«Նիդերլանդական Օրագիրը» դիտարկում և լուսաբանում է նաև բելգիահայ համայնքի կյանքը

23.06.2026 | 17:28

Նիդերլանդները, որպես եվրոպական սփյուռքի կարևոր կենտրոններից մեկը, հյուրընկալում է ոչ միայն հոլանդահայ համայնքը, այլև սերտ կապեր է պահպանում հարևան Բելգիայի հայկական համայնքի հետ: Այս կապերի ամրապնդման և լուսաբանման գործում առանցքային դեր է խաղում «Նիդերլանդական Օրագիր» անկախ ինտերնետային թերթը, որը լուսաբանում է ոչ միայն հոլանդահայ համայնքի կյանքը, այլև ակտիվորեն հետևում է հարևան Բելգիայի հայկական սփյուռքի իրադարձություններին՝ նպաստելով եվրոպական հայկական համայնքների միջև կապերի ամրապնդմանը և տեղեկատվության փոխանակմանը: «Նիդերլանդական Օրագրի» ֆեյսբուքյան էջը, որին վաղուց եմ հետևում հիմնադրվել է 2012 թվականին, որպես անկախ լրատվամիջոց, իսկ կայքը, որի արխիվներն առկա են, գործում է 2008 թվականից: Թերթը, որը գործում է առանց արտաքին ֆինանսավորման և հրապարակում է բազմալեզու նյութեր (հայերեն, անգլերեն, հոլանդերեն և այլն), ոչ միայն հետևում է տեղական իրադարձություններին, այլև նպաստում է սփյուռքի համախմբմանը, աճող սերնդի հայեցի դաստիարակությանը և մշակութային կապերի ամրապնդմանը: Օրինակ, վերջերս թերթը մանրամասն ներկայացրել է Բելգիայում Հայաստանի դեսպանության նախաձեռնությամբ ստեղծված «Made in Armenia» արտադրանք վաճառող խանութների և գործարար կետերի ամբողջական ցանկը: Այս տեղեկատվությունը հրապարակվել է Embassy of Armenia to Belgium / Mission of Armenia to the EU-ի կողմից՝ հայկական արտադրողների աջակցության և արտադրանքի տարածման նպատակով: Ի դեպ սա լավ օրինակ է, երբ թերթը համագործակցում է Բելգիայում Հայաստանի դեսպանության հետ, որի առաքելությունը ստանձնել է Նիդերլանդներում Հայաստանի նախկին դեսպան Տիգրան Բալայանը: Նիդ. օրագիրը զետեղեց նաև Մայիսի 31-ին Բրյուսելի Իքսել համայնքում անցկացված ամենամյա հայկական տոնավաճառի մասին նյութը, որը վերածվեց հայկական մշակույթի, ավանդույթների, խոհանոցի և ձեռնարկատիրական ներուժի տպավորիչ տոնի՝ համախմբելով հազարավոր այցելուների Բելգիայից և եվրոպական այլ երկրներից: Բրյուգմանի հրապարակը ստացավ հայկական շունչ՝ ներկայացնելով Հայաստանի հարուստ մշակութային ժառանգությունը, ազգային երաժշտությունն ու պարարվեստը, ավանդույթները։ Արդեն երկրորդ տարին անընդմեջ Բելգիայում Հայաստանի դեսպանության նախաձեռնությամբ կազմակերպվող տոնավաճառը կարևոր հարթակ դարձավ հայկական ընկերությունների, արտադրողների և ձեռներեցների համար՝ եվրոպական սպառողներին ներկայացնելու իրենց գործունեությունը, հաստատելու նոր գործարար կապեր և բացահայտելու համագործակցության նոր հնարավորություններ: Մասնակիցների թվում էին բազմաթիվ հայկական և բելգիական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ «Բելգահայ» հարթակը, «Արման Գրուպը» և այլ կառույցներ: Տոնավաճառի պաշտոնական բացմանը ողջույնի խոսքով հանդես են եկել Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Տիգրան Բալայանը, Իքսել համայնքի քաղաքապետ Ռոմեն Դը Ռոզմը և փոխքաղաքապետ Ժյուլի դե Գրոտը: Միջոցառմանը մասնակցել են նաև ԵՄ և Բելգիայի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ, դեսպաններ և հյուրեր հարակից երկրներից: Դեսպան Բալայանը նշել է. «Բրյուսելում հայկական տոնավաճառի անցկացումն արդեն ավանդույթ է դառնում՝ ապացուցելով, որ Հայաստանի նկատմամբ հետաքրքրությունը Եվրոպայում շարունակաբար աճում է»:

«Նիդերլանդական Օրագրը» նաև լուսաբանել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական դպրոցի ունկնդիրների ուսումնական այցը Բրյուսել (մայիսի 26, 2026): Այցի ընթացքում ունկնդիրները հանդիպել են Բելգիայի Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ Պետեր Դը Ռուվերին և դեսպան Տիգրան Բալայանին՝ քննարկելով հայ-բելգիական հարաբերությունները, ԵՄ գործընկերությունը և «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությունը: Բելգiահայ համայնքի կյանքի լուսաբանումը «Նիդերլանդական Օրագրի» գործունեության կարևոր մասն է կազմում, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է համայնքային համագործակցությանը և ընդհանուր հայկական շահերին: Օրինակ, 2020 թվականին թերթը մանրամասն անդրադարձել է Բրյուսելում կազմակերպված խաղաղության հավաքին ու բողոքի ցույցին Եվրախորհրդի շենքի մոտակայքում, որտեղ մոտ 1500 բելգիահայեր, տեղական իշխանավորներ և մտավորականներ միավորվել են Արցախի դեմ ագրեսիան դատապարտելու և խաղաղության կոչ անելու համար: Այս միջոցառման ավարտին սպիտակ աղավնիներ են օդ նետվել որպես խաղաղության խորհրդանիշ: Նմանապես, 44-օրյա պատերազմի օրերին թերթը լուսաբանել է նիդերլանդահայ և բելգիահայ 180 գործարարների համատեղ հանգանակությունները, որոնք ուղղվել են Արցախի աջակցությանը և հայկական հիմնադրամներին՝ ցույց տալով սփյուռքի միասնականությունը դժվարին ժամանակներում: Թերթի լուսաբանումները չեն սահմանափակվում միայն քաղաքական կամ բարեգործական իրադարձություններով: Օրինակ, Բելգիայից Լիանա Բալյանը հաճախ է հանդես գալիս իրավաբանական պարզաբանումներով: Նիդ. օրագիրը հաճախ անդրադառնում է բելգիահայ մշակութային գործիչներին և արվեստագետներին: Օրինակ, հոդվածներ են հրապարակվել բելգիահայ երգչուհի Կարինե Օհանյանի (KeyOh) գործունեության մասին, նրա երաժշտական հաջողությունների և «Glam Mom Magazine»-ի հետ համագործակցության վերաբերյալ: Նման նյութերը ոչ միայն ներկայացնում են անհատական ձեռքբերումները, այլև խթանում են միջհամայնքային կապերը: Ավելին, թերթը անդրադարձել է Բելգիայում գտնվող մշակույթային խմբերին, ինչպիսին ներկայումս գործող «Բոհեմ» ակումբն է: Հատուկ ուշադրության է արժանի թերթի անդրադարձը Կարինե Մելիքսեթյանին՝ հայտնի հայուհուն, ում գործունեությունը ներկայացված է «Էբոնոսե ուղին» հոդվածում: Կարինե Մելիքսեթյանը, որպես սփյուռքի ակտիվ գործիչ, ստացել է թագավորական մրցանակներ հասարակության մեջ իր անշահախնդիր ներդրման համար: Թերթը հարցազրույց է անցկացրել նրա հետ՝ մանրամասն ներկայացնելով նրա ձեռքբերումները և ներդրումը հայկական մշակույթի պահպանման գործում: Այս հոդվածը ոչ միայն ընդգծում է անհատի դերը, այլև ցույց է տալիս թերթի հանձնառությունը սփյուռքի կին գործիչների ձայնը լսելի դարձնելու գործում:

Նիդ.օրագրում տեղ են գտել Բելգիայի Լուվեն Լա Նյովի կաթոլիկ համալսարանի (Université catholique de Louvain) Աստվածաբանության դոկտոր Խաչիկ Հովհաննիսյանի հետաքրքիր հոդվածները: «Նիդերլանդական Օրագրի» գործունեությունը չի սահմանափակվում միայն Բելգիայով կամ Նիդերլանդներով: Թերթը լուսաբանում է նաև այլ համայնքների կյանքը, ներառյալ եվրոպական սփյուռքի այլ մասերը, Հայաստանը, տարածաշրջանը և նույնիսկ միջազգային վառ իրադարձությունները:

Օրինակ, վերջերս հրապարակվել են հոդվածներ Իրանի շուրջ հակամարտության մասին և դրա ազդեցությանը Հայաստանի վրա, ինչպես նաև Նիդերլանդների հայկական համայնքի առաջամարտիկներին` Ինգա Դրոստին և Նիկոլայ Ռոմաշուկին պետական բարձր պարգևի արժանացնելու մասին: Այսպիսով, թերթը դառնում է կամուրջ եվրոպական հայկական համայնքների միջև, խթանելով միասնություն և մշակութային պահպանում: Որպես ամփոփում, «Նիդերլանդական Օրագիրը» ոչ միայն տեղեկատվական աղբյուր է, այլև սփյուռքի մշակութային և հասարակական կյանքի խթանիչ: Նրա լուսաբանումները բելգիահայ համայնքի կյանքի վերաբերյալ, ինչպես նաև այլ համայնքների, նպաստում են հայկական ինքնության պահպանմանը և եվրոպական ինտեգրմանը: Թվարկված օրինակները չնչին են: Թերթի կայքում (www.nidoragir.com) կարող եք գտնել ավելի շատ նյութեր, որոնք արտացոլում են սփյուռքի դինամիկ կյանքը:

