Ակադեմիկոսը` «Նիդերլանդական Օրագրի» մասին

Մեր մասին գրում են

ԱԲԳԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

Գիտության և մշակույթի ակադեմիկոսների ասոցիացիայի նախագահ

Ժողովուրդների բարեկամության և միասնության միջազգային ասոցիացիայի նախագահ

Տնտեսագիտության գիտությունների դոկտոր, ակադեմիկոս

Զարմանալիորեն համացանցում աչքի զարնեց Նիդերլանդներում հրապարակվող «Նիդերլանդական Օրագիր» էլեկտրոնային թերթը, որի մասին էլ ուզում եմ  կիսվել:

Նիդերլանդահայ համայնքը կարծես մեծ չէ, սակայն «Նիդերլանդական Օրագրի» դերն ու կատարած աշխատանքը շոշափելի  է։ Արդեն 15 տարի շարունակ այն անընդմեջ բարձրաձայնում է հայկական ինքնության ջերմ ներկայությունը Նիդերլանդների հողի վրա։ Թեև համայնքը համեմատաբար փոքր է, այն գործուն է, իսկ «Նիդերլանդական Օրագրի» հարթակը ավելի քան մեկ տասնամյակից ավելի տարիներ ծառայում է որպես հայրենիք–սփյուռք կապի անփոխարինելի կամուրջ։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» (Niderlandakan Oragir / Diary of the Netherlands) ոչ միայն լրատվամիջոց է, այլև ջերմ, հեղինակային ինքնատիպ օրագրային ոճով քրոնիկա, որը արխիվացնում է հոլանդահայ կյանքի ամենօրյա շնչառությունը՝ մշակույթից մինչև քաղաքականություն, գրականությունից մինչև համայնքային նախաձեռնություններ։ Այն վաղուց դուրս է եկել պարզ լրատվամիջոցի շրջանակներից՝ դառնալով հայրենիք–սփյուռք կապի ջերմ, անկեղծ և անփոխարինելի միջնորդ։ Հենց այդ հանգամանքն էլ դրդեց ավելի խորությամբ ուսումնասիրել այս ինքնատիպ լրատվամիջոցի գործունեությունը, որին հիացմամբ հետևում եմ տարիներ շարունակ։

Այս ամենը հնարավոր է դարձել մեկ մարդու՝ Հայ Ազյանի (իսկական անունը՝ Աշոտ Կնյազյան, հայտնի նաև որպես Վահան Ամատունի) նվիրումով։ Լրագրող, խմբագիր, լուսանկարիչ և կազմակերպիչ՝ նա 2008 թվականին «Dear Angel» հոլանդահայ կազմակերպության մամուլի բաժնից սկսած գործունեությունը 2012 թվականի մարտին Օստբուրգ քաղաքում վերածել է անկախ լրատվական աղբյուրի։ Պարբերականը մինչ օրս մնում է անկախ և չֆինանսավորվող՝ ապավինելով հիմնադրի և կամավորների նվիրյալ աշխատանքին։

Այսօր միայն ֆեյսբուքյան հարթակն ունի ավելի քան 50 հազար հետևորդ, իսկ նյութերը տարածվում են նաև սեփական կայքերում՝ nidoragir.com, mamul.am/niderlandakan.oragir և LiveJournal-ում՝ օրական ունենալով հազարավոր ընթերցումներ, հոդվածները հասնում են ոչ միայն հոլանդահայերին, այլև եվրոպաբնակ և հայաստանաբնակ հայերի լայն շրջանակներին ու աշխարհի հայությանը։ Ի դեպ, բազմաթիվ հոդվածներ թարգմանվում են նաև հոլանդերեն, անգլերեն և ռուսերեն։

Հայ Ազյանի անձնական ներդրումը դժվար է գերագնահատել։ Նա ոչ միայն լուսաբանում է համայնքային անցուդարձը՝ միջոցառումներ, գրքերի շնորհանդեսներ, արվեստագետների գործունեություն և Հայոց ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումներ, այլև դրանք ներկայացնում է խորությամբ՝ օրագրային ջերմությամբ և պատմական համատեքստով։ Նրա հեղինակությամբ հրապարակվում են վերլուծականներ, օրագրային գրառումներ, պատմահետազոտական շարքեր (օրինակ՝ Ամատունի տոհմի մասին՝ նորահայտ փաստերով և լուսանկարներով), ինչպես նաև գրական հավելվածներ։

