Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ,
Նիդերլանդական Օրագրի/NidOragir/ համար Երևանից
Ապրիլի 18-ին ԵՊՀ-ում մեկնարկած, իր տեսակի մեջ խիստ յուրահատուկ «AI Conf 2026» միջազգային համաժողովը համախմբել է NVIDIA-ի, Meta AI-ի և ոլորտի այլ առաջատարների՝ նպատակ ունենալով գիտակրթական և մասնավոր հատվածների համագործակցությամբ խթանել արհեստական բանականության և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացումը Հայաստանում։
ԵՊՀ ռեկտոր Հովհաննես Հովհաննիսյանն իր բացման խոսքում նշեց, որ Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) իրականացվող «AIC 4 to the 4th power. Scaling with GPUs» համաժողովը նշանակալի իրադարձություն է տեխնոլոգիական համայնքի համար։
Հատուկ ելույթներով հանդես եկան ոլորտի համաշխարհային առաջատարներ.
«NVIDIA» ընկերության փոխնախագահ Ռև Լեբարեդիանը, «Perceptron» ընկերության հիմնադիր Արմեն Աղաջանյանը և ուրիշներ՝ ԵՊՀ, «Krisp», «Firebird», «Nvidia Հայաստան», «Fimetech», «Async» («Podcastle»), «Metric», «Synopsys», «CAST», «Eleveight AI» ընկերությունների ներկայացուցիչներ։
Քննարկվող առանցքային հարցերն էին.
• GPU Clusters: Ինչպես արդյունավետ կառավարել հազարավոր GPU-ներից բաղկացած կլաստերները։
• Parallel Computing: Տվյալների և մոդելների զուգահեռացման նորագույն մեթոդները (Data Parallelism և Model Parallelism):
• Energy Efficiency: Հաշվողական հզորությունների մեծացմանը զուգահեռ էներգախնայողության ապահովումը։
«4 to the 4th power» (4^4 = 256) խորհրդանշում է հաշվողական հզորությունների էքսպոնենցիալ աճը։ ԵՊՀ-ն, լինելով Հայաստանի գիտական մայր բուհը, այս հարթակով փորձում է կամրջել տեսական գիտությունը և ինդուստրիալ հսկաների (ինչպիսիք են NVIDIA-ն կամ AMD-ն) կիրառական լուծումները։
ԵՊՀ գիտական հարցերի գծով պրոռեկտոր Ռաֆայել Բարխուդարյանը ներկայացրեց ԵՊՀ ԱԲ ենթակառուցվածքը։ Նա նշեց հրապարակումների աննախադեպ աճը տվյալ բնագավառում Սկոպուս հրապարակումները ներառյալ, ԵՊՀ ում գործող ծրագրերը բակալավրի և մագիստրոսական, ինչ մակարդակով են տեղի ունենում այն տարբեր ծրագրերից օգտվելու գործընթացները, NVIDA dgx, , HGX H100 SuperPod և բազմաթիվ այլ ծրագրերի բարեհաջող ներդրման և կիրառական առավելությունները համալսարանականների համար։ Նշվեց թե ինչպիսի բարձր կիրառական ցուցանիշներ են գրանցված այսօր Հայաստանում, հատուկ ուշադրության արժանացան վերջին շրջանում համալսարանում գործող միջազգային համագործակցությամբ։ Նա ընդգծեց, որ NVIDIA HGX H100 SuperPod գերհզոր ենթակառուցվածքի ներդրումը ԵՊՀ-ում աննախադեպ խթան է եղել միջազգային Scopus-յան հրապարակումների աճի և կրթական ծրագրերի արդիականացման համար՝ ուսանողներին և հետազոտողներին ընձեռելով համաշխարհային մակարդակի բարդ հաշվարկներ իրականացնելու բացառիկ հնարավորություն։
Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) նմանատիպ գիտաժողովների կամ միջոցառումների անցկացումը բազմաթիվ առավելություններ է ընձեռում ուսանողությանը՝ թե՛ մասնագիտական, թե՛ անձնային աճի տեսանկյունից։
Հիմնական առավելություններից կարելիէ նշել մասնագիտական հաղորդակցությունն ու «Networking»-ը, ոլորտի առաջատարների հետ կապերն ու փորձի փոխանակումը, երբ ուսանողները հնարավորություն են ստանում անմիջականորեն շփվել հայտնի գիտնականների, փորձագետների և գործատուների հետ և սովորել։ Միջազգային կամ միջբուհական մասնակիցների ներկայությունը թույլ է տալիս ծանոթանալ այլ ուսումնական հաստատությունների կրթական և հետազոտական մշակույթին, զարգացնել գիտահետազոտական հմտությունները, ստանալ արդիական գիտելիք իրենց մասնագիտության ոլորտում առկա վերջին նորությունների և միտումների վերաբերյալ, որոնք դեռ ներառված չեն դասագրքերում։ Պակաս կարևոր չէ նաև ելույթ ունենալու փորձ, մոտիվացիա ձեռք բերելը, իսկ, նման հարթակները լավագույն հնարավորությունն են սեփական հետազոտությունները ներկայացնելու և հանրային խոսքի հմտությունները կատարելագործելու և կարիերայի հեռանկարների համար՝ դառնալով «այցեքարտ» ապագայում աշխատանքի տեղավորվելիս կամ մագիստրոսական/ասպիրանտական ծրագրերին դիմելիս։ Գաղտնիք չէ, որ գիտական քննարկումները հաճախ նոր գաղափարներ են ծնում ավարտական աշխատանքների կամ թեզերի համար։