Սյուզան ՔԱՆԱՆՅԱՆ
Բրյուսել
Երդվյալ թարգմանիչ,
Բելգիահայ կոմիտեի նախկին ընտրված անդամ,
«ՆՈՒՌ» եռալեզու ամսագրի գլխավոր խմբագիր
--------------------
«ԻՐԱՏԵՍ»
Հասարակական-քաղաքական թերթ
23.06.2026 | 17:28
https://www.irates.am/hyO/1782221516
Նիդ.օրագրի կողմից-Շնորհակալություն տիկին Սյուզան ՔԱՆԱՆՅԱՆԻՆ, ԻՐԱՏԵՍՈՒՄ հրապարակված հետաքրքիր վերլուծության համար

Խաղաղության պատգամով ավարտվեց Նայմեխենի ՎԱՆ դպրոցի 26-րդ ուսումնական տարին

 

ՆԱՅՄԵԽԵՆ, Նիդերլանդներ (ՆԻԴ.ՕՐԱԳԻՐ) - Հունիսի 21-ին Նայմեխեն քաղաքի հայկական մեկօրյա ՎԱՆ դպրոցը հանդիսավոր կերպով ամփոփեց իր 2025-2026 ուսումնական տարին՝ նշանավորելով դպրոցի գործունեության արդեն 26-րդ տարին։ Տոնական միջոցառումը, որը կրում էր «Խաղաղություն» խորագիրը, համախմբել էր աշակերտներին, ծնողներին, տատիկ-պապիկներին, բարեկամներին և հայկական համայնքի ներկայացուցիչներին՝ մեկ անգամ ևս ընդգծելով մայրենի լեզվի, ազգային ինքնության և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևորությունը Սփյուռքում։

Միջոցառման ընթացքում դպրոցի սաները ներկայացրին հուզիչ ու բազմաբովանդակ գեղարվեստական ծրագիր՝ հայկական երգերով, ասմունքով, բեմադրություններով և հայերեն գեղեցիկ ելույթներով։ Հատկանշական էր, որ ցերեկույթը սկսվեց և ավարտվեց հայերենով ու հայկական շնչով, ինչը հանդիսատեսի համար դարձավ ազգային արժեքներին նվիրվածության և հայեցի դաստիարակության լավագույն վկայությունը։

«Խաղաղություն» թեման պատահական չէր ընտրված։ Երեխաների ելույթներում հնչում էին խաղաղ համակեցության, սիրո, փոխըմբռնման և մարդկային համերաշխության կոչեր։ Փոքրիկների անկեղծ խոսքերն ու կատարումները ներկաներին փոխանցում էին հույս և հավատ, որ նոր սերունդը կկարողանա պահպանել ոչ միայն իր ազգային ինքնությունը, այլև կդառնա խաղաղության ու բարության կրող աշխարհում։

ՎԱՆ դպրոցի գործունեության կարևոր առաքելությունը շարունակում է մնալ Սփյուռքում հայ երեխաներին մայրենի լեզվի, պատմության և մշակույթի փոխանցումը։ Այս տարվա ավարտական հանդեսը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ այդ առաքելությունն իրականացվում է սիրով, նվիրումով և հետևողական աշխատանքով։ Դպրոցի մեծ ընտանիքը սիրով ու հպարտությամբ սպասում է նոր սաներին, ովքեր կսովորեն հայերեն, կճանաչեն իրենց արմատները և ձեռք բերած գիտելիքները կփոխանցեն հաջորդ սերունդներին։

Հատուկ շնորհակալության խոսքեր հնչեցին դպրոցի աշակերտներին, նրանց ծնողներին և կրթական գործին նվիրված կամավոր ուսուցիչներին՝ Աննա Մկրտչյանին, Լիլիթ Օհանյանին, Սոնա Խաչատրյանին և Թամարա Ստեփանյանին։ Նրանց անխոնջ աշխատանքի, հոգատարության և նվիրումի շնորհիվ էր հնարավոր դարձել կազմակերպել այս հաջողված ու հիշարժան միջոցառումը։

Օրվա ընթացքում ծափահարություններն ու գնահատանքի խոսքերը ուղղված էին ոչ միայն բեմում հանդես եկող երեխաներին, այլև դահլիճում ներկա ծնողներին, տատիկ-պապիկներին և համայնքի անդամներին, որոնք տարիներ շարունակ աջակցում են դպրոցի գործունեությանը։

Արժանին պետք է մատուցել ՎԱՆ դպրոցի հիմնադիր տնօրեն Սվետա Աբրահամյանին, ինչպես նաև նրա դուստրերին՝ Գայանե և Կարմեն Աբրահամյաններին` որոնց տեսլականը, նվիրվածությունն ու երկարամյա աշխատանքը հիմք են դարձել դպրոցի կայացման և շարունակական զարգացման համար։

26 տարի շարունակ ՎԱՆ դպրոցը եղել և մնում է հայկական կրթության, լեզվի ու մշակույթի պահպանման կարևոր օջախ Նիդերլանդներում։ Այս տարվա ավարտական հանդեսը ևս մեկ անգամ հաստատեց, որ Սփյուռքում հայապահպանության գործը կենդանի է, երբ այն իրականացվում է միասնականության, նվիրումի և սիրո մթնոլորտում։

Թող խաղաղության պատգամը, որը հնչեց Նայմեխենի ՎԱՆ դպրոցի բեմից, ուղեկցի երեխաներին իրենց կյանքի ճանապարհին, իսկ մայրենի լեզվի հանդեպ սերն ու հավատարմությունը դառնան նրանց ամենամեծ ժառանգությունը։

Սոֆիայի սրտում կբացվի «Հայաստան ճեմուղին»

23.06.2026/Նիդ.օրագիր

ՍՈՖԻԱ: Հայ-բուլղարական բարեկամության պատմության մեջ արձանագրվել է հերթական նշանակալի իրադարձությունը. Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի Պեյո Յավորով թաղամասում պաշտոնապես անվանակոչվել է «Հայաստան ճեմուղի»-ն (Aleya „Armenia“ / Алея „Армения“):

Որոշումը 2026 թվականի հունվարի 15-ին միաձայն ընդունել է Սոֆիայի քաղաքային խորհուրդը՝ 54-րդ նիստի ընթացքում։ Նախաձեռնության հեղինակն էր Սրեդեց շրջանի ղեկավար Տրայչո Տրայկովը՝ մի խումբ քաղաքային խորհրդարանականների աջակցությամբ։ Քվեարկության արդյունքներով որոշումն ընդունվել է 33 կողմ, 0 դեմ և 0 ձեռնպահ ձայներով։

Նորանվանակոչված ճեմուղին գտնվում է Յավորով թաղամասի «Երրորդ արտաքաղաքային մաս» կոչվող տարածքում։ Մինչ այդ այն հանրային տարածք էր և չուներ պաշտոնական անվանում։

Բուլղարական կողմի ներկայացրած հիմնավորումներում ընդգծվում է հայ և բուլղար ժողովուրդների միջև դարավոր բարեկամությունը, ինչպես նաև Սոֆիայի և ընդհանրապես Բուլղարիայի հասարակական կյանքում հայկական համայնքի կարևոր ներդրումը։

Փաստաթղթերում առանձնահատուկ անդրադարձ է կատարվել Սոֆիայի հայկական համայնքի գործունեությանը՝ կրթության, գիտության, մշակույթի և առևտրի ոլորտներում ունեցած նշանակալի մասնակցությանը։ Նշվել է նաև Բուլղարիայի հետևողական վերաբերմունքը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում։

Որոշման խորհրդանշական կողմերից մեկն էլ կապված է բուլղար մեծանուն բանաստեղծ Պեյո Յավորովի անվան հետ, որի անունն է կրում թաղամասը։ Յավորովը հայտնի է իր «Արմենցիներ» («Арменци») բանաստեղծությամբ, որտեղ արտահայտել է իր խոր համակրանքը հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագրի նկատմամբ։

Հայաստանի դեսպանությունն այս քայլը ողջունել է և հայտարարություն տարածել ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջում.

«Մեծ ուրախությամբ ցանկանում ենք ձեզ հայտնել մի առանձնահատուկ և հաճելի լուր։ Սոֆիայի սրտում՝ Պեյո Յավորով թաղամասում գտնվող ամենագեղեցիկ փողոցներից մեկն այսուհետ պաշտոնապես կկոչվի «Հայաստան ճեմուղի»։ Այս միաձայն աջակցությունը բարեկամության և փոխադարձ հարգանքի կարևոր դրսևորում է»։

Դեսպանությունը շնորհակալություն է հայտնել Սոֆիայի քաղաքային խորհրդին և Սրեդեց շրջանի վարչակազմին՝ նախաձեռնությունն իրականացնելու համար՝ ընդգծելով, որ այն դարձել է հայ-բուլղարական պատմական բարեկամության մնայուն խորհրդանիշ։

«Հայաստան ճեմուղի»-ի անվանակոչումը կարևոր ձեռքբերում է ոչ միայն Բուլղարիայի հայ համայնքի, այլև ամբողջ սփյուռքի համար։ Այն փաստում է, որ տասնամյակների ընթացքում համայնքային հետևողական աշխատանքը կարող է հանգեցնել հայկական ներկայության տեսանելի և մշտական ամրագրմանը հանրային տարածքներում։

Հատկանշական է, որ Երևանում արդեն գոյություն ունի «Սոֆիա» փողոցը, իսկ այժմ Սոֆիայի քարտեզի վրա նույնպես պաշտոնապես հայտնվել է «Հայաստան» անունը։ Այս փոխադարձ ճանաչումը խորհրդանշում է երկու ժողովուրդների միջև առկա պատմական կապերի շարունակականությունը և ապագայի համագործակցության հեռանկարները։

Սպասվում է, որ մոտ ապագայում կկազմակերպվի «Հայաստան ճեմուղի»-ի պաշտոնական բացման հանդիսավոր արարողությունը, որի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկություն կհրապարակվի առաջիկայում։

ԹԵՄԱՆ` ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԾԻՐԱՆՆ Է

23.06.2026/Նիդ.օրագիր

Հայկական մամուլում և եվրոպական լրատվամիջոցներում այս լուրը ներկայացվում է որպես ոչ միայն խորհրդանշական նվեր, այլև Հայաստանի արտահանման նոր ուղղությունների փորձարկման և ԵՄ–Հայաստան տնտեսական համագործակցության խորացման մաս։

Ի՞նչ է գրել եվրոպական մամուլը

Անգլիական հեղինակավոր Financial Times-ը գրում է, որ Եվրամիությունը պատրաստվում է աջակցել հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի մուտքին եվրոպական շուկա՝ որպես պատասխան Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ կիրառված առևտրային սահմանափակումներին։ Ըստ թերթի, հայկական մրգերը, բանջարեղենը, գինին, կոնյակը և այլ ապրանքներ այն ոլորտներից են, որոնց համար Բրյուսելը փորձում է նոր շուկաներ բացել։

Եվրահանձնաժողովի պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն, Հայաստանին արդեն փոխանցվել է 34 միլիոն եվրոյի առաջին աջակցությունը՝ ռուսական սահմանափակումներից տուժած մասնավոր հատվածին օգնելու համար։ Հաղորդագրությունում նշվում է, որ ԵՄ-ն ցանկանում է ընդլայնել հայկական արտադրողների մուտքը եվրոպական շուկաներ և խթանել բիզնես կապերը։

Ծիրանի թեման ինչպե՞ս է մեկնաբանվում

Մարթա Կոսի հրապարակումը, որտեղ նա հայտնում է, որ հայկական ծիրանի առաջին խորհրդանշական խմբաքանակը հասել է ԵՄ, մամուլում դիտարկվում է որպես.