Հատկապես արժեքավոր է Հայաստանից թղթակից Նաիրա Գասպարյանի (բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ դոցենտ) ներդրումը, որի նյութերը ստեղծում են կենդանի կապ Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև՝ լրացնելով հարթակի Հայաստան–Սփյուռք երկխոսությունը։ Տարբեր երկրներից ևս կան թղթակիցներ, ինչը հարթակն ավելի բազմաբովանդակ և հետաքրքիր է դարձնում։

«Նիդերլանդական Օրագրի» ներդրումը սփյուռքահայ կյանքում անգնահատելի է։ Այն ծառայում է որպես ժամանակագրական արխիվ՝ փաստագրելով հոլանդահայ համայնքի ինտեգրման ընթացքը հոլանդական հասարակության մեջ և միաժամանակ պահպանելով հայկական ինքնությունը։ Գրական հավելվածները, պատմական նախագծերը և համայնքային նախաձեռնությունների ընդգծումը նպաստում են սփյուռքի համախմբմանը և ազգային ինքնության պահպանմանը։

Անկախությունն ու անձնական ոճը դարձնում են այն ոչ թե պարզապես լրատվամիջոց, այլ վստահելի ընկեր, որը հիշեցնում է իր կարգախոսը՝ «մենք հզոր ենք միասին»։

Նիդերլանդական Օրագրի առավելությունները սփյուռքյան այլ մեդիայի համեմատությամբ

Այսօր (2026 թ.) «Նիդերլանդական Օրագիրը» համարվում է սփյուռքահայ ամենաակտիվ հարթակներից մեկը, հատկապես փոքր համայնքների մակարդակում։ Այն շարունակում է գրեթե ամենօրյա թարմացումներ ապահովել՝ պահպանելով իր յուրահատուկ ձեռագիրը և ընթերցողի հետ կենդանի կապը։

Առաջին հերթին այն առանձնանում է իր օրագրային մատուցման ոճով։ Մինչդեռ շատ սփյուռքային լրատվամիջոցներ գործում են չոր լրատվական կամ քաղաքականացված ձևաչափով, «Նիդերլանդական Օրագիրը» ներկայացնում է նյութերը անձնական, ջերմ և վերլուծական մոտեցմամբ՝ համադրելով փաստը, մեկնաբանությունը և մարդկային շունչը։

Երկրորդ կարևոր առավելությունը անկախությունն է։ Շատ սփյուռքային հարթակներ կապված են կազմակերպությունների կամ հովանավորների հետ, մինչդեռ «Նիդերլանդական Օրագիրը» մնում է չֆինանսավորվող և ազատ՝ ապահովելով առավել օբյեկտիվ և անկողմնակալ լուսաբանում։

Երրորդը՝ խորությունն ու մշակութային ուղղվածությունը։ Այն չի սահմանափակվում լուրերով, այլ առաջարկում է վերլուծական հոդվածներ, գրական հավելվածներ, պատմական նախագծեր և արվեստի ներկայացումներ՝ դառնալով ոչ միայն լրատվամիջոց, այլև մշակութային հարթակ։

Չորրորդ՝ Հայաստան–Սփյուռք կենդանի կապը։ Հարթակը կանոնավոր կերպով հրապարակում է նյութեր Հայաստանից ու այլ երկրներից՝ ապահովելով երկկողմանի տեղեկատվական հոսք և ամրապնդելով համահայկական միասնականությունը։

Հինգերորդ՝ ինտերակտիվությունն ու օպերատիվությունը։ Սոցիալական ցանցերում ակտիվ ներկայությունը, ընթերցողների հետ փոխադարձ կապը, թեմատիկ քննարկումները, տեսանյութերն ու ուղիղ եթերները ստեղծում են կենդանի մեդիա միջավայր։

Վեցերորդ՝ երկարակեցությունն ու արխիվային արժեքը։ 2008 թվականից սկսած և 2012-ից անկախ ձևաչափով շարունակվող գործունեությունը ձևավորել է հարուստ փաստագրական բազա, որը կարևոր նշանակություն ունի համայնքային հիշողության պահպանման համար։

Համեմատական առումով՝ ֆրանսիական Carnet Franco-Arménien-ը ոճով մոտ է, սակայն «Նիդերլանդական Օրագիրը» առավել վերլուծական և անհատական է, իսկ ամերիկահայ խոշոր հարթակների համեմատ՝ ավելի խորքային և ոչ քաղաքականացված։ Եվրոպական այլ համայնքային էջերը հիմնականում սահմանափակվում են միջոցառումների լուսաբանմամբ՝ զուրկ լինելով նման ամբողջական և «օրագրային» մոտեցումից։

