The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր

The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր
The Netherlands Diary

Saturday, 24 October 2026

Գաղտնի հետախուզություն, հարյուրավոր միլիոններ և ադրբեջանական հետք․ ի՞նչ է բացահայտում Քուշների մասին Մեթյու Քոուլի հետաքննությունը

 

Նիդերլանդների հետախուզությունը, Թրամփի փեսա Ջարեդ Քուշները և Դուբայի բանկային հաշիվը․ ամերիկացի լրագրողի նոր հրապարակման մեջ միահյուսվում են ԱՄՆ քաղաքական շրջանակները, Էմիրությունների ու Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարները և Ադրբեջանում գործող բանկը։ Բայց ո՞ւր է տանում փողի հետքը, և որո՞նք են դեռ չհաստատված պնդումները։

«Նիդերլանդական Օրագիր»

Ամերիկյան քաղաքականության կուլիսներ, հեռախոսի գաղտնի հսկողության մասին պնդումներ և հարյուրավոր միլիոնավոր դոլարների ֆինանսական հետք։ Հետաքննական լրագրող Մեթյու Քոուլի առաջիկա գրքից Vanity Fair ամսագրում հրապարակված հատվածը հարցեր է առաջացրել ԱՄՆ նախագահի փեսա Ջարեդ Քուշների, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ղեկավար Մոհամեդ բին Զայեդի և Մերձավոր Արևելքում նրանց հնարավոր կապերի մասին։

Պատմության առանցքային դրվագներից մեկը վերաբերում է Նիդերլանդների ռազմական հետախուզությանը՝ MIVD-ին։ Ըստ Քոուլի՝ հոլանդական հետախույզները հասանելիություն են ստացել Քուշների հեռախոսի էկրանի պատկերներին և տեղեկություններ ստացել Դուբայում գտնվող բանկային հաշվի մասին։ Հեղինակի պնդմամբ՝ այդ հաշվի հետ կապված միջոցները փոխանցվել էին Ադրբեջանում գործող բանկի միջոցով։

Սակայն այս պատմության մեջ անհրաժեշտ է տարբերել երեք բան՝ հրապարակված լրագրողական պնդումները, անկախ աղբյուրներով հաստատվող հանգամանքները և դեռևս չապացուցված ենթադրությունները։ Մասնավորապես, ադրբեջանական բանկի հիշատակումը դեռ չի նշանակում, որ գործարքներին մասնակցել են Ադրբեջանի իշխանությունները։

Ջարեդ Քուշներ․ քաղաքական կապեր և ֆինանսական հարցեր

Ջարեդ Քուշները գործարար է, Դոնալդ Թրամփի դստեր՝ Իվանկա Թրամփի ամուսինը։ Թրամփի առաջին նախագահության տարիներին նա Սպիտակ տան ավագ խորհրդական էր և զբաղվում էր նաև Մերձավոր Արևելքի հարցերով։

Քուշները մասնակցել է Իսրայելի և արաբական մի շարք երկրների հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված դիվանագիտական գործընթացներին։ 2020 թվականին այդ գործընթացի կարևոր արդյունքներից դարձան Աբրահամյան համաձայնությունները, որոնց շրջանակում Իսրայելը հարաբերությունները կարգավորեց Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Բահրեյնի հետ։

Այս քաղաքական կենսագրությունը կարևոր համատեքստ է Քոուլի հետաքննության համար։ Հեղինակը փորձում է պարզել՝ արդյոք Քուշների դիվանագիտական գործունեությունն առնչվել է օտարերկրյա ֆինանսական միջոցների կառավարմանը։

Բայց քաղաքական կապերի գոյությունը դեռ չի ապացուցում ֆինանսական շահերի բախում։ Դրա համար անհրաժեշտ են տվյալներ կոնկրետ հաշիվների, գործարքների, գումարների իրական սեփականատերերի և Քուշների՝ այդ գործարքներում ունեցած դերի մասին։

Ի՞նչ է պնդում Մեթյու Քոուլը Նիդերլանդների հետախուզության մասին

MIVD-ը Նիդերլանդների ռազմական հետախուզության և անվտանգության ծառայությունն է։ Ըստ Քոուլի՝ պատմությունը սկսվել է 2017 թվականին, երբ նիդերլանդական հետախուզությունը տեղեկություններ է ստացել ռուսական ռազմական հետախուզության՝ GRU-ի հետ կապ ունեցող հաքերի մասին։

