Փաշինյանը՝ ժողովրդի իրական ներկայացուցիչը, և «հին համակարգի» հինգ դեմքերը
Փաշինյանը՝ ժողովրդի իրական ներկայացուցիչը, և «հին համակարգի» հինգ դեմքերը Երեք նախկին նախագահներ, Ռուսաստանից եկած օլիգարխ Սամվել Կարապետյանը և տեղական գործարար Գագիկ Ծառուկյանը. 2026-ի ընտրությունների տրամաբանական դիմակայությունը
Երբ 2018-ին Թավշյա հեղափոխությունը փոխեց Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտը, շատերը խոսեցին «հին համակարգի» վերջի մասին։ Բայց 2026-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին (հունիսի 7) պարզ է դառնում՝ այդ համակարգը ոչ միայն չի անհետացել, այլև ընդլայնվել է։ Այն ներկայացված է երեք նախկին նախագահների (Լևոն Տեր-Պետրոսյան, Ռոբերտ Քոչարյան, Սերժ Սարգսյան) դեմքով, թեև Սերժ Սարգսյանի Հանրապետական կուսակցությունը անմիջականորեն չի մասնակցում, բայց իր գործողություններով բացահայտ աջակցում է, իսկ Լևոն տեր Պետրոսյանի Ազգային Կոնգրեսը ևս հաշտ համերաշխ է ու պայքարի մեջ է ներկա իշխանության դեմ: Ընդիմությունը լրացվել է Ռուսաստանից եկած հայազգի օլիգարխ Սամվել Կարապետյանով և ներառում է նաև Գագիկ Ծառուկյանին՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդին։ Այս հինգը տարբեր ժամանակաշրջաններից և ոճերից են, բայց միավորում է նրանց մեկը՝ «հին Հայաստանի» տրամաբանությունը՝ օլիգարխիկ ազդեցություն, կլանային կապեր և ռուսամետ կախվածության տարրեր։ Նիկոլ Փաշինյանը, ընդհակառակը, մնում է այն մարդը, ով 2018-ից ի վեր փորձում է ներկայացնել ժողովրդի պահանջը՝ փոփոխության, թափանցիկության և ինքնուրույն պետականության։
Հին համակարգի երեք սյուները և փլուզման եզրը
Երեք նախկին նախագահները իշխանության տարիներին (1991–2018) կառուցեցին մի համակարգ, որը տնտեսապես և քաղաքականապես կանգնեցրեց Հայաստանը փլուզման եզրին։ Համատարած կոռուպցիան, օլիգարխիան և Ռուսաստանից խոր կախվածությունը դարձան այդ համակարգի հիմքը։ Տեր-Պետրոսյանի ժամանակաշրջանից սկսվեց արտագաղթն ու «սառեցված» հակամարտությունների ժամանակաշրջանը, Քոչարյանի և Սարգսյանի օրոք այն վերածվեց ռեսուրսների մշտական կլանման՝ առանց իրական լուծման։ Տնտեսությունը կախված էր ռեմիտենսներից և ռուսական շուկայից, իսկ իշխանությունը՝ կլանային վերահսկողությունից։ 2018-ի հեղափոխությունը հենց այդ համակարգի դեմ էր։ Ժողովուրդը քվեարկեց փոփոխության օգտին, ոչ թե անձի։
Չորրորդ դեմքը՝ Սամվել Կարապետյանը. Ռուսաստանից եկած նոր օլիգարխ
Այսօր այդ համակարգը լրացվում է Սամվել Կարապետյանով՝ Ռուսաստանում միլիարդատեր դարձած գործարարով (Tashir Group)։ Չնայած տնային կալանքին և սահմանադրական արգելքներին, նա նշանակվել է «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի կենտրոնական դեմքը և իրեն համարում է ապագա վարչապետ: Նրա ռուսական էլիտայի կապերը, օլիգարխիկ ծագումը և փորձերը փոխել սահմանադրությունը իր համար տրամաբանորեն տեղավորում են նրան «հին համակարգի» շարքում։ Նա չի եկել ժողովրդի ցանկությամբ ու պահանջով, այլ եկել է Ռուսաստանից՝ պատրաստ վերադարձնել նախկին ու լրիվ կախվածությունը այս երկրից։
Հինգերորդ դեմքը՝ Գագիկ Ծառուկյանը. տեղական օլիգարխիայի դասական ներկայացուցիչը
.jpg)
Տրամաբանական հակադրությունը՝ Փաշինյանը որպես ժողովրդի ներկայացուցիչ
Փաշինյանը չի եկել օլիգարխիկ կամ կլանային համակարգից։ Նա եկել է փողոցային պայքարով, լրագրողից դարձել է պատգամավոր ու ժողովրդի պահանջով նշանակվել վարչապետ։ Նրա 8 տարիները լի են անհարթություններով, սխալներով և դժվարություններով (2020-ի և 2023-ի պատերազմները, Արցախի կորուստը, տնտեսական անորոշություն), բայց նա մնում է այն մարդը, ով փորձում է դուրս բերել Հայաստանը ռուսական թակարդից և կառուցել ինքնուրույն պետություն՝ պրագմատիկ խաղաղության և բարեփոխումների միջոցով։ Ի տարբերություն հինգի՝ նա չունի օլիգարխիկ կապեր, չունի ռուսական էլիտայի աջակցություն և չի փորձում վերադարձնել հին կարգը։ Նրա դժվարությունը հենց այստեղ է՝ ժողովուրդը բաժանված է, և «հին համակարգը» (այժմ հինգ դեմքով) օգտագործում է վախը, պատմական վերքերը և արտաքին աջակցությունը։ Բայց տրամաբանորեն՝ եթե 2018-ը եղել է ժողովրդի ընտրություն, ապա 2026-ը կլինի նույն ընտրության կրկնություն՝ նոր դեմքերով։ Հայաստանը կրկին կանգնած է ընտրության առաջ՝ հին համակարգ (երեք նախագահ + Կարապետյան + Ծառուկյան) թե՞ շարունակություն նոր ճանապարհի։ Պատմությունը ցույց կտա, թե ով է իսկապես ներկայացնում ժողովրդին։
Արտազ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ Նիդ.օրագրի համար
Խմբագրության կողմից-Պատրաստ ենք հրապարակել հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տեսակետներ ու վերլուծություններ
No comments:
Post a Comment