1.Հայաստանի արտահանման դիվերսիֆիկացման խորհրդանիշ,

2.ԵՄ շուկա հայկական գյուղմթերքի մուտքի փորձնական քայլ,

3.Ռուսաստանի շուկայից կախվածության նվազեցման քաղաքականության մաս,

առաջիկա «Կապակցվածության օրակարգ» (Connectivity Agenda) նախաձեռնության նախանշան։

Հայկական լրատվամիջոցները հիմնականում ընդգծում են, որ.

ԵՄ-ն արագ արձագանքեց Ռուսաստանի սահմանափակումներին։

Ծիրանի արտահանումը կարող է դառնալ հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի եվրոպական շուկա մուտք գործելու նախադեպ։

Հուլիսի 5-ին Marta Kos-ի այցը Հայաստան կարող է բերել նոր տնտեսական և առևտրային պայմանավորվածությունների։

Սակայն մամուլում կան նաև զգուշավոր գնահատականներ

Որոշ վերլուծաբաններ նշում են, որ «խորհրդանշական խմբաքանակը» դեռևս չի նշանակում լայնածավալ արտահանում։ Եվրոպական շուկա կայուն մուտքի համար անհրաժեշտ են.

լոգիստիկ նոր երթուղիներ, ԵՄ սանիտարական և ֆիտոսանիտարական չափանիշների լիարժեք համապատասխանություն, մրցունակ գներ,

կայուն մատակարարման ծավալներ։

Այսինքն՝ մամուլի ընդհանուր գնահատմամբ, ծիրանի այս առաջին խմբաքանակը տնտեսական ծավալներով մեծ չէ, բայց քաղաքական և տնտեսական խորհրդանիշի տեսանկյունից կարևոր քայլ է ԵՄ–Հայաստան հարաբերությունների զարգացման և հայկական արտահանման նոր շուկաներ բացելու գործընթացում։

ԱՎԱՆԴԱԿԱՆԻ և ԱՐԴԻԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՍԻՆԹԵԶԸ. ԻՆՉՊԵՍ Է ԴԻԶԱՅՆԵՐ ՀԱՍՄԻԿ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆԸ ՆՈՐ ՇՈՒՆՉ ՏԱԼԻՍ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԿՈԴԵՐԻՆ

Նաիրա Գասպարյան,  բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ

Նիդերլանդական Օրագրի համար

Ժամանակակից հայկական նորաձևության և դիզայնի ոլորտում իր ուրույն ու ներշնչող ձեռագրով շարունակում է առանձնանալ արվեստագետ և դիզայներ Հասմիկ Սողոմոնյանը: Նրա ստեղծագործությունները վաղուց արդեն դուրս են եկել սովորական ցուցադրությունների սահմաններից՝ դառնալով յուրատեսակ մշակութային հայտարարություն: Արվեստասերների և ոլորտի մասնագետների ուշադրության կենտրոնում հայտնված դիզայների աշխատանքներում կատարյալ ներդաշնակությամբ միախառնվում են հայկական հարուստ ժառանգությունն ու արդի աշխարհի գլոբալ տենդենցները՝ ստեղծելով նոր գեղագիտական արժեքներ:

Հասմիկ Սողոմոնյանի ստեղծագործական փիլիսոփայության հիմքում սեփական արմատներին հավատարիմ մնալու և դրանք համաշխարհային տեսողական լեզվով ներկայացնելու ձգտումն է: Նա համարձակորեն փորձարկում է ձևերի, գույների և կտորների հետ՝ ներշնչվելով հայկական բնաշխարհից, միջնադարյան մանրանկարչությունից ու ճարտարապետական նախշերից: Այս մոտեցումը նրան թույլ է տալիս էթնիկ տարրերին հաղորդել թարմ ու շնչող էներգիա՝ հանրությանը ապացուցելով, որ ազգայինը կարող է լինել չափազանց նորաձև, ակտուալ և մրցունակ ցանկացած հարթակում:

Լինելով ոչ միայն հագուստի կամ աքսեսուարների ստեղծող, այլև յուրօրինակ մշակութային դեսպան՝ դիզայներն իր գործունեությամբ կոտրում է կարծրատիպերն ու ոգեշնչում սերունդների: Նրա անսպառ երևակայությունը, նուրբ ճաշակն ու աշխատասիրությունը լավագույն օրինակն են այն բանի, թե ինչպես է իսկական տաղանդը ձևավորում միտումներ, լուսավորում միջավայրը և գտնում իր անսխալ ճանապարհը դեպի մարդկանց սրտերը:

Հասմիկ Սողոմոնյանի արվեստն այս օրերին ապրում է իր ամենաակտիվ ու տեսանելի փուլերից մեկը. հենց այս երկու օրերին ընթացող նրա ցուցահանդեսը դարձել է մշակութային կյանքի գլխավոր իրադարձություններից մեկը։ Այս էքսպոզիցիան պարզապես աշխատանքների ցուցադրություն չէ, այլ կենդանի, շնչող մի տարածք, որտեղ այցելուները հնարավորություն ունեն անմիջականորեն հաղորդակից դառնալու հեղինակի նորագույն ստեղծագործական փնտրտուքներին, էթնիկ կոդերի ժամանակակից մեկնաբանություններին և դիզայներական բացառիկ լուծումներին, որոնք հասցրել են մեծ արձագանք գտնել արվեստասերների շրջանում։

Հասմիկ Սողոմոնյանի ստեղծագործական կենսագրությունը հարուստ է հնչեղ ցուցահանդեսներով: Նրա «երեկվա» հաջողված նախագծերն ու անհատական ցուցադրությունները հիմք դրեցին մի ձեռագրի, որն այսօր արդեն հասուն ու կայացած է ներկայանում հանրությանը: Դիզայների «այսօրվա» ցուցահանդեսները դարձել են սպասված իրադարձություն մշակութային կյանքում. դրանք պարզապես հավաքածուների ներկայացում չեն, այլ ինտերակտիվ արվեստի տարածքներ, որտեղ յուրաքանչյուր այցելու հաղորդակից է դառնում ազգային արմատների ու ժամանակակից կոնցեպտուալ դիզայնի բացառիկ երկխոսությանը:

Սակայն սեփական հավաքածուների հանրայնացմանը զուգահեռ՝ Հասմիկ Սողոմոնյանը հավասարապես մեծ էներգիա է ներդնում իր մանկավարժական գործունեության մեջ։ Լինելով տաղանդավոր ու նվիրված մենթոր՝ նա կրթում և ուղղորդում է ստեղծագործող նոր սերնդին։ Նրա կրթական մեթոդաբանության հիմքում ոչ միայն դիզայնի տեխնիկական հմտություններ ու ճաշակ փոխանցելն է, այլև ուսանողների մեջ սեփական մշակութային ինքնության հանդեպ հարգանք և համարձակ, անկաշկանդ մտածողություն սերմանելը։ Այսպիսով, Հասմիկն իր գործունեությամբ կապող օղակ է դառնում ավանդական արվեստի, այսօրվա թրենդների և հայկական դիզայնի ապագայի միջև։

Հասմիկ Սողոմոնյանի մանկավարժական առաքելությունը սերտորեն շաղկապված է Դիլիջանի մշակութային վերածննդի և տեղական կրթական ծրագրերի հետ, ինչը լավագույնս արտահայտվում է «MADE» կիրառական արվեստի կենտրոնում և Դիլիջանի կենտրոնական դպրոցում («Այբ» կրթական հանգույց) նրա գործունեությամբ: «MADE» հարթակում նա հանդես է գալիս որպես տաղանդավոր մենթոր՝ տեղի վարպետներին ու կանանց փոխանցելով ձեռագործության, դիզայն-մտածողության և թափոնների երկրորդային մշակման ժամանակակից հմտություններ: Միևնույն ժամանակ, կիրառելով «Այբ»-ի նախագծային ուսուցման առաջադեմ մեթոդաբանությունը, նա աշակերտների շրջանում ձևավորում է գեղագիտական բարձր ճաշակ և անձամբ համադրում ու կազմակերպում նրանց ստեղծագործական աշխատանքների հնչեղ ցուցահանդեսները: Այսպիսով, Հասմիկի գործունեությունը դառնում է կենդանի կապող օղակ ավանդական արհեստների, նորարարական կրթական ծրագրերի և ժամանակակից դիզայնի միջև:

Հասմիկի հետ զրույցը տարավ բացահայտումների՝ արվեստ, որտեղ արմատները առանցքային դեր ունեն և դրանդ պետք է համադրել որոշակի հանրային նշանակություն ունեցող ծրագրերի հետ․

Ի՞նչ է «Այբ Pro»-ն և նախագծային ուսուցումը «Այբ Pro»-ն նախագծային ուսուցման (PBL - Project-Based Learning) ձևաչափ է, որը հնարավորություն է տալիս սովորողներին գիտելիքներ և հմտություններ ձեռք բերել ոչ թե պարզապես դասագրքերից, այլ իրական, շոշափելի և հանրային նշանակություն ունեցող նախագծեր ստեղծելով։ Սա ճանապարհ է՝ տեսական գաղափարները գործնական արդյունքի վերածելու համար։ Մեր նախագիծը և նպատակը Այսօր մենք հպարտությամբ ներկայացնում ենք մեր աշխատանքը, որը կրում է «Արցախ․ Արմատներ՝ սահմաններից այն կողմ» խորագիրը:

****

THE SYNTHESIS OF TRADITION AND MODERNITY: HOW DESIGNER HASMIK SOGHOMONYAN BREATHES NEW LIFE INTO ARMENIAN CULTURAL CODES

Naira Gasparyan, PhD, Associate Professor, YSU

For the Diary of the Netherlands/ NidOragir

In the realm of contemporary Armenian fashion and design, artist and designer Hasmik Soghomonyan continues to stand out with her unique and inspiring creative signature. Her creations have long transitioned beyond the boundaries of ordinary runway shows, evolving into a distinct cultural statement. Capturing the attention of art lovers and industry experts alike, her work seamlessly blends rich Armenian heritage with global contemporary trends, shaping entirely new aesthetic values.

