Ակադեմիկոսը` «Նիդերլանդական Օրագրի» մասին

Մեր մասին գրում են

ԱԲԳԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

Գիտության և մշակույթի ակադեմիկոսների ասոցիացիայի նախագահ

Ժողովուրդների բարեկամության և միասնության միջազգային ասոցիացիայի նախագահ

Տնտեսագիտության գիտությունների դոկտոր, ակադեմիկոս

Զարմանալիորեն համացանցում աչքի զարնեց Նիդերլանդներում հրապարակվող «Նիդերլանդական Օրագիր» էլեկտրոնային թերթը, որի մասին էլ ուզում եմ  կիսվել:

Նիդերլանդահայ համայնքը կարծես մեծ չէ, սակայն «Նիդերլանդական Օրագրի» դերն ու կատարած աշխատանքը շոշափելի  է։ Արդեն 15 տարի շարունակ այն անընդմեջ բարձրաձայնում է հայկական ինքնության ջերմ ներկայությունը Նիդերլանդների հողի վրա։ Թեև համայնքը համեմատաբար փոքր է, այն գործուն է, իսկ «Նիդերլանդական Օրագրի» հարթակը ավելի քան մեկ տասնամյակից ավելի տարիներ ծառայում է որպես հայրենիք–սփյուռք կապի անփոխարինելի կամուրջ։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» (Niderlandakan Oragir / Diary of the Netherlands) ոչ միայն լրատվամիջոց է, այլև ջերմ, հեղինակային ինքնատիպ օրագրային ոճով քրոնիկա, որը արխիվացնում է հոլանդահայ կյանքի ամենօրյա շնչառությունը՝ մշակույթից մինչև քաղաքականություն, գրականությունից մինչև համայնքային նախաձեռնություններ։ Այն վաղուց դուրս է եկել պարզ լրատվամիջոցի շրջանակներից՝ դառնալով հայրենիք–սփյուռք կապի ջերմ, անկեղծ և անփոխարինելի միջնորդ։ Հենց այդ հանգամանքն էլ դրդեց ավելի խորությամբ ուսումնասիրել այս ինքնատիպ լրատվամիջոցի գործունեությունը, որին հիացմամբ հետևում եմ տարիներ շարունակ։

Այս ամենը հնարավոր է դարձել մեկ մարդու՝ Հայ Ազյանի (իսկական անունը՝ Աշոտ Կնյազյան, հայտնի նաև որպես Վահան Ամատունի) նվիրումով։ Լրագրող, խմբագիր, լուսանկարիչ և կազմակերպիչ՝ նա 2008 թվականին «Dear Angel» հոլանդահայ կազմակերպության մամուլի բաժնից սկսած գործունեությունը 2012 թվականի մարտին Օստբուրգ քաղաքում վերածել է անկախ լրատվական աղբյուրի։ Պարբերականը մինչ օրս մնում է անկախ և չֆինանսավորվող՝ ապավինելով հիմնադրի և կամավորների նվիրյալ աշխատանքին։

Այսօր միայն ֆեյսբուքյան հարթակն ունի ավելի քան 50 հազար հետևորդ, իսկ նյութերը տարածվում են նաև սեփական կայքերում՝ nidoragir.com, mamul.am/niderlandakan.oragir և LiveJournal-ում՝ օրական ունենալով հազարավոր ընթերցումներ, հոդվածները հասնում են ոչ միայն հոլանդահայերին, այլև եվրոպաբնակ և հայաստանաբնակ հայերի լայն շրջանակներին ու աշխարհի հայությանը։ Ի դեպ, բազմաթիվ հոդվածներ թարգմանվում են նաև հոլանդերեն, անգլերեն և ռուսերեն։

