընդգծվել է տարածաշրջանում կայուն և տևական խաղաղության կարևորությունը։

Վարչապետ Փաշինյանը և Դաշնային կանցլեր Մերցն անդրադարձել են Հայաստանի և Գերմանիայի միջև երկկողմ համագործակցության հետևողական զարգացման, ինչպես նաև Հայաստան–Եվրոպական միություն գործընկերության հետագա խորացման հեռանկարներին։ 

Պարզաբանում է փաստաբան Liana Balyan-ը
 Թեման ` Ընտանիքի միավորում

Երևանը հյուրընկալում է աշխարհի հոմենթմենականներին. «Նիդերլանդական Օրագրի» թղթակիցը՝ քայլերթի մասնակիցների հետ

Այսօր՝ հուլիսի 25-ին, Երևանի կենտրոնական փողոցներով անցկացվեց Հ.Մ.Ը.Մ.-ի տարբեր երկրների պատվիրակությունների տոնական քայլերթը՝ նվիրված կազմակերպության այս օրերին Հայաստանում ընթացող համաշխարհային հավաքին։ Քայլերթին մասնակցում էին հոմենթմենականներ աշխարհի բազմաթիվ երկրներից՝ իրենց ազգային և կազմակերպական դրոշներով՝ ստեղծելով համահայկական միասնության և եղբայրության յուրահատուկ մթնոլորտ։ Մասնակիցների մեջ Նիդերլանդների դրոշով մասնակիցների հանդիպեցինք Ալմելոյից։

«Նիդերլանդական Օրագրի» թղթակիցը տեղում հանդիպեց քայլերթի մասնակիցներին, զրուցեց տարբեր երկրների ներկայացուցիչների հետ և ականատես եղավ այն ոգևորությանը, որով սփյուռքահայ երիտասարդներն ու ղեկավարները մասնակցում էին այս համահայկական իրադարձությանը։

Տեսանյութը` մեր թղթակցի

Փաշինյան–Պուտին հեռախոսազրույց․ քննարկվել են արտահանման խնդիրներն ու ԵՄ-ին անդամակցության հարցը

27.07.2026/Նիդ.օրագիր

ՀՀ կառավարության հաղորդմամբ՝ տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հեռախոսազրույցը։

Կողմերը քննարկել են Հայաստան–Ռուսաստան երկկողմ հարաբերությունների օրակարգը՝ հատուկ անդրադառնալով տնտեսական համագործակցության շրջանակում առաջացած խնդիրներին։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ հայկական ծագման ապրանքների արտահանման սահմանափակումները դեպի Ռուսաստանի շուկա հակասում են Հայաստան–Ռուսաստան գործող իրավապայմանագրային շրջանակին, ինչպես նաև Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) կանոնակարգերին։ Նա խնդրել է ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ՝ առկա խնդիրները կարգավորելու նպատակով։

Անդրադառնալով Հայաստանի՝ Եվրոպական միությանն անդամակցելու հարցով հանրաքվեի հնարավորությանը, վարչապետը պարզաբանել է, որ նման հանրաքվեն գործնականում կարող է անցկացվել միայն այն դեպքում, եթե Հայաստանը պաշտոնապես դիմի Եվրոպական միությանը անդամակցության համար և այդ հարցը դառնա առարկայական քննարկման թեմա։

Նիկոլ Փաշինյանը նաև վերահաստատել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության պատրաստակամությունը՝ բոլոր քննարկվող հարցերը լուծելու բաց, գործընկերային և բարեկամական երկխոսության միջոցով։

Հայաստանի ազգային գրադարանի ֆեյսբուքյան էջն անցել է 25 000 հետևորդի սահմանը

28.07.2026/Նիդ.օրագիր

Հայաստանի ազգային գրադարանի  ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջը հատել է 25 000 հետևորդի սահմանը՝ գրանցելով կարևոր ձեռքբերում թվային հարթակում։

Այս առիթով գրադարանը շնորհակալություն է հայտնել իր հետևորդներին՝ ընդգծելով, որ նրանց վստահությունն ու աջակցությունը նոր ծրագրեր իրականացնելու լավագույն խթանն են։ Գրադարանն իր ընթերցողներին նաև հրավիրել է մասնակցելու էջի հետագա զարգացմանը՝ կիսվելով իրենց առաջարկություններով, նշելով, թե որ հրապարակումների շարքերն են առավել հետաքրքիր և ինչ նոր թեմաներ կցանկանային տեսնել։

