Սիրելի՛ ընթերցողներ, գործընկերներ և բարեկամներ,
«Նիդերլանդական օրագիրը» օգոստոսի 1-ից մինչև սեպտեմբերի 1-ը գտնվում է ամառային արձակուրդում։
Սիրով խնդրում ենք մեր թղթակիցներին այս ընթացքում պատրաստված հոդվածները պահել իրենց մոտ և խմբագրություն ուղարկել սեպտեմբերի 1-ից։ Միայն առանձնահատուկ կարևոր և հրատապ նյութերը, ըստ անհրաժեշտության, կհրապարակվեն «Նիդերլանդական օրագրի» ֆեյսբուքյան էջում։
Շնորհակալություն ենք հայտնում մեր բոլոր ընթերցողներին, հեղինակներին, թղթակիցներին և գործընկերներին՝ վստահության, աջակցության և մշտական համագործակցության համար։ Ձեր հետաքրքրությունն ու հավատարմությունն են մեզ ոգեշնչում շարունակելու մեր անկախ և պատասխանատու աշխատանքը։
Մաղթում ենք բոլորիդ արևաշատ, խաղաղ, առողջ և անհոգ ամառային հանգիստ։ Թող այս ժամանակը ձեզ պարգևի նոր ուժ, գեղեցիկ հանդիպումներ, վառ տպավորություններ և ստեղծագործական նոր գաղափարներ։
Կհանդիպենք սեպտեմբերի 1-ից՝ նոր ուժով, նոր հրապարակումներով, հետաքրքիր հարցազրույցներով և բացառիկ նյութերով։
Սիրով՝
«Նիդերլանդական օրագիր»
Հուլիսի 28֊ին ժամը 10։30 րոպե հսկայական Disney Dream կրուիզային նավը արդեն 2րդ անգամ իր խարիսխները գցեց Ռոտերդամի Holland Amerikakade նավամատույցում։
339 մետր երկարությամբ այս նավը նախատեսված է 4.000 ուղևորի համար և սպասարկվում է 1.000 անձնակազմի անդամների կողմից։ Նավի յուրաքանչյուր անկյունում զգացվում է Disney-ի կախարդական մթնոլորտը, իսկ նավի հետնամասում տեղադրված է հսկայական Միկի Մաուսի արձանը։
AquaDuck-ը Disney Dream նավի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Այն ծովում գործող առաջին ջրային սահուղին է, որը սկսվում է 12-րդ տախտակամածից և անցնում նավի արտաքին մասով մինչև 8-րդ տախտակամածը։
Disney Cruise Line ընկերության նավատորմը բաղկացած է մի շարք շքեղ կրուիզային նավերից, որոնց թվում են Disney Magic, Disney Dream, Disney Wonder և ամենանոր նավը՝ Disney Treasure։
Նավը կմնա Ռոտերդամում մինչև հուլիսի 28ի ժամը 19։30, այնուհետև կմեկնի դեպի Նորվեգիայի Մալոյ (Maloy) քաղաքը և օգոստոսի 15-ին կրկին կվերադառնա Ռոտերդամ։
Anahit Aghabekyan
Աղբյուրը Ad.nl և Rotterdam.nl կայքեր
Հայկական երկաթուղու 125-ամյա պատմությունը՝ Ռուսական կայսրությունից մինչև մեր օրերը
01.08.2026/Նիդ.օրագիր
Հայաստանի երկաթուղին այսօր կրկին դարձել է բուռն քաղաքական և տնտեսական քննարկումների առարկա։ Հայաստանի իշխանությունների հայտարարությունները կոնցեսիոն պայմանագրի հնարավոր դադարեցման մասին, ռուսական կողմի փոխհատուցման պահանջները և միջազգային արբիտրաժի հավանականությունը նոր լույսի ներքո են ներկայացնում մի ենթակառուցվածք, որի պատմությունը ձգվում է ավելի քան մեկ դար։
Հայկական երկաթուղին պարզապես տրանսպորտային համակարգ չէ։ Այն Հայաստանի տնտեսական զարգացման, տարածաշրջանային հաղորդակցության, քաղաքական իրողությունների և աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների կենդանի վկան է։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանը. երկաթուղու ծնունդը
Հայաստանի տարածքում երկաթուղու պատմությունը սկսվում է XIX դարի վերջին։ Անդրկովկասի տնտեսական և ռազմական նշանակությունը մեծացնելու նպատակով Ռուսական կայսրությունը կառուցում էր երկաթուղային նոր գծեր։
1899 թվականին շահագործման հանձնվեց Թիֆլիս–Ալեքսանդրապոլ–Կարս երկաթուղին, որը դարձավ տարածաշրջանի կարևորագույն հաղորդակցական ուղիներից մեկը։ Ալեքսանդրապոլը (ներկայիս Գյումրի) վերածվեց խոշոր երկաթուղային հանգույցի։
1902 թվականին երկաթուղին հասավ Երևան, իսկ Հայաստանի մայրաքաղաքը առաջին անգամ ստացավ ուղիղ երկաթուղային կապ արտաքին աշխարհի հետ։
Այդ ժամանակաշրջանում կառուցված ենթակառուցվածքների մի զգալի մասը երկար տարիներ ծառայեց Հայաստանի տնտեսությանը։
Խորհրդային տարիներ. զարգացման և ընդլայնման շրջան
Խորհրդային իշխանության տարիներին հայկական երկաթուղին դարձավ ԽՍՀՄ միասնական երկաթուղային համակարգի բաղկացուցիչ մասը։
Կառուցվեցին նոր կայարաններ, կամուրջներ, թունելներ, էլեկտրականացվեցին բազմաթիվ գծեր, արդիականացվեց շարժակազմը։
Երկաթուղին դարձավ Հայաստանի արդյունաբերության, հանքարդյունաբերության, գյուղատնտեսության և միջազգային բեռնափոխադրումների հիմնական հենասյուներից մեկը։
Խորհրդային տարիներին Երևանից գնացքներ էին մեկնում դեպի Մոսկվա, Լենինգրադ, Թբիլիսի, Բաքու, Ռոստով, Սոչի, Բաթում և ԽՍՀՄ բազմաթիվ այլ քաղաքներ։
Անկախություն և ճգնաժամ
1991 թվականին Հայաստանի անկախությունից հետո երկաթուղին կանգնեց լուրջ մարտահրավերների առաջ։
Խորհրդային տնտեսական կապերի փլուզումը, Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից սահմանների փակումը, տնտեսական ճգնաժամը և պատերազմի հետևանքները կտրուկ նվազեցրին բեռնափոխադրումների ու ուղևորափոխադրումների ծավալները։
Տարիներ շարունակ ենթակառուցվածքները գրեթե չէին արդիականացվում, իսկ ֆինանսական հնարավորությունները սահմանափակ էին։
«Գույք՝ պարտքի դիմաց»
2002 թվականին Հայաստանը և Ռուսաստանը համաձայնության եկան «Գույք՝ պետական պարտքի դիմաց» ծրագրի շուրջ, որի շրջանակում մի շարք պետական ակտիվներ փոխանցվեցին ռուսական կողմին՝ Հայաստանի պետական պարտքի մի մասը մարելու նպատակով։
Թեև երկաթուղին այդ ծրագրով ուղղակիորեն սեփականության իրավունքով չի փոխանցվել, այդ ժամանակաշրջանը դարձավ հայ-ռուսական տնտեսական համագործակցության նոր փուլի սկիզբը, որի տրամաբանական շարունակությունը եղավ երկաթուղու կոնցեսիոն կառավարումը։
2008 թվական. 30-ամյա կոնցեսիոն պայմանագիր
2008 թվականին Հայաստանի կառավարությունը 30 տարի ժամկետով կոնցեսիոն պայմանագիր կնքեց «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության հետ։
Կառավարումը փոխանցվեց «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությանը, որը պարտավորվեց իրականացնել խոշոր ներդրումներ, վերանորոգել գծերը, արդիականացնել կայարաններն ու շարժակազմը և բարձրացնել ծառայությունների որակը։
Այս քայլը հիմնավորվում էր նրանով, որ Հայաստանի պետական բյուջեն չէր կարող սեփական միջոցներով իրականացնել անհրաժեշտ բազմամիլիոնանոց ներդրումները։
Ի՞նչ է արվել
Ռուսական կողմի պաշտոնական տվյալներով՝ 2008-2025 թվականներին ներդրվել է ավելի քան 396 միլիոն ԱՄՆ դոլար։
Կատարվել են.
