Սուրբ Անդրեաս հայկական եկեղեցին՝ Սանտա Կլարա շրջանի հայ համայնքի պատմության մի մասնիկը
Կալիֆորնիա, ԱՄՆ (Nid.oragir) Սանտա Կլարա շրջանի Կուպերտինո քաղաքում գտնվող Սուրբ Անդրեաս Հայ Առաքելական եկեղեցին տասնամյակների պատմություն ունեցող հայկական հոգևոր և համայնքային կենտրոն է։ Եկեղեցու պատմությունն այստեղ ձևավորված հայ համայնքի կյանքի, հավատքի, կրթության և ազգային ինքնության պահպանման պատմության մի մասն է։
Այս հայկական համայնքի կազմակերպված եկեղեցական կյանքը սկիզբ է առել դեռևս 1960 թվականին, երբ Կուպերտինոյում և Սանտա Կլարա հովտում սկսեցին անցկացվել կանոնավոր աղոթքի ծառայություններ։ Իսկ 1961 թվականի հունվարի 29-ին Սան Խոսեի Trinity Church-ում տեղի ունեցավ համայնքի առաջին Սուրբ Պատարագը՝ եպիսկոպոս Պապքեն Վարժապետյանի մատուցմամբ։ Նույն տարվա փետրվարին համայնքը պաշտոնապես կազմակերպվեց՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի և Հյուսիսային Ամերիկայի Արևմտյան թեմի իրավասության ներքո։ (St Andrew Armenian Apostolic Church)
Հետագա տարիներին համայնքը աստիճանաբար ամրապնդվեց։ 1964 թվականի մարտի 21-ին տեղի ունեցավ առաջին պաշտոնական ծխական ժողովը, որի ընթացքում 35 համայնքականներ դարձան Հայ Առաքելական եկեղեցու հիմնադիր անդամներ՝ Սանտա Կլարա հովտում։ Եկեղեցական կյանքին զուգահեռ ձևավորվեցին երգչախումբը, հայկական լեզվի դասընթացները և համայնքային տարբեր կառույցներ։
Եկեղեցու ներկայիս տարածքը Կուպերտինոյի South Stelling Road-ում համայնքը ձեռք բերեց 1973 թվականին։ 1984 թվականին եկեղեցին պաշտոնապես ստացավ Սուրբ Անդրեաս Հայկական եկեղեցի անունը՝ ի պատիվ բարերար Էնդրյու Ամերյանի։ Նոր եկեղեցու շինարարությունը սկսվեց 1988 թվականին, իսկ 1991 թվականի հունվարի 6-ին՝ Հայոց Սուրբ Ծննդյան օրը, եկեղեցու դռները բացվեցին համայնքի առջև։ Եկեղեցու հանդիսավոր օծումը տեղի ունեցավ 1992 թվականի մայիսի 16–17-ին՝ Արևմտյան թեմի առաջնորդ Վաչե արքեպիսկոպոս Հովսեփյանի ձեռամբ։
Եկեղեցու դիմացի խաչքարը
Սուրբ Անդրեաս եկեղեցու մուտքի մոտ այցելուներին դիմավորում է հայկական մշակույթի ամենաճանաչելի խորհրդանիշներից մեկը՝ խաչքարը։ Այն տեղադրվել է 2001 թվականին և նվիրված է Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակին՝ 301–2001։ Խաչքարի առկայությունը եկեղեցու տարածքին հաղորդում է ոչ միայն հոգևոր, այլև պատմական ու ազգային հիշողության խորհուրդ։
Խաչքարի վերին հատվածում փորագրված է հայերեն՝ «ԵՂԻՑԻ ԼՈՒՅՍ»։ Իսկ պատվանդանի դիմային հատվածի անգլերեն արձանագրությունը տեղեկացնում է, որ Սուրբ Անդրեաս Հայ Առաքելական եկեղեցին նվիրում է այս խաչքարը՝ Հայաստանում քրիստոնեության հռչակման 1700-ամյակի առթիվ։ Արձանագրության մեջ հիշատակվում են նաև Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ը և Արևմտյան թեմի առաջնորդ Վաչե արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը։
Այսպիսով, խաչքարը կարելի է դիտել որպես Սանտա Կլարա շրջանի հայկական համայնքի կողմից իր պատմական հիշողության պահպանման խորհրդանշական վկայություն։ Այն միաժամանակ կապում է Հայաստանի քրիստոնեական ավանդույթը և հազարավոր կիլոմետրեր հեռու՝ Կալիֆորնիայում ապրող հայ համայնքի ազգային ու հոգևոր կյանքը։
Լուսանկարներ և տեսանյութ՝ «Նիդերլանդական օրագրի» համար
Սուրբ Անդրեաս եկեղեցու, նրա շրջակա տարածքի և եկեղեցու մուտքի մոտ գտնվող խաչքարի լուսանկարներն ու տեսանյութերը հատուկ «Նիդերլանդական օրագրի» համար տրամադրել է Մարինե Մինասյանը։
Նրա ուղարկած կադրերում հնարավոր է տեսնել հայկական եկեղեցու ճարտարապետական առանձնահատկությունները, եկեղեցու մուտքը և այն միջավայրը, որտեղ հայկական խաչքարը դարձել է համայնքային ներկայության տեսանելի նշան։
Լուսանկարը երբեմն պատմում է այն, ինչ դժվար է փոխանցել միայն բառերով։ Կալիֆորնիայի խաղաղ միջավայրում կանգնած հայկական խաչքարը հենց այդպիսի պատկեր է․ Հայաստանի քրիստոնեական ժառանգության մի փոքրիկ քարե վկայություն՝ Սանտա Կլարայի հովտում։
Այսօր Սուրբ Անդրեաս եկեղեցին շարունակում է ծառայել Կուպերտինոյի և հարակից համայնքների հայերին։ Եկեղեցու հոգևոր հովիվն է Տեր Դաթև ավագ քահանա Հարությունյանը, որը Սուրբ Անդրեաս եկեղեցու ծխական քահանան է 2000 թվականից։
Սուրբ Անդրեաս եկեղեցու պատմությունը վկայում է, թե ինչպես է Սփյուռքում ձևավորվել, կազմակերպվել և տասնամյակների ընթացքում պահպանվել հայկական համայնքային կյանքը՝ եկեղեցու, դպրոցի, մշակույթի և ազգային հիշողության շուրջ։
Կալիֆորնիայի Կուպերտինոյում կանգնած հայկական խաչքարը այդ պատմության քարե շարունակությունն է։
Lուսանկարներն ու տեսանյութերը հատուկ «Նիդերլանդական օրագրի» համար Մարինե Մինասյանի։
No comments:
Post a Comment