Հայաստանի ազգային գրադարանը շարունակում է իր առաքելությունը նաև թվային տիրույթում՝ ընթերցողներին ներկայացնելով ազգային գրավոր ժառանգությունը, բացառիկ գրքեր, գրական նորություններ, մշակութային իրադարձություններ և հետաքրքիր պատմություններ։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Հայաստանի ազգային գրադարանին այս նշանակալի ձեռքբերման առթիվ՝ մաղթելով նոր հաջողություններ, շարունակական զարգացում և ավելի մեծ լսարան՝ ի շահ գրքի, գիտելիքի և հայկական մշակույթի։ 

Գիտեի՞ք, որ անցյալ ամիս Գերմանիայում բացվել է Հայաստանի Արմավիր քաղաքի անունը կրող ծառուղին

Հայ-գերմանական բարեկամության նոր խորհրդանիշը՝ Նաումբուրգում

Գերմանիայի Սաքսոնիա-Անհալթ երկրամասի պատմական Նաումբուրգ քաղաքում տեղի է ունեցել ուշագրավ և խորհրդանշական իրադարձություն․ հանդիսավորությամբ բացվել է Հայաստանի Արմավիր քաղաքի անունը կրող «Armavir Allee» («Արմավիրի ծառուղի»)։

Ծառուղու բացման արարողությունը կազմակերպվել էր Նաումբուրգի ավանդական Բալի փառատոնի շրջանակում և վերածվել էր հայ-գերմանական բարեկամության ու համագործակցության գեղեցիկ տոնի։ Միջոցառմանը մասնակցել են Արմավիրի քաղաքապետ Վարշամ Սարգսյանը, Նաումբուրգի քաղաքապետ Արմին Մյուլլերը, Գերմանիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Վիկտոր Ենգիբարյանը, Արմավիրի մարզպետ Վահրամ Խաչատրյանը, ինչպես նաև Սաքսոնիա-Անհալթ երկրամասի և երկու քաղաքների բազմաթիվ պաշտոնյաներ ու հյուրեր։

«Արմավիրի ծառուղու» բացումը երկու քաղաքների միջև ձևավորված համագործակցության հերթական կարևոր քայլն է։ Քույր քաղաքների գործընկերությունը նպատակ ունի զարգացնել մշակութային, կրթական, զբոսաշրջային, տնտեսական և երիտասարդական կապերը՝ ստեղծելով ամուր կամուրջներ Հայաստանի և Գերմանիայի միջև։

Հատկանշական է, որ դեռ նախորդ տարի Նաումբուրգում օծվել էր նաև Արմավիրի նվիրած հայկական խաչքարը, որը դարձել է հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի և քրիստոնեական ժառանգության խորհրդանիշը Գերմանիայի այս գեղեցիկ քաղաքում։ Այսօր այդ բարեկամությունն արդեն ունի նաև իր նոր հասցեն՝ «Արմավիրի ծառուղին»։

Այս նախաձեռնությունը հերթական վկայությունն է, որ քաղաքների միջև գործընկերությունը կարող է վերածվել ժողովուրդների միջև վստահության, փոխադարձ հարգանքի և երկարատև բարեկամության։ Երբ եվրոպական քաղաքում փողոց, հրապարակ կամ ծառուղի է անվանակոչվում հայկական քաղաքի պատվին, դա ոչ միայն պատիվ է տվյալ համայնքի համար, այլև Հայաստանի միջազգային ճանաչելիության և հեղինակության կարևոր դրսևորում։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Արմավիրի և Նաումբուրգի բնակիչներին այս նշանակալի իրադարձության կապակցությամբ՝ մաղթելով, որ հայ-գերմանական համագործակցությունը շարունակի ընդլայնվել և նոր ծրագրերով հարստացնել երկու ժողովուրդների բարեկամությունը։

Տեքստը` Նիդ օրագրի

Տեսանյութը`  ՀՀ Արմավիրի համայնքապետարան / Armavir municipality republic of Armenia էջից

Անշուշտ գերմաներեն թարգմանությունը

Wussten Sie, dass im vergangenen Monat in Deutschland eine Allee eröffnet wurde, die nach der armenischen Stadt Armavir benannt ist?

Ein neues Symbol der deutsch-armenischen Freundschaft in Naumburg

In der historischen Stadt Naumburg im Bundesland Sachsen-Anhalt wurde ein bemerkenswertes und symbolträchtiges Ereignis gefeiert: Die „Armavir Allee“, benannt nach der armenischen Stadt Armavir, wurde feierlich eröffnet.