At the core of Hasmik Soghomonyan’s creative philosophy lies a deep-rooted commitment to remaining true to her heritage while presenting it through a universal visual language. She boldly experiments with forms, colors, and textiles, drawing inspiration from the Armenian landscape, medieval miniatures, and architectural motifs. This approach allows her to infuse ethnic elements with a fresh, vibrant energy, proving to the public that national identity can be exceptionally fashionable, relevant, and competitive on any global platform.

As more than just a creator of garments and accessories, the designer acts as a unique cultural ambassador, breaking stereotypes and inspiring generations through her work. Her boundless imagination, refined taste, and dedication serve as a prime example of how genuine talent sets trends, illuminates its environment, and finds an unerring path into people's hearts.

Hasmik Soghomonyan’s creative biography is richly adorned with resonant exhibitions. Her successful projects and solo shows of "yesterday" laid the foundation for a signature style that stands mature and well-established before the public today. The designer’s current exhibitions have become highly anticipated events in cultural life; they are not merely showcases of collections, but interactive art spaces where every visitor becomes a participant in an exceptional dialogue between national roots and contemporary conceptual design.

Hasmik Soghomonyan’s art is currently experiencing one of its most active and visible chapters; her ongoing two-day exhibition has become a major highlight of the cultural calendar. This exposition is far more than a static display of works; it is a living, breathing space where visitors can directly engage with the author’s latest creative explorations, modern interpretations of ethnic codes, and exceptional design solutions that have already resonated deeply with art enthusiasts.

Yet, alongside showcasing her collections to the public, Hasmik Soghomonyan invests equal passion and energy into her educational endeavors. As a talented and dedicated mentor, she educates and guides the next generation of creatives. Her pedagogical methodology focuses not only on imparting technical design skills and taste, but also on instilling a profound respect for cultural identity alongside a bold, unconstrained mindset within her students. In doing so, Hasmik serves as a vital bridge connecting traditional art, today's trends, and the bright future of Armenian design.

Hasmik Soghomonyan’s pedagogical mission is closely intertwined with the cultural renaissance of Dilijan and its local educational programs, as best exemplified by her impactful work at the “MADE” Handicraft Center and the Dilijan Central School (an “Ayb” educational hub). Within the “MADE” platform, she serves as a talented mentor, imparting modern skills in craftsmanship, design thinking, and the upcycling of secondary materials to local artisans and women. Simultaneously, by applying “Ayb’s” advanced project-based learning methodology, she fosters a refined aesthetic taste among her students, while personally curating and organizing resonant exhibitions of their creative works. In this way, Hasmik’s endeavors serve as a living bridge connecting traditional crafts, innovative educational curricula, and contemporary design.

A conversation with Hasmik led to deep revelations—unveiling an art form where roots play a pivotal role, one that must be intertwined with programs of profound public significance.

What is “Ayb Pro” and Project-Based Learning? “Ayb Pro” is a Project-Based Learning (PBL) framework that enables learners to acquire knowledge and skills not merely from textbooks, but by creating real, tangible, and socially impactful projects. It is a pathway for transforming theoretical concepts into practical outcomes. Our Project and Purpose։ Today, we proudly present our work, titled “Artsakh: Roots Beyond Borders.”

ՆԻԴԵՐԼԱՆԴՆԵՐԻ ԿԱԹՆԱՄԹԵՐՔԻ ՈԼՈՐՏԻ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԳՈՐԾԱԴՈՒԼԸ ԵՎ ՄԵՐ ՀԱՅՐԵՆԱԿԻՑ ԷԴՎԻՆ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԸ

 Հայկական ազգանունով արհմիութենական առաջնորդը գլխավորում է Նիդերլանդների խոշորագույն գործադուլներից մեկը

21.06.2026/Նիդ.օրագիր/Hay Azian Նիդերլանդներում վերջին շաբաթներին հասարակական և տնտեսական կյանքի կարևորագույն թեմաներից մեկը կաթնամթերքի արդյունաբերության լայնածավալ գործադուլներն են։ Երկրի տարբեր քաղաքներում՝ Բորկուլոյում, Մեպելում, Բեյլենում և Հապսում, հազարավոր աշխատողներ դադարեցրել են աշխատանքը՝ պահանջելով արժանապատիվ աշխատավարձ և արդար աշխատանքային պայմաններ։ Այս պայքարի առաջնագծում կանգնած է հայկական արմատներ ունեցող արհմիութենական գործիչ Էդվին Մարտիրոսյանը (Edwin Martirosian), որը հանդիսանում է Նիդերլանդների ամենամեծ արհմիության՝ FNV-ի արդյունաբերության և սննդի արտադրության ոլորտի ղեկավարներից մեկը։ Մարտիրոսյանը պաշտպանում է աշխատավորների իրավունքները: FNV-ն Նիդերլանդների ամենաազդեցիկ արհմիությունն է, որը ներկայացնում է հարյուր հազարավոր աշխատողների շահերը։ Այս կառույցի ներսում Էդվին Մարտիրոսյանը պատասխանատու է արդյունաբերության և սննդի արտադրության ոլորտների համար, որտեղ աշխատում են տասնյակ հազարավոր մարդիկ։ Նրա աշխատանքը միայն բանակցային սեղանների շուրջ չէ։ Նա մշտապես հանդիպում է աշխատողներին գործարանների տարածքներում, մասնակցում է բողոքի ակցիաներին, կազմակերպում է հանրային քննարկումներ և ներկայացնում աշխատողների պահանջները գործատուներին ու պետական կառույցներին։ FrieslandCampina, Danone և ոլորտի այլ խոշոր ընկերությունների աշխատակիցները պահանջում են նոր հավաքական աշխատանքային պայմանագիր (CAO), որը կապահովի իրական աշխատավարձի աճ և գնաճի ազդեցության փոխհատուցում։ Արհմիությունը, որի կառավարիչներից է Էդվին Մարտիրոսյանը, պահանջում է առնվազն 4 տոկոս աշխատավարձի բարձրացում, գնաճի դեպքում լրացուցիչ փոխհատուցում, աշխատողների սոցիալական երաշխիքների պահպանում։ Մինչդեռ գործատուները պատրաստակամություն են հայտնել աշխատավարձերը բարձրացնել միայն 3 տոկոսով, ինչը, ըստ արհմիության, չի համապատասխանում կյանքի թանկացման իրական մակարդակին։ Հունիսին մեծ արձագանք ստացավ Բորկուլոյի FrieslandCampina գործարանի գործադուլը, որտեղ արտադրական աշխատողների ճնշող մեծամասնությունը միացավ ակցիային։ Այդ գործարանում արտադրվում է շիճուկի փոշի, որն օգտագործվում է մանկական սննդի և սպորտային սննդամթերքի արտադրության մեջ։ Գործադուլի հետևանքով արտադրությունը զգալիորեն սահմանափակվեց, իսկ բազմաթիվ արտադրական գծեր ժամանակավորապես կանգ առան։ Հենց այդ օրերին արված լուսանկարներում, որն արտացոլվել է նիդերլանդական մամուլում երևում է նաև Էդվին Մարտիրոսյանի լուսանկարը՝ գործադուլավորների կողքին, ոչ թե գրասենյակում, այլ արտադրամասերի դարպասների մոտ։ «Աշխատողները պետք է ստանան իրենց արդար բաժինը»-Նիդերլանդական օրագրի հետ զրույցում ասաց Էդվին Մարտիրոսյանը` ավելացնելով, որ խոշոր ընկերությունները վերջին տարիներին զգալի շահույթներ են ստացել, սակայն այդ հաջողությունը բավարար չափով չի արտացոլվել աշխատողների եկամուտներում։ Նրա համոզմամբ՝ տնտեսության զարգացումը պետք է օգուտ բերի ոչ միայն ղեկավարությանը և բաժնետերերին, այլ նաև այն մարդկանց, ովքեր ամեն օր աշխատում են արտադրության մեջ և ստեղծում այդ արդյունքը։ Այս դիրքորոշումն է, որ նրան դարձրել է հազարավոր աշխատողների վստահելի ներկայացուցիչը և ներկայիս պայքարի գլխավոր առաջնորդներից մեկը։ Թեև Էդվին Մարտիրոսյանը հիմնականում հայտնի է որպես նիդերլանդական արհմիութենական շարժման առաջնորդ, նրա հայկական ազգանունը ուշադրություն է գրավում նաև Նիդերլանդների հայ համայնքում։ Նա ապրում է իր ծագման հայրենիքի` Հայաստանի ճակատագրով: Այսօր նա այն եզակի հասարակական գործիչներից է, որը մասնակցում է երկրի կարևորագույն սոցիալ-տնտեսական գործընթացներին և ներկայացնում է տասնյակ հազարավոր աշխատողների շահերը ազգային մակարդակով։ Նրա գործունեությունը վկայում է, որ հայկական ծագում ունեցող մասնագետներն ու ղեկավարները կարող են նշանակալի դեր ունենալ եվրոպական հանրային կյանքում՝ իրենց մասնագիտական կարողություններով, սկզբունքայնությամբ և հասարակական պատասխանատվությամբ։ Նիդերլանդների կաթնամթերքի ոլորտում ընթացող բանակցությունները դեռ շարունակվում են, սակայն արդեն այսօր ակնհայտ է, որ Էդվին Մարտիրոսյանի անունը դարձել է աշխատավորների իրավունքների պաշտպանության պայքարի խորհրդանիշներից մեկը։