Հեղինակի նկարագրությամբ՝ այդ աղբյուրի միջոցով հոլանդական կողմը հասանելիություն է ստացել ռուսական հետախուզական համակարգերից մեկին, որտեղ հայտնաբերվել են Քուշների iPhone-ի էկրանի պատկերներ։ Քոուլի պնդմամբ՝ 2018 թվականին այդ նյութերը հնարավորություն են տվել հետևելու հեռախոսի որոշ գործողություններին, այդ թվում՝ բանկային հաշիվ մուտք գործելուն։

Այս մանրամասները ներկայացված են գրքում, սակայն MIVD-ը հրապարակայնորեն չի հաստատել Քոուլի նկարագրած գործողությունների ամբողջ շղթան։ Նիդերլանդների հանրային հեռարձակող NOS-ը նույնպես անդրադարձել է գրքում ներկայացված պնդումներին՝ նշելով, որ ծառայությունը չի մեկնաբանում իր աղբյուրներն ու գործառնական մեթոդները։

Ուստի ճիշտ չէ պնդել, թե Նիդերլանդների հետախուզությունը պաշտոնապես հաստատել է Քուշների հեռախոսի գաղտնի հսկողության մասին բոլոր մանրամասները։ Այս պահին դրանք պետք է ներկայացնել որպես հեղինակի՝ աղբյուրների վրա հիմնված, բայց հանրային մակարդակով ամբողջությամբ չստուգված տեղեկություններ։

Ադրբեջանական բանկի հետքը․ ի՞նչն է հայտնի, և ի՞նչը՝ ոչ

Քոուլի հրապարակման համաձայն՝ Դուբայում գտնվող բանկային հաշվի հետ կապված է եղել մոտ 750 միլիոն դոլար։ Հեղինակը գումարների ծագումը կապում է Սաուդյան Արաբիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ղեկավար շրջանակների հետ՝ պնդելով, որ փոխանցումների շղթայում ներգրավված է եղել Ադրբեջանում գործող բանկ։

Հրապարակման մեջ հիշատակվում է նաև Էմիրությունների կառավարության ֆինանսավորմամբ գործող բարեգործական կազմակերպություն, որի հետ կապված հաշվի նկատմամբ, ըստ Քոուլի, Քուշներն ունեցել է որոշակի լիազորություն։

Այս տարբերակումը կարևոր է։ Հաշվի նկատմամբ լիազորություն ունենալը նույնը չէ, ինչ դրա ամբողջ գումարի սեփականատեր լինելը։ Նույն կերպ, որևէ բանկի միջոցով փոխանցում կատարելը դեռ չի բացահայտում գումարի սկզբնական սեփականատիրոջը կամ գործարքի իրական նպատակը։

Քոուլը նկարագրում է նաև մեկ այլ հաշիվ՝ Իսրայելի հետ կապվող միջոցներով։ Ըստ հրապարակման՝ քննարկվող հաշիվներում եղած գումարների ընդհանուր ծավալը կարող էր հասնել մոտ երկու միլիարդ դոլարի։ Հեղինակը հիշատակում է նաև այլ անձանց հնարավոր վճարումներ։

Սրանք լուրջ պնդումներ են, բայց հրապարակված նյութում դրանց գնահատման համար առանցքային նշանակություն ունեն ստուգելի փաստաթղթերը՝ բանկային քաղվածքները, փոխանցումների ամսաթվերն ու ուղիները, հաշիվների իրավական կարգավիճակը և իրական շահառուների տվյալները։ Առանց այդ ապացույցների հնարավոր չէ անկախորեն հաստատել գումարների ծագումը, վերջնական ստացողներին կամ փոխանցումների նպատակը։

Ադրբեջանում գործող բանկի հիշատակումը չի ապացուցում, որ գումարը պատկանել է Ադրբեջանի պետությանը, կամ որ երկրի իշխանությունները գիտեին դրա նշանակության մասին։ Նման եզրակացության համար առանձին ապացույցներ են անհրաժեշտ։