Ռև Լեբարեդիանի խոսքը, ով NVIDIA-ի Omniverse և մոդելավորման (simulation) տեխնոլոգիաների գծով փոխնախագահն է, և առանցքային դերակատարում ունի «արդյունաբերական մետավերսի» տեսլականի ձևավորման գործում, բավականին հանգամանալից էր ու ոգևորիչ։ Նրա ղեկավարությամբ մշակվող Omniverse հարթակը հիմնված է USD (Universal Scene Description) բաց ստանդարտի վրա, ինչը թույլ է տալիս տարբեր ոլորտների մասնագետներին իրական ժամանակում համագործակցել ընդհանուր վիրտուալ տարածքում՝ ստեղծելով ֆիզիկայի օրենքներին համապատասխանող բարձր ճշգրտության թվային երկվորյակներ (Digital Twins): Լեբարեդիանի մոտեցումը կենտրոնացած է ոչ թե պարզապես տեսողական էֆեկտների, այլ գիտականորեն հավաստի սիմուլյացիաների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս նախքան իրական աշխարհում կառուցելը կամ ներդնելը, վիրտուալ միջավայրում փորձարկել և օպտիմալացնել ամեն ինչ՝ ինքնավար ռոբոտներից ու գործարաններից մինչև ամբողջական քաղաքային ենթակառուցվածքներ: Նրա հետ հարցուպատասխանը անցավ բավականին աշխույժ մթնոլորտում։ Ռև Լեբարեդյանն իր ելույթում հիմնավորեց, որ NVIDIA Omniverse-ը և USD ստանդարտը, ստեղծելով ֆիզիկայի օրենքներին համապատասխանող գիտականորեն ճշգրիտ «թվային երկվորյակներ», թույլ են տալիս վիրտուալ տիրույթում անվտանգ կատարելագործել ապագայի ինքնավար համակարգերն ու արդյունաբերական միջավայրերը՝ նախքան դրանց իրական ներդրումը:
Կարելի է ամփոփելով ասել, որ արհեստական բանականության (ԱԲ) ինտեգրումը ժամանակակից կրթական համակարգում հանդիսանում է հարացուցային փոփոխություն, որը հնարավորություն է տալիս անցում կատարել ուսուցման ունիվերսալ մոդելներից դեպի ադապտիվ և անհատականացված կրթական հնարավորությունների: Օգտագործելով մեքենայական ուսուցման ալգորիթմները և բնական լեզվի մշակման (NLP) տեխնոլոգիաները՝ ԱԲ համակարգերն իրականացնում են սովորողների ճանաչողական վարքագծի և առաջադիմության իրական ժամանակում մշտադիտարկում, ինչը թույլ է տալիս գեներացնել օպտիմալ բարդության բովանդակություն և ապահովել թիրախային հետադարձ կապ: Գիտական տեսանկյունից սա ոչ միայն բարձրացնում է ուսումնական գործընթացի արդյունավետությունը, այլև հիմք է ստեղծում ինտելեկտուալ կրթական միջավայրերի (ITS) զարգացման համար, որտեղ տվյալների վրա հիմնված վերլուծությունը օգնում է կանխատեսել ակադեմիական ռիսկերը և խթանել ինքնակարգավորվող ուսումնառությունը: Այնուամենայնիվ, այս ձևափոխությունը պահանջում է էթիկական խիստ չափանիշների պահպանում՝ կապված տվյալների գաղտնիության և ալգորիթմական կողմնակալության բացառման հետ։
Բանախոսների խոսքից հստակ դարձավ, որ Հայաստանը և ԵՊՀ-ն այլևս միայն սպառող չեն, այլ ակտիվ մասնակից AI գլոբալ մրցավազքում: Ուսանողների համար սա նշանակում է հասանելիություն գերհզոր սարքավորումների (H100) և ուղիղ կապ աշխարհի ամենաազդեցիկ տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ:
THE AI CONF 2026 INTERNATIONAL CONFERENCE HOSTED AT YSU
Naira Gasparyan, PhD, Associate Prof., YSU
For The Netherlands’ Diary( NidOragir) from Yerevan
The AI Conf 2026 conference, which kicked off at YSU on April 18, brought together NVIDIA, Meta AI, and other industry leaders with the aim of promoting the development of artificial intelligence and high technologies in Armenia through cooperation between the scientific, educational, and private sectors.