Բելգիայի հայ ուխտավորները Մաստրիխտում․ հավատքի, պատմության և ինքնության վերարժևորման օր

 

ՄԱՍՏՐԻԽՏ (Նիդ.օրագիր) – Հունիսի 21-ին Նիդերլանդների Մաստրիխտ քաղաքը հյուրընկալեց Բելգիայիայից երկու ավտոբուսներով եկած հայ ուխտավորներին, այդ մասին տեղեկացնում են Սուրբ Կարապետ եկեղեցու ծխական խորհրդից։

Բրյուսելից ժանանած հյուրերի օրվա կենտրոնական հանգրվանը Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ Հայ Առաքելական եկեղեցին էր, որտեղ ուխտավորներին դիմավորեց եկեղեցու վարչությունը։ Այստեղ տեղի ունեցավ աղոթքի արարողություն Գրիգոր Մարտիկյանի գլխավորությամբ։ Համատեղ աղոթքը դարձավ ոչ միայն հոգևոր զորացման, այլև  Բելգիայում և Նիդերլանդներուն ապրող հայերի միջև եղբայրական կապերի ամրապնդման առիթ։

Ուխտավորների համար առանձնահատուկ ջերմ մթնոլորտ էին ստեղծել եկեղեցու համայնքի անդամները։ Սեղանների շուրջ ծավալված զրույցներն ու շփումները վկայում էին, որ Սփյուռքի տարբեր հատվածներում ապրող հայերը շարունակում են իրենց ուժը գտնել եկեղեցու և համայնքի մւասնության մեջ։

Եկեղեցու վարչության նախագահ Լևոն Սարգիսը ողջունելով հյուրերին՝ ընդգծեց, որ նման այցելությունները կարևոր դեր ունեն հայ քրիստոնեական արժեքների պահպանման և սերունդներին փոխանցելու գործում։

Հայկական հետքը Մաստրիխտում

Ուխտագնացության մշակութային և պատմական հատվածը սկսվեց Մաստրիխտի պատմական կենտրոնում։ Վազգեն Սարգիսի և Արմանդ Կարաողլյանի ուղեկցությամբ ուխտավորները ծանոթացան քաղաքի պատմությանը, այցելեցին հնագույն պարիսպները, քաղաքային զբոսայգին և կարևոր պատմամշակութային վայրերը։

Հատկանշական կանգառներից մեկը Տիրամոր բազիլիկան էր, որտեղ ներկաները մոմեր վառեցին և աղոթեցին խաղաղության ու բարօրության համար։

Սակայն օրվա ամենախորհրդանշական կանգառը Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկայի հարևանությամբ գտնվող հայկական խաչքարն էր։ Այն հայ համայնքի նվերն է Մաստրիխտ քաղաքին և խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ու քաղաքի միջև առկա պատմական և հոգևոր կապը։

Ըստ եկեղեցական ավանդության՝ Սուրբ Սերվատիոսը, որը համարվում է Մաստրիխտի հովանավոր սուրբը, ծագումով հայ էր և IV դարում Հայաստանից հասել էր այս տարածաշրջան։ Թեև պատմական աղբյուրները տարբեր մեկնաբանություններ են տալիս նրա ծագման վերաբերյալ, հայ ժողովրդի համար Սուրբ Սերվատիոսի անունը վաղուց դարձել է Հայաստան-Եվրոպա քրիստոնեական կամուրջի խորհրդանիշ։

Ջերմ ընդունելություն Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկայում

Ուխտավորներին Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկայում ընդունեց դեկան Յոհան Դաուցենբուրգը, որը ներկայացրեց բազիլիկայի պատմությունն ու սրբավայրի նշանակությունը եվրոպական քրիստոնեական ժառանգության մեջ։

Հանդիպման ամենահուզիչ պահերից մեկը դարձավ դեկանի խորհրդանշական ժեստը․ նա հայկական խմբին հանձնեց բազիլիկայի բանալին՝ ընդգծելով, որ հայ ուխտավորները միշտ ցանկալի հյուրեր են այստեղ։

Այս քայլը ներկաների կողմից ընկալվեց ոչ միայն որպես հյուրընկալության նշան, այլև որպես քրիստոնեական համերաշխության և փոխադարձ հարգանքի արտահայտություն՝  բարեկամ եկեղեցիբերւ ավանդույթների միջև։

Հայկական շարականներ՝ սրբավայրի լռության մեջ

Այցի ընթացքում ուխտավորները հնարավորություն ունեցան այցելելու նաև Սուրբ Սերվատիոսի մասունքների պահպանման վայրը՝ հայտնի Նուդկիստը։ Այստեղ հնչեցին հայկական շարականներ, իսկ ֆրանսերենով ընթերցվեց Սուրբ Սերվատիոսի աղոթքը։

Հոգևոր այդ մթնոլորտը յուրահատուկ ազդեցություն ունեցավ մասնակիցների վրա։ Շատերի համար սա դարձավ հիշեցում, որ հայ ժողովուրդը, լինելով աշխարհի տարբեր երկրներում սփռված, շարունակում է իր ինքնության առանցքում պահել քրիստոնեական հավատքն ու մշակութային ժառանգությունը։

Ուխտագնացություն, որը միավորում է համայնքները։

Օրվա ավարտին մասնակիցները շրջեցին Մաստրիխտի կենտրոնում, մասնակցեցին քաղաքային շրջայցի և նավարկեցին Մաաս գետով։ Սակայն ուխտագնացության գլխավոր արդյունքը ոչ թե այցելած վայրերն էին, այլ այն հոգևոր և ազգային զգացողությունը, որը միավորեց Բելգիայի և Հոլանդիայի հայերին։

Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու նախաձեռնությամբ կազմակերպված այս այցելությունը ևս մեկ անգամ ցույց տվեց, որ Եվրոպայի հայկական համայնքները շարունակում են պահպանել իրենց եկեղեցական, մշակութային և ազգային ինքնությունը՝ միաժամանակ կառուցելով բարեկամություն ու համագործակցություն  հասարակությունների հետ, որոնց մաս են կազմում։

Բելգիայի հայ ուխտավորների այցը Մաստրիխտ դարձավ ոչ միայն մեկօրյա ուխտագնացություն, այն կմնա որպես ջերմ հիշողություն:

Հայ մշակույթի նվիրյալ դեսպանը Նիդերլանդներից` Աննա Մարիա Մատտաար

 Շնորհավորում ենք Աննա Մարիա Մատտաարին 65-ամյակի առթիվ

20.06.2026/Նիդ.օրագիր

Հունիսի 20-ին լրանում է Աննա Մարիա Մատտաարի  65 տարին՝ հայագետի, թարգմանչի և հայ-նիդերլանդական մշակութային կապերի անխոնջ ամրապնդողի ծննդյան օրն է։

Նիդերլանդներում ծնված և մեծացած Աննա Մարիա Մատտաարը վաղուց արդեն դարձել է հայկական մշակույթի իսկական դեսպան Եվրոպայում։ Նա հայերենը տիրապետում է խորությամբ՝ խոսելով առանց որևէ ակցենտի, ինչը հազվագյուտ երևույթ է ոչ հայերի շրջանում։

Իր թարգմանչական գործունեության ընթացքում Աննա Մարիան հայերենից նիդերլանդերեն է թարգմանել Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթները, Նայիրի Զարյանի «Սասնա Դավիթ» էպոսը, Վահե Արսենի բանաստեղծությունների ժողովածուները և այլ կարևոր գործեր։ Մյուս կողմից՝ նիդերլանդերենից հայերեն է թարգմանել Աննա Ֆրանկի օրագիրը, Տոնկե Դրախտի «Թագավորին ուղղված նամակը» և մի շարք այլ ստեղծագործություններ, բոլորը դժվար է թվարկել: Այս թարգմանությունները  նիդերլանդացի ընթերցողներին ոչ միայն ծանոթացրել են  հայկական գրականության հարստությանը, այլև հակառակ ուղղությամբ՝ հայերին ներկայացրել նիդերլանդական գրականությունը։

Աննա Մարիա Մատտաարի գործունեությունը չի սահմանափակվում միայն թարգմանություններով։ Նա ակտիվորեն նպաստում է «Մատթեոս Ծարեցու» անվան գրադարանի  ստեղծմանն ու ամրապնդմանը Ամստերդամի Սուրբ Հոգի հայկական եկեղեցու մոտ, կազմակերպում է հին հայկական տպագրության ցուցահանդեսներ, ուսումնասիրում է Նիդերլանդների գրադարաններում պահվող հայկական ձեռագրերն ու գրքերը։ Նրա անդադար այցելությունները Հայաստան և սերտ համագործակցությունը հայկական մշակութային հաստատությունների հետ ամրապնդում են երկու երկրների միջև մշակութային կապերը։

«Հայերենը իմ կյանքի մեծ սերն է», — հաճախ է ասում Աննա Մարիան՝ ընդգծելով, որ հայ մշակույթը նրա համար դարձել է ոչ թե պարզ հետաքրքրություն, այլ խորքային նվիրում։

65-ամյակի առթիվ «Նիդերլանդական օրագիրը», մշակութային գործիչները և բազմաթիվ հայեր շնորհավորում են Աննա Մարիա Մատտաարին և մաղթում նրան առողջություն, ստեղծագործական նորանոր հաջողություններ, ուժ և ոգևորություն՝ շարունակելու իր գեղեցիկ առաքելությունը։

Շնորհավոր ծնունդդ, սիրելի Աննա Մարիա!