- երկաթուղային գծերի վերանորոգումներ,
- կամուրջների և թունելների ամրապնդման աշխատանքներ,
- շարժակազմի արդիականացում,
- կայարանների բարելավում,
- անվտանգության համակարգերի կատարելագործում։
Ընկերությունը նաև նշում է, որ շուրջ 2500 աշխատակիցների աշխատավարձերը պարբերաբար բարձրացվել են, իսկ շահաբաժիններ բաժնետերերին չեն վճարվել՝ միջոցներն ուղղելով զարգացման ծրագրերին։
Նոր քաղաքական փուլ
2026 թվականին Հայաստանի կառավարությունը հայտարարեց, որ ցանկանում է վերականգնել հայկական երկաթուղու լիարժեք կառավարումը։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ երկաթուղին Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունն է, և պետությունը պետք է կարողանա այն օգտագործել իր ազգային շահերից ելնելով։
Միաժամանակ նշվեց, որ նախընտրելի է հարցը լուծել բանակցությունների միջոցով, սակայն անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանը պատրաստ է դիմել միջազգային արբիտրաժ։
Փոխհատուցման շուրջ տարաձայնությունները
«Ռուսական երկաթուղիներ»-ի գլխավոր տնօրեն Օլեգ Բելոզերովը հայտարարեց, որ պայմանագրի դադարեցման դեպքում Հայաստանը պետք է վերադարձնի շուրջ 400 միլիոն դոլարի ներդրումները։
Ի պատասխան՝ Հայաստանի կառավարության պաշտոնական գնահատականներում նշվում է, որ նույնիսկ ամենաբարդ սցենարի դեպքում հնարավոր փոխհատուցման չափը գնահատվում է մոտ 103,6 միլիարդ դրամ կամ շուրջ 273 միլիոն դոլար։
Այս տարբերությունը ցույց է տալիս, որ կողմերը դեռևս չունեն միասնական պատկերացում հնարավոր ֆինանսական հաշվարկների վերաբերյալ։
Իրավական դաշտ
Մասնագետների կարծիքով, վերջնական պատասխանները կախված են ոչ թե քաղաքական հայտարարություններից, այլ կոնցեսիոն պայմանագրի յուրաքանչյուր կետի մանրակրկիտ ուսումնասիրությունից։
Կարևոր նշանակություն կունենան.
- պայմանագրի կատարման աստիճանը,
- ներդրումների փաստացի ծավալը,
- կողմերի փոխադարձ պարտավորությունների կատարումը,
- անկախ ֆինանսական գնահատումները,
- միջազգային կոնցեսիոն իրավունքի նորմերը։
Եթե համաձայնություն չկայանա, հարցը կարող է քննվել միջազգային արբիտրաժում։
Երկաթուղին՝ վաղվա Հայաստանի համար
Հայկական երկաթուղու նշանակությունը միայն ներկայի խնդիրներով չի սահմանափակվում։
Եթե տարածաշրջանում բացվեն նոր հաղորդակցային ուղիներ, Հայաստանը կարող է վերածվել տարանցիկ կարևոր հանգույցի Եվրոպայի, Սև ծովի, Կովկասի, Իրանի և Ասիայի միջև։
Այդ պայմաններում երկաթուղու արդյունավետ կառավարումը կդառնա ոչ միայն տնտեսական, այլև ազգային անվտանգության հարց։
Փոխարենը՝ պատմության դասերը
125 տարվա ընթացքում հայկական երկաթուղին ապրել է Ռուսական կայսրության, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության, Խորհրդային Միության և անկախ Հայաստանի բոլոր քաղաքական փուլերը։
Այն տեսել է պատերազմներ, վերելքներ, տնտեսական ճգնաժամեր, շրջափակում և վերակառուցում։
Այսօր այն կրկին կանգնած է պատմական ընտրության առաջ։ Ինչպիսին էլ լինի առաջիկա բանակցությունների կամ հնարավոր արբիտրաժի արդյունքը, մեկ բան անփոփոխ է մնում. հայկական երկաթուղին եղել և շարունակում է մնալ Հայաստանի կարևորագույն ռազմավարական ենթակառուցվածքներից մեկը, որի ապագան վճռորոշ նշանակություն կունենա երկրի տնտեսական զարգացման, տարածաշրջանային կապերի և պետական ինքնիշխանության համար։
Hay Azian
Նիդերլանդներում՝ օգոստոսի 6-ից. արժե դիտել «La Bataille de Gaulle» ֆիլմը
02.08.2026 /Նիդ.օրագիր/ Inge Drost
Ֆրանսիական կինոյի այս տարվա ամենասպասված պատմական ֆիլմերից մեկը՝ «La Bataille de Gaulle» («Դը Գոլի ճակատամարտը»), օգոստոսի 6-ից կցուցադրվի նաև Նիդերլանդների կինոթատրոններում։
«Նիդերլանդական օրագրի» բարեկամ, Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիայի (FAON) և Աբովյան մշակութային միության քարտուղար Ինգա Դրոստը, որն այս օրերին ամուսնու՝ նույն կազմակերպության նախագահ և Աբովյան մշակութային միության վարչության անդամ Մաթո Հախվերդյանի հետ հանգստանում է Ֆրանսիայի լեռնային փոքրիկ բնակավայրերից մեկում, կիսվել է իր բացառիկ տպավորություններով։ Նրանք երկու անգամ այցելել են կինոթատրոն՝ դիտելու ֆիլմի երկու մասերն էլ, և, ինչպես նշում է Ինգա Դրոստը, այն թողել է չափազանց ուժեղ ազդեցություն։
Ֆիլմի գլխավոր դերում հանդես է գալիս ֆրանսահայ ճանաչված դերասան Սիմոն Աբգարյանը, որը մարմնավորում է գեներալ Շառլ դը Գոլին։ Ինգա Դրոստի խոսքով՝ դերակատարությունը բացառիկ է. Աբգարյանին հաջողվել է էկրանին կենդանացնել այն առաջնորդի կերպարը, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ամենածանր օրերին, Լոնդոնից ղեկավարելով «Ազատ Ֆրանսիա» շարժումը, հրաժարվեց համակերպվել Ֆրանսիայի կապիտուլյացիային և դարձավ ֆրանսիական դիմադրության խորհրդանիշը։
Նրա գնահատմամբ՝ ոչ միայն Սիմոն Աբգարյանի խաղն է տպավորիչ, այլև մյուս դերակատարումները, մասնավորապես՝ Ուինսթոն Չերչիլի կերպարի մարմնավորումը, որը նույնպես ներկայացված է բարձր արվեստով։
Ֆիլմը բաղկացած է երկու մասից, որոնցից յուրաքանչյուրի տևողությունը մոտ 2 ժամ 40 րոպե է։ Այն նկարահանվել է շուրջ 74 միլիոն եվրո բյուջեով՝ դառնալով վերջին տարիների ամենամասշտաբային ֆրանսիական պատմական կինոնախագծերից մեկը։
Եթե սիրում եք պատմական ֆիլմեր, հետաքրքրվում եք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի իրադարձություններով կամ պարզապես ցանկանում եք տեսնել, թե ինչպես է հայազգի անվանի դերասանը մարմնավորում Ֆրանսիայի ամենանշանավոր պետական գործիչներից մեկին, ապա այս ֆիլմը, անկասկած, արժանի է ձեր ուշադրությանը։
«Նիդերլանդական օրագիրը» խորհուրդ է տալիս բաց չթողնել այս կինոպրեմիերան։
Vanaf 6 augustus in de Nederlandse bioscopen: La Bataille de Gaulle – een film die u niet mag missen
Vanaf 6 augustus is de historische Franse speelfilm La Bataille de Gaulle ook in de Nederlandse bioscopen te zien. De film geldt als een van de meest ambitieuze Franse filmproducties van de afgelopen jaren en vertelt het indrukwekkende verhaal van generaal Charles de Gaulle en het ontstaan van het Franse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Inge Drost, secretaris van de Federatie Armeense Organisaties in Nederland (FAON) en een goede relatie van Niderlandakan Oragir, bracht samen met haar echtgenoot Mato Hakhverdian, voorzitter van FAON, haar vakantie door in een klein bergdorp in Frankrijk. Daar kregen zij de gelegenheid om beide delen van de film in de bioscoop te bekijken.
