The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր

The Netherlands Diary/Նիդ.օրագիր
The Netherlands Diary

Thursday, 7 March 2019

ՆԱՏԱԼՅԱ ՕՐԵՅՐՈՆ ՓՈԽԵԼ Է ՀԱՇՄԱՆԴԱՄՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԻ ԿՅԱՆՔԸ

Գաղտնիք չէ, որ այսօր մեր երկրում առողջական և ֆիզիկական խնդիրներ ունեցող երիտասարդները ստիպված են մեծ հոգեբանական և կենցաղային դժվարությունների միջով անցնել՝ ունենալով սոցիալիզացման հսկայական խնդիրներ, որոնք, ցավոք, արհեստականորեն ստեղծվում են հենց մեր՝հասարակության կողմից։
Ներկայումս Եվրոպայում կամ ԱՄՆ-ում հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց համար ստեղծված են բոլոր հնարավոր պայմանները՝ ազատ տեղաշարժվելու, բարձրակարգ կրթություն ստանալու, հետագայում՝ համապատասխան աշխատանքի անցնելու, հասակակիցներից չտարանջատվելու, հասարակական կյանքի անբաժան և ակտիվ մասը կազմելու համար: Եթե, օրինակ, արտրեկրում խանութներում կամ ցանկացած տիպի սպասարկում մատուցող ոլորտում ամեն օր հանդիպում ես հաշմանդամություն ունեցող աշխատակիցների, իսկ հասարակության համար դա բնական է և նորմալ, ապա հայաստանյան իրականությունը դեռ մի փոքր այլ է. ֆիզիկական խնդիրներով երիտասարդները շարունակում են ունենալ սոցիալիզացման, շրջապատի անհանդուրժողականության և ինքնիրացման խնդիրներ։
Երկար տաիրներ ապրելով Եվրոպայում՝ որպես ՀՀ շարքային քաղաքացի և լրագրող, եկել եմ այն եզրահանգման, որ վերոնշյալ խնդրի լուծման հիմքն անհրաժեշտ է դնել հենց դպրոցական տարիքից: Մենք գրեթե ոչինչ չգիտենք այն մարդկանց մասին, ովքեր ստիպված են պայքարել առողջ լինելու, մեկ քայլ ավել ինքնուրույն դնելու, մեկ բառ ավել արտասանելու, արևի լույսը տեսնելու կամ հարազատի խոսքը լսելու ու հասկանալու համար։ Եթե դպրոցից հիմք դրվի մեր երեխաների իրազեկությանը, խրախուսվի և համապատասխան պայմաններ ստեծվեն առողջ և հաշմանդամ երեխաների շփման համար, ապա էլ երբեք չենք ունենա նման իրավիճակ, երբ հարևանդ կարող է պատահաբար և, հուսամ, չմտածված իր խոսքում «երեսովդ տալ» (մատնացույց անել) առողջական խնդիրդ կամ տհաճ հարցեր ուղղել, օրինակ, խուլ կամ կույր երեխայի մորը։
Իմ հերոսը՝ 32-ամյա Լևոնը (անունը փոխված է), բոլորից լավ գիտի վերոնշյալ խնդրի իրական նշանակությունը. նա մանկուց 1-ին կարգի հաշմանդամ է, ունի տեղաշարժման խնդիր, օգտագործում է ձեռնափայտեր։ Լևոնի պատմությունը հետաքրքիր է. նա կարողացել է չընկճվել, շարժվել առաջ՝ գտնելով մեկին, ում օրինակով կոգեշնչվի, կամքի ուժ ձեռք կբերի և իր կյանքը նոր գույներով ու երազանքներով կլցնի։ Երիտասարդի համար այդ մեկը դարձավ ծագումով Ուրուգվայից հանրահայտ արգենտինական երգչուհի և դերասանուհի Նատալյա Օրեյրոն, ով, լինելով հասարակ և անապահով ընտանիքից, Մոնտեվիդեոյից եկավ Բուենոս-Այրես և, հաղթահարելով բազմաթիվ ու բազմազան փորձություններ ու դժվարություններ, իրականացրեց իր երազանքը, դառնալով պրոֆեսիոնալ երգչուհի, դերասանուհի, և ձեռք բերեց համաշխարհային ճանաչում:
Լևոնի պարագայում «Նատալյա Օրեյրո» ֆենոմենն առավել ուշագրավ է, քանի որ նրա շնորհիվ երիտասարդին հաջողվել է հաղթահարել հոգեբանական և անձնական մի շարք խնդիրներ և դժվարություններ, ուսման հանդեպ մեծ հետաքրքրություն է ձեռք բերել։ Նրա հետ զրույցում փորձեցի պարզել Օրեյրոյի ֆենոմենը. այդ ինչպե՞ս է ստացվում, որ մի մարդ կարողանում է գերել ու հմայել տարբեր տարիքի, սեռի, տարբեր մասնագիտություններ, նախասիրություններ, ազգություններ ունեցող միլլիոնավոր մարդկանց։
- Լևոն, ե՞րբ սկսեցիր հետաքրքրվել Նատալյա Օրեյրոյով։ Ի՞նչը քեզ այդքան գերեց նրա մեջ։
- Արդեն քանի տարի է անցել այն օրվանից, երբ Նատալյան «Վայրի հրեշտակը» և «Հարուստներն ու հռչակավորները» հեռուստասերիալներով մեր էկրաններին հայտնվեց։ Հիշում եմ, թե ինչպես էի ամեն օր սպասում «Վայրի հրեշտակի» յուրաքանչյուր ցուցադրմանը. նույնիսկ ձայնագրում էի վիդեո-կրիչների վրա, երեկոյան ևս մեկ անգամ նայում։ Կարծում եմ՝ նախ ինձ շատ գերեց հեռուստասերիալի պռոմոն (բացման տեսահոլովակ), որում օգտագործվել էր հենց Նատալյայի «Cambio Dolor» երգի տեսահոլովակը։ Ինձ, ինչպես շատերին, գերեց իր անթերի գեղեցկությունը, ձայնային տեմբրը, բազմազան և բազմաժանր երգերը, իր մարմնավորած կերպարները ֆիլմերում և սերիալներում, նրա տաղանդն ու պրոֆեսիոնալալիզմը: Ես ոչ մի արտիստի մեջ դեռ չեմ տեսել այն բարին, դրականը, որ տեսնում ու զգում եմ հենց Օրեյրոյի մեջ. նա յուրահատուկ անձնավորություն է իրականում՝ բարի, հոգատար, աստղային հիվանդություն երբեք չի ունեցել, չափազանց հասարակ է և բանիմաց։ Իր անկեղծ ժպիտը, աշխատասիրությունն ու նպատակասլացությունն ինձ ոգեշնչեցին նոր հաղթանակների, հասկացա, որ կյանքը մեկն է բոլորի համար, որ ես ունեմ մեծ հնարավորություններ կատարալագործվելու, կարող եմ երազել ու աշխատել իմ երազանքներն իրական դարձնելու ուղղույամբ։ Հասկացա, որ ոչինչ անհնար չէ. քրտնաջան աշխատանք ու անկոտրուն ձգտում է պետք միայն։ Օրեյրոն հեռվից հեռու ինձ սովորեցրեց, որ այս կյանքում մարդուն ոչինչ հենց էնպես չի տրվում. մեկը հեշտությամբ է կանգնում իր ուղու վրա, մյուսին առավել մեծ ջանքեր են պետք այդ ճանապարհին հասնեու համար։
- Դու ունես ֆիզիկական խնդիրներ՝ հաշմանդամություն։ Ցավոք, առողջական խնդիրների հետ բախված երիտասարդներին հայ իրականության մեջ փոքր-ինչ դժվար է սոցիալիզացվել։ Ի՞նչ անձնական հաղթանակներ ես ունեցել՝ հետևելով նրա օրինակին։