Die Einweihung fand im Rahmen des traditionellen Naumburger Kirschfestes statt und entwickelte sich zu einem schönen Fest der deutsch-armenischen Freundschaft und Zusammenarbeit. An der Zeremonie nahmen der Bürgermeister von Armavir, Warsham Sargsjan, der Oberbürgermeister von Naumburg, Armin Müller, der Botschafter der Republik Armenien in Deutschland, Wiktor Jengibarjan, der Gouverneur der Provinz Armavir, Wahram Chatschatrjan, sowie zahlreiche Vertreter aus Sachsen-Anhalt und den beiden Partnerstädten teil.

Die Eröffnung der Armavir Allee ist ein weiterer bedeutender Schritt in der Zusammenarbeit zwischen den beiden Städten. Die Städtepartnerschaft soll die kulturellen, bildungspolitischen, touristischen, wirtschaftlichen und jugendbezogenen Beziehungen fördern und damit eine stabile Brücke zwischen Armenien und Deutschland schaffen.

Bemerkenswert ist, dass bereits im vergangenen Jahr in Naumburg ein von Armavir gestifteter armenischer Chatschkar (Kreuzstein) feierlich eingeweiht wurde. Er ist zu einem Symbol der Geschichte, Kultur und des christlichen Erbes des armenischen Volkes in dieser schönen deutschen Stadt geworden. Mit der Armavir Allee hat diese Freundschaft nun eine weitere sichtbare Heimat gefunden.

Diese Initiative zeigt erneut, dass Partnerschaften zwischen Städten zu gegenseitigem Vertrauen, Respekt und einer langfristigen Freundschaft zwischen Völkern führen können. Wenn in einer europäischen Stadt eine Straße, ein Platz oder eine Allee nach einer armenischen Stadt benannt wird, ist dies nicht nur eine große Ehre für die jeweilige Gemeinschaft, sondern auch ein bedeutender Ausdruck der internationalen Sichtbarkeit und Anerkennung Armeniens.

Das „Niederländische Tagebuch“ (Niderlandakan Oragir) gratuliert den Einwohnerinnen und Einwohnern von Armavir und Naumburg herzlich zu diesem bedeutenden Ereignis und wünscht, dass sich die deutsch-armenische Zusammenarbeit weiter vertieft und die Freundschaft zwischen den beiden Völkern durch neue gemeinsame Projekte bereichert wird.

Text: Niderlandakan Oragir (Das Niederländische Tagebuch)
Video: Gemeinde Armavir der Republik Armenien / Armavir Municipality Republic of Armenia 

Լեոնիդ Ենգիբարյան․ ուրախ և տխուր մարդը

 ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐ

25.07.2026/Նիդ.օրագիր

Մի կյանքի պատմություն

Կան մարդիկ, որոնց ծիծաղը գալիս է սրտից։ Կան նաև այնպիսիք, որոնց ժպիտը ծնվում է ցավից։ Լեոնիդ Ենգիբարյանը հենց այդ մարդկանցից էր։ Նա ծաղրածու էր, բայց երբեք պարզապես ծիծաղեցնող մարդ չէր։ Նրա արվեստը պատմում էր մենակության, սիրո, հույսի, մարդկային արժանապատվության մասին։ Այդ պատճառով նրան անվանում էին «տխուր աչքերով ծաղրածու»։

Լեոնիդ Ենգիբարյանը ծնվել է 1935 թվականի մարտի 15-ին Մոսկվայում՝ հայ հոր և ռուս մոր ընտանիքում։ Մինչ կրկես հասնելը նա զբաղվել է բռնցքամարտով, սովորել տարբեր ուսումնական հաստատություններում, սակայն հասկացել է, որ իր իրական ճանապարհը բեմն է։ 1955 թվականին ընդունվեց Մոսկվայի կրկեսային արվեստի դպրոց, իսկ 1959-ին դարձավ Երևանի պետական կրկեսի արտիստ։

Ենգիբարյանը հեղափոխեց ծաղրածուի կերպարը։ Եթե նախկինում ծաղրածուն հիմնականում զվարճացնում էր, ապա նա ստիպում էր մտածել։ Նրա ներկայացումներում ծիծաղն ու տխրությունը քայլում էին կողք կողքի։ Նա գրեթե չէր խոսում, բայց մնջախաղի միջոցով ասում էր այն, ինչ երբեմն բառերով անհնար է արտահայտել։ Նրա հերոսը հասարակ մարդն էր՝ երազող, սիրող, երբեմն պարտվող, բայց երբեք չկոտրվող։

1960-ականներին նրա համբավը տարածվեց ամբողջ Խորհրդային Միությունում և արտասահմանում։ Պրահայում միջազգային մրցույթներում նա արժանացավ բարձրագույն մրցանակների, իսկ հանդիսատեսը նրան ընդունեց որպես բոլորովին նոր արվեստի ստեղծողի։ Նա նկարահանվեց ֆիլմերում, գրեց արձակ ստեղծագործություններ, ստեղծեց մնջախաղի սեփական թատրոնը՝ ձևավորելով «ենգիբարյանական» արվեստի ուղղությունը։

