ԱՄՍՏԵՐԴԱՄՈՒՄ ԿՐԿԻՆ ՀԱԶԱՐԱՎՈՐՆԵՐԸ ՓՈՂՈՑ ԴՈՒՐՍ ԵԿԱՆ․ «ԿԱՐՄԻՐ ԳԻԾԸ»՝ ԳԱԶԱՅԻ ԵՎ ԻՍՐԱՅԵԼԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՇՈՒՐՋ

 

Ցուցարարները Նիդերլանդների կառավարությունից պահանջում են ավելի կոշտ քաղաքականություն Իսրայելի նկատմամբ

Ամստերդամ, նոյեմբերի 8, 2026 թ. /«Նիդերլանդական Օրագիր»

Նիդերլանդների մայրաքաղաք Ամստերդամում նոյեմբերի 8-ին կրկին բազմամարդ ցույց է անցկացվել՝ Գազայի պատերազմում Իսրայելի գործողությունների և Նիդերլանդների կառավարության քաղաքականության դեմ։ «De Rode Lijn Voorbij»՝ «Կարմիր գծից այն կողմ» խորագրով ցույցը կազմակերպվել էր Ամստերդամի Museumplein հրապարակում և շարունակվել քաղաքային երթով։

Ցույցի կազմակերպիչների տվյալներով՝ մասնակցել է առնվազն 200 հազար մարդ։ Նիդերլանդների հանրային հեռարձակող NOS-ը նույնպես հաղորդում է կազմակերպիչների հայտարարած այդ թվի մասին՝ նշելով, որ նախորդ՝ 2025 թվականի հոկտեմբերյան «Կարմիր գիծ» ցույցին կազմակերպիչները հաշվարկել էին շուրջ 250 հազար մասնակից։

Ցույցը կազմակերպել էին 13 հասարակական և իրավապաշտպան կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Amnesty International Nederland, Oxfam Novib, PAX և Save the Children։ Կազմակերպիչների հրապարակած ծրագրում ելույթներ են ունեցել նաև Գազայից ժամանած լրագրող Ամալ Հելեսը, նախկին նախարար Լիլիան Պլումենը, BDS շարժման համահիմնադիր Օմար Բարգուտին և այլք։

«Կարմիր գիծը»՝ որպես քաղաքական պահանջ

Ցուցարարների մի մասը կարմիր հագուստով էր, հրապարակում և երթի ընթացքում բազմաթիվ էին պաղեստինյան դրոշներն ու տարբեր պաստառները։ Հնչում էին «Free Palestine» և այլ քաղաքական կարգախոսներ։ Որոշ պաստառների վրա գրված էր նաև՝ «Geen geld voor genocide»՝ «Ոչ մի գումար ցեղասպանությանը»։

Կազմակերպիչների հիմնական պահանջն է, որպեսզի Նիդերլանդների կառավարությունը առավելագույն քաղաքական, տնտեսական և դիվանագիտական ճնշում գործադրի Իսրայելի նկատմամբ։

Նրանք պահանջում են, մասնավորապես, խստացնել տնտեսական սահմանափակումները, դադարեցնել Իսրայելին զենքի մատակարարումները և ավելի կոշտ դիրքորոշում ընդունել Գազայի իրավիճակի նկատմամբ։ Կազմակերպիչները նաև Իսրայելի գործողությունները Գազայում բնութագրում են որպես ցեղասպանություն և Նիդերլանդներից պահանջում են այդ հարցում ավելի հստակ քաղաքական դիրքորոշում։

Միևնույն ժամանակ, կարևոր է նշել, որ «ցեղասպանություն» ձևակերպումը այս նյութում ներկայացվում է որպես ցույցի կազմակերպիչների և մասնակիցների քաղաքական ու իրավական գնահատական, այլ ոչ թե որպես բոլոր կողմերի կողմից ընդունված փաստ։

Նիդերլանդների կառավարությունը՝ ճնշման ներքո

Ցույցը տեղի է ունենում Նիդերլանդների և Իսրայելի հարաբերություններում վերջին շրջանում նկատվող լարվածության պայմաններում։