- Ես չեմ կարող, ավելի ճիշտ, չեմ ուզում բարձրաձայնել և պատմել իմ դժվարությունների մասին՝ ֆիզիկական վիճակիս հետ կապված, քանի որ հիմա շատ ուժեղ մարդ եմ հոգեպես, ու երբեք չեմ փորձում մարդկանց մոտ խղճահարություն առաջացնել։ Կասեմ միայն, որ Նատալյան յուրահատուկ ու հարազատ մի մարդ է իմ կյանքում, ով դարձավ իմ լուսավոր կետը, կյանքիս իմաստը, ումով ապրել եմ, հետևել և հիացել իր աստղային կյանքով ու առօրյայով։ Ինքն է եղել իմ «մոտիվատորը»՝ շարժիչ ուժը, իրենով եմ կյանքս գունավորել ու հետաքրքրացրել, ապրել յուրահատուկ զգացողություններ, անձնական հաղթանակներ։ Օրեյրոյի նպատակասլացությանը հետևելով՝ հասկացա, որ ուզում եմ ու կարող եմ նոր լեզու ուսումնասիրել. սովորեցի իսպաներեն շատ կարճ ժամանակահատվածում։ Գրանցվել եմ «Couchsurfing» կայքում և հաճախ հյուրընկալում եմ իմ տանը Հայաստան ժամանող իսպանախոս զբոսաշրջիկների, ընկերներ եմ ձեռք բերում ամբողջ աշխարհով, կատարելագործում եմ խոսակցական իսպաներենս։
- Նատալյան՝ ի տարբերություն իր հասակակից արտիստների՝ տարիներ շարունակ մնում է ճանաչված և պահանջված, լցնում բազմաթիվ դահլիճներ Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Եվրոական մի շարք երկրներում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Ռուսաստանում, այս տարվանից՝ արդեն Հայաստանում։ Այս ամենի հետ մեկտեղ՝ նա շարունակում է ակտիվ նկարահանվել ֆիլմերում, սերիալներում, գովազդային հոլովակներում. մեկ կտեսնես՝ Ուրուգվայի ֆուտբոլի հավաքականի կնքամայրն է ճանաչվել, մեկ էլ տեսնում ես դարձել է Յունեսկոյի «Բարի կամքի դեսպան»։ Ի՞նչ ես կարծում՝ ինչու՞մն է նրա հաջողության գաղտնիքը։ Ինչու՞ իր հասակակից ոչ պակաս տաղանդավոր երգիչներն ու դերասանները պահանջվածության և աշխատանքային մեծ խնդրի առաջ են կանգնած, իսկ Օրեյրոյի վրա ժամանակը, կարծես, ոչ մի բացասական հետք չի թողել. շարունակում է մնալ գեղեցիկ և հաջողակ։
- Կարծում եմ, նա իրականում ծնվել է հաջողակ աստղի տակ և ունի բոլոր նախապայմանները հաջողակ լինելու համար. տաղանդավոր է, աշխատասեր, բարի, գեղեցիկ, կրեատիվ և եռանդուն։ Նա այսօր հետաքրքիր է ոչ միայն արգենտինական և ռուսական կինոարտադրողների համար, այլ նաև՝ հոլիվուդյան։ Հոլիվուդյան Paramount Pictures և արգենտինական Telefe կինոարտադրող ընկերությունների համագործակցությամբ նկարահանվել և Արգենտինայում, Ուրուգվայում արդեն ցուցադրվել է նրա «Re Loca» (Խելագարը) ֆիլմը, որտեղ Նատալյան գլխավոր դերում է։ Մարտին կցուցադրվի Թայվանում։ Օրեյրոն օրինակ է իր երկրպագուների համար. նա հետևում է առողջ սննդակարգին, ինչով էլ, կարծում եմ, պայմանավորված է նրա «թարմ»և երիտասարդ արտաքին տեսքը:
- Դու այն միլլիոնավոր երկրպագուների շարքում ես, ով անդավաճան է մնացել իր սիրուն՝ շարունակելով ուշի-ուշով հետևել սիրված երգչուհու, դերասանուհու գործունեությանը։ Նոր երգերից, վերջին նախագծերից, ֆիլմերից, որո՞նք են քեզ ամենաշատը դուր գալիս և ինչու՞։
- Ես սիրում եմ իր բոլոր երգերը. դրանցից յուրաքանչյուրն ինձ համար առանձնահատուկ է, դրանցից յուրաքանչյուրը կյանքիս մի հատվածի հետ է կապված։ Դրանք երգեր են, որ չեն ծերանում, չեն մահանում։ Նորերից սիրում եմ «No Me Arrepiento De Este Amor»-ը, «Corazon Valiente-ն, «Fuiste»-ն, «Se Me Ha Perdido Un Corazօn»-ը, «United by Love»-ը և այլն։ Այս երգերն ինձ տալիս են էներգիա, յուրահատուկ զգացողություններ, որոնք ստիպում են մտածել միայն լավ բաների մասին, սիրո մասին՝ առաջացնելով բարի զգացողություններ։ Իմ սիրած հեռուստասերիալներից են` «Վայրի Հրեշտակը» (Muneca Brava), «Դու Իմ Կյանքն ես» (Sos Mi Vida), «Կաչոռռան» (Kachorra)։ Ֆիլմերից` «Խելագարը», «Ջիլդան»։ Սիրում եմ իր հեռուստասերիալներն ու ֆիլմերը քանի որ դրանք իմաստավոր են, շատերը՝ ուսուցողական։ Ինձ դուր են գալիս իր մարմնավորած կերպարները. Օրեյրոն մեծ պատասխանատվությամբ է մոտենում իրեն առաջարկվող ցանկացած դերի և նախագծի ընտրությանը։ Նա շատ տաղանդավոր դերասանուհի և երգչուհի է: Հիանալի խաղում է թե՛ կատակերգական ժանրում, թե՛ դրամայում; կատարում է տարբեր ոճի երգեր։ Քիչ է պատահում, որ մի մարդու հաջողվի կատարելության հասցնել այն, ինչն իր մասնագիտությունն է կոչում՝ չվախենալով ոչ մի տեսակի ստեղծագործական փորձարկումներից։
- Նատալյան արդեն 18 տարի շարունակ համերգներով հանդես է գալիս նաև Ռուսաստանում։ Երբևէ ներկա գտնվե՞լ ես նրա համերգներից մեկին, հաջողվե՞լ է հանդիպել նրան։
- Ոչ, ցավոք, ես երբեք չեմ ունեցել նման հնարավորություն։
- Գիտեմ, որ առաջիններից ես գնել Օրեյրոյի՝ ապրիլի 7-ին Կ.Դեմիրջյանի անվան մարզահամերգային համաիրում կայանալիք հայաստանյան մեծ համերգի տոմսերը։ Ի՞նչ սպասումներ ունես համերգից։
- Նատալյան պերֆեկցիոնիստ է. նա 100% աշխատում է բեմի վրա, նրա համերգներն անցնում են մեկ ակնթարթի նման (ինձ այս մասին վստահեցնում են իմ բոլոր ընկերները, ում հաջողվել է այնտեղ ներկա գտնվել)։ Մենք՝ հայերս, ջերմ ազգ ենք, հյուրընկալ: Համոզված եմ, որ համերգը կանցնի շատ դինամիկ՝ ուրախ ու մտերմիկ մթնոլորտում։ Նատալյան ինքն էլ ջերմ մարդ է, կարծում եմ, միանգամից կզգա մեր ջերմությունն ու սերը և լավ տպավորություններով կհեռանա Երևանից։ Հուսամ, շուտով իր արգենտինյան հարցազրույցներում կհնչեցնի նաև մեր երկիրը, հիացած կպատմի հայերի մասին։
- Լևոն, ո՞րն է այսօր քո երազանքը։
- Երազում եմ իրական կյանքում տեսնել նրան՝ Նատալյային։ Երազում եմ նաև շատ ճանապարհորդել ու լինել տարբեր երկրներում, ծանոթանալ տարբեր ազգերի մշակույթներին, թեկուզ մի քանի ժամով, բայց դառնալ նրանց առօրյայի մի մասնիկը։ Կարծում եմ, որ ճանապարհորդելու արդյունքում մարդը շատ է զարգանում։
Լատինոամերիկյան երգչուհու՝ երևանյան այցի շրջանակներում խոստանում ենք իրականացնել Լևոնի երազանքը և անդրադառնալ նրա պատմությանը հաջորդիվ։