Սակայն նրա կյանքը չափազանց կարճ եղավ։ 1972 թվականի հուլիսի 25-ին, ընդամենը 37 տարեկան հասակում, Լեոնիդ Ենգիբարյանը մահացավ սրտի կաթվածից։ Նրա վերջին մեծ ստեղծագործական ծրագրերից շատերը մնացին անկատար։

Այսօր նրա անունը շարունակում է ապրել։ Երևանի կրկեսի հարևանությամբ կանգնեցված է նրա արձանը՝ հուշեցնելով, որ իսկական արվեստը ժամանակ չի ճանաչում։ Նրա մանրապատումները, գրքերը և բեմական կերպարները մինչ օրս հուզում են նոր սերունդներին։

Լեոնիդ Ենգիբարյանը մի անգամ ասել էր, որ ծաղրածուն միայն ծիծաղեցնող չէ. նա մարդ է, որը մարդկանց հիշեցնում է իրենց մասին։ Թերևս հենց այդ պատճառով նրա արվեստը երբեք չի ծերանում։ Նա սովորեցրեց, որ երբեմն ամենախորը տխրությունն էլ կարելի է արտահայտել ժպիտով, իսկ ամենաանկեղծ ծիծաղի խորքում հաճախ թաքնված է մարդկային հոգու մեծ ցավը։ Այդ հակասության մեջ էլ ապրում էր Լեոնիդ Ենգիբարյանը՝ ուրախ և տխուր մարդը, որի անունը մնաց համաշխարհային կրկեսային արվեստի պատմության մեջ

Hay Azian

Ժողովուրդի մը հոգեվարքը

 

Mateos Tsaretsi Ամստերդամի գրադարանում կարելի է գտնել Հայոց Ցեղասպանության մի վավերագիրք` «Ժողովրդի մի հոգեվարքը» Վերնագրով գիրքը։

1915 թվականի ապրիլի 24-ի ձերբակալությունների ալիքից փրկվելու համար Զապել Եսայանը որոշ ժամանակ թաքնվում է, ապա անցնում Բուլղարիա։ Երկու տարի անց՝ 1917-ին, նա Կովկասում հանդիպում է Մեծ եղեռնից փրկված Հայկ Թորոյանին, որը Բաքվում աշխատում էր որպես գերմանացի սպայի թարգմանիչ։ Թորոյանի վկայություններն են հիմք դառնում հայ ժողովրդի ցեղասպանության առաջին փաստագրական նկարագրություններից մեկի։

«Ժողովրդի մի հոգեվարքը» սկզբում հրապարակվել է «Գործ» հանդեսում։ Այն ոչ թե գեղարվեստական վեպ է, այլ վկայություն՝ հիմնված վերապրածների պատմությունների վրա։ Գրքում ներկայացվում են Փոքր Ասիայից և հայաբնակ գավառներից Միջագետք աքսորված հայերի կրած անասելի տառապանքները, ինչպես նաև Սիրիայի անապատներում կատարված զանգվածային բնաջնջումը։

Զապել Եսայանը գիտակցաբար հրաժարվել է ողբերգությունը գեղարվեստականացնելուց՝ պահպանելով վկայողի ճշգրտությունն ու մարդկային արժանապատվության նկատմամբ խոր հարգանքը։ Այդ պատճառով գիրքն այսօր էլ համարվում է Հայոց ցեղասպանության ամենաարժեքավոր վավերագրական գործերից մեկը։

Հրատարակության մեջ ներառված է նաև «Գրագետի մը հիշատակները» հավելվածը, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է 1915 թվականի ապրիլի 24-ին Կոստանդնուպոլսում իր ապրումները, ձերբակալությունից խուսափելու փորձերը և փրկության ճանապարհը։