Շնորհակալ ենք Ձեզ համար և հպարտանում Ձեր նման անկեղծ բարեկամ ունենալով։

Gefeliciteerd met de 65ste verjaardag van Anna Maria Mattaar

De toegewijde ambassadeur van de Armeense cultuur uit Nederland

20.06.2026 / Nederlands Dagboek-Նիդ.օրագիր

Op 20 juni viert Anna Maria Mattaar haar 65ste verjaardag. Zij is armenoloog, vertaalster en een onvermoeibare versterker van de culturele banden tussen Armenië en Nederland.

Anna Maria Mattaar, geboren en getogen in Nederland, is allang uitgegroeid tot een echte ambassadeur van de Armeense cultuur in Europa. Zij beheerst het Armeens op een zeer hoog niveau en spreekt het zonder enig accent – een zeldzaamheid onder niet-Armeniërs.

In haar vertaalwerk heeft Anna Maria Mattaar uit het Armeens naar het Nederlands onder meer de sprookjes van Hovhannes Toemanian, het epos Sasna Davit (Davith van Sasun) van Nairi Zaryan, dichtbundels van Vahe Arsen en andere belangrijke werken vertaald. Omgekeerd heeft zij uit het Nederlands naar het Armeens onder andere het Dagboek van Anne Frank, De brief aan de koning van Tonke Dragt en diverse andere boeken vertaald. Het is moeilijk om ze allemaal op te noemen. Deze vertalingen hebben Nederlandse lezers kennis laten maken met de rijkdom van de Armeense literatuur en hebben omgekeerd Armeniërs in contact gebracht met de Nederlandse literatuur.

De werkzaamheden van Anna Maria Mattaar beperken zich niet tot vertalingen alleen. Zij draagt actief bij aan de oprichting en versterking van de “Matteos Tsaretsi”-bibliotheek bij de Armeense Apostolische Kerk van de Heilige Geest in Amsterdam. Daarnaast organiseert zij tentoonstellingen over de oude Armeense boekdrukkunst en bestudeert zij Armeense handschriften en boeken in Nederlandse bibliotheken en archieven. Haar regelmatige reizen naar Armenië en haar nauwe samenwerking met Armeense culturele instellingen versterken de culturele banden tussen de twee landen.

“Het Armeens is de grote liefde van mijn leven”, zegt Anna Maria vaak, waarmee zij benadrukt dat de Armeense cultuur voor haar geen eenvoudige interesse is, maar een diepe toewijding.

Naar aanleiding van haar 65ste verjaardag feliciteert Nederlands Dagboek, samen met culturele figuren en vele Armeniërs, Anna Maria Mattaar van harte. Wij wensen haar gezondheid, veel creatieve successen, kracht en inspiratie toe om haar mooie missie voort te zetten.

Gefeliciteerd met je verjaardag, lieve Anna Maria!

Wij zijn jullie zeer dankbaar en trots dat wij zo’n oprechte vriendin als u mogen hebben.

ՄԻ ՐՈՊԵ ԿԱՆԳ ԱՌԵՔ. Սողոմոն Թեհլիրյան ու Վիլյամ Սարոյան

Սա Սողոմոն Թեհլիրյանի հուշարձանն ու Վիլյամ Սարոյանի գերեզմանն է, որ գտնվում են ԱՄՆ-ի հայկական կարևոր կենտրոններից մեկում՝ Կալիֆոռնիայի Ֆրեզնո քաղաքում։ Դրանք հայկական սփյուռքի հիշողության և ինքնության նշանակալի վայրեր են։

Սողոմոն Թեհլիրյանի հուշարձանը  գտնվում է Ֆրեզնոյի Մասիս-Արարատ հայկական գերեզմանատանը։ Հուշարձանը գտնվում է Թեհլիրյանի շիրիմի տեղը և կառուցվել է նրա հիշատակը հավերժացնելու նպատակով։ 

Սողոմոն Թեհլիրյանը (1896–1960) հայտնի է նրանով, որ 1921 թ. Բեռլինում իրականացրեց Թալեաթ փաշայի սպանությունը՝ «Նեմեսիս» գործողության շրջանակում։ Գերմանական դատարանը նրան արդարացրեց, և հետագայում նա բնակվեց ԱՄՆ-ում։ 

Թեհլիրյանի շիրմաքարը յուրահատուկ է, որի գագաթին պատկերված է ոսկեզօծ արծիվ, որը խոցում է օձին։ Ըստ հուշարձանի հեղինակների մեկնաբանության՝ արծիվը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի արդարադատությունը, իսկ օձը՝ Թալեաթ փաշային։ 

Վիլյամ Սարոյանի գերեզմանը (William Saroyan Grave) գտնվում է Արարատ հայկական գերեզմանատանը՝ Ֆրեզնոյում։ Այստեղ են թաղված նաև բազմաթիվ նշանավոր ծագումով հայ-ամերիկացիներ։ 

Վիլյամ Սարոյանը (1908–1981) ամերիկահայ մեծ գրող, դրամատուրգ և «The Human Comedy» ստեղծագործության հեղինակն էր։ Նրա մասունքի մի մասը ամփոփված է Ֆրեզնոյի Արարատ գերեզմանատանը, իսկ մյուս մասը՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ 

Ֆրեզնոյի Ararat Armenian Cemetery և Masis Ararat Armenian Cemetery գերեզմանատները համարվում են ԱՄՆ-ում հայկական պատմության կարևորագույն վայրերից։ Այստեղ են հանգչում թե՛ ազգային հերոս Սողոմոն Թեհլիրյանը, թե՛ համաշխարհային ճանաչում ունեցող գրող Վիլյամ Սարոյանը։ 

Լուսանկարները`  Մարինե ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ

Հատուկ` Նիդ.օրագրի համար

Գիտական էլիտայի դարբնոցը. Զրույց ԵՊՀ ՍԹԵՄ դպրոցի տնօրեն բ․գ․թ․ Արամ Խաչատրյանի հետ

Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ,

Նիդերլանդական Օրագրի/NidOragir/ համար Երևանից

ԵՊՀ ՍԹԵՄ դպրոցի հիմնադրումը հանդիսացավ Երևանի պետական համալսարանի ռազմավարական կարևորագույն քայլերից մեկը։ Հաշվի առնելով աշխարհում բնագիտական և տեխնոլոգիական ուղղությունների դերի անկասելի աճը՝ մայր բուհը նպատակ դրեց ստեղծել մի այնպիսի դպրոցական միջավայր, որտեղ երեխաները ոչ թե պարզապես անգիր կանեն տեսական նյութը, այլ առաջին իսկ օրվանից կներգրավվեն գործնական ու հետազոտական աշխատանքներում: Այս գաղափարի շուրջ համախմբվեցին համալսարանի առաջատար գիտնականներն ու կրթության կազմակերպիչները, ինչի արդյունքում մշակվեցին հատուկ հեղինակային ծրագրեր։

Կրթօջախի ստեղծման հիմքում ընկած էր ավագ դպրոցից դեպի բարձրագույն կրթություն սահուն և որակյալ անցումն ապահովելու տեսլականը։ Դպրոցի ձևավորման առաջին իսկ փուլից մեծ ուշադրություն դարձվեց նյութատեխնիկական բազայի արդիականացմանը և ԵՊՀ գիտական ներուժի ներգրավմանը։ Սա հնարավորություն տվեց ստեղծել կրթական մի եզակի էկոհամակարգ, որտեղ հանրակրթական չափորոշիչները միահյուսվում են համալսարանական ակադեմիական ազատության և խորության հետ՝ աշակերտներին տալով մրցակցային հսկայական առավելություններ։

Այսօր արդեն ԵՊՀ ՍԹԵՄ դպրոցը դիտվում է որպես հեռանկարային կրթական հարթակ, որտեղ ձևավորվում է ապագա գիտական էլիտան։ Շնորհիվ ուսուցման յուրահատուկ մեթոդաբանության և անհատական մոտեցման՝ կրթօջախը հաջողությամբ բացահայտում է յուրաքանչյուր աշակերտի տաղանդն ու ստեղծագործական պոտենցիալը: Դպրոցի սաների աշխատասիրությունն ու կայուն գիտելիքները լավագույնս դրսևորվում են միջազգային հարթակներում՝ ապահովելով հեղինակավոր օլիմպիադաներում հերթական մեդալների նվաճումն ու առաջնակարգ անվանակարգերում հաղթողի կարգավիճակով հայրենիք վերադարձը։ Սեփական հաջողություններով կրթօջախը վստահ քայլերով ընդլայնում է իր միջազգային ճանաչումն ու նոր նշաձող սահմանում հանրապետության ավագ դպրոցների համար:

Մեր ընթերցողին հետաքրքրող հարցերի պատասխանները ստանալու, ինչպես նաև դպրոցին առնչվող ընթացիկ խնդիրների ու հեռանկարների շուրջ զրուցելու նպատակով՝ մենք հանդիպեցինք ԵՊՀ ՍԹԵՄ դպրոցի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների թեկնածու Արամ Խաչատրյանի հետ։ Պարոն Խաչատրյանն իր գիտական և մանկավարժական գործունեությամբ երկար տարիներ կապված է մայր բուհի հետ՝ լավագույնս տիրապետելով բարձրագույն և հանրակրթական համակարգերի փոխգործակցության նրբություններին։

Լինելով փորձառու բանասեր, մանկավարժ և կրթության կառավարման ոլորտի երկարամյա մասնագետ՝ նա յուրահատուկ հավասարակշռություն է բերում STEM ուղղվածությամբ կրթահամալիրի ղեկավարման գործում: Նրա ջանքերն ուղղված են ճշգրիտ գիտությունների և հումանիտար մտքի, լեզվագիտական հմտությունների ու ստեղծագործական ազատ միջավայրի սինթեզմանը։ Պարոն Խաչատրյանի առաջադեմ մոտեցումները թույլ են տալիս դպրոցին արագ արձագանքել ժամանակակից գլոբալ միտումներին, այդ թվում՝ հանրակրթության մեջ նորագույն թվային գործիքների և արհեստական բանականության էթիկական կիրառմանն ու ակադեմիական ազնվության սկզբունքների արմատավորմանը։

The Forge of the Future Scientific Elite: A Conversation with Aram Khachatryan, PhD, Director of the YSU STEM School

Naira Gasparyan, PhD, Associate Prof., YSU

For The Netherlands’ Diary( NidOragir) from Yerevan

The establishment of the YSU STEM school stood as one of the most vital strategic milestones for Yerevan State University. Recognizing the unstoppable growth of natural sciences and technology worldwide, the mother university set an ambitious goal: to create a school environment where children would not merely memorize theoretical material, but would engage in practical and research work from day one. Leading scientists and education administrators of the university rallied around this vision, resulting in the development of specialized, proprietary curricula.