Զրուցեց՝ Մարիշա Շիկը
(Nid.Oragir)

Conference at the European Parliament : “Armenophobia as a clear demonstration of Xenophobia”.

 Press Release

Brussels, 06 March 2019.-  On March 6, 2019, MEP Dr. Eleni Theocharous hosted a conference entitled “Armenophobia: historical and present-day resurgence” in the European Parliament. The event was co-organized by the European Armenian Federation for Justice and Democracy (EAFJD) and the Tufenkian Foundation. The President of the National Assembly of the Republic of Artsakh Ashot Ghulyan, was the special guest speaker of the conference. More than hundred attendees were present at the event, among them Members of the European Parliament, representatives of civil society, as well as Armenian community members.

During the conference, the keynote speakers, including prominent scholars, historians, human rights activists, journalists and eyewitnesses addressed the phenomenon of Armenophobia, its origins and current manifestations in Azerbaijan and Turkey. The participants expressed deep concern over the dangerous consequences of incitement of hatred against Armenians all over the world, backed by the Turkish and Azerbaijani authorities on a large scale.

In his opening remark, the EAFJD President Kaspar Karampetian welcomed the participants and emphasized the importance of addressing the issue of Armenophobia at the European Parliament. “Seeding hatred can never be a solution. The relevant bodies of the EU and in particular the EU Special Representative for Human Rights must encourage Turkey and Azerbaijan to stop the policy of nurturing anti-Armenian sentiment,” said Karampetian.

“Armenians are peaceful people with strong ideals and high capabilities of coexisting with everyone”, stated MEP Theocharous. She expressed conviction that the Armenian people in fact predispose every conscious citizen to feel Armenophilia, sympathy and respect for Armenia.

One of the main points agreed on during the discussions was that the anti-Armenian sentiment is a clear demonstration of xenophobia, one of the greatest threats to the humanity.

In this regard, Mr. Ashot Ghulyan stressed: “It is even more dangerous when xenophobia and hate speech become a state policy, calling into question the peaceful coexistence of peoples in the short and long term. A society poisoned with xenophobia can never and under no circumstances create a public and universal value”.

Human rights activist Ragip Zarakolu highlighted the historic and current level of hatred towards Armenians in Turkey. He said: “Armenophobia was always strong in Turkish history. Armenia was an obstacle to the realization of that time’s pan-Turkic ideology which led to the perpetration of the Armenian Genocide”.

Speaking about Armenophobia in Azerbaijan, historian Pr. Jakub Osiecki mentioned that some scholars considered that the phenomenon of Armenophobia was allegedly related to the emergence of the Nagorno-Karabakh conflict in the beginning of the 20th century. However, he argues that Armenophobic behavior goes back to the 19th century, as also evidenced by many European historians of that period.

During the conference, war crimes and violations of international humanitarian norms committed by the Azerbaijani army during the 2016 April war were also condemned. Ombudsman of the Republic of Artsakh Artak Beglaryan presented evidence of the Azerbaijani atrocities against Armenians, including civilians. Furthermore, he expressed deep regret concerning the fact that after the April war the perpetrators of war crimes were awarded by the President of Azerbaijan Ilham Aliyev personally.

The former Ombudsman of Artsakh Ruben Melikyan elaborated on the manifestation Armenophobia in the education system and media in Azerbaijan. He said that hatred against Armenians is being spread among children in the in schools and kindergartens of Azerbaijan on purpose. Melikyan presented the report published by the office of Ombudsman of the Republic of Artsakh entitled “Armenophobia in Azerbaijan: organized hate speech and animosity towards Armenians.”

Well-known Russian-Israeli blogger Alexander Lapshin who was persecuted by the Azerbaijani authorities, presented his personal experience and stated: “I see some parallels between modern Azerbaijan and Nazi Germany during the beginning of World War II. Today, the propaganda of hatred towards people of Armenian descent is the basis of the state policy of Azerbaijan,” concluded Lapshin.  

The speeches were followed by a lively question and answer session, where the guest-speakers addressed the questions asked among others by Azerbaijani participants.

At the end of the conference, on behalf of the EAFJD Kaspar Karmapetian honored Ragip Zarakolu for his lifetime struggle for human rights, democracy and justice.

European Armenian Federation for Justice and Democracy



Wednesday, 6 March 2019

Թումանյանը, Կոմիտասը և Սահակ Ամատունին

Թումանյանական ու կոմիտասյան տարի է  2019թվականը: Շատերը գիտեն, որ մեծն ու անմահ Կոմիտասի և ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյարներն են: Այն ներառվել է  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի  հռչակավոր մարդկանց 2018-2019 թթ. օրացույցում:  Քչերն են սակայն ճանաչում նրաց ժամանակակցին ու համախոհին` Վարդապետ Սահակ Ամատունուն, ում դին հանգչում է հանրահայտ Օշական գյուղում: Հունվարի 22-ին արդեն իսկ լրացել է հմուտ մանկավարժի ու բանասերի` Սահակ Ամատունու ծննդյան 163-րդ ամյակը:
Երկու մեծերի Թումանյանի և Կոմիտասի հետ անմիջական ջերմ հարաբերություններ է ունեցել Սահակ Ամատունին: Եթե Թումանյանի հետ հայտնի է նրանց անկեղծ ու ջերմ շնչով գրված նամակները, գրական հարցերի շուրջ քննարկումները, ապա Կոմիտասին անձամբ է դասավանդել Սահակ Ամատունին: Ապագա մեծ երգահանը 1885-86թթ նստել է Սահակ Ամատունու դասարանում: Կոմիտասի հետագա ծավալած գործունեությունը` Սահակ Վարդապետի թողած գործի անմիջական աշխատանքի շարունակությունն է եղել:

Մեծն Հովհաննես Թումանյանի ուշադրությունից չի վրիպել Սահակ Ամատունու նոր աշխատությունը: 1912թ. հունիսի 28-ի նամակում ահա թե ինչպես է նա արձագանքել.
«Բարձրապատիվ Սահակ հայր սուրբ, ինձ են հասել Ձեր ուղարկած «Հին և նոր պարականոն ու անվավեր շարականներ» գիրքը և Ձեր խնդակցությունը իմ ազատվելու առթիվ: Լիասիրտ շնորհակալ եմ Ձեր բարեկամական ազնիվ զգացմունքի համար և շատ եմ ուրախանում, տեսնելով Ձեր նորանոր գեղեցիկ գրական աշխատությունները, անհամբեր սպասում եմ «Բառ ու բանին»: Էջմիածինը որքան կարևոր լինի իր վարչական նշանակությամբ, ավելի սիրելի է դառնալու երբ գրական ու գիտական գործերը ճոխանան ու հաճախանան նրա պարիսպների մեջ, և ինձ համար էդ տեսակի գործերն ու գործիչները միշտ մնալու են ավելի թանկ ու սիրելի, քան ամեն տեսակի պաշտոնյաներ: Ցանկանալով հաջողություն առողջություն ջերմ բարևներով մնամ միշտ Ձեր բարեկամը Հովհ.Թումանյան»:

Առավել բարձր գնահատական է տվել ամենայն հայոց բանաստեղծը 1912 թ Սահակ Ամատունու հրապարակած «Հայոց բառ ու բան» աշխատությանը, Թումանյանը գրել է. «Սահակ հայր սուրբ, ստացել եմ Ձեր «Բառ ու բան» գեղեցիկ աշխատությունը և շնորհակալ եմ, որքան իբրև մի բարեկամ՝ հազար անգամ ավելի իբրև գրական մարդ: Առանց էդ տեսակ աշխատանքների անկարելի է ստեղծել մեր գրական լեզուն: Նոր կյանքի ու նոր ազդեցությունների պատճառով շատ արագ կերպով կորչում են էդ ամեն բառ ու բաները, և ով նրանց փրկի կորուստից ու մահից, նրանց հետ միասին կանմահացնի իրեն: Դուք սրանով անմահացնում եք ձեզ...»:
Ավելի վաղ Թումանյանը իր ԱՐԵՎԵԼՔԻՑ ԱՐԵՎՄՈՒՏՔ հոդվածում այս գրքի մասին հետևյալն է հայտնել.

Սահակ վարդապետ Ամատունին արդեն տպագրում է (Ղուկասյան ֆոնդի հաշվով) իր «Բառ ու բան» խոշոր աշխատությունը, որի մեջ հավաքված են մեր կենդանի բարբառներից ու գրականությունից այն բոլոր ոճերն ու բառերը, որ չկան Հայկազյան բառարանում։

Ավելի ուշ` եղեռնի տարիներին Թումանյանը գործունեություն է ծավալել ոչ միայն Սահակ Ամատունու հետ, այլ նաև հասարակական գործիչ Գրիգոր Վարդանյանի (հետագայում ՀՕԿ-ի նախագահ), Վարդգես Ահարոնյանի, Էջմիածնի դիվանապետ, Փախստականներին օգնող կենտրոնական կոմիտեի Էջմիածնի ներկայացուցիչ Բագրատ վարդապետ Վարդազարյանի, Թումանյանի՝ Ներսիսյան դպրոցի դասընկերներից, Էջմիածնի միաբաններից Արսեն Ղլտճյանի, Խորեն եպիսկոպոս Մուրադբեկյանի, միաբաններ Գալուստ Տեր-Մկրտչյանի, Գարեգին եպիսկոպոս Հովսեփյանի, Աշոտ Աթանասյանի, Նիկողայոս Ադոնցի և այլոց հետ։

Սահակ Ամատունու մասին` Ամատունիներին նվիրված նախագծի շրջանակներում, բացառիկ ու հետաքրքիր նյութն ամբողջությամբ կարող եք գտնել` այստեղ
https://www.nidoragir.com/2019/01/blog-post_97.html


Ամատունիների իշխանական տոհմի մասին  «Նիդերլանդական օրագրի» նախագծի այլ հոդվածները

Ամատունիների շառավիղները
https://www.nidoragir.com/2018/12/blog-post_49.html

Նիկոդիմոս Եսայու Ամատունու մասին
https://www.nidoragir.com/2018/08/blog-post_9.html

Սահակ վարդապետ Ամատունի. նոր էջեր կյանքի տարեգրությունից
https://www.nidoragir.com/2019/01/blog-post_97.html

Նիկոդիմոս Ամատունին Բենուայի հուշերում
https://www.nidoragir.com/2019/04/blog-post_22.html

Պոլսո «Ժամանակ» թերթը «Նիդերլանդական օրագրի» նախագծին գործակից
https://www.nidoragir.com/2018/09/blog-post_21.html

Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանն այս անգամ Ասենում էր




Նիդերլանդների տարբեր հայ համայնքներ այցելած  Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակ, Վատիկանում Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչ, Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանին  մարտի 3-ին  իրենց  մոտ էր  հրավիրել Ասսենի ծխական խոդհրդի անդամները:  Պատարագին մասնակցելու էին եկել  հայ  համայնքների ներկայացուցիչներ երկրի տարբեր վայրերից` Արնհեմից, Հոխեվենից, Ալմելոյից և այլն: Պատարագի արարողակարգին մասնակցում էր նաև Ալմելոյի հոգևոր հովիվ Տեր Մաշտոց Բաղդասարյանը:
Վերջիններս այցելել են Ասենում գտնվող Հայոց ցեղասպանության հուշարձանին,  որը Նիդերլանդներում առաջինն է տեղադրվել: Պարոն Նիկոլայ Ռոմաշուկը հոգ է տանում նաև  Հրանտ Դինքի  եւ Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի հիշատակին իր  իսկ ջանքերով տեղադրված հուշարձաններին:




Հայաստանի դեսպանը մասնակցեց Հաագայի «Հին կենտրոնի գորգի» բացմամը





Մարտի 5-ին Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպան Տիգրան Բալայանը՝ «Աբովյան» միության ղեկավար Մաթո Հախվերդյանի և Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիայի քարտուղար Ինգե Դրոստի հետ միասին ներկա գտնվեցին Հաագայի կենտրոնում՝ HS երկաթուղային կայարանի հարակից տարածքից ձգվող «Հին կենտրոնի գորգի» բացման արարողությանը,-այդ մասին «Նիդերլանդական օրագրին» փոխանցում է Հայաստանի դեսպանության ֆեյսբուքյան էջը:

Բացման արարողության շրջանակներում Տիգրան Բալայանը զրույց ունեցավ Հաագայի փոխքաղաքապետ Ռիչարդ դե Մոսի (Richard de Mos) հետ, ում շնորհակալություն հայտնեց հայկական «Ջուրն իր ճանապարհը կգտնի» ասացվածքը հայրենով Հաագայի կենտրոնում հավերժացնելու համար, ինչը դեսպանի բնորոշմամբ յուրատեսակ գնահատանք է քաղաքի զարգացման գործում իրենց ներդրումը բերած հայերին։ Դեսպանը Հաագայի փոխքաղաքապետին ներկայացրեց հայ-հոլանդական փոխգործակցության ընդլայնմանն ուղղված նախաձեռնությունները։

Հաագայի փոխքաղաքապետը ողջունեց Հայաստանի դեսպանի ներկայությունը քաղաքի համար կարևոր իրադարձությանը և պատրաստակամություն հայտնեց քննարկելու համագործակցության հաստատման հնարավորությունները։