Գրքի նախաբանի հեղինակն է սփյուռքահայ անվանի մտավորական Մարկ Նշանյանը։

------

Ժողովուրդի մը հոգեվարքը

Եսայեան, Զապէլ

Զապէլ Եսայեան 24 ապրիլ 1915-ի վաղորդայնին շրջան մը ընդյատակ քաշուելէ ետք կ՚անցնի Պուլկարիա։ 1917-ին ան Կովկաս էր արդէն, ուր կը հանդիպի որպէս գերմանացի սպայի մը թարգման Մեծ Եղեռնէն մազապուրծ փրկուած եւ Պաքու ապաստանած Հայկ Թորոյեանին։ Ան Եսայեանին կը պատմէ Փոքր Ասիայէն ու հայաշատ գաւառներէն Միջագետք աքսորուած հայերու վիճակը։ Մեծ Եղեռնի այս առաջին վկայագրութիւնը լոյս կը տեսնէ «Գործ» հանդէսին մէջ։ «Ժողովուրդի մը հոգեվարքը» սահմռկեցուցիչ տեսարաններ կը պարզէ ընթերցողներու աչքին առջեւ, կը ներկայացնէ հոգեվարքը ամբողջ ժողովուրդի մը, որ իր իսկ հայրենիքի տարածքին ու Սուրիոյ անապատներուն վրայ կը զոհուէր տասնեակ հազարներով։ Եսայեան խուսափած է հայ ժողովուրդի օրհասական այս տառապանքը գրականութեան նիւթի վերածելէ՝ անոր մօտենալով ամենայն պարզութեամբ ու ակնածանքով։ Ընթերցողը հոն պիտի գտնէ քաղաքակիրթ ազգի մը վերջին օրերու անպատմելի պատմութիւնը։ Որպէս յաւելուած հրատարակուած է «Գրագէտի մը յիշատակները», ուր Եսայեան կը պատմէ Ապրիլ 24-ի շրջանին Պոլիս գտնուող մտաւորականի մը (ի՛ր) ձերբակալուելու վախը, հոս ու հոն թաքնուիլը եւ վերջապէս փախուստը։ Գիրքը օժտուած է յառաջաբանով, զոր գրի առած է սփիւռքահայ անուանի մտաւորական Մարկ Նշանեան։

Տնտեսական պատերազմ Հայաստանի դեմ. հերթը կաթնամթերքինն է...

25.07.2026/Նիդ.օրագիր/ խմբագրի սյունակ

Հայաստանի տնտեսության դեմ ճնշումների շղթան կարծես ավարտ չունի։ Սկզբում կոնյակը, մրգերն ու բանջարեղենը, հետո ծաղիկները, ձկնամթերքը, այժմ՝ կաթնամթերքը։ Ամեն անգամ պաշտոնական բացատրությունը նույնն է՝ «սանիտարական նորմեր», «անասնաբուժական պահանջներ», «տեխնիկական խախտումներ»։ Սակայն երբ սահմանափակումները դառնում են պարբերական և ընդգրկում են մեկը մյուսի հետևից տարբեր ապրանքատեսակներ, հարցն արդեն դուրս է գալիս տեխնիկական հարթությունից։

Եթե  արտադրողներից մեկի մոտ  է խնդիրը, դա կարող է պատահականություն լինել։ Եթե խնդիրներ են ունենում տասնյակ արտադրողներ և ամբողջ ոլորտներ, դա արդեն օրինաչափություն է։ Իսկ երբ այդ օրինաչափությունը համընկնում է քաղաքական լարվածության խորացման հետ, բնական է, որ առաջանում են հարցեր, որոնցից հնարավոր չէ խուսափել։

Ռուսաստանը շարունակում է պնդել, որ իր որոշումները բացառապես մասնագիտական բնույթ ունեն։ Սակայն Հայաստանի հասարակությունը և բազմաթիվ տնտեսագետներ այս իրադարձությունները դիտարկում են ավելի լայն համատեքստում՝ որպես տնտեսական լծակների կիրառման հերթական դրսևորում։ Նույնիսկ եթե պաշտոնական ձևակերպումները մնում են տեխնիկական, դրանց քաղաքական ազդեցությունը դժվար է անտեսել։

Այս իրավիճակում ամենացավալին այն չէ, որ հերթական ապրանքն է կորցնում ռուսական շուկան։ Ավելի վտանգավոր է այն, որ կրկին բացահայտվում է Հայաստանի տնտեսության խոցելիությունը։ Տարիներ շարունակ արտահանման զգալի մասը կենտրոնացվել է մեկ շուկայում՝ առանց բավարար չափով ստեղծելու այլընտրանքային ուղղություններ։ Այդ կախվածությունը այսօր վերածվում է տնտեսական ռիսկի։

Տնտեսական անկախությունը չի սկսվում միայն արտադրության աճից։ Այն սկսվում է շուկաների բազմազանեցումից։ Ոչ մի ինքնիշխան պետություն չի կարող իրեն ապահով զգալ, եթե իր տնտեսության կարևոր հատվածները կախված են մեկ երկրի քաղաքական կամ վարչական որոշումներից։