Volgens Inga Drost maakte de film een diepe indruk. Vooral de vertolking van Charles de Gaulle door de Frans-Armeense acteur Simon Abkarian noemt zij indrukwekkend en overtuigend. Abkarian brengt op indringende wijze de man tot leven die vanuit Londen leiding gaf aan de beweging Vrij Frankrijk en uitgroeide tot het gezicht van het Franse verzet tegen de Duitse bezetting.
Ook de overige cast oogst volgens haar veel waardering. Met name de vertolking van Winston Churchill draagt bij aan de historische geloofwaardigheid en de kracht van de film.
La Bataille de Gaulle bestaat uit twee delen van elk ongeveer twee uur en veertig minuten. Met een productiebudget van circa 74 miljoen euro behoort de film tot de grootste historische Franse producties van de laatste jaren.
Voor liefhebbers van geschiedenis, de Tweede Wereldoorlog en kwaliteitscinema is deze film een absolute aanrader. Bovendien is het een bijzondere gelegenheid om de indrukwekkende acteerprestatie van de Frans-Armeense acteur Simon Abkarian op het witte doek te beleven.
Niderlandakan Oragir beveelt deze film van harte aan aan zijn lezers.
Նկարում` Սիմոն Աբգարյանը՝ Շառլ դը Գոլի կերպարում
Առնհեմի հայ համայնքը հրաժեշտ տվեց Տեր Սերովբե քահանա Ալանճյանին
02.08.2026/Նիդ.օրագիր
Նիդերլանդների Առնհեմ քաղաքի Հայ Առաքելական եկեղեցում այսօր տեղի ունեցավ Սուրբ և Անմահ Պատարագ, որը միաժամանակ դարձավ նաև համայնքի հոգևոր հովիվ Տեր Սերովբե քահանա Ալանճյանի հրաժեշտի վերջին պատարագը՝ նախքան նրա վերադարձը Միացյալ Նահանգներ։
Պատարագից հետո Առնհեմի Հայ Առաքելական եկեղեցու ծխական խորհուրդը և Առնհեմի ու շրջակա բնակավայրերի հայ համայնքը հանդես եկան շնորհակալական ուղերձով՝ բարձր գնահատելով Տեր Սերովբեի վերջին երկու տարիների նվիրված ծառայությունը, հոգևոր առաջնորդությունն ու համայնքի հանդեպ ցուցաբերած հայրական հոգատարությունը։
Ուղերձում ընդգծվում է, որ Տեր Հայրը իր հավատքով, խոնարհությամբ, աղոթքով և Աստծո խոսքի քարոզությամբ զորացրել է համայնքի անդամներին և նշանակալի հետք է թողել եկեղեցու ու համայնքի կյանքում։
Համայնքը երախտագիտությամբ շնորհակալություն է հայտնել նաև քահանայի ընտանիքին՝ եկեղեցական ծառայության ճանապարհին նրա կողքին լինելու և համայնքի կյանքին մասնակցելու համար։
Տեր Սերովբե քահանա Ալանճյանը ընտանիքի հետ վերադառնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, որտեղ շարունակելու է իր հոգևոր առաքելությունը։ Առնհեմի հայ համայնքը նրան մաղթել է Աստծո օրհնությունը, առողջություն, խաղաղություն և հաջողություններ նոր ծառայության մեջ՝ վստահեցնելով, որ նա միշտ առանձնահատուկ տեղ կունենա համայնքի հավատացյալների սրտերում։
«Նիդերլանդական օրագիրը» միանում է այս բարեմաղթանքներին՝ շնորհակալություն հայտնելով Տեր Սերովբե քահանա Ալանճյանին Նիդերլանդների հայ համայնքում կատարած հոգևոր ծառայության համար և մաղթելով Աստծո օրհնությունն ու հաջողություններ նրա հետագա առաքելության ճանապարհին։
Աղբյուր՝ Առնհեմի Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտոնական կայքի հաղորդագրություն։
Ձևավորվեց Հայաստանի նոր կառավարությունը․ վերանշանակումներ, նոր նշանակում և նոր ղեկավարություն Ազգային ժողովում
04.08.3026/Նիդ.օրագիր
Հայաստանում ավարտվեց նոր կառավարության ձևավորման հիմնական փուլը։ Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի ստորագրած հրամանագրերով վերանշանակվեցին կառավարության անդամների գերակշիռ մասը, նշանակվեց նոր բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարը, իսկ Ազգային ժողովը նոր նախագահ ընտրեց։
Նախագահի հրամանագրերով փոխվարչապետների պաշտոններում վերանշանակվել են Տիգրան Խաչատրյանը և Մհեր Գրիգորյանը։
Իրենց պաշտոններում շարունակելու են աշխատել նաև ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը, էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը, տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը, պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը, շրջակա միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթևոսյանը, կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանը, արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը, առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը, արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը և աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարար Արսեն Թորոսյանը։
Միակ նախարարական փոփոխությունը կատարվել է բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունում. այդ պաշտոնում նշանակվել է Դավիթ Թադևոսյանը, որը փոխարինել է Մխիթար Հայրապետյանին։
Ազգային ժողովի առաջին նիստում պատգամավորներն ԱԺ նախագահի պաշտոնում ընտրեցին նախկին փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանին։ Նրա թեկնածության օգտին քվեարկեց 63 պատգամավոր, դեմ՝ 28-ը։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը լիովին աջակցեց թեկնածությանը, «Ուժեղ Հայաստան»-ը քվեարկեց դեմ, իսկ «Հայաստան» խմբակցությունը չմասնակցեց քվեարկությանը։
Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը նաև ստորագրեց Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ նշանակելու մասին հրամանագիրը։ Այդ նշանակումը հաջորդեց կառավարության սահմանադրական հրաժարականին, որը ներկայացվել էր նորընտիր Ազգային ժողովի առաջին նիստի մեկնարկին։ Սահմանադրության համաձայն՝ խորհրդարանական մեծամասնության առաջադրած թեկնածուն վարչապետ է նշանակվում նախագահի կողմից, և «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կրկին առաջադրել էր Նիկոլ Փաշինյանի թեկնածությունը։
Կառավարության ձևավորմանը զուգահեռ տեղի ունեցան նաև այլ նշանակումներ։ Լիլիթ Մակունցը նշանակվել է վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար, իսկ երկար տարիներ այդ պաշտոնը զբաղեցրած Արայիկ Հարությունյանը շարունակելու է իր գործունեությունը որպես Ազգային ժողովի պատգամավոր։