Տեղեկանք. «Հին կենտրոնի գորգն» իրենից ներկայացնում է Հաագայի HS երկաթուղային կայարանի հարակից տարածքից ձգվող մայթեզրերին ճանապարհի մասին 34 լեզուներով ասացվածքների փորագրումը։ Լեզուների և ասացվածքների ընտրությունն իրականացվել է Լեյդենի համալսարանի հատուկ հանձնախմբի կողմից։



Monday, 4 March 2019

Այսօր իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու մահվան տարելիցն է



Մոսկվայում Հրատարակվող «ԺԱՄ»  համահայկական կրթամշակութային ամսագիրը  անդրադարձել է «Նիդերլանդական օրագրի» Ամատունիների մասին նախագծի Նիկոդիմոս Ամատունուն նվիրված հոդվածին: Այն մասամբ թարգմանվել է ռուսերեն և ներկայացվել ռուսախոս ընթերցողին: Այս գեղեցիկ նախձեռնության համար մեր շնորհակալությունը «ԺԱՄ» ամսագրի և ինտերնետային կայքի գլխավոր խմբագիր Աննա Գիվարգիզյանին: «ԺԱՄԻ» հիմնական նպատակը օտար միջավայրում հայկական արժեքների տարածումն է, ինչպես նաև Հայաստանի և հայկական Սփյուռքի մշակութային ու հասարակական կյանքի լուսաբանումը: Այն հրատարակվում է 2008թվականից` Մոսկվայում:

իշխան Նիկոդիմոս Ամատունի. Պետական, քաղաքական, հասարակական գործիչ, Իսկական պետական խորհրդական (IV – действительный статский советник), ցարական Ռուսաստանի 4-րդ դասի պաշտոնյա, հատուկ  հանձնարարությունների գծով հանձնակատար, զբաղեցրել է ցարական Ռուսաստանի կայսերության արդարադատության, ֆինանսների, առևտրի և արդյունաբերության նախարարությունների, Ծովային առևտրի և նավահանգստային ենթակառուցվածքները համակարգող տնօրինության, Կարմիր Խաչի միավորման գլխավոր տնօրինության  պատասխանատու պաշտոններ, եղել է  Գերագույն Խորհրդի Պետրոգրադյան հատուկ հանձնաժողովի Հասարակության բաժնի մշտական անդամ, Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո , եղել է սպիտակ գվարդիականների թիմում: Ղրիմում ընդգրկվել է բոլշևիկյան իշխանությունից դեռևս զերծ Ռուսաստանի Հարավային կառավարության կազմում:

#ZHAMmagazine | Аматуни Никодим Исаевич – государственный, политический, общественный деятель, действительный статский советник, чиновник 4-го класса по особым поручениям в царской России, занимал ответственные должности при министерстве торговли и промышленности, юстиции, финансов и пр.. После Октябрьской революции был в стане белогвардейцев, в Крыму вошел в состав Правительства Юга России.

Ավելի վաղ  «Նիդերլանդական օրագրի» Ամատունիների մասին նախագծի Նիկոդիմոս Ամատունուն նվիրված  մասը հրատարակել են հայկական ՀԵՏՔ թերթը, Եվրոպական ՕՐԵՐ ամսագիրը և Պոլսո ԺԱՄԱՆԱԿ թերթը:




Նիկոդիմ Ամատունու մասին  ամբողջական հայերեն տարբերակը կարող եք կարդալ `
https://www.nidoragir.com/2018/08/blog-post_9.html

_________________________


Ամատունիների իշխանական տոհմի մասին այս նախագծի հեղինակն է «Նիդերլանդական օրագիրը»:
Լուսանկարներն ու հոդվածաշարը հրապարակվում են առաջին անգամ: Հեղինակային իրավունքը պատկանում է՝  «Նիդերլանդական օրագրին»: Գրավոր հղումը՝ պարտադիր է:
ՈՒշադրություն
Հայ ազնվական Ամատունի տոհմի մասին պատմող այս նախագծը նպատակ ունի սփյուռքի և Հայաստանի մեր ընթերցողներին ծանոթացնել հայ ազնվական դասին, բացահայտել նրանց մասին գրված ու ավելի շատ չգրված էջերը, վեր հանել հայ ժողովրդի պատմության պայծառ էջերն ու պատմել մեր անվանի զավակների մասին: Նախագծի իրականացման համար պահանջվում է ժամանակ և միջոցներ` տեղային ու արխիվային ուսումնասիրությունների համար: Առանձին ուսումնասիրություններ ծախսատար են (օրինակ` Նիկոդիմոս Ամատունու մասին, ծնվել է Օշականում, ապրել և աշխատել է Վրաստանում, Ռուսաստանում : Նրա աճյունը գտնվում է Փարիզում` ամփոփված է ռուս նշանավոր գործիչների կողքին:

Ամատունիների իշխանական տոհմի մասին  «Նիդերլանդական օրագրի» նախագծի այլ հոդվածները

Ամատունիների շառավիղները

Նիկոդիմոս Եսայու Ամատունու մասին

Ազգագրագետ Սերգեյ Դմիտրիևը և Իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու մասին նրա աշխատությունը

Իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու կենսագրությունից (1903-1913)

Օշականի Ամատունիները և նրանց ավանդը տեղի դպրոցի ու եկեղեցու կառուցման գործում

Իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու առնչությունը ռուսական ազգագրական թանգարանի հետ

Ազգագրագետ Սերգեյ Դմիտրիևը և Իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու մասին նրա աշխատությունը

Նիկոդիմոս Ամատունին Բենուայի հուշերում

Հայ ազնվական Ամատունի տոհմի մասին պատմող մեր նախագծն արդեն արձագանք ունի Սանկտ Պետերբուրգից 
https://www.nidoragir.com/2024/08/blog-post.html

Սահակ վարդապետ Ամատունի. նոր էջեր կյանքի տարեգրությունից

Սահակ վարդապետ Ամատունու գերեզմանը վանդալիզմի ենթարկված

Ե՞ՐԲ Է ՄԱՀԱՑԵԼ ՍԱՀԱԿ ՎԱՐԴԱՊԵՏ ԱՄԱՏՈՒՆԻՆ

Արձագանք` «Սահակ վարդապետ Ամատունու գերեզմանը վանդալիզմի ենթարկված» հոդվածին

Սերունդներն այլևս կհիշեն որտեղ է թաղված Կոմիտասի առաջին ուսուցիչ Սահակ Ամատունին


Թեմային առնչվող այլ նյութեր`
Պոլսո «Ժամանակ» թերթը «Նիդերլանդական օրագրի» նախագծին գործակից

Թումանյանը, Կոմիտասն ու Սահակ Ամատունին

Այսօր իշխան Նիկոդիմոս Ամատունու մահվան տարելիցն է
Հոդվածի այլ հղումներ.

ԺԱՄ (ռուս.)