At the core of the school's creation was the vision of ensuring a smooth and high-quality transition from high school to higher education. From the very inception of the school, significant emphasis was placed on modernizing the material and technical infrastructure and leveraging YSU's scientific potential. This enabled the creation of a unique educational ecosystem where public education standards intertwine with university academic freedom and depth, granting students a tremendous competitive edge.

Today, the YSU STEM School is already recognized as a forward-looking educational platform where the future scientific elite is shaped. Thanks to its unique teaching methodology and personalized approach, the institution successfully uncovers each student's talent and creative potential. The diligence and solid knowledge of the school's pupils are best demonstrated on international platforms, consistently securing medals at prestigious olympiads and returning home as winners in top categories. Driven by its own achievements, the school is confidently expanding its international recognition and setting a new benchmark for high schools across the country.

To find answers to the questions of interest to our readers, as well as to discuss current challenges and prospects concerning the school, we met with the Director of the YSU STEM School, Aram Khachatryan, PhD in Philology. Through his scientific and pedagogical activities, Mr. Khachatryan has been connected to the mother university for many years, possessing an exceptional mastery of the nuances of interaction between the higher education and public education systems.

As an experienced philologist, educator, and long-standing professional in educational management, he brings a unique balance to leading a STEM-oriented educational complex. His efforts are directed toward synthesizing the exact sciences with humanitarian thought, linguistic skills, and a creative, free environment. Mr. Khachatryan’s progressive approaches allow the school to respond swiftly to modern global trends, including the ethical application of the latest digital tools and artificial intelligence in public education, alongside the deep rooting of academic integrity principles.

Ներդաշնակության վերադարձ. Ինչպե՞ս է անձի առողջության մասնագետ Գայանե Աբրահամյանը նյարդակենսաբանական մոտեցումներով բուժում հայաստանյան հասարակության հոգեբանական վերքերը

 

Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ,

Նիդերլանդական Օրագրի/NidOragir/ համար Երևանից

Գլոբալ ճգնաժամերն ու տևական լարվածությունը երկրագնդի բնակչության շրջանում առաջացրել են ընկճախտի, թերարժեքության զգացումի և խաթարված ինքնագնահատականի մի իսկական համաճարակ։ Այս ֆոնին մարդիկ կորցնում են ամենակարևորը՝ սեփական կյանքում ինքնախնամքի (self-care) և ինքնահարգանքի (self-respect) անհրաժեշտության ըմբռնումը։ Խնդիրն էլ ավելի է բարդանում, երբ հոգեբանական խնդիրներ ունեցող անհատը ստիպված է սեփական օրինակով նոր սերունդ դաստիարակել։

Այս ահագնացող բացասականի կուտակումներին անտարբեր չի կարողացել նայել երիտասարդ առողջության մասնագետ, թերապևտ Գայանե Աբրահամյանը։ Նիդերլանդներում հաջողությամբ իր պրակտիկան իրականացնող հայուհու ուշադրության կենտրոնում այսօր հայրենիքի՝ Հայաստանի հոգեցունց իրավիճակն է։ Տեսնելով հայաստանյան հասարակության հոգեբանական ծանր վիճակը՝ նա ինքնակամ ձեռնամուխ է եղել աջակցության ծրագրերի իրագործմանը։ Ժամանակակից հոգեբանության և նյարդակենսաբանության գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների նպատակային կառավարման միջոցով՝ Գայանե Աբրահամյանն արդեն իսկ մի շարք առցանց և դեմ առ դեմ հանդիպումների շնորհիվ գրանցել է տեսանելի ու շոշափելի ձեռքբերումներ՝ մարդկանց վերադարձնելով ներդաշնակ ու երջանիկ կյանքի բանալին։

Գիտություն, ոչ թե պարզապես տեսություն. վերջին սեմինարի հաջողությունը

Օրերս կայացած հերթական առցանց սեմինարը, որին մասնակցում էր 25 հոգի, փաստեց մի կարևոր իրողություն՝ այն, ինչ ներկայացնում է թերապևտ Աբրահամյանը, լոկ «հետաքրքիր զրույց» չէ, այլ հույժ կարևոր հիմք՝ առողջ հասարակություն ունենալու համար։ Մասնագետը խիստ կարևորեց մոտիվացիայի դերը խնդիրները դրական ուղղությամբ տանելու հարցում և մասնակիցներին ներկայացրեց երեք գիտական առանցքներ.

1. Ինքնախնամքի նյարդակենսաբանական հիմքերը և սթրեսի կառավարումը

Գիտական տեսանկյունից ինքնախնամքը պարզապես հաճելի զբաղմունք չէ, այլ օրգանիզմի հոմեոստազի (ներքին կայունության) պահպանման կենսաբանական մեխանիզմ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ կանոնավոր ինքնախնամքը (որակյալ քուն, ֆիզիկական ակտիվություն, «mindfulness») ուղղակիորեն նվազեցնում է սթրեսի հորմոնի՝ կորտիզոլի մակարդակը և ակտիվացնում պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգը: Երբ անտեսում ենք ինքնախնամքը, գլխուղեղի էմոցիոնալ կենտրոնը՝ նշագեղձը (amygdala), անցնում է գերգրգռված վիճակի՝ հանգեցնելով քրոնիկ հոգնածության, էմոցիոնալ այրման (burnout) և կոգնիտիվ ունակությունների անկման:

2. Ինքնահարգանքը որպես հոգեկան առողջության կոգնիտիվ հիմնասյուն

Հոգեբանության մեջ ինքնահարգանքը սերտորեն կապված է սեփական արժեքի գիտակցման (self-worth) և ինքնակարեկցանքի (self-compassion) տեսությունների հետ (օրինակ՝ պրոֆեսոր Քրիստին Նեֆի հետազոտությունները): Բարձր ինքնահարգանք ունեցող անհատների մոտ զարգացած է կոգնիտիվ ճկունությունը, ինչը թույլ է տալիս ձախողումները դիտարկել որպես ուսումնական գործընթաց: Սեփական անձի հանդեպ հարգանքը ձևավորում է ամուր հոգեբանական սահմաններ՝ նվազեցնելով տագնապային խանգարումների և դեպրեսիայի ռիսկը, քանի որ մարդը դադարում է իր ներքին խաղաղությունը կախվածության մեջ դնել արտաքին գնահատականներից կամ տոքսիկ հարաբերություններից:

3. Վարքագծային փոխկապակցվածությունը և երկարակեցությունը

Էպիգենետիկայի և սոցիալական հոգեբանության վերջին հետազոտությունները փաստում են, որ ինքնահարգանքն ու ինքնախնամքը գտնվում են պատճառահետևանքային սերտ կապի մեջ. այն մարդիկ, ովքեր ունեն ներքին ինքնահարգանք, ավելի հակված են առողջարար վարքագիծ դրսևորելուն (ճիշտ սնունդ, վնասակար սովորույթներից հրաժարում, ժամանակին բժշկական հետազոտություն)։ Այս համադրությունը երկարաժամկետ հեռանկարում ազդում է անգամ բջջային մակարդակում՝ պահպանելով տելոմերների (քրոմոսոմների ծայրային հատվածների) երկարությունը, ինչն ուղղակիորեն կապված է օրգանիզմի կենսաբանական երիտասարդության և երկարակեցության հետ:

Սեմինարի գլխավոր ուղերձը. Սեփական անձին խնամելն ու հարգելը ոչ թե էգոիզմ է, այլ գիտականորեն հիմնավորված անհրաժեշտություն՝ ուղեղի և մարմնի օպտիմալ գործունեության համար:

4․ Անհատական տարածք, «Ոչ» ասելու ուժը և Հուզական բանականություն (EQ)

Գայանե Աբրահամյանը սեմինարի ընթացքում ակնառու կերպով ցույց տվեց, որ անհատական տարածքի և հույզերի արդյունավետ կառավարումը միանշանակ հիմնված է սեփական հոգեբանական սահմանների հստակ գիտակցման և հուզական ինքնակարգավորման վրա: Սա թույլ է տալիս սթրեսային իրավիճակներում առաջնորդվել բանականությամբ, այլ ոչ թե իմպուլսիվ հույզերով։ Այս ներքին կայունությունը ձևավորում է ամուր հիմք, որի շնորհիվ «ոչ» ասելու հնարավորությունը դառնում է սեփական արժեքների պաշտպանության և դիմացինի հետ առողջ, փոխադարձ հարգանքի վրա հիմնված հարաբերություններ կառուցելու գիտակցված գործիք:

Այս ամենի հիմքում ընկած է հուզական գիտակցության (Emotional Intelligence կամ EQ) դերը, որը մարդու ներդաշնակ կյանքի առանցքային հիմնասյունն է։ Այն թույլ է տալիս ոչ միայն ճանաչել ու հասկանալ սեփական ապրումները, այլև կառավարել դրանք՝ կանխելով հուզական ծայրահեղություններն ու սթրեսը:

Զարգացած EQ-ով անհատներն օժտված են բարձր էմպատիայով, ինչը նրանց հնարավորություն է տալիս հարթել կոնֆլիկտները, կառուցել վստահելի հարաբերություններ, արդյունավետորեն ինտեգրվել հասարակության մեջ, ինչպես նաև համադրել բանականությունն ու զգացմունքները՝ հանգեցնելով ներքին խաղաղության:

5․ Թաքնված վախերի վերհանում. մասնակիցների արձագանքը

Սեմինարի ամենաազդեցիկ հատվածներից մեկը հարց ու պատասխանի փուլն էր: Դրա միջոցով վեր հանվեցին մասնակիցների թաքնված հույզերն ու վախերը, որոնք Գայանե Աբրահամյանի նուրբ ու արհեստավարժ առաջնորդությամբ ներկայացվեցին մասնակիցների սեփական քննությանը։