Ալիևն ու Մոհամեդ բին Զայեդը․ հաստատված հարաբերություններ, չհաստատված կապ

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նախագահ Մոհամեդ բին Զայեդ Ալ Նահայանի միջև պաշտոնական քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններ կան։ Երկու երկրների ղեկավարները հանդիպել են տարբեր առիթներով, իսկ պետությունները զարգացրել են առևտրային և ներդրումային համագործակցությունը։

2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Մոհամեդ բին Զայեդը հանդիպել է Ալիևի հետ Շուշիում։ Այդ հանդիպումը փաստագրված է Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայքում։ Երկու երկրների միջև տնտեսական համագործակցության զարգացումը նույնպես հրապարակային է։

Այս հանգամանքները ցույց են տալիս, որ Ադրբեջանի և Էմիրությունների հարաբերությունները իրական են և բազմակողմ։ Բայց դրանք չեն հաստատում Քոուլի նկարագրած ֆինանսական գործարքների մասին պնդումները։

Ալիևի և Մոհամեդ բին Զայեդի հանդիպումները, համատեղ լուսանկարները կամ տնտեսական համաձայնագրերը չեն կարող ծառայել որպես ապացույց, թե ադրբեջանական իշխանությունները մասնակցել են Քուշների հետ կապվող փոխանցումներին։ Այս պահին այդ երկու թեմաները կապող անկախորեն հաստատված ապացույց հրապարակված չէ։

Այդ պատճառով Ադրբեջանի դերի վերաբերյալ ամենաճշգրիտ ձևակերպումն այս է․ Քոուլի հրապարակման մեջ հիշատակվում է Ադրբեջանում գործող բանկ, սակայն Ադրբեջանի պետական կամ քաղաքական ղեկավարության մասնակցությունը նկարագրված գործարքներին հաստատված չէ։

Սաուդյան Արաբիան, Էմիրությունները և Իսրայելը

Քոուլի պատմության մեջ հիշատակվում են նաև Սաուդյան Արաբիայի ղեկավար շրջանակները և Իսրայելի հետ կապված ֆինանսական հանգամանքները։ Հեղինակի վարկածով՝ քննարկվող միջոցները կարող էին առնչվել տարածաշրջանային քաղաքական ու դիվանագիտական նպատակների։

Այստեղ նույնպես պետք է զանազանել ընդհանուր քաղաքական համատեքստը կոնկրետ գործարքների ապացույցներից։ Սաուդյան Արաբիայի, Էմիրությունների և Իսրայելի հարաբերությունները Մերձավոր Արևելքի քաղաքականության կարևոր մասն են, իսկ Քուշներն իր պաշտոնական գործունեության ընթացքում մասնակցել է տարածաշրջանի դիվանագիտական գործընթացներին։ Սակայն այս երկու փաստերի համադրությունն ինքնին չի ապացուցում, որ բանկային փոխանցումները կատարվել են դիվանագիտական որոշումների վրա ազդելու նպատակով։

Եթե հաստատվի, որ օտարերկրյա միջոցները կապվել են պաշտոնական լիազորությունների օգտագործման կամ չբացահայտված պայմանավորվածությունների հետ, կարող են առաջանալ շահերի բախման և իրավական համապատասխանության հարցեր։ Բայց նման եզրակացությունը հնարավոր կլինի անել միայն գործարքների բնույթը, մասնակիցների դերերն ու գումարների նպատակը պարզելուց հետո։

Քուշների պատասխանը․ մեղադրանքները հերքվում են

Քուշները հերքել է հրապարակման մեջ ներկայացված մեղադրանքները՝ դրանք անվանելով անհեթեթ և իրականությանը չհամապատասխանող։ Նրա փաստաբանը նույնպես հայտարարել է, որ Քուշները կապ չունի հիշատակված բարեգործական կազմակերպության և բանկային հաշիվների հետ և գործել է օրենքի շրջանակում։

Քուշների կողմը մատնանշել է, որ հրապարակման մեջ չեն ներկայացվել այնպիսի ստուգելի նյութեր, ինչպիսիք են բանկային քաղվածքները, փոխանցումների փաստաթղթերը, հաշիվների համարները կամ գործարքների ամսաթվերը։

Այս հերքումը նույնպես պետք է ներառել պատմության ամբողջական ներկայացման մեջ։ Այն ինքնին չի լուծում բոլոր հարցերը, ինչպես որ լրագրողական պնդումն ինքնին չի ապացուցում մեղադրանքների ճշմարտացիությունը։ Երկու կողմերի դիրքորոշումները պետք է գնահատվեն ստուգելի փաստաթղթերի և անկախ քննության հիման վրա։