Այսպիսով, նոր ձևավորված կառավարությունում պահպանվել է գործադիր իշխանության հիմնական կազմը՝ ընդամենը մեկ նախարարական փոփոխությամբ, ինչը վկայում է գործող քաղաքական թիմի շարունակականության և կառավարության աշխատանքի հաջորդ փուլ մտնելու մասին։
Լուսանկար` Նիդ օրագրի
Հայաստանը և Նիդերլանդները խորացնում են գործարար համագործակցությունը․ նոր նախաձեռնություններ՝ առևտրի, ներդրումների և արտահանման ուղղությամբ
06.08.2026/ Նիդ.օրագիր
Հայաստանի Հանրապետության և Նիդերլանդների Թագավորության միջև տնտեսական և գործարար համագործակցության ընդլայնմանն ուղղված հերթական կարևոր քայլն է քննարկվել օգոստոսի 5-ին Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատում կայացած աշխատանքային հանդիպման ընթացքում։
ՀՀ Առևտրաարդյունաբերական պալատի նախագահ Մարտին Սարգսյանը հյուրընկալել է Պալատի՝ Նիդերլանդների Թագավորությունում նորանշանակ պաշտոնական ներկայացուցիչ Սվետլանա Անդրեսյանին։ Հանդիպման ընթացքում կողմերը հանգամանալից անդրադարձել են երկու երկրների գործարար շրջանակների միջև առևտրատնտեսական համագործակցության զարգացման հեռանկարներին, ինչպես նաև Նիդերլանդների առևտրաարդյունաբերական պալատի և այլ հեղինակավոր գործարար կառույցների հետ համագործակցության հնարավորություններին։
Մարտին Սարգսյանը կարևորել է պաշտոնական ներկայացուցչությունների, դիվանագիտական կառույցների և առևտրաարդյունաբերական պալատների միջև համակարգված համագործակցությունը՝ ընդգծելով, որ այն կարող է նոր որակ հաղորդել հայ-նիդերլանդական տնտեսական հարաբերություններին և նպաստել նոր ներդրումային ու առևտրային ծրագրերի իրականացմանը։
Քննարկման առանցքային թեմաներից մեկը երկու երկրների գործարարների միջև առցանց բանակցությունների կազմակերպումն էր։ Նշվեց, որ նման ձևաչափը հնարավորություն կտա նախապես մշակել համագործակցության ծրագրերը, համաձայնեցնել դրանց իրականացման արդյունավետ մեխանիզմները և հիմք ստեղծել Նիդերլանդներում նախատեսվող գործարար հանդիպումների ընթացքում կոնկրետ պայմանավորվածությունների և համաձայնագրերի ստորագրման համար։
Սվետլանա Անդրեսյանն իր հերթին կարևորել է նաև հայկական սփյուռքի ներուժը՝ ընդգծելով, որ Նիդերլանդներում բնակվող հայ գործարարների փորձը, կապերն ու աջակցությունը կարող են նշանակալի դեր ունենալ երկկողմ տնտեսական համագործակցության ընդլայնման գործում։
Հանդիպման ընթացքում առանձնակի ուշադրության է արժանացել նաև Նիդերլանդներում հայկական արտադրանքի մշտապես գործող առևտրի տան ստեղծման նախաձեռնությունը։ Մարտին Սարգսյանի գնահատմամբ, այդ նախագիծը կարող է դառնալ արդյունավետ հարթակ հայկական արտադրողների համար՝ նպաստելով արտահանման աշխարհագրության ընդլայնմանը, եվրոպական շուկայում մրցունակության բարձրացմանը և Հայաստանի ու Նիդերլանդների միջև տնտեսական կապերի առավել ամրապնդմանը։
Կողմերը քննարկել են նաև միջազգային ցուցահանդեսների, բիզնես-ֆորումների, գործարար առաքելությունների և համատեղ այլ նախաձեռնությունների կազմակերպման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով նոր խթան հաղորդել հայ-նիդերլանդական տնտեսական համագործակցությանը և ստեղծել փոխշահավետ գործընկերության նոր հնարավորություններ։
Աղբյուր՝ Հայաստանի Հանրապետության Առևտրաարդյունաբերական պալատ
Բեկում՝ ինքնության վերականգնման գործընթացում․ Նիդերլանդների քաղաքացիների անձնագրերը պետք է վերադարձվեն
07.08.2026/Նիդ.օրագիր
Հայաստան վերադարձի ընթացքում նույնականացման խնդիրների առնչությամբ նոր պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել
Վերջին մեկ տարվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետություն վերադարձած Նիդերլանդների մի շարք քաղաքացիներ բախվել են ինքնության և նույնականացման հետ կապված խնդիրների։ Նման դեպքերում որոշ անձինք ձերբակալվել են, իսկ նրանց մոտ եղած Նիդերլանդների անձնագրերը վերցվել են, որի հետևանքով քաղաքացիները չեն կարողացել վերադառնալ Նիդերլանդներ և ստիպված են եղել Հայաստանում սպասել իրենց ինքնության վերականգնման գործընթացի ավարտին։ Ըստ իրավաբանական աջակցություն տրամադրող RS-Rechtsbijstand-ի, որոշ դեպքերում այդ գործընթացը տևել է մինչև մեկ տարի։
Խնդրի կարգավորման ուղղությամբ RS-Rechtsbijstand-ը դիմել և քննարկումներ է անցկացրել Հայաստանում Նիդերլանդների դեսպանատան և Նիդերլանդների արտաքին գործերի նախարարության հետ։
Քննարկումների արդյունքում, ըստ կազմակերպության ներկայացրած տեղեկության, ձեռք է բերվել կարևոր պայմանավորվածություն․ վերցված Նիդերլանդների անձնագրերը պետք է անմիջապես վերադարձվեն քաղաքացիներին։ Սա հնարավորություն է տալիս նրանց առանց երկարատև սպասելու վերադառնալ Նիդերլանդներ և այնտեղ անվտանգ պայմաններում շարունակել ու ավարտել իրենց ինքնության վերականգնման հետ կապված գործընթացները։
RS-Rechtsbijstand-ը հայտնում է, որ առաջին քաղաքացիներն արդեն կարողացել են անխոչնդոտ վերադառնալ Նիդերլանդներ։
Այս պայմանավորվածությունը կարևոր քայլ է այն քաղաքացիների համար, որոնք Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելիս կամ գտնվելու ընթացքում բախվում են նույնականացման խնդիրների։ Այն միաժամանակ հնարավորություն է տալիս նման գործընթացներն իրականացնել Նիդերլանդներում՝ առանց քաղաքացու՝ երկար ժամանակ Հայաստանի տարածքում մնալու անհրաժեշտության։
RS-Rechtsbijstand-ը հարցերի կամ իրավական աջակցության անհրաժեշտության դեպքում քաղաքացիներին առաջարկում է կապ հաստատել կազմակերպության հետ։
📞 Հեռախոս՝ 0031640059579
RS-Rechtsbijstand
Doorbraak in identiteitherstelzaken
Het afgelopen jaar kwamen meerdere mensen bij terugkeer naar Armenië in de problemen door nieuwe identificatiesystemen. Sommigen werden opgepakt en hun Nederlandse paspoort werd ingenomen, waardoor terugkeer naar Nederland onmogelijk werd. Zij konden pas terugkeren nadat hun identiteit in Nederland was hersteld, een proces dat soms tot een jaar duurde.