Այս ամենը նաև լուրջ ազդակ է Հայաստանի իշխանություններին։ Յուրաքանչյուր նոր արգելք պետք է ոչ միայն դիվանագիտական արձագանքի արժանանա, այլ դառնա տնտեսական քաղաքականության վերանայման պատճառ։ Անհրաժեշտ է արագացնել նոր շուկաների որոնումը, բարձրացնել արտադրանքի միջազգային մրցունակությունը, ներդնել արտահանման ապահովագրության և պետական աջակցության ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ։

Հարցն այսօր այլևս միայն կաթնամթերքը չէ։ Վերջին շրջանում տարբեր փուլերում սահմանափակումների կամ խստացված վերահսկողության են ենթարկվել մրգերն ու բանջարեղենը, ծաղիկները, ձկնամթերքը, գինին, կոնյակի արտահանումը և հիմա էլ կաթնամթերքը։ Երբ նման դեպքերը դառնում են պարբերական, դրանք այլևս չեն ընկալվում որպես առանձին տնտեսական միջադեպեր, այլ ձևավորում են մեկ ընդհանուր պատկեր։

Եթե յուրաքանչյուր ամիս նոր ապրանք է հայտնվում սահմանափակումների ցանկում, ապա ո՞վ է հաջորդը։

Եվ, թերևս, ավելի կարևոր հարց կա.

Արդյո՞ք Հայաստանը վերջապես կդարձնի այս ճգնաժամը տնտեսական վերափոխման հնարավորություն, թե կշարունակի արձագանքել միայն հերթական հարվածից հետո։

Այս խմբագրականի նպատակը մեղավորներին ի հայտ բերելը չէ։ Այն կոչ է՝ սթափ գնահատելու իրականությունը։ Տնտեսական անվտանգությունը վաղուց այլևս միայն տնտեսագետների թեման չէ։ Այն ազգային անվտանգության հիմնասյուներից մեկն է, և յուրաքանչյուր բաց թողնված հնարավորություն վաղը կարող է վերածվել նոր սահմանափակման, նոր կորուստների և նոր կախվածության։

Այսօր հարցն արդեն այն չէ, թե որ ապրանքն է հերթականը։ Հարցն այն է, թե Հայաստանի արտահանման ո՞ր ճյուղն է լինելու հաջորդ թիրախը։ Եթե այսօր սահմանափակումների տակ են հայտնվում մրգերը, գինին, կոնյակը և կաթնամթերքը, ապա վաղը վտանգի տակ կարող է լինել ցանկացած արտադրող, որի հիմնական շուկան մեկ երկիրն է, որ կոչվում է Ռուսաստան։

Hay Azian

Առնհեմում երաժշտության և գրականության տոն՝ «Alatone» միջազգային փառատոնի շրջանակում

ԼՈւՍԱՆԿԱՐԱՅԻՆ ՌԵՊՈՐՏԱԺ

Հունիսի 27-ին Առնհեմի Հայ Առաքելական եկեղեցու սրահում տեղի ունեցավ «Alatone» միջազգային երաժշտական մրցույթ-փառատոնի գալա համերգը, որին մասնակցում էին աշխարհի ավելի քան տասը երկրների ներկայացուցիչներ։

Միջոցառումը նշանավորվեց նաև մեկ այլ կարևոր իրադարձությամբ. տնտեսական գիտությունների թեկնածու, բանաստեղծ և դաշնակահար Արայիկ Միրզոյանը ներկայացրեց իր երրորդ՝ «Սիրո ճամփով» բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Շնորհանդեսի ընթացքում ելույթներով հանդես եկան Առնհեմի Հայ Առաքելական եկեղեցու ատենապետ Շանթ Սիմոնյանը, բժիշկ Մինաս Արսենեանը, Ասենի հայ համայնքի ղեկավար Նիկոլայ Ռոմաշուկը և Վան համայնքի հիմնադիր Գայանե Աբրահամյանը՝ բարձր գնահատելով հեղինակի գրական ու ստեղծագործական գործունեությունը և մաղթելով նոր հաջողություններ։ Արայիկ Միրզոյանի ստեղծագործություններից ասմունքեցին Կարինե Դոնապետյանը և Նելլի Ռաֆայելյանը։

Գալա համերգի ընթացքում ելույթ ունեցան միջազգային մրցույթների բազմակի դափնեկիր դաշնակահարուհի Մարինա Գևորգյանը, մրցույթի ղեկավար Սաուլե Տանեկեյավան, ինչպես նաև հանրաճանաչ ջութակահարուհի Անահիտ Սարգսյանը, Գերմանիայից ժամանած տենոր Զուրաբ Զուրաբիշվիլին և Բելգիայից ժամանած տենոր Գրիգոր Կիրակոսյանը։

Միջոցառման ավարտին մրցանակային տեղեր զբաղեցրած մասնակիցներին հանձնվեցին դիպլոմներ։ Փառատոնի շրջանակում կազմակերպվել էր նաև գրքի նկարազարդող նկարչուհի Ալինա Գրիգորյանի, Ամելի Ոսկանյանի և այլ հեղինակների աշխատանքների ցուցահանդես-վաճառքը։

(Մեր թղթ.)