Հայ Ազյանի անձնական ներդրումը դժվար է գերագնահատել։ Նա ոչ միայն լուսաբանում է համայնքային անցուդարձը՝ միջոցառումներ, գրքերի շնորհանդեսներ, արվեստագետների գործունեություն և Հայոց ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումներ, այլև դրանք ներկայացնում է խորությամբ՝ օրագրային ջերմությամբ և պատմական համատեքստով։ Նրա հեղինակությամբ հրապարակվում են վերլուծականներ, օրագրային գրառումներ, պատմահետազոտական շարքեր (օրինակ՝ Ամատունի տոհմի մասին՝ նորահայտ փաստերով և լուսանկարներով), ինչպես նաև գրական հավելվածներ։

Հատկապես արժեքավոր է Հայաստանից թղթակից Նաիրա Գասպարյանի (բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ դոցենտ) ներդրումը, որի նյութերը ստեղծում են կենդանի կապ Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև՝ լրացնելով հարթակի Հայաստան–Սփյուռք երկխոսությունը։ Տարբեր երկրներից ևս կան թղթակիցներ, ինչը հարթակն ավելի բազմաբովանդակ և հետաքրքիր է դարձնում։

«Նիդերլանդական Օրագրի» ներդրումը սփյուռքահայ կյանքում անգնահատելի է։ Այն ծառայում է որպես ժամանակագրական արխիվ՝ փաստագրելով հոլանդահայ համայնքի ինտեգրման ընթացքը հոլանդական հասարակության մեջ և միաժամանակ պահպանելով հայկական ինքնությունը։ Գրական հավելվածները, պատմական նախագծերը և համայնքային նախաձեռնությունների ընդգծումը նպաստում են սփյուռքի համախմբմանը և ազգային ինքնության պահպանմանը։

Անկախությունն ու անձնական ոճը դարձնում են այն ոչ թե պարզապես լրատվամիջոց, այլ վստահելի ընկեր, որը հիշեցնում է իր կարգախոսը՝ «մենք հզոր ենք միասին»։

Նիդերլանդական Օրագրի առավելությունները սփյուռքյան այլ մեդիայի համեմատությամբ

Այսօր (2026 թ.) «Նիդերլանդական Օրագիրը» համարվում է սփյուռքահայ ամենաակտիվ հարթակներից մեկը, հատկապես փոքր համայնքների մակարդակում։ Այն շարունակում է գրեթե ամենօրյա թարմացումներ ապահովել՝ պահպանելով իր յուրահատուկ ձեռագիրը և ընթերցողի հետ կենդանի կապը։

Առաջին հերթին այն առանձնանում է իր օրագրային մատուցման ոճով։ Մինչդեռ շատ սփյուռքային լրատվամիջոցներ գործում են չոր լրատվական կամ քաղաքականացված ձևաչափով, «Նիդերլանդական Օրագիրը» ներկայացնում է նյութերը անձնական, ջերմ և վերլուծական մոտեցմամբ՝ համադրելով փաստը, մեկնաբանությունը և մարդկային շունչը։

Երկրորդ կարևոր առավելությունը անկախությունն է։ Շատ սփյուռքային հարթակներ կապված են կազմակերպությունների կամ հովանավորների հետ, մինչդեռ «Նիդերլանդական Օրագիրը» մնում է չֆինանսավորվող և ազատ՝ ապահովելով առավել օբյեկտիվ և անկողմնակալ լուսաբանում։

Երրորդը՝ խորությունն ու մշակութային ուղղվածությունը։ Այն չի սահմանափակվում լուրերով, այլ առաջարկում է վերլուծական հոդվածներ, գրական հավելվածներ, պատմական նախագծեր և արվեստի ներկայացումներ՝ դառնալով ոչ միայն լրատվամիջոց, այլև մշակութային հարթակ։

Չորրորդ՝ Հայաստան–Սփյուռք կենդանի կապը։ Հարթակը կանոնավոր կերպով հրապարակում է նյութեր Հայաստանից ու այլ երկրներից՝ ապահովելով երկկողմանի տեղեկատվական հոսք և ամրապնդելով համահայկական միասնականությունը։

Հինգերորդ՝ ինտերակտիվությունն ու օպերատիվությունը։ Սոցիալական ցանցերում ակտիվ ներկայությունը, ընթերցողների հետ փոխադարձ կապը, թեմատիկ քննարկումները, տեսանյութերն ու ուղիղ եթերները ստեղծում են կենդանի մեդիա միջավայր։