RS‑Rechtsbijstand heeft dit probleem structureel aangepakt. In overleg met de Nederlandse ambassade in Yerevan en het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Nederland is een belangrijke afspraak bereikt: ingenomen Nederlandse paspoorten moeten direct worden teruggegeven, zodat betrokkenen onmiddellijk kunnen terugreizen en hun identiteitherstel veilig in Nederland kunnen afronden.
De eerste cliënten zijn inmiddels veilig teruggekeerd. Een noodzakelijke en menswaardige stap vooruit.
📞 Voor vragen of ondersteuning: neem contact op met RS‑Rechtsbijstand via telefoonnummer: 0031640059579
📖 ԳՐԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
Երևանն ունի մի առանձնահատուկ հիշողություն․ նրա փողոցներում, այգիներում ու հրապարակներում հայ գրականությունը շարունակում է ապրել՝ թեև քարացած հուշարձանի տեսքով, սակայն ոչ լուռ՝ մեզ հետ երկխոսության մեջ մտած։
Այսօր «Գրական Հայաստան» խորագրով մեր ընթերցողներին ենք ներկայացնում երկու մեծ բանաստեղծների՝ Վահան Տերյանի և Հովհաննես Շիրազի հուշարձանները։
Տերյանի քնարական աշխարհը՝ նրբություն, կարոտ, թախիծ ու հայրենիքի խոր զգացում։ Շիրազինը՝ սեր, հպարտություն, ցավ ու անսահման կապվածություն Հայաստանին։
Երկու տարբեր բանաստեղծական աշխարհներ, երկու տարբեր ժամանակներ, բայց մեկ ընդհանուր սեր՝ Հայաստանի և հայ ժողովրդի հանդեպ։
Երևանի այս հուշարձանները պարզապես քանդակներ չեն։ Դրանք հիշողության կանգառներ են, որտեղ անցորդը կարող է մի պահ կանգ առնել և հիշել այն խոսքերը, որոնք ժամանակի հետ չեն հնանում։
Երկու բանաստեղծ, երկու տարբեր ձայներ։
Նրանց հուշարձանները Երևանի գրական հիշողության կենդանի էջերն են՝ հիշեցնելով, որ մեծ գրականությունը ժամանակից չի հեռանում։
Երբ սերը հայրենիքն է, խոսքը դառնում է հավերժություն…
Վահան Տերյան
Արձանը գտնվում է Օղակաձև զբոսայգում՝ Տերյան փողոցին հարող հատվածում։ Այն կերտվել է բազալտից։
Լռության մեջ էլ բանաստեղծի սիրտը երգում է…
📷 Լուսանկարները՝ Էլեն Հարությունյանի («Նիդերլանդական օրագիր»)
Լավ լուր․ «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին շենքը կպահպանվի և կներառվի նոր տերմինալի կազմում
«Զվարթնոց» օդանավակայանի հին տերմինալը չի հանվի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկից։ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյանի խոսքով՝ հին շենքին հուշարձանի կարգավիճակից զրկելու հարցն այլևս օրակարգում չէ։
Փոխարենը նախատեսվում է պատմական համալիրը վերափոխել և ինտեգրել նախատեսվող նոր տերմինալի ենթակառուցվածքներին՝ պահպանելով դրա՝ որպես պատմամշակութային հուշարձանի կարգավիճակը։
Մասնավորապես, նախատեսվում է ամբողջությամբ պահպանել հին տերմինալի հայտնի աշտարակը։ Շրջակա շինության որոշ հատվածներ, սակայն, կարող են մասնակի փոփոխության ենթարկվել՝ նոր ենթակառուցվածքներին ինտեգրվելու նպատակով։ Ճարտարապետական վերջնական լուծումները դեռևս հաստատված չեն․ հայեցակարգը ստացել է նախնական հավանություն, սակայն վերջնական նախագծային էսքիզները դեռ պետք է մշակվեն։
Ճարտարապետական համայնքի ներկայացուցիչները հանդես են գալիս հնարավորինս զգույշ և պահպանողական միջամտության օգտին։ Նրանց գնահատմամբ՝ հին «Զվարթնոցի» կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս այն հարմարեցնել ժամանակակից պահանջներին՝ առանց շենքը քանդելու։ Անհրաժեշտության դեպքում հնարավոր է իրականացնել առանձին փոփոխություններ և ամրացման աշխատանքներ, այդ թվում՝ գործող սեյսմակայունության նորմերին համապատասխանեցնելու նպատակով, սակայն միաժամանակ պահպանելով շենքի արտաքին ճարտարապետական կերպարը։
Նշվում է նաև, որ «Զվարթնոցի» հին շենքը Հայաստանի սահմաններից դուրս ճանաչվում է որպես իր ժամանակաշրջանի հայկական ճարտարապետության ուշագրավ նմուշ։ Այն ներկայացված է նաև արտասահմանյան տարբեր հրատարակություններում և ֆիլմերում։
Օդանավակայանի նոր գլխավոր հատակագիծն այս պահին համաձայնեցված է մոտ 95 տոկոսով։ Իշխանությունները սպասում են օդանավակայանը կառավարող ընկերությունից լրացուցիչ նյութերի։ Վերջնական հայեցակարգի պատրաստումից հետո նախատեսվում է գլխավոր հատակագիծը առաջիկա 1-2 ամիսների ընթացքում ներկայացնել հանրային քննարկման։
Հանրային քննարկման ընթացքում ճարտարապետները և այլ շահագրգիռ կողմեր հնարավորություն կունենան ներկայացնելու իրենց դիտարկումներն ու առաջարկությունները։
Աղբյուրներ՝ ՀՀ ՏԿԵ նախարարություն, Հանրային հեռուստաընկերության «Լուրեր»
ՀՀ-ում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը շորհավորական ուղերձ է հղել հայաստանաբնակ երիտասարդներին
Դեսպանը նշել է, որ երիտասարդների ձայնը պետք է լսելի լինի, իսկ նրանց գաղափարները՝ իրենց արժանի տեղն ունենան որոշումների կայացման գործընթացում
Օգոստոսի 12-ին նշվող Երիտասարդության միջազգային օրվա առթիվ Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի երիտասարդներին՝ ընդգծելով նրանց կարևոր դերակատարությունը երկրի և հասարակության ապագայի ձևավորման գործում։