Գենկում կլինի Հայ Առաքելական եկեղեցու մշտական պաշտամունքի վայր

 Pontifical Legation Western Europe 
Պատմական ձեռքբերում Լիմբուրգի հայ համայնքի համար․ Գենկում կլինի Հայ Առաքելական եկեղեցու մշտական պաշտամունքի վայր

24.07.2026/Նիդ.օրագիր

Հայ Առաքելական եկեղեցու Արևմտյան Եվրոպայի թեմից տեղեկացնում են, որ կարևոր և պատմական նշանակություն ունեցող համաձայնագիր է կնքվել Բելգիայի Լիմբուրգ նահանգի հայ համայնքի համար։

Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի օրհնությամբ և հրամանով, ինչպես նաև Հոգեշնորհ Հայր Մաղաքիա աբեղա Բեսքիսիզյանի նախաձեռնությամբ, համաձայնագիր է ստորագրվել Բելգիայի Գենկ քաղաքի Սուրբ Եվենտիոս եկեղեցին վարձակալելու վերաբերյալ։

Այս համաձայնագրի շնորհիվ Լիմբուրգ նահանգի հայ հավատացյալներն այսուհետև կունենան իրենց մշտական պաշտամունքի վայրը, որտեղ կկարողանան համախմբվել աղոթքի, Սուրբ Պատարագի, ինչպես նաև համայնքային հոգևոր և մշակութային կյանքի շուրջ։

Սա կարևոր հանգրվան է Լիմբուրգի հայ համայնքի եկեղեցական և կազմակերպական կյանքում։ Մշտական եկեղեցու առկայությունը ոչ միայն ապահովում է կանոնավոր հոգևոր ծառայությունների անցկացումը, այլև նպաստում է համայնքի համախմբմանը, ազգային ինքնության պահպանմանը և երիտասարդ սերնդի հայեցի ու քրիստոնեական դաստիարակությանը։

Ներկայումս Բելգիայում բնակվում է շուրջ 40–50 հազար հայ։ Վերջին չորս-հինգ տարիների ընթացքում, Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակության առաջնորդությամբ և Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի հովանավորությամբ, ինչպես նաև Հոգեշնորհ Հայր Զատիկ վարդապետ Ավետիքյանի, Հայր Տիրայր վարդապետ Հակոբյանի և Հայր Մաղաքիա աբեղա Բեսքիսիզյանի հետևողական ծառայության ու համագործակցության շնորհիվ, ձևավորվել են նոր եկեղեցական համայնքներ՝ ի սպաս մեր ժողովրդի հոգևոր, կրթադաստիարակչական և հայապահպան առաքելության։

Լիմբուրգ նահանգի տարբեր քաղաքներում և բնակավայրերում բնակվում է շուրջ 250–300 հայ ընտանիք։ Գենկում մշտական պաշտամունքի վայրի ստեղծումը կարևոր քայլ է նրանց եկեղեցական կյանքն առավել կազմակերպված, կենսունակ և կայուն հիմքերի վրա դնելու ճանապարհին։

Աստվածապաշտական արարողությունների ժամանակացույցի և առաջիկա տոնակատարությունների վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկությունները կհրապարակվեն առաջիկայում։

Արևշատ Ավագյան․ բառի, գույնի և մշակույթի նվիրյալը

 ԾՆՆԴՅԱՆ ՕՐՎԱ ԱՌԻԹՈՎ

24.07.2026/Nid.oragir

Հայ մշակույթի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն այն անհատները, որոնց ստեղծագործական ճանապարհը բազմազան է։ Նրանք միաժամանակ ստեղծագործող են, հետազոտող, ժամանակի վավերագիր և ազգային արժեքների պահպանող։ Այդպիսի բազմակողմանի մտավորականներից է  Arevshat  Avagyan-ը՝ բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակախոս, նկարիչ և մշակութային գործիչ, որի կյանքն ու ստեղծագործությունը տասնամյակներ շարունակ կապված են հայ մշակույթի զարգացման հետ։