Եզրակացություն

«Նիդերլանդական Օրագիրը» ապացուցում է, որ որակը և գաղափարական ամբողջականությունը կարող են փոխհատուցել մեծ մեդիաներին բնորոշ ծավալը։ Այն ոչ թե մրցակցում է մեծ հարթակների հետ հոդվածների քանակով, այլ գերազանցում է նրանց խորությամբ, անկեղծությամբ և նվիրվածությամբ։

Այն ոչ միայն լուսաբանում է սփյուռքահայ կյանքը, այլև հարստացնում այն՝ հյուսելով Հայաստան–Սփյուռք կապի ամուր թելեր և պահպանելով հայկական ինքնությունը։

Հենց այս բացառիկ հատկանիշներն են դարձնում «Նիդերլանդական Օրագիրը» սփյուռքահայ կյանքի կարևոր, վստահելի և անփոխարինելի հարթակ։

«Գործարար» Հունվար-օգոստոս, հմ. 298-303 2026թ.

----------------------------

Նիդերլանդական օրագրի կողմից.- Հաճելի և պատվաբեր է, երբ «Նիդերլանդական օրագրի» գործունեությունն ու անցած ճանապարհը գնահատվում են ոչ միայն մեր ընթերցողների, այլև միջազգային մտավոր ու մասնագիտական շրջանակների կողմից։

Այս հոդվածի հեղինակն է Գիտության և մշակույթի ակադեմիկոսների ասոցիացիայի նախագահ, Ժողովուրդների բարեկամության և միասնության միջազգային ասոցիացիայի նախագահ, տնտեսագիտության գիտությունների դոկտոր, ակադեմիկոս Աբգար Հայրապետյանը։

Առանձնահատուկ հաճելի է «Նիդերլանդական օրագրի» մասին նրա հոդվածը կարդալ Ռուսաստանում լույս տեսնող, Վահրամ Բեկչյանի խմբագրությամբ հրատարակվող բազմատիրաժ, երկլեզու միջազգային «Գործարար» ամսագրում։

Մեզ համար սա պարզապես հերթական հրապարակում չէ։ Այն վկայությունն է, որ տարիների ընթացքում Նիդերլանդների հայ համայնքի կյանքը ներկայացնող անկախ հայկական լրատվամիջոցը կարողացել է դուրս գալ իր անմիջական շրջանակներից և արժանանալ միջազգային ուշադրության։

Շնորհակալ ենք ակադեմիկոս Աբգար Հայրապետյանին՝ «Նիդերլանդական օրագրի» աշխատանքը գնահատելու և այն իր ընթերցողներին ներկայացնելու համար, ինչպես նաև «Գործարար» ամսագրի խմբագրությանը՝ մեր մասին հրապարակում պատրաստելու և տարածելու համար։

«Նիդերլանդական օրագիր» —Նիդերլանդների հայ համայնքի կյանքը, նորությունները, մշակույթը, պատմությունն ու հասարակական անցուդարձը՝ մեկ հարթակում։

Нидерландский дневник как уникальный и независимый голос армянской диаспоры и культурное звено в Европе

Удивительным образом в интернете мне попалась электронная газета «Нидерландский дневник», издаваемая в Нидерландах, о которой и хочу поделиться.

Армянская община Нидерландов, казалось бы, не велика, однако роль и деятельность «Нидерландского дневника» ощутимы. Уже 15 лет подряд он непрерывно подчеркивает теплое присутствие армянской идентичности на нидерландской земле. Несмотря на сравнительно небольшую общину, она активна, а платформа «Нидерландского дневника» более десяти лет служит незаменимым мостом между Родиной и Диаспорой.

«Нидерландский дневник» (Niderlandakan Oragir / Diary of the Netherlands) — это не просто средство массовой информации, а теплая, авторская хроника с уникальным дневниковым стилем, архивирующая повседневное дыхание жизни армян Нидерландов — от культуры до политики, от литературы до общественных инициатив. Он давно вышел за рамки обычного СМИ, став искренним и незаменимым посредником между Родиной и Диаспорой. Именно это побудило меня глубже изучить деятельность этого самобытного медиа, за которым я с восхищением наблюдаю уже многие годы.

Все это стало возможным благодаря преданности одного человека — Ай Азяна (настоящее имя — Ашот Князян, также известный как Ваган Аматуни). Журналист, редактор, фотограф и организатор, он начал свою деятельность в 2008 году с пресс-отдела нидерландской армянской организации «Dear Angel», а в марте 2012 года в городе Остбург превратил ее в независимый информационный источник. Издание по сей день остается независимым и не финансируется, опираясь на самоотверженный труд основателя и волонтеров.