Դեսպանը երիտասարդներին բնութագրել է որպես Հայաստանի ապագան կերտող սերունդ՝ առանձնահատուկ ընդգծելով նրանց ստեղծագործական ներուժը, առաջնորդության կարողություններն ու համայնքային, ազգային և միջազգային գործընթացներում ներգրավվածությունը։
Ուղերձում դեսպանը կարևորել է նաև երիտասարդների ձայնի լսելիությունն ու նրանց գաղափարների մասնակցությունը որոշումների կայացման գործընթացներին՝ ընդգծելով, որ երիտասարդների էներգիան, տեսլականն ու փոփոխությունների նկատմամբ հավատը կարող են նպաստել ավելի արդար, կայուն և ներառական ապագայի ձևավորմանը։
Դեսպանի շնորհավորական ուղերձը
«Սիրելի՛ երիտասարդներ,
🌍 Երիտասարդության միջազգային օրվա առթիվ ջերմորեն շնորհավորում եմ ձեզ՝ Հայաստանի ապագան կերտող սերնդին: Այսօր մենք տոնում ենք ձեր ստեղծագործական ներուժը, ղեկավարման կարողությունները և այն վճռականությունը, որով դուք ներգրավված եք ձեր համայնքների, երկրի և աշխարհի զարգացման գործում:
✨ Թող ձեր ձայնը միշտ լինի լսելի, իսկ ձեր գաղափարները՝ գտնեն իրենց արժանի տեղը որոշումների կայացման գործընթացներում: Ես հավատում եմ, որ միասին կարող ենք կառուցել ավելի արդար, կայուն և ներառական ապագա՝ հիմք ընդունելով ձեր էներգիան, տեսլականը և հավատը փոփոխությունների նկատմամբ:
ՀՀ-ում Նիդերլանդների դեսպանատունը պատրաստակամ է լինել ձեր կողքին»
Հայկական մամուլը տեղեկացնում է, որ ԱԽ քարտուղարի պաշտոնում Արմեն Գրիգորյանին փոխարինեց Ալեն Սիմոնյանը
Արմեն Գրիգորյանն ազատվել է Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնից, իսկ նրա փոխարեն այդ պաշտոնում նշանակվել է Ազգային ժողովի նախկին նախագահ Ալեն Սիմոնյանը։
Համապատասխան որոշումները օգոստոսի 13-ին ստորագրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նույն օրը կառավարության նիստում Գրիգորյանը վերջին անգամ մասնակցել է նիստին՝ որպես ԱԽ քարտուղար, և հրաժեշտ տվել գործընկերներին։
Ալեն Սիմոնյանը վերջին տարիներին ղեկավարել է Ազգային ժողովը։
Ինչ է սա նշանակում քաղաքական առումով, առանձին հետաքրքիր թեմա է․ հատկապես ուշագրավ է, որ ԱԽ քարտուղարի պաշտոնում Գրիգորյանին փոխարինում է հենց Ալեն Սիմոնյանը՝ Փաշինյանի քաղաքական թիմի առանցքային դեմքերից մեկը։ Փաշինյանի մեկնաբանությամբ՝ փոփոխությունը պետք է դիտարկել ընթացող քաղաքական գործընթացների և դրանց բերած վերադասավորումների համատեքստում
Մի խաչքարի ոդիսականը․ ինչպես 1995-ին ծնված գաղափարը 2001-ին դարձավ Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության առաջին հուշարձանը
15.08.2026/Նիդ.օրագիր
1995–2001 թվականներ․ վեց տարի՝ գաղափարից մինչև հուշարձան, Հայաստանից Նիդերլանդներ անցած հազարավոր կիլոմետրեր, դատական պայքար, թուրքական կազմակերպությունների բողոքներ, ժամանակավոր տեղափոխություն Ասենից Ալմելո և, վերջապես, 2001 թվականի ապրիլի 24-ին՝ խաչքարի պաշտոնական բացումը Ասենի De Boskamp գերեզմանատանը։
Ասենի հայկական խաչքարի պատմությունը Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի պատմության կարևորագույն էջերից է։ Այն սկսվել է ոչ թե քաղաքապետարանի որոշմամբ կամ որևէ պետական ծրագրով, այլ մեկ մարդու՝ հոլանդաբնակ Նիկոլայ Ռոմաշուկի մտահղացմամբ, որը հետագայում վերածվել է մի քանի մարդկանց ու կազմակերպությունների համատեղ նախաձեռնության։
Այս պատմությունը պահպանվել է ոչ միայն փաստաթղթերում, այլև ժամանակին նկարահանված ֆիլմերում։ 2020 թվականին «Նիդերլանդական օրագիրը» հրապարակեց այդ ֆիլմերի պրեմիերան՝ վերականգնելով խաչքարի ստեղծման, Հայաստան–Նիդերլանդներ տեղափոխման, Ալմելոյի օծման և Ասենում վերջնական տեղադրման պատմությունը։
1995․ գաղափարի սկիզբը
1995 թվականից սկսած՝ Նիդերլանդներում բնակվող Նիկոլայ Ռոմաշուկը մի քանի անգամ դիմել է Հայաստանի իշխանություններին՝ խնդրելով Հայաստանից խաչքար բերել Նիդերլանդներ։
Նրա մտահղացումը պարզ էր, բայց իրագործումը՝ ամենևին ոչ։ Խաչքարը պետք է ոչ միայն պատրաստվեր Հայաստանում, այլև հազարավոր կիլոմետրեր անցներ, հասներ Նիդերլանդներ և այնտեղ ստանար տեղադրման իրավական թույլտվություն։
Ռոմաշուկն իր գաղափարի մասին պատմեց հոլանդաբնակ Աշոտ Վարդանյանին։ Վերջինս հավանեց նախաձեռնությունը և ստանձնեց խաչքարի պատրաստման աշխատանքների ֆինանսական մասը։
Այս պահից պատմությունը դառնում է արդեն ոչ թե մեկ մարդու, այլ մի ամբողջ խմբի պատմություն։
Խաչքարը պատրաստվում է Հայաստանում
Աշխատանքները բաժանվեցին Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև։
Նիկոլայ Ռոմաշուկը Նիդերլանդներում պետք է զբաղվեր փաստաթղթերով և իշխանությունների հետ բանակցություններով։ Հայաստանում կազմակերպչական և փաստաթղթային աշխատանքներին մասնակցեց Աշոտ Վարդանյանի Վանաձորցի ընկերը՝ Էդիկ Խլղաթյանը։
Խաչքարը կերտելու աշխատանքը վստահվեց երիտասարդ վարպետ Հայկ Զալինյանին։
Այսպիսով, ապագա հուշարձանը ծնվում էր Հայաստանում, բայց նրա իրական հասցեն արդեն Նիդերլանդներն էին։
1999․ «Ինտերկապը» խաչքարը հասցնում է Նիդերլանդներ
Խաչքարի պատմության հաջորդ կարևոր անունը Նորայր Զուլոյանն է՝ «Ինտերկապ» բարեգործական կենտրոնի հիմնադիր նախագահը։
1999 թվականի հունիսին Զուլոյանը ստանձնեց խաչքարը իր բեռնատարով և սեփական միջոցներով Նիդերլանդներ տեղափոխելու գործը։
