Անկոնայի(Իտալիա) հայազգի հովանավորը

 ԱՅԴ ՄԱՍԻՆ ՔՉԵՐԸ ԳԻՏԵՆ

Հայ սուրբը և Անկոնայի(Իտալիա) հայազգի հովանավորը

Նիդ. օրագրի շրջող օբեկտիվը այս անգամ գտավ

Սուրբ Կիրակոսի տաճարը՝  Անկոնա քաղաքում որը միջերկրածովյան հիշողության և կապերի հանգույց է 

Ադրիատիկ ծովի ափին գտնվող Ancona քաղաքը միջնադարում ձևավորվել է որպես կարևոր նավահանգիստ և առևտրային հանգույց, որտեղ հատվել են Արևելքի և Արևմուտքի ճանապարհները։ Այս քաղաքը, թեև հաճախ դուրս է մնում լայն հանրային ուշադրությունից, պահպանել է բազմաշերտ պատմական հիշողություն, որի մեջ առկա է նաև հայկական գործոնը։

Երեկոն իտալական Անկոնա քաղաքում։

Տեսաերիզ` Նիդ.օրագրի

https://youtube.com/shorts/0oM3CsryjkQ?feature=share

Անկոնան՝ բաց քաղաք առևտրի և մշակույթների համար

Միջնադարյան Անկոնան եղել է ազատ նավահանգիստ, որտեղ գործել են տարբեր ծագման վաճառականներ՝ ձևավորելով բազմազգ միջավայր։ Հայ վաճառականները, լինելով միջազգային առևտրական ցանցերի մաս, այստեղ հայտնվել են հիմնականում որպես շարժուն տնտեսական դերակատարներ։

Նրանց ներկայությունը փաստագրվում է նոտարական աղբյուրներում՝ «Armenus» կամ «mercante armeno» ձևակերպումներով։ Հայերը ներգրավված էին մետաքսի, համեմունքների և արևելյան ապրանքների շրջանառության մեջ՝ կապելով Կովկասը, Մերձավոր Արևելքը և Իտալիան։ Թեև Անկոնայում չի ձևավորվել կայուն հայկական համայնք՝ ինչպես Venice-ում, նրանց գործունեությունը հանդիսացել է միջերկրածովյան առևտրի կարևոր բաղադրիչ։

Սուրբ Կիրակոսի տաճարը՝ քաղաքային ինքնության առանցք

Անկոնայի պատմական և հոգևոր կենտրոնը Ancona Cathedral-ն է, որը բարձրանում է քաղաքի վրա՝ Գուասկո բլրի գագաթին։ Տաճարը կառուցվել է XI–XIII դարերում՝ ավելի վաղ քրիստոնեական սրբավայրի տեղում, և իր ճարտարապետությամբ միավորում է ռոմանական և բյուզանդական ազդեցությունները։

Տաճարը նվիրված է հայազգի Սուրբ Կիրակոսին (San Ciriaco)՝ Անկոնայի հովանավոր սրբին, որի մասունքները պահվում են կառույցի կրիպտայում։ Դարեր շարունակ այն հանդիսացել է ուխտագնացության վայր և քաղաքի հոգևոր կյանքի կենտրոն։

Սուրբ Կիրակոս․ պատմություն և ավանդություն

Saint Cyriacus of Ancona-ը վաղ քրիստոնեական շրջանի եպիսկոպոս և նահատակ է, որի գործունեությունը կապվում է III–IV դարերի հետ։ Նրա կերպարը ձևավորվել է ինչպես պատմական հիշատակությունների, այնպես էլ եկեղեցական ավանդությունների հիման վրա։

Հիշեցի՞ք Սերվիանտուսին, Մաստրիխտի հայազգի հովանավորին, այդպես էլ Կիրակոսն է Անկոնայի հովանավորը։ Այս երկու տարածքների բնակիչներն իրենք են պնդում որ իրենց սրբերը ծագումով հայեր են։

Որոշ ավանդական մեկնաբանություններ Կիրակոսին վերագրում են արևելյան,  նաև հայկական ծագում։ Թեև այս վարկածը չունի միանշանակ պատմագիտական հաստատում, այն արտացոլում է ավելի լայն իրողություն՝ վաղ քրիստոնեության ձևավորման շրջանում Արևելքի և Արևմուտքի միջև գոյություն ունեցող ակտիվ կապերը։ Տեղի բնակչությունը նրանց ճանաչում է որպես հայերի։

Հայկական ներկայությունը՝ անուղղակի, բայց նշանակալի

Անկոնայում հայկական հետքը պահպանվել է ոչ թե նյութական հուշարձանների, այլ պատմական հիշողության և տնտեսական գործունեության մակարդակում։ Հայ վաճառականները, լինելով շարժուն և ցանցային համայնք, ինտեգրված էին քաղաքի առևտրային կյանքին, սակայն պահպանել են իրենց կրոնական և մշակութային ինքնությունը։

Նրանց կապը քաղաքի գլխավոր տաճարի հետ ուղղակիորեն փաստագրված չէ, սակայն, հաշվի առնելով տաճարի կենտրոնական դերը քաղաքային կյանքում, կարելի է ենթադրել, որ այդ շփումները եղել են առնվազն սոցիալական և միջավայրային մակարդակում։

Համաեվրոպական համատեքստ

Անկոնայի օրինակը կարելի է դիտարկել ավելի լայն եվրոպական գործընթացների շրջանակում։ Հյուսիսային Եվրոպայում, օրինակ, Saint Servatius of Maastricht-ի կերպարը Մաաստրիխտում նույնպես կապվում է վաղ քրիստոնեության տարածման և արևելյան ազդեցությունների հետ։

Այսպիսի զուգահեռները վկայում են, որ վաղ քրիստոնեական աշխարհը ձևավորվել է շարժուն մարդկանց, գաղափարների և հավատքի փոխանակման միջոցով, որտեղ ազգային սահմանները երկրորդական էին։

Անկոնայի Սուրբ Կիրակոսի տաճարը ներկայացնում է ոչ միայն ճարտարապետական կամ կրոնական հուշարձան, այլ նաև մի յուրահատուկ կետ, որտեղ խաչվում են միջերկրածովյան առևտուրը, վաղ քրիստոնեական պատմությունը և մշակութային հիշողությունը։

Հայկական հետքը այստեղ դրսևորվում է ոչ թե տեսանելի ժառանգությամբ, այլ պատմական ներկայությամբ՝ առևտրական ցանցերի, ավանդությունների և խորհրդանշական կապերի միջոցով։ Այդ իմաստով Անկոնան հանդիսանում է Եվրոպայի այն քաղաքներից մեկը, որտեղ տարբեր աշխարհներ հանդիպել և ձևավորել են ընդհանուր պատմություն։

Պեղեց, պատրաստեց, լուսանկարեց Hay  Azian-ը