Ծնվելով 1940 թվականի հուլիսի 24-ին՝ Հայաստանի հնագույն և մշակութային հարուստ կենտրոններից մեկում՝ Աշտարակում, Արևշատ Ավագյանը մանկուց ձևավորվել է այն միջավայրում, որտեղ պատմությունը, բնությունը և ազգային ավանդույթները մշտապես ներկա են եղել մարդու առօրյայում։ Աշտարակի քարե փողոցները, հին եկեղեցիները, Արագածի շունչը և հայրենի բնաշխարհը հետագայում դարձան նրա ստեղծագործական աշխարհի կարևոր ներշնչման աղբյուրները։

Բարձրագույն կրթությունը նա ստացել է Երևանի պետական համալսարանում՝ լրագրության բնագավառում։ Համալսարանական տարիները նրա համար դարձան ոչ միայն մասնագիտական պատրաստության, այլև մտավոր ձևավորման շրջան։ Այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին նրա հիմնական արժեքները՝ սեր դեպի գրականությունը, մշակույթը և հասարակական կյանքում մտավորականի պատասխանատվության գիտակցումը։

Արևշատ Ավագյանի լրագրողական ճանապարհը սկսվեց «Աշտարակ» թերթից։ Հետագայում նա աշխատեց հանրապետական մամուլում՝ այդ թվում «Ավանգարդ» թերթում, Հայկական հեռուստատեսությունում և «Գարուն» գրական-գեղարվեստական ամսագրում։ Լրագրությունը նրա համար պարզապես մասնագիտություն չէր։ Այն ժամանակի մարդուն, հասարակության խնդիրներին և մշակութային երևույթներին մոտենալու միջոց էր։

Սակայն Արևշատ Ավագյանի ստեղծագործական աշխարհը շատ ավելի լայն է։ Նա հայ ընթերցողին հայտնի է առաջին հերթին որպես բանաստեղծ։ Նրա գրական ճանապարհը սկսվեց «Ակունքներ» ժողովածուով, որին հաջորդեցին բազմաթիվ գրքեր՝ «Օրերի հայտնությունը», «Մաքրվող հեռուներ», «Նավը ուռկանի մեջ», «Երկնային պատուհաններ», «Աստղի ծնունդը» և այլ ստեղծագործություններ։

Նրա պոեզիայի հիմնական թեմաներն են մարդը, հայրենիքը, բնությունը, ժամանակը և հոգևոր որոնումը։ Ավագյանի համար Հայաստանը ամեն ինչ է․ այն հիշողություն է, մշակույթ է, մարդու ներքին աշխարհի մի մասը։

Նրա ստեղծագործական անհատականության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ գրողն ու նկարիչը նրա մեջ մշտապես հանդես են գալիս միասին։ Նրա գեղանկարչական աշխատանքներում, ինչպես և գրական էջերում, զգացվում է հայկական բնաշխարհի, պատմական հիշողության և գեղեցկության հանդեպ խոր վերաբերմունք։

Արևշատ Ավագյանի համար մշակույթը եղել է ազգային ինքնության կարևորագույն հենասյուն։ Նրա հրապարակախոսական և մշակութաբանական աշխատանքներում մշտապես շեշտվում է այն գաղափարը, որ ժողովուրդը պահպանվում է իր լեզվով, պատմությամբ և ստեղծած հոգևոր արժեքներով։

Նրա ստեղծագործական վաստակը ճանաչվել է նաև մասնագիտական շրջանակներում։ 1970 թվականին նա դարձել է ԽՍՀՄ գրողների միության, Հայաստանի նկարիչների և լրագրողների միությունների անդամ։ 2010 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության պոեզիայի ամենամյա մրցանակին։

Այսօր, երբ նշվում է Արևշատ Ավագյանի ծննդյան տարեդարձը, նրա ճանապարհը հիշելն ու արժևորելը միայն շնորհավորանքի խոսք չէ։ Դա նաև հայ մշակույթի այն մարդկանց գնահատանքի արտահայտությունն է, ովքեր իրենց կյանքով ապացուցել են՝ մշակույթը ստեղծվում է ամենօրյա նվիրումով։

Արևշատ Ավագյանի գրքերը, նկարները և հրապարակախոսական էջերը շարունակում են խոսել մարդու, հայրենիքի և գեղեցիկի մասին։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը վկայում է, որ իսկական արվեստագետի ճանապարհը ժամանակի սահմաններից դուրս է․ այն շարունակում է ապրել ընթերցողի մտքում և մշակութային հիշողության մեջ։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Արևշատ Ավագյանին ծննդյան օրվա առիթով՝ մաղթելով քաջառողջություն, ստեղծագործական նոր ներշնչանք և երկար տարիների բեղմնավոր ճանապարհ։

Hay  Azian