Sunday, 3 March 2019

Դեսպան Բալայանը ներկա գտնվեց Արնհեմում մատուցված պատարագին



Մարտի 2-ին Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպան Տիգրան Բալայանը Արնհեմ քաղաքի Հայ առաքելական եկեղեցու ծխական խորհրդի հրավերով ներկա գտնվեց Արևմտյան Եվրոպայում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հայրապետական պատվիրակ Խաժակ արքեպիսկոպոս Բարսամյանի հանդիսապետությամբ մատուցված պատարագին, այս մասին «Նիդերլանդական օրագրին» տեղեկացնում է Հայաստանի դեսպանության կայքը:
Պատարագի ավարտին դեսպան Բալայանը ողջունեց պատարագի մասնակիցներին, շնորհակալություն հայտնեց Խաժակ արքեպիսկոպոսին Նիդերլանդների հայ համայնքին ցուցաբերվող ուշադրության, հաճախակի այցելությունների և դեսպանության գործունեության բարձր գնահատականի համար։
Տիգրան Բալայանը կարևորեց Արնհեմում՝ Ալմելոյի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ և Մաաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցիների խորհուրդների ղեկավարների ներկայությունը, ինչը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի միասնականությունը՝ հատկապես վերջին օրերն նշվող հիշատակի օրերի համատեքստում։
Պատարագից հետո դեսպան Բալայանը մասնակցեց Արնհեմի եկեղեցական խորհրդի հիմնադրամ 20-ամյա հոբելյանին նվիրված ճաշկերույթին։








Նիդերլանդների Diplomat Magazine-ը զրուցել է Հայաստանի դեսպանի հետ

Մարտի 2-ին Հայաստանում նշվում է Դիվանագետի օրը: Այս առումով հետաքրքիր անակնկալ էր մատուցել  Diplomat Magazine the Netherlands and EU հանդեսը:

«Ինչո՞վ  է առանձնահատուկ Հայաստանը»` Դիվանագիտական  շրջանակներում բավական հայտնի Բենելուքսի  Diplomat Magazine հանդեսի խմբագրի այս հարցին իր  ձևակերպումն է տվել Նիդերլանդներում հավատարմագրված
Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Նորին Գերազանցություն Տիգրան Բալայանը:

Դեսպանը շատ պատկերավոր է ներկայացրել Հայաստանն ու  նրա անկրկնելի  ժողովրդին: Նա  Հայաստանը համարել է ծովին ելք չունեցող,
 ստեղծագործ , մտավոր ունակություն ու ջերմ ժպիտ ունեցող հյուրընկալ  ժողովրդի գողտրիկ  կղզի:  2018թվականի թավշյա հեղափոխության  փաստը ապացույցը եղավ այն   բանի, որ Հայաստան երկրի շարժիչ ուժը դարձավ հենց  ժողովուրդը, ովքեր հավատարիմ  գտնվեցին համամարդկային ժողովրդավարական արժեքներին ու  հիմնարար ազատություններին, ովքեր  վճռականորեն պաշտպանեցին իրենց իրավունքներն ու ազատությունները, պատրաստ եղան ոչ ասելու կոռուպցիային ու մերժելու անցյալի բացասական երևույթները,  պատրաստ գտնվեցին բարեփոխումներին:  Զուր չէ, որ Կարգախոսներից մեկը` «Սեր, եղբայրություն եւ հանդուրժողականությունն» է:
Դեսպան Բալայանը  պատմել է թավշյա, ոչ բռնի հեղափոխության բացարձակ խաղաղ ընթացքի մասին, որը քաղաքական հասունության և իրավական գրագիտության բացառիկ դրսևորում էր կանանց ու երիտասարդության առաջատար ուժի  ազդեցությամբ: Այն ապահովվեց իշխանության խաղաղ, անարյուն փոխանցումը, որին էլ հետևեց դեկտեմբերյան արտահերթ խորհրդարանական ազատ, արդար եւ թափանցիկ ընտրությունները:Սա բարեկեցիկ Հայաստան կերտելու ճանապարհի սկիզբն է:  
Տիգրան Բալայանը Diplomat Magazine-ին պատմել է Հայաստանի տնտեսական ծրագրերի, մասնավորապես Եվրամիության հետ համագործակցությունը սերտացնելու մասին: Պատահական չէ, որ երկրում ընթացող անցած տարվա քաղաքական զարգացումների արդյունքում Հայաստանին  “The Economist” հանդեսը  ճանաչել է, որպես  Տարվա երկիր: Պայմաններ են ստեղծվում դեպի Հայաստան տնտեսական գրավչությունը մեծացնելու ուղղությամբ: Դեսպանը գտնում է, որ համահունչ ժողովրդավարության հասնելը դժվար գործընթաց է, որը պահանջում է էական ժամանակ, անվերապահ նվիրվածություն եւ նույնիսկ մտածողության փոփոխություն: Հայաստանն առաջին քայլերն է ձեռնարկել այս ուղին  հարթելու համար: Հանրության վստահության եւ օրինականության աննախադեպ մակարդակի շնորհիվ Հայաստանի կառավարությունը վճռական է բարեփոխումների ընդունված բազմակողմ եւ հավակնոտ օրակարգի իրականացմանը:

Դեսպանը գտնում է, որ այս բարդ ճանապարհը Հայաստանը չպետք է միայնակ անցնի, նրան պետք է օգնեն ժողովրդավարական զարգացած երկրները` հատկապես  տնտեսական ու  քաղաքական հարցերում  սպասելիքներ են ակնկալվում  Նիդերլանդներից, որպես մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների առաջատար երկրի:
Հիրավ է, որ Հայաստանն իր պատմության մեջ բացեց ամբողջովին նոր էջ,  բովանդակալից և հույսերի պայծառ ապագայով...

Diplomat Magazine-ը տեղադրել է դեսպանի երեք լուսանկարները, որից մեկը, երբ Տիգրան  Բալայանը  իր հավատարմագրերն է հանձնում Հոլանդիայի Թագավորին:

Ամբողջովին ներկայացնում ենք Diplomat Magazine-ում մարտի 2-ին`  What is it so special about Armenia? վերնագրով հոդվածը
«Նիդերլանդական օրագիր»

What is it so special about Armenia?

Posted by Editor on Saturday, March 2, 2019 · Leave a Comment
Ambassador of the Republic of Armenia to the Kingdom of the Netherlands.
This question was formulated by an Ambassador, accredited to Armenia, after the victory of non-violent revolution in Armenia in 2018. And since, many are trying to answer this question, I would offer you my version of the answer.
Armenia: a landlocked country of a big nation, a unique corner of creativity and bright minds, an island of hospitality and warm smiles. While speaking about Armenia one can use many characteristics, objective and subjective ones, but most won’t argue that the very special thing about this country is its anthropocentrism. 
The very fact of Armenia being human centered was once again demonstrated in 2018. The Velvet Revolution that took place in April last year came to prove that the driving force of our country is its people։ the people who have once again manifested the adherence to their universal democratic values and fundamental freedoms, who have strongly and vocally confirmed their determination to strengthen the respect of human rights, who have resolutely rejected the entrenched negative practices of the past and decisively embraced reforms aimed at fighting corruption, strengthening the justice system and the rule of law, as well as good governance, securing equal opportunities in social and economic life to promote sustainable development.
The slogans of Armenian popular movement, namely “Love, fraternity and tolerance” speak for themselves.
H.E. Mr Tigran Balayan, Ambassador of the Republic of Armenia presenting his credentials to The King of the Netherlands.