Վեցերորդ՝ երկարակեցությունն ու արխիվային արժեքը։ 2008 թվականից սկսած և 2012-ից անկախ ձևաչափով շարունակվող գործունեությունը ձևավորել է հարուստ փաստագրական բազա, որը կարևոր նշանակություն ունի համայնքային հիշողության պահպանման համար։

Համեմատական առումով՝ ֆրանսիական Carnet Franco-Arménien-ը ոճով մոտ է, սակայն «Նիդերլանդական Օրագիրը» առավել վերլուծական և անհատական է, իսկ ամերիկահայ խոշոր հարթակների համեմատ՝ ավելի խորքային և ոչ քաղաքականացված։ Եվրոպական այլ համայնքային էջերը հիմնականում սահմանափակվում են միջոցառումների լուսաբանմամբ՝ զուրկ լինելով նման ամբողջական և «օրագրային» մոտեցումից։

Եզրակացություն

«Նիդերլանդական Օրագիրը» ապացուցում է, որ որակը և գաղափարական ամբողջականությունը կարող են փոխհատուցել մեծ մեդիաներին բնորոշ ծավալը։ Այն ոչ թե մրցակցում է մեծ հարթակների հետ հոդվածների քանակով, այլ գերազանցում է նրանց խորությամբ, անկեղծությամբ և նվիրվածությամբ։

Այն ոչ միայն լուսաբանում է սփյուռքահայ կյանքը, այլև հարստացնում այն՝ հյուսելով Հայաստան–Սփյուռք կապի ամուր թելեր և պահպանելով հայկական ինքնությունը։

Հենց այս բացառիկ հատկանիշներն են դարձնում «Նիդերլանդական Օրագիրը» սփյուռքահայ կյանքի կարևոր, վստահելի և անփոխարինելի հարթակ։

«Գործարար» Հունվար-օգոստոս, հմ. 298-303 2026թ.

----------------------------

Նիդերլանդական օրագրի կողմից.- Հաճելի և պատվաբեր է, երբ «Նիդերլանդական օրագրի» գործունեությունն ու անցած ճանապարհը գնահատվում են ոչ միայն մեր ընթերցողների, այլև միջազգային մտավոր ու մասնագիտական շրջանակների կողմից։

Այս հոդվածի հեղինակն է Գիտության և մշակույթի ակադեմիկոսների ասոցիացիայի նախագահ, Ժողովուրդների բարեկամության և միասնության միջազգային ասոցիացիայի նախագահ, տնտեսագիտության գիտությունների դոկտոր, ակադեմիկոս Աբգար Հայրապետյանը։

Առանձնահատուկ հաճելի է «Նիդերլանդական օրագրի» մասին նրա հոդվածը կարդալ Ռուսաստանում լույս տեսնող, Վահրամ Բեկչյանի խմբագրությամբ հրատարակվող բազմատիրաժ, երկլեզու միջազգային «Գործարար» ամսագրում։

Մեզ համար սա պարզապես հերթական հրապարակում չէ։ Այն վկայությունն է, որ տարիների ընթացքում Նիդերլանդների հայ համայնքի կյանքը ներկայացնող անկախ հայկական լրատվամիջոցը կարողացել է դուրս գալ իր անմիջական շրջանակներից և արժանանալ միջազգային ուշադրության։

Շնորհակալ ենք ակադեմիկոս Աբգար Հայրապետյանին՝ «Նիդերլանդական օրագրի» աշխատանքը գնահատելու և այն իր ընթերցողներին ներկայացնելու համար, ինչպես նաև «Գործարար» ամսագրի խմբագրությանը՝ մեր մասին հրապարակում պատրաստելու և տարածելու համար։

«Նիդերլանդական օրագիր» —Նիդերլանդների հայ համայնքի կյանքը, նորությունները, մշակույթը, պատմությունն ու հասարակական անցուդարձը՝ մեկ հարթակում։