Հանդիպման ավարտին մասնակիցների արձագանքները հուզիչ էին ու մտահոգիչ. նրանցից շատերը խոստովանեցին, որ առօրյա հոգսաշատ կյանքն ու հույզերով լեցուն սթրեսային իրավիճակները նախկինում երբեք թույլ չեն տվել կենտրոնանալ կամ անգամ ճանաչել ու ընկալել սեփական անձից եկող տագնապային իմպուլսները։

«Իմ գլխավոր մտադրությունն ու նպատակն է՝ հայի մտածելակերպի արմատական փոփոխության միջոցով օգնել յուրաքանչյուր անհատի՝ վստահորեն քայլելու դեպի առողջ ու ներդաշնակ կյանքի ուղի», — մեզ հետ զրույցում անկեղծացավ Գայանե Աբրահամյանը։

Մասնագետի համոզմամբ՝ հանրային առողջացումը սկսվում է հենց ներքին վերափոխումից, երբ մարդը սովորում է կարեկցել, հարգել ու խնամել ինքն իրեն՝ դրանով իսկ փոխելով իր ողջ կյանքի որակը:

Թերապևտ Գայանե Աբրահամյանի նախաձեռնությունը հույսի յուրօրինակ կամուրջ է Նիդերլանդների և Հայաստանի միջև՝ ապացուցելով, որ գիտելիքի և հոգատարության համադրությամբ հնարավոր է առողջացնել անգամ ամենախորը ճգնաժամում գտնվող հասարակությունը:

The Return of Harmony: How Healthcare Specialist Gaiane Abrahamian Heals the Psychological Wounds of Armenian Society with Neurobiological Approaches

Naira Gasparyan, PhD, Associate Prof., YSU

For The Netherlands’ Diary( NidOragir) from Yerevan

Global crises and prolonged tension have triggered a true pandemic of depression, feelings of inadequacy, and shattered self-esteem among the world's population. Against this backdrop, people are losing the most crucial thing – the understanding of the necessity of self-care and self-respect in their own lives. The issue becomes even more complicated when an individual struggling with psychological challenges is forced to raise a new generation by their own example.

Young healthcare specialist and therapist Gaiane Abrahamian could not look at this escalating accumulation of negativity with indifference. Successfully running her practice in the Netherlands, the Armenian specialist currently focuses her attention on the deeply distressing situation in her homeland, Armenia. Witnessing the severe psychological state of Armenian society, she voluntarily initiated support programs. Through the targeted management of scientifically proven approaches in modern psychology and neurobiology, Gaiane Abrahamian has already achieved visible and tangible results through a series of online and face-to-face meetings, returning the key to a harmonious and happy life to many individuals.

Science, Not Merely Theory: The Success of the Recent Seminar

A recent online seminar attended by 25 participants proved an important reality: what therapist Abrahamyan presents is not just an “interesting conversation,” but an essential foundation for a healthy society. The specialist heavily emphasized the role of motivation in steering problems toward a positive direction and introduced the participants to three scientific pillars:

1. The Neurobiological Foundations of Self-Care and Stress Management

From a scientific perspective, self-care is not simply a pleasant pastime; it is a biological mechanism for maintaining homeostasis (internal stability) within the organism. Studies show that regular self-care (quality sleep, physical activity, mindfulness) directly reduces the level of the stress hormone cortisol and activates the parasympathetic nervous system. When we neglect self-care, the brain's emotional center, the amygdala, enters a hyper-excited state, leading over time to chronic fatigue, emotional burnout, and a decline in cognitive abilities.

2. Self-Respect as a Cognitive Pillar of Mental Health

In psychology, self-respect is closely linked to theories of self-worth and self-compassion (for instance, the research of Professor Kristin Neff). It is scientifically proven that individuals with high self-respect possess developed cognitive flexibility, allowing them to view failures as a learning process rather than a personal defect. Respect for oneself forms strong psychological boundaries, reducing the risk of anxiety disorders and depression, as the person stops making their inner peace dependent on external evaluations or toxic relationships.

3. Behavioral Interconnection and Longevity

Recent research in epigenetics and social psychology demonstrates that self-respect and self-care share a close causal relationship. People who possess intrinsic self-respect are more inclined to exhibit health-promoting behaviors (proper nutrition, avoiding harmful habits, timely medical checkups). This combination works even at the cellular level over the long term, preserving the length of telomeres (the end segments of chromosomes), which is directly linked to the biological youth and longevity of the organism.

The Seminar's Core Message: Taking care of and respecting oneself is not egoism, but a scientifically justified necessity for the optimal functioning of the brain and body.

4. Personal Space, the Power to Say “No,” and Emotional Intelligence (EQ)

During the seminar, Gaiane Abrahamian demonstratively showed that the effective management of personal space and emotions is inherently based on a clear awareness of one's own psychological boundaries and emotional self-regulation. This allows individuals to be guided by reason rather than impulsive emotions in stressful situations. This internal stability establishes a solid foundation through which the ability to say "no" becomes a conscious tool for protecting one's values and building healthy relationships with others based on mutual respect.

At the heart of all this lies the role of emotional awareness (Emotional Intelligence or EQ), which is the central cornerstone of a harmonious life. It allows one not only to recognize and understand their own feelings but also to manage them, preventing emotional extremes and stress.

Individuals with a highly developed EQ possess deep empathy, enabling them to resolve conflicts, build trustworthy relationships, integrate effectively into society, and blend intellect with emotion, ultimately leading to inner peace.

5. Uncovering Hidden Fears: Participant Feedback

One of the most impactful segments of the seminar was the Q&A session. Through this format, the participants’ hidden emotions and fears were brought to the surface and presented for their own reflection under the gentle and professional guidance of Gaiane Abrahamian.

At the conclusion of the meeting, the participants' responses were both touching and concerning; many confessed that a worry-filled daily life and emotionally charged, stressful situations had previously never allowed them to focus, or even recognize and perceive the internal anxiety impulses coming from within.

"My primary intention and goal is to help individuals embark on a path toward a healthy, harmonious life by fundamentally shifting the Armenian mindset," Gaiane Abrahamian shared candidly during our conversation.

The therapist is convinced that public healing begins precisely from internal transformation, when a person learns to have compassion for, respect, and take care of themselves, thereby shifting the entire quality of their life.

Therapist Gaiane Abrahamian's initiative serves as a unique bridge of hope between the Netherlands and Armenia, proving that by combining knowledge with care, it is possible to heal a society even in the deepest of crises. 

ՀՕՄ Վառնայի «Արաքս» մասնաճյուղը նշեց հիմնադրման 35-ամյակը

 

16.06.2026/Nid.oragir

Հունիսի 13-ին Վառնայում տեղի ունեցավ ՀՕՄ-ի «Արաքս» մասնաճյուղի հիմնադրման 35-ամյակին նվիրված հանդիսավոր միջոցառումը, որին մասնակցեց «Միասին» համահայկական ՀԿ նախագահ Գևորգ Չիչյանը։

Իր խոսքում Գևորգ Չիչյանը ՀՕՄ-ի մեկդարյա գործունեությունը որակեց որպես ազգային նշանակության սխրանք՝ ընդգծելով, որ կազմակերպությունը հայ ժողովրդի նվիրումի և մարդասիրության վառ օրինակ է։ Որպես գործընկեր կազմակերպության ղեկավար՝ նա բարձր գնահատեց ՀՕՄ Վառնայի «Արաքս» մասնաճյուղի դերը համայնքային կյանքի ակտիվացման, երիտասարդների ազգային ինքնության պահպանման, ինչպես նաև մշակութային, կրթական և բարեգործական ծրագրերի իրականացման գործում։

«ՀՕՄ Վառնայի երկարամյա ատենապետ Շողիկ Սիմոնյանի անմնացորդ ջանքերն ու ազգանպաստ գործունեությունը մեծապես նպաստել են կառույցի զարգացմանն ու կայացմանը»,- ասաց Գևորգ Չիչյանը՝ շնորհակալություն հայտնելով նաև Վառնայի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցու Ծխական խորհրդի ատենապետ Մասիս Բաղդադյանին և փոխատենապետ Պերճ Վարժապետյանին վառնահայ համայնքի պահպանման ու ամրապնդման ուղղությամբ իրենց հետևողական աշխատանքի համար։

Միջոցառման ընթացքում հատուկ ուշադրություն դարձվեց «Միասին» (Միասին ՀԿ/Miasin NGO) համահայկական ՀԿ-ի և ՀՕՄ Վառնայի «Արաքս» մասնաճյուղի միջև համագործակցությանը, որը սկիզբ է առել 2023 թվականին։ Երկու կողմերն էլ ընդգծեցին, որ այս գործընկերությունը դարձել է փոխադարձ վստահության, բարեկամության և արդյունավետ համագործակցության հաջողված օրինակ։ Շողիկ Սիմոնյանը ներկայացրեց համագործակցության հուշագրի շրջանակներում իրականացված մշակութային և սոցիալական ծրագրերը՝ վստահություն հայտնելով, որ առաջիկայում ևս կյանքի կկոչվեն նոր համատեղ նախաձեռնություններ։

Միջոցառման ավարտին Գևորգ Չիչյանը «Միասին» ՀԿ-ի անունից պատվոգիր և հուշանվեր հանձնեց Շողիկ Սիմոնյանին՝ ի գնահատանք ՀՕՄ Վառնայի «Արաքս» մասնաճյուղի հայապահպան անուրանալի գործունեության։

Միջոցառման հատուկ հյուրն էր Հայաստանից ժամանած երգիչ Մավր Մկրտչյանը, ում կատարումները ջերմ մթնոլորտ ստեղծեցին և ոգևորեցին վառնահայ համայնքին։

ՀՕՄ-ի Վառնայի «Արաքս» մասնաճյուղի 35-ամյակը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ սփյուռքի հայկական կառույցների միջև ամուր գործընկերությունն ու համատեղ ջանքերը կարևոր դեր են խաղում հայկական ինքնության պահպանման և համայնքային կյանքի զարգացման գործում։