The Velvet Revolution embodies an absolutely non-violent transformation without a single victim. It is another demonstration of the considerably high degree of political maturity and legal literacy of the Armenian public, of all its segments and institutions. Of particular significance is the distinctly strong role of the youth and women, who stood at the forefront of the Revolution, having a fantastic influence on peaceful transfer of power.
Noteworthy, the events of April, 2018 had their logical continuation, namely the snap parliamentary elections held last December, which were assessed by numerous international observation missions as consistent with international standards, as well as free, fair and transparent. The snap elections came to reaffirm the complete victory of democracy in the country and paved a way for building up a more prosperous Armenia.
Armenia is on his way of providing a fertile ground and attractiveness for foreign, including European investors. The “Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement” with the European Union, which economically and politically connects Armenia to the latter, provides all the necessary conditions for creating a business friendly environment for the investors. The large scale reforms, conducted by my Government, are aimed at creating most favorable conditions for businesses and investments. This very idea of providing a revolutionary leap in economy lies in the basis of the Government’s program, due to which the Revolution is not over: there is a second stage and it is the Economic one. 
As a result of the last year’s political developments in the country, Armenia was selected by “The Economist” as “The Country of the Year”, stating that “an ancient and often misruled nation in a turbulent region has a chance of democracy and renewal”.
Certainly, achieving coherent democracy is a difficult process, which requires substantial time, unconditional commitment and even a change in mentality. Armenia has taken the first steps in this everlasting path. Due to the unprecedented level of public confidence and legitimacy the Government of Armenia remains resolute in implementing the adopted multifaceted and ambitious agenda of reforms.
Armenia has opened an entirely new page in its history, a page full of hopes and confidence in a brighter future.

The Ambassador of Armenia.


In this challenging path Armenia should not be left alone: the support of the democratic states, especially the Netherlands, as a leading advocate of human rights and fundamental freedoms, is of high importance.    
In its activities and actions by far the Government is being led by the strong recognition of the imperative of continuity and sustainability of the efforts aimed at providing tangible results, as the support of the Armenian public rendered to the Prime Minister of Armenia and to the Government is both inspiring and hugely obliging.
Armenia’s uniqueness also lies in the very fact that the Velvet Revolution has been strictly homegrown and was of an exclusively domestic nature. Both in its program and in the actual conduct of policies the Government has been distinctly adhering to continuity of its foreign policy, both at bilateral and multilateral levels, aimed at the promotion of regional and international peace, stability and mutually reinforcing cooperation.
My country’s foreign policy is strictly Armenia centered, and its domestic policy is human oriented, as we see no alternatives to democracy, which has existential importance for Armenia and Armenian Diaspora, present on all continents. And, indeed, it is exactly what is so special about Armenia.

Saturday, 2 March 2019

«Դռները բացեք, գարուն է գալիս...»


 


Գարնան առաջին կիրակին, մարտի 3-ին, Ալմելոյի «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» կիրակնօրյա դպրոցը ժամը 10:30 - 12:30 իր դռներն է բացում բոլորի առջև, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ դպրոցի առօրյային և ուսուցման ծրագրերին։
Միաժամանակ կազմակերպված է աշակերտների կատարած նկարչական աշխատանքների ցուցահանդես վաճառք, որի հասույթը աշակերտների խորհրդի որոշմամբ կօգտագործվի բարեգործական նպատակով։
Համեցեք մասնակցելու։

"OPEN DE DEUREN, DE LENTE KOMT..."
Op zondag 3 maart zal de Sint Mesrop Mashtots Zondagsschool in Almelo van 10:30 tot 12:30 zijn deuren openen voor iedereen, die kennis wil maken met het dagelijks leven en de programma's van de school.
Tegelijkertijd wordt een tentoonstelling met schilderwerken van leerlingen gehouden, waarvan de opbrengst door de leerlingenraad wordt besteed voor de goede doelen naar eigen keuze.
Wees welkom!

Սվետլանա Անդրեսյան
Ալմելո



Հեքիաթ ճահճի փոսում ընկած հիմարի մասին


ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՖԵԼԻԵՏՈՆ
Հեքիաթը հրապարակվել է Հոլանդահայ նկարիչ Alik Assatrian- ի «ՎԵՐՆԱՏՈՒՆ-22»-ի անձնական նախգծում, որտեղ առաջադրված էր պարտադիր կիրառել` Երազ, Ագռավ, Գաթա, Ձիավոր Սուրհանդակ, Փերի Համբույր, Կամուրջ, Օձ Հրեշ, Սեր, Աստված Սիրտ ԵՐԿԻՆՔ, Ավանակ, Հավատ, Տոտիկ, Գինի, Համարձակություն,Կաղին, Շեփոր և Արահետ բառերը: 
https://www.facebook.com/alik.assatrian/posts/2089469731149401