Ի՞նչ պետք է պարզվի

Այս պատմության հետագա գնահատումը կախված է մի քանի հիմնական հարցից։ Կհրապարակվե՞ն արդյոք բանկային փոխանցումների ստուգելի փաստաթղթեր։ Կհաստատվե՞ն հեռախոսին հասանելիություն ստանալու մասին մանրամասները։ Հնարավո՞ր կլինի պարզել գումարների իրական սեփականատերերին, վերջնական ստացողներին և փոխանցումների նպատակը։ Եվ կա՞ն արդյոք ապացույցներ, որոնք Ադրբեջանում գործող բանկի հիշատակումը կապում են Ադրբեջանի պետական կառույցների կամ պաշտոնյաների հետ։

Այս հարցերի պատասխանները կարևոր են ոչ միայն ԱՄՆ-ի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական հարաբերությունները հասկանալու, այլև միջազգային ֆինանսական թափանցիկության տեսանկյունից։

Մեթյու Քոուլի հրապարակումը ներկայացնում է լուրջ և հանրային հետաքրքրություն առաջացնող պնդումներ՝ հետախուզության, դիվանագիտության և խոշոր ֆինանսական միջոցների հնարավոր հատման մասին։ Սակայն պատմության ամենաաղմկահարույց դրվագները դեռևս պետք է ստուգվեն։

Այս պահին հաստատված է, որ Քուշները Թրամփի առաջին վարչակազմում զբաղեցրել է բարձր պաշտոն, իսկ Ադրբեջանն ու Էմիրությունները պաշտոնական հարաբերություններ ունեն։ Հեռախոսի գաղտնի հսկողության, կոնկրետ հաշիվների, փոխանցումների ծագման և դրանց հնարավոր քաղաքական նպատակի մասին մանրամասները ներկայացված են Քոուլի հրապարակման մեջ և ամբողջությամբ անկախորեն հաստատված չեն։ Ադրբեջանի իշխանությունների մասնակցության վերաբերյալ ապացույց նույնպես հրապարակված նյութերից չի հետևում։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» կհետևի թեմայի հետագա զարգացումներին՝ ուշադրություն դարձնելով նոր փաստաթղթերին, պաշտոնական արձագանքներին և անկախ ստուգումներին։


Աղբյուրներ

  1. Vanity Fair — Մեթյու Քոուլի առաջիկա գրքից հրապարակված հատվածը։ Հոդվածում ներկայացված ֆինանսական և հետախուզական պնդումների հիմնական աղբյուրը։
    https://www.vanityfair.com/story/jared-kushner-hacked-phone-secret-negotiations

  2. NOS — Նիդերլանդների MIVD-ի և Քուշների հեռախոսի մասին հրապարակումը։
    https://nos.nl/artikel/2636293-mivd-keek-mee-met-telefoon-van-trumps-schoonzoon-kushner

  3. DutchNews.nl — Գրքում ներկայացված պնդումների և Քուշների հերքման մասին հրապարակումը։
    https://www.dutchnews.nl/2026/10/dutch-spies-hacked-jared-kushners-phone-alleges-book/

  4. Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայք — Իլհամ Ալիևի և Մոհամեդ բին Զայեդի հանդիպումը Շուշիում՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։
    https://president.az/en/articles/view/70106

  5. Արաբական Միացյալ Էմիրությունների արտաքին գործերի նախարարություն — Ադրբեջանի և Էմիրությունների երկկողմ հարաբերությունների մասին։
    https://www.mofa.gov.ae/en/missions/baku/uae-relationships

Նկարի մակագրություն

Նկարում՝ Ջարեդ Քուշների, Մոհամեդ բին Զայեդի և Մեթյու Քոուլի կերպարները՝ ԱՄՆ-ի, Էմիրությունների, Իսրայելի և Ադրբեջանի խորհրդանշական պատկերների ֆոնին։ Պատկերը խմբագրական գեներացված իլյուստրացիա է, և դեմքերը կարող են ամբողջությամբ չհամապատասխանել նշված անձանց իրական արտաքինին։


No comments:

Post a Comment