Խաչքարը շուրջ 6500 կիլոմետր ճանապարհ անցավ։ Հայաստանից այն տեղափոխվեց Եվրոպա, հասավ Գերմանիա, ապա՝ Նիդերլանդներ և վերջնականապես՝ Ասեն։
Այստեղ խաչքարը հանձնվեց Նիկոլայ Ռոմաշուկին։
Այս հանգամանքը առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Ասենի խաչքարի պատմության մեջ «Ինտերկապի» դերը պարզապես օժանդակություն չէր․ կազմակերպությունը ստանձնել էր հուշարձանի ֆիզիկական տեղափոխման ամենաբարդ հատվածը։
«Նիդերլանդական օրագրի» 2020 թվականի հրապարակման համաձայն՝ 1990–2001 թվականներին «Ինտերկապի» միջոցներով Վանաձորից բեռնատարներով Եվրոպայի տարբեր հայկական համայնքներ են տեղափոխվել 11 խաչքար-հուշարձան։
Ասեն․ սկսվում է երկրորդ՝ իրավական ոդիսականը
Խաչքարը Նիդերլանդներ հասնելուն պես հարցը տեղափոխվեց մեկ այլ հարթություն․ որտե՞ղ և ինչ պայմաններով այն պետք է տեղադրվեր։
Նիկոլայ Ռոմաշուկը Ասենի քաղաքապետարանի հետ սկսեց պաշտոնական գործընթացը։
1999 թվականի հունվարին նա քաղաքապետարանին դիմեց՝ խնդրելով տարածք տրամադրել հայերի հիշատակի խաչքարի համար։ Պաշտոնական փաստաթղթերում նշվում է, որ հուշաքարը նախատեսված էր 1910–1920 թվականներին զոհված հայերի հիշատակին։
Սկզբում քաղաքապետարանի դիրքորոշումը դրական էր, սակայն հետո այն հետ կանգնեց իր նախնական համաձայնությունից՝ պատճառաբանելով, որ հայկական հուշարձանը անմիջական կապ չունի Ասենի պատմության հետ։
Ռոմաշուկը չհանձնվեց և բողոքարկեց որոշումը։
Ի վերջո, քաղաքապետարանը փոխեց դիրքորոշումը և համաձայնեց հուշաքարի տեղադրմանը De Boskamp ընդհանուր գերեզմանատանը։
2000․ երբ խաչքարը դարձավ քաղաքական հակամարտության առարկա
Խաչքարի տեղադրման մասին տեղեկությունը տարածվելուց հետո դրան դեմ հանդես եկավ Ասենի թուրքական համայնքի մի մասը։
Հարցը դուրս եկավ զուտ քաղաքային վարչական գործընթացի շրջանակներից։
KNAW-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ թուրքական կողմի բողոքները սրվեցին, մոտ քսան թուրք ցուցարարներ սև ծաղկեպսակներ դրեցին Ասենի քաղաքապետարանի մոտ, իսկ Թուրքիայի հյուպատոսը հարցը բարձրացրեց քաղաքապետի հետ հանդիպման ժամանակ։
Քաղաքապետարանը հայտնվեց երկու համայնքների ճնշումներւ միջև։
Մի կողմից՝ հայկական համայնքը պահանջում էր իր զոհերի հիշատակի հուշարձանը։ Մյուս կողմից՝ թուրքական կազմակերպությունները վիճարկում էին դրա տեղադրումը։
Ի վերջո, քաղաքապետարանի համար ընդունելի փոխզիջումը դարձավ հուշարձանի գրությունը։
Պայման դրվեց, որ հուշարձանի վրա «ցեղասպանություն»՝ «genocide» բառը չպետք է օգտագործվի։
Նախատեսված գրությունը դարձավ.
«Ի հիշատակ մեր հայ նախնիների՝ 1910–1920 թվականների ժամանակաշրջանից»։
Հոլանդերեն տարբերակը՝
«Ter herdenking aan onze Armeense voorouders uit de periode 1910–1920»։
2000․ խաչքարը տեղափոխվում է Ալմելո
Սակայն դատական գործընթացը շարունակվում էր։
Հայոց ցեղասպանության 85-րդ տարելիցը մոտենում էր, իսկ Ասենի համար հատուկ պատրաստված խաչքարը դեռ չէր կարող իր հիմնական տեղում բացվել։
Այդ պայմաններում տեղի ունեցավ պատմության ամենահետաքրքիր շրջադարձերից մեկը։
2000 թվականի փետրվարին Բենելյուքսի երկրներում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Վիգեն Չիտեչյանը, հոլանդահայ կազմակերպությունների ղեկավարներն ու «Ինտերկապի» ներկայացուցիչները որոշեցին, որ խաչքարը պետք է այնուամենայնիվ ծառայի իր նպատակին։
Այն տեղափոխվեց Ասենից Ալմելո։
2000 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 85-րդ տարելիցին, Ալմելոյի հայկական եկեղեցում տեղի ունեցավ խաչքարի օծումը։ Օծման կարգը կատարեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Նիդերլանդներ ժամանած Շահե արքեպիսկոպոս Աճեմյանը։
Հայաստանից այդ օրերին Նիդերլանդներ էր ժամանել նաև մեծ պատվիրակություն՝ Լոռու մարզպետ Հենրիկ Քոչարյանի, ՀՀ ԱԺ պատգամավորների և այլ պաշտոնյաների մասնակցությամբ։
Այդ իրադարձությունները նկարահանվեցին։
Լրագրող-հրապարակախոս Սամվել Խալաթյանը և օպերատոր Ժան Գալստյանը նկարահանեցին այն կադրերը, որոնք տարիներ անց հիմք դարձան «Նիդերլանդական օրագրում» ներկայացված երկու ֆիլմերի համար։
Երկու ֆիլմ՝ մեկ պատմություն
2020 թվականին «Նիդերլանդական օրագիրը» հրապարակեց երկու ֆիլմերի պրեմիերան։
Ֆիլմերից մեկը տրամադրել էր Նորայր Զուլոյանը, մյուսը՝ Աշոտ Վարդանյանը։
Օրագրի հրապարակման համաձայն՝ երկու ֆիլմերն էլ նկարահանվել էին նույն խմբի կողմից, փոխկապակցված էին և լրացնում էին միմյանց։
Սա առանձնահատուկ արժեք ունի պատմական վերականգնման համար։
Այսօր, երբ անցել է ավելի քան քառորդ դար, այդ ֆիլմերը թույլ են տալիս ոչ միայն կարդալ Ասենի խաչքարի պատմությունը, այլև տեսնել այն մարդկանց, ովքեր մասնակցել են այդ պատմությանը։
2000 թվականի հուլիսի 4․ թույլտվությունը տրվում է
Սակայն թուրքական կազմակերպությունը չի հրաժարվում պայքարից։
Turks Islamitisch Culturele Vereniging Assen-ը վիճարկում է քաղաքապետարանի որոշումը։
Գործը հասնում է դատարան։
2001․ դատարան և հաղթանակ
2001 թվականի մարտի 30-ին Ասենի դատարանը որոշում է կայացնում։
Թուրքական կազմակերպության բողոքը ճանաչվում է անընդունելի, քանի որ դատարանը գտնում է, որ կազմակերպությունը տվյալ որոշման նկատմամբ անհրաժեշտ իրավական շահագրգիռ կողմի կարգավիճակ չունի։