Էս երկինքը վկա` լինում է չի լինում, մի հեր ու տղա են լինում: Հերը` իբր խելոք, բայց տղան հիմար մեռնում էր, իսկը ավանակ որ կար: Հոր մտքով անցնում էր, որ երևի իրեն է քաշել, բայց ոնց քցում բռնում էր, իրեն համոզում էր, որ ախըր ինքը գոնե մազաչափ խելք ունի ու դրանով հսկա երկրի վարչապետ է եղել, տղան ախըր չափից դուս էր հիմար: Մեկ մեկ էլ իրեն հանգստացնելու համար նույնիսկ բարձր ձայնով հենց իրենից հաշիվ էր պահանջում`
-Այ քեզ, չար երազ, էս էշ օղլի ավանակ զադեն հենց իմ որդի՞ն պետք է լիներ:
Բայց դե եղածը եղած էր, Աստված բոլորին իրենց սրտով արդեն տվել պրծել էր, դարդ անել պետք չէր, պետք էր համակերպվել ու մի բան մտածել:
Էս խելոք հերը որոշում է, որ իր որդուն էս էշ վիճակից մանրից հանի` դե մարաղ մտած էլի: ՈՒ գործի է անցնում: Մուղամով, տոտիկ-տոտիկ սովորեցնում է սովորելը, հետն էլ աշխատեցնել է սովորեցնում: Դա է անում, քանի որ գիտեր` մտքով անցնում էր, որ վաղը մյուս օրը էս փուչ աշխարհում մեռնել` չթաղվել կա, ու իրեն փոխարինող է պետք: Բացի դա` էս մարդու կարևոր գործը այս երկրում դա էր` մտածում է ոչխար ժողովրդի հերն էլ անիծած: Կարևորը իր մինուճար որդին էն հայ Գիքորի օրը չնկնի` մարդ դառնա, աշխատանք անի ու վաղը չէ մյուս օրն էլ ինքը Համբոյի օրը չընկնի, այլ համարձակություն ունենա գոնե իր ձեռքով պաշտոնի դնի նրան։ Դե իր արահետով տանի, տանի ու դարձնի սուլթան էլի: Հիմա կասեք ոնց` սուլ-թա՞ն, թան Էլ չէ բռթաց մածու՞ն: Հա, հա´ հավատացեք, էդ տեսակ երկրներում նման բաներ լինում են` հորից հետո տղան է գալիս ու սուլթան նստում, տղայից հետո` սրա տղան ու էդպես շարունակ` պտտվող կարուսելը քեզ օրինակ: Էս ամենը հասկանալով հայրը խելք է ուզում սովորեցնել տղային: Քանի որ խելքն էլ հենց էդպես Աստված էդ տեսակ ազգերին չի տվել, ուստի Էնքան է էս հիմար տղուն չարչարում , որ էս ավանակ գյադեն հուսահատվում է, մի օր էլ կանգնում է, թե՝
— Հեր, էլ չեմ ուզում բան սովորեմ ու մոտդ էլ մնամ, պաշտոն ունենալու համար էլ խելք պետք չի, հիմա ժամանակները փոխվել են, խելքս որն է.
էստեղ մի րոպե ընդհատում է խոսքը ու նորից շարունակում.
— Բաժանվում գնում եմ. կամրջից անցկացրու երկրի մյուս կողմ, որտեղ քո ընկեր Դեմիրել սուլթանն է, գնամ տեսնեմ էնտեղ ինչ են անում, իմ բաժինը տուր, գնամ ջոկ կյանք անեմ, երևի մի բանի հասնեմ:
— Լա՛վ, էլ էշ էշ դուրս մի տուր— ասում է հայրը.— գնա աշխարհ տես, խելքի կգաս, կկանչենք հետ կգաս, չես գա` բերման կենթարկենք, հենց մեռա, վախիլ մի, կգաս տեղս կնստես:
Էս հիմար էշ գյադեն շատ է թրև գալիս, քիչ է թրև գալիս խաղատներում հոր տված փողերը քամուն է տալիս: Բայց դե նրա համար հոգ չէր` քամու բերած, քամու տարած, կազինոներում կրվելուց հետո էլ մի լավ թրև է գալիս գինի է խմում, օրերով հարբում ու դոդ գլուխն ու մեծ քիթը տմտմբացնելով իրենից գոհ երազում: Ժամանակը լինում է ձմեռ։ Հետո գալիս է գարունը, ամառը, աշունը: Էս հիմար մարդը խաղում է ու հարբում, հարբում է ու խաղում: ՈՒ սրա վերջը մի կաղնու ծառի տակ շնթռկելն է լինում, ու էսպես օրեր են մթնում ու անց են կենում` մինչև մի օր` մի սև ագռավ նկատում է, որ էս ծալապակասը դեմք ա և ուղեղը պայծառացնելով մի սուրհանդակ է վարձում ու հայդե սրան ուղարկում Հեյդար անունով խելոք, բայց խորամանկ սուլթան-հոր մոտ, թե բա`
— Գիտեցած եղիր, Սուլթան ապրած կենա, քո մինուճար որդին ձեռից գնում է։ Արի գտի դու տիրություն արա:
— ՈՒրեմն իմ մինուճարը, ձեռից գնումա, հա՜ ...
Սար ու ձոր արձագանքում ա` հա
Սուրհանդակը հաստատում ա.
— Հա՜...
Էս որ լսում ա էս խորամանկ, բայց խելոք խանը, որի անունն արդեն ասացինք` Գեյ(կամ Հեյ)դար ու էս դարի մարդ, կանչում է իր ձիապահին ու ասում.
— Հե՜ յ, ձիավոր, էս իմ ավանակ որդուն, որին պաշտում եմ ու կյանքս էլ նրա համար կտամ, քարի տակից էլ լինի գտիր ու բեր:
Էդպես էլ լինում է. Գաթա տալով, խաբել-մափելով էս ձիապան-ձիավորը տղային բերում կանգնեցնում է հոր դիմաց: Որդին տեսնելով հորը վրա է տալիս.
— Հեր, բա եղավ... էլ չեմ ուզում քեզ տեսնեմ, ինչու՞ էս աղմկող գետի կամրջից անցկացրիր ինձ այս կողմ, ես էլ էդ մի կտոր գաթին. որ հրեն երկնքում ագռավի բերնին է, խաբվեցի, նստեցի ձիավորիդ ձին: Բա դու մարդ ես ու պիտի ասես, որդի եմ նայու՞մ, Հա՞...
Էս, որ լսում է, հայրը ՆԱՅԵԼ բառի վրա է կենտրոնանում, գլխի է ընկնում որդու ուզածը.
— Բալիկ, հարսիկ ՆԱՅԵ՞Մ քեզ , ուզում ե՞ս,-ասում է հայրը, դրա համար եմ քեզ այստեղ բերել: Կկարգեմ, կկարգվես ընտանիք կկազմես, հարսիկին կտանես, ուզածդ կանես...
— Ե՜ս...
— Բա հո ես չէ, շաշս,- տղային ոգևորվում է հայրը: Դու անուն ասա
— Դե, որ էդպես է,-ծոր է տալիս տղան,- Մեղրի պես մի բան եմ ուզում:
Խելոք հերը խառնվում է իրար , ասում է, որդու բերնով ինչ անուն դուրս է եկել, գնացեք այդ անունին մոտ հարսիկ ճարեք: Փչում են շեփորները ու լուրը տարածում երկրով մեկ: Դու մի ասի էս երկրում մի փերի Մեհրի բան է լինում: Սրան երկրի ծայրամասից գտնում բերում կանգնացնում են տղայի դիմաց: Բա`
— Առ քեզ, Մեհրի բան
— Սա է որ կա իմ ուզած սերն ու կնիկը,-ասում է հիմարը ու համբյուրում Մեհրի բանին:
Սա էլ հալումաշ է լինում համբյուրից, դուրը գալիս է, ամուսնության առաջարկն ընդունում է ու հետն էլ պատվիրում, որ իրեն սրանից հետո Մեհրիբան խանում ասեն:
Սա, որ հայրը տեսնում է` ուրախությունից սիրտին մի թիզ եղ է նստում, բայց չգիտես ինչի ճաք է տալիս ու սա տեղնուտեղը մեռնում է: Էլ Բաքու,Ապարան ու Լոնդոն, չի հաջողվում էս մարդուն փրկել: Դու մի ասի, մինչ սրա սիրտը ճաքելը , սրա երկիրն ա քսան տոկոսով փուլ եկել գլխին ու հետո է խաբար եղել: Որպեսզի Երկիրը ժառանգի էս խակ ու ԽԱՄ տղան, մահվան մասին լուրը մի վեց ամիս ժողովրդիցը թաքցնում են:
Էսպիսով էս 20% ճաք տված երկրի ղեկն անցնում է էս խակ ու համը հանած գյադի ձեռքը, որն առիթ անառիթ` նայելով հարևան երկրի լեռնոտ բաղերին, երազում է իրենը դարձնել ու երկրի հարստությունը ծծելով զենքեր է առնում, էնքան, որ հաշիվն էլ չի իմանում...
Ասում են, որ իր քոռ ու փուչ եղած կյանքի ամեն արևամուտին նայում է երկու կողմ, մեկ Մեհրիբան խանումին, մեկ էլ հարևանի լեռնային բաղի կողմերը ու անընդհատ նույն բանն է բարբաջում.
— Էս սարն իմն է, Էս ծառը իմն է…Կացինս հըրեն սըրած, գընամ բերեմ, Ծառը կըտրեմ...լեռն ինձանով անեմ:
Դե հո բոլորդ գիտեք ինչ է լինում կացինը ձեռը պահած չարի վերջը` սա դեռ հայտնի կլինի:
Էս օձից վերան զիլ խամ հրեշը էլ չի իմանում, որ այդպես իրենից առաջ ասել են իր խաշնարած պապերը, սրանց քոչվոր հայրերն ու ողջ ազգացեղը, բայց բախվել են Դավթի սրին ու Հայկի նետին ու սուս արած շարունակել են իրենց անասունները հարևանի պարգևած վայրերում արածացնել: Գոնե սրանով գոհանային...
Երկնքից մի հոտած խնձոր ընկավ էս ճահճի մեջ, էն էլ բաժին հասավ հիմարին, որ սա ուտի, հորը հիշի, Մեհրիբանի ծոցում մնա, կացինը մոռանա` մինչև տեսնենք էլ ինչ նոր օյին կբերի գլխին:
Hay Azian