YSU Rector Hovhannes Hovhannisyan noted in his opening speech that the AIC 4 to the 4th power. Scaling with GPUs conference being held at Yerevan State University (YSU) is a significant event for the technology community.
World leaders in the field delivered special speeches.
NVIDIA Vice President Rev Lebaredian, Perceptron founder Armen Aghajanyan, and others: representatives of YSU, Krisp, Firebird, Nvidia Armenia, Fimetech, Async ("Podcastle"), Metric, Synopsys, CAST, and Eleveight AI.
The key issues discussed were:
• GPU Clusters: How to effectively manage clusters consisting of thousands of GPUs.
• Parallel Computing: The latest methods of parallelizing data and models (Data Parallelism and Model Parallelism).
• Energy Efficiency: Ensuring energy efficiency while increasing computing power.
“4 to the 4th power” (4^4 = 256) symbolizes the exponential growth of computing power. YSU, being the scientific alma mater of Armenia, is trying to bridge theoretical science and applied solutions of industrial giants (such as NVIDIA or AMD) with this platform.
YSU Vice-Rector for Scientific Affairs Rafael Barkhudaryan presented the infrastructure of YSU AB. He noted the unprecedented growth of publications in the field, including “Scopus” publications, the programs operating at YSU at the bachelor's and master's levels, at what level the processes of using various programs take place, the successful implementation of NVIDA dgx, , HGX H100 SuperPod and many other programs and the practical advantages for university students. It was noted what high practical indicators are registered in Armenia today, special attention was paid to the international cooperation operating at the university in recent times. He emphasized that the introduction of the NVIDIA HGX H100 SuperPod super-powerful infrastructure at YSU has been an unprecedented stimulus for the growth of international Scopus publications and the modernization of educational programs, providing students and researchers with an exclusive opportunity to perform complex calculations at a world-class level.
Holding such conferences or events at Yerevan State University (YSU) provides numerous advantages to students, both in terms of professional and personal growth.
Among the main advantages are professional communication and "Networking", connections with industry leaders and exchange of experience, when students get the opportunity to directly communicate with famous scientists, experts and employers and learn. The presence of international or inter-university participants allows you to get acquainted with the educational and research culture of other educational institutions, develop research skills, and obtain up-to-date knowledge about the latest news and trends in your field of specialization, which are not yet included in textbooks. No less important is the acquisition of speaking experience, motivation, and such platforms are the best opportunity to present your own research and improve public speaking skills and career prospects, becoming a "calling card" when finding a job in the future or applying for master's/doctoral programs. It is no secret that scientific discussions often give rise to new ideas for graduate works or theses.
Rev Lebaredian, NVIDIA’s vice president of Omniverse and simulation technologies and a key figure in shaping the vision for the “industrial metaverse,” gave a detailed and inspiring talk. The Omniverse platform he is developing is based on the open standard USD (Universal Scene Description), which allows professionals from different fields to collaborate in real time in a shared virtual space, creating high-fidelity digital twins that obey the laws of physics. Lebaredian’s approach focuses not just on visual effects, but on scientifically sound simulations that allow everything from autonomous robots and factories to entire urban infrastructures to be tested and optimized in a virtual environment before being built or deployed in the real world. The Q&A session with him was quite lively. Rev. Lebaredyan argued in his speech that NVIDIA Omniverse and the USD standard, by creating scientifically accurate “digital twins” that comply with the laws of physics, allow for the safe development of future autonomous systems and industrial environments in the virtual domain before their actual implementation.
In summary, the integration of artificial intelligence (AI) into the modern education system is a paradigm shift that enables the transition from universal learning models to adaptive and personalized educational opportunities. Using machine learning algorithms and natural language processing (NLP) technologies, AI systems conduct real-time monitoring of learners’ cognitive behavior and progress, which allows generating content of optimal complexity and providing targeted feedback. From a scientific point of view, this not only increases the effectiveness of the educational process, but also creates a basis for the development of intelligent learning environments (ITS), where data-driven analysis helps predict academic risks and promote self-regulated learning. However, this transformation requires adherence to strict ethical standards regarding data privacy and the exclusion of algorithmic bias.
From the speakers’ words, it became clear that Armenia and YSU are no longer just consumers, but active participants in the global AI race. For students, this means access to super-powerful equipment (H100) and direct contact with the world's most influential technology companies.
.jpg)