Վարչապետ Ռոբ Յետտենը, որը նախկինում՝ D66 կուսակցության առաջնորդ եղած ժամանակ, մասնակցել էր «Կարմիր գիծ» ցույցերից մեկին, այս անգամ Ամստերդամի երթին չէր մասնակցում։

Յետտենը բացատրել է, որ այժմ ինքը գտնվում է «այլ դերում»։ Վարչապետ դառնալուց հետո նրա դիրքորոշումն ավելի զգուշավոր է դարձել․ կառավարությունը, նրա խոսքով, պետք է միաժամանակ գործադրի ճնշում Իսրայելի նկատմամբ և փորձի կանխել տարածաշրջանում հետագա սրացումը։

Այս փոփոխությունը Նիդերլանդների ներքաղաքական դաշտում առանձնահատուկ ուշադրության է արժանացել. նախկինում Յետտենը որպես կուսակցության ղեկավար Գազայի իրավիճակի վերաբերյալ օգտագործել էր «ցեղասպանություն» եզրույթը, մինչդեռ վարչապետի պաշտոնում նույն ձևակերպումը չի օգտագործում։

Իսրայելի դիրքորոշումը

Իսրայելը կտրականապես մերժում է իր նկատմամբ ցեղասպանության մեղադրանքները և իր ռազմական գործողությունները կապում է 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ի՝ Համասի գլխավորած հարձակման հետ։

Այդ հարձակման հետևանքով, ըստ ներկայացվող տվյալների, զոհվել է մոտ 1,200 մարդ, իսկ 251 մարդ պատանդ է վերցվել։

Դրան հաջորդած իսրայելական ռազմական գործողությունների հետևանքով Գազայում զոհերի թիվը հասել է տասնյակ հազարների, իսկ տարածքի մեծ մասը ենթարկվել է ծանր ավերածությունների։ Գազայի առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ 2025 թվականի հոկտեմբերին ուժի մեջ մտած հրադադարից հետո ևս ավելի քան 1,550 պաղեստինցի է զոհվել իսրայելական ուժերի գործողությունների հետևանքով։

«Կարմիր գիծը»՝ Նիդերլանդների հասարակական բանավեճի նոր խորհրդանիշ

Նոյեմբերի 8-ի ցույցը արդեն «Կարմիր գիծ» շարժման հերթական խոշոր ակցիան էր։ Շարժումը Նիդերլանդներում աստիճանաբար վերածվել է Գազայի պատերազմի և Իսրայելի նկատմամբ կառավարության քաղաքականության շուրջ հասարակական ճնշման կարևոր գործոնի։

Միաժամանակ, ցույցի կազմակերպիչների պահանջները ցույց են տալիս, որ հասարակական բանավեճը Նիդերլանդներում այլևս սահմանափակված չէ միայն մարդասիրական օգնության հարցով։ Այն ավելի ու ավելի է տեղափոխվում Նիդերլանդների՝ որպես Իսրայելի հետ քաղաքական, տնտեսական և ռազմական հարաբերություններ ունեցող պետության պատասխանատվության դաշտ։

Այսպիսով, Ամստերդամի «Կարմիր գիծը» ոչ միայն Գազայի վերաբերյալ հերթական փողոցային բողոքն էր, այլև Նիդերլանդների կառավարությանը հասցեագրված քաղաքական ուղերձ․ ցուցարարները պահանջում են, որպեսզի Հաագան իր հայտարարությունները վերածի ավելի կոնկրետ գործողությունների։

Միաժամանակ, Նիդերլանդների կառավարությունը կանգնած է բարդ հավասարակշռության առջև՝ մի կողմից արձագանքելով Գազայում ստեղծված հումանիտար իրավիճակի և հասարակական ճնշման պահանջներին, իսկ մյուս կողմից պահպանելով իր արտաքին քաղաքական և անվտանգության հաշվարկները։

Լուսանկարները` trtworld.com, ad.nl, dutchartinstitute.eu, Plant een olijfboom կայքերից