Сегодня только страница в Facebook насчитывает более 50 тысяч подписчиков, а материалы распространяются также через собственные сайты — nidoragir.com, mamul.am/niderlandakan.oragir и LiveJournal, ежедневно набирая тысячи просмотров. Публикации доходят не только до армян Нидерландов, но и до широкой аудитории армян Европы, Армении и всего мира. Кстати, многие статьи переводятся также на нидерландский, английский и русский языки.

Личный вклад Ай Азяна трудно переоценить. Он не только освещает жизнь общины — мероприятия, презентации книг, деятельность деятелей искусства, акции памяти Геноцида армян, — но и представляет их с глубиной, дневниковой теплотой и историческим контекстом. Под его авторством публикуются аналитические материалы, дневниковые записи, историко-исследовательские серии (например, о роде Аматуни — с новыми фактами и фотографиями), а также литературные приложения.

Особенно ценен вклад корреспондента из Армении Наиры Гаспарян (кандидат филологических наук, доцент ЕГУ), чьи материалы создают живую связь между Арменией и Нидерландами, усиливая диалог Родина–Диаспора. Также есть корреспонденты из разных стран, что делает платформу более разнообразной и интересной.

Вклад «Нидерландского дневника» в жизнь армянской диаспоры трудно переоценить. Он служит хронологическим архивом, фиксируя процесс интеграции армянской общины в нидерландское общество и одновременно сохраняя армянскую идентичность. Литературные приложения, исторические проекты и освещение общественных инициатив способствуют консолидации диаспоры и сохранению национальной самобытности.

Независимость и индивидуальный стиль делают его не просто СМИ, а надежным другом, напоминающим о своем девизе: «Мы сильны вместе».

Преимущества «Нидерландского дневника» по сравнению с другими диаспорными медиа

На сегодняшний день (2026 г.) «Нидерландский дневник» считается одной из самых активных армянских диаспорных платформ, особенно на уровне малых общин. Он продолжает обеспечивать почти ежедневные обновления, сохраняя свой уникальный стиль и живую связь с читателем.

Прежде всего, он выделяется своим дневниковым стилем подачи. В то время как многие диаспорные СМИ работают в сухом новостном или политизированном формате, «Нидерландский дневник» представляет материалы с личным, теплым и аналитическим подходом, сочетая факт, комментарий и человеческое дыхание.

Второе важное преимущество — независимость. Многие диаспорные платформы связаны с организациями или спонсорами, тогда как «Нидерландский дневник» остается нефинансируемым и свободным, обеспечивая более объективное и беспристрастное освещение.

Третье — глубина и культурная направленность. Он не ограничивается новостями, а предлагает аналитические статьи, литературные приложения, исторические проекты и художественные обзоры, становясь не только СМИ, но и культурной платформой.

Четвертое — живая связь Родина–Диаспора. Платформа регулярно публикует материалы из Армении и других стран, обеспечивая двусторонний информационный поток и укрепляя общеармянское единство.

Пятое — интерактивность и оперативность. Активное присутствие в социальных сетях, обратная связь с читателями, тематические обсуждения, видеоматериалы и прямые эфиры создают живую медиасреду.

Шестое — долговечность и архивная ценность. Деятельность, начатая в 2008 году и продолжающаяся в независимом формате с 2012 года, сформировала богатую документальную базу, имеющую важное значение для сохранения коллективной памяти общины.

В сравнительном плане французский Carnet Franco-Arménien близок по стилю, однако «Нидерландский дневник» более аналитичен и персонализирован, а по сравнению с крупными армяно-американскими платформами — более глубок и менее политизирован. Другие европейские общинные страницы в основном ограничиваются освещением мероприятий, не обладая подобным целостным «дневниковым» подходом.

Заключение

«Нидерландский дневник» доказывает, что качество и идейная целостность могут компенсировать масштаб, присущий крупным медиа. Он не конкурирует с ними по количеству публикаций, но превосходит их глубиной, искренностью и преданностью делу.

Он не только освещает жизнь армянской диаспоры, но и обогащает ее, сплетая прочные нити связи Родина–Диаспора и сохраняя армянскую идентичность.

Именно эти уникальные качества делают «Нидерландский дневник» важной, надежной и незаменимой платформой в жизни армянской диаспоры.

АБГАР АЙРАПЕТЯН
Президент Ассоциации академиков науки и культуры
Президент Международной ассоциации дружбы и единства народов
Доктор экономических наук, академик