Գործը, սակայն, դրանով չի ավարտվում․ այն հետագայում հասնում է Նիդերլանդների Պետական խորհրդի վարչական դատական բաժին՝ Raad van State։
Վերջնական որոշումը կայացվում է արդեն 2002 թվականի օգոստոսի 14-ին։ Պետական խորհուրդը պահպանում է ստորադաս դատարանի դիրքորոշումը։
Սակայն պատմության գլխավոր օրը արդեն մոտ էր։
2001 թվականի ապրիլի 24․ Ասենի խաչքարը կանգնեցվում է։
Վերջապես՝ 2001 թվականի ապրիլի 24-ին, Ասենի De Boskamp գերեզմանատանը տեղի է ունենում հայկական հուշարձանի պաշտոնական բացումը։
Մոտ երկու մետր բարձրությամբ տուֆե խաչքարը կանգնում է իր վերջնական տեղում։
KNAW-ի ուսումնասիրությունը այն բնորոշում է որպես Նիդերլանդներում առաջին հայկական հուշարձան, որը բացվել է 2001 թվականի ապրիլի 24-ին։
Այդ օրը Ասեն էին եկել հարյուրավոր հայեր Նիդերլանդների տարբեր քաղաքներից։
Խաչքարը, որի գաղափարը ծնվել էր 1995 թվականին, վերջապես կանգնած էր իր նախատեսված վայրում։
Մի խաչքարի պատմությունը՝ որպես մի ամբողջ համայնքի պատմություն
Ասենի խաչքարի պատմությունը դժվար է վերագրել մեկ անձի։
Այն ունի մի քանի առանցքային անուն։
Նիկոլայ Ռոմաշուկը ծնեց գաղափարը և տարիներ շարունակ պայքարեց դրա իրականացման համար։
Աշոտ Վարդանյանը միացավ նախաձեռնությանը և ստանձնեց խաչքարի պատրաստման ծախսերը՝ հետագայում նաև դառնալով դրա պատմությունը պահպանած ֆիլմի փոխանցողներից մեկը։
Էդիկ Խլղաթյանը մասնակցեց Հայաստանում կազմակերպչական աշխատանքներին։
Հայկ Զալինյանը քանդակեց խաչքարը։
Նորայր Զուլոյանն ու «Ինտերկապը» իրականացրին դրա ամենաբարդ ֆիզիկական ճանապարհը՝ Հայաստանից Նիդերլանդներ։
Վիգեն Չիտեչյանը, հոլանդահայ կազմակերպությունների ղեկավարները և մյուս աջակիցները մասնակցեցին այն հանգուցալուծմանը, որի շնորհիվ խաչքարը 2000 թվականի ապրիլի 24-ին կարողացավ կանգնել առնվազն ժամանակավորապես՝ Ալմելոյում։
Իսկ 2001 թվականի ապրիլի 24-ին այն վերադարձավ իր պատմական հասցեին՝ Ասեն։
Վեց տարի՝ գաղափարից մինչև հուշարձան
1995 — Նիկոլայ Ռոմաշուկի նախաձեռնությունը։
1995–1999 — կազմակերպչական աշխատանքներ Հայաստանում և Նիդերլանդներում։
1999 — Հայկ Զալինյանի կերտած խաչքարը պատրաստ է։
1999, հունիս — Նորայր Զուլոյանի և «Ինտերկապի» միջոցով խաչքարը 6500 կմ ճանապարհ անցնելով հասնում է Նիդերլանդներ։
1999–2000 — Ասենի քաղաքապետարանի հետ պայքար թույլտվության համար։
2000 — թուրքական կազմակերպությունների բողոքներ և դատական գործընթաց։
2000, ապրիլի 24 — խաչքարը տեղափոխվում է Ալմելո և օծվում Հայոց ցեղասպանության 85-րդ տարելիցին։
2000, հուլիսի 4 — Ասենի քաղաքապետարանը տալիս է տեղադրման պաշտոնական թույլտվությունը։
2001, մարտի 30 — դատարանը մերժում է թուրքական կազմակերպության բողոքը՝ այն ճանաչելով անընդունելի։
2001, ապրիլի 24 — Ասենի De Boskamp գերեզմանատանը բացվում է Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված առաջին հայկական հուշարձանը։
Իրավական պայքարի վերջին փուլը ավարտվում է 2002 թվականին, երբ Նիդերլանդների Պետական խորհուրդը հաստատում է նախորդ դատական որոշումը։
Եվ այսօր
Այսօր այն պարզապես տուֆից կերտված խաչքար չէ։
Այն վեց տարվա պայքարի նյութական վկայությունն է։
Մի գաղափարի, որը ծնվեց 1995-ին։
Մի խաչքարի, որը Հայաստանից անցավ հազարավոր կիլոմետրեր։
Մի նախաձեռնության, որին մասնակցեցին Հայաստանի և Նիդերլանդների տարբեր մարդիկ։
Մի հուշարձանի, որի տեղադրման դեմ եղան բողոքներ ու դատական գործընթացներ։
Եվ վերջապես՝ մի հիշատակի, որը 2001 թվականի ապրիլի 24-ին դարձավ Նիդերլանդների հանրային տարածքի մաս։
Ասենի խաչքարի ոդիսականը ավարտվեց հուշարձանի կանգնեցմամբ, բայց նրա պատմությունը շարունակվում է ամեն ապրիլի 24-ին։
Նիկոլայ Ռոմաշուկին շնհորվել է Նիդերլանդների թագավորության Օրանժ-Նասաուի բարձրագույն շքանշան։ Դա շարունակություն է տալիս՝ ցույց տալով, որ 1995-ին սկսված նախաձեռնության գլխավոր դեմքերից մեկի ներդրումը տարիներ անց գնահատվել է հենց Նիդերլանդների կողմից։
Դատապարտում ենք
ՈՎ ՍԻՐՈՒՄ Է ԳՅՈՒՄՐԻՆ
ԴԵԼՖՏԻ ԽԵՑԵԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ
Դու, Արագած, ալմաստ Վահան
https://youtube.com/shorts/pYxBSxbFDfI?feature=share
Ժառանգության իրավունք
Երևանի Աղի լիճը․ օգտակա՞ր է արդյոք լողալ նրա ջրում
Օգնող ու հասնող, բարեկամության ՁԵՌՔԵՐ՝ ԵՐԵՎԱՆՈւՄ ԵՎ ԱՄՍՏԵՐԴԱՄՈւՄ
Խոր Վիրապի ճանապարհին հայտնված «Նոյան այգին». ի՞նչ պատմություն ունի NOAH'S GARDEN-ը
«իԳործ»-ը՝ սփյուռքի մասնագետների վերադարձի և ներգրավման նոր մեխանիզմ
Անի Ավետիսյան՝ գիտական ուղուց դեպի Հայաստանի արտաքին քաղաքականության պատասխանատու պաշտոն
Երիտասարդները, հավատքը և Եկեղեցուն ծառայությունը՝ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի՝ Ալմելո այցելության կենտրոնում
📖 ԳՐԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
21.08.2026/Նիդ.օրագիր
Երևան
Հովհաննես Թումանյան
Բանաստեղծի խոսքը լռում է, բայց նրա աշխարհը՝ երբեք…
Ավետիք Իսահակյան
Կարոտի մեջ էլ հայրենիքը միշտ մոտ է…
Արթուր Ավետիսյանը պատմություն է կերտել հայկական սպորտային մարմնամարզությունում
No comments:
Post a Comment