Բյուրակն Իշխանյանի Նիդերլանդական հուշերը

• 28 май, 2017 в 23:04

Մեզանում  քիչ են այսպես ասած՝ «ճանապարհորդ-լրագրողները», ովքեր իրականությունը ֆիլտրում  ու ներկայացնում են սեփական նուրբ աշխարհաընկալմամբ ու լեզվական յուրովի մտածողությամբ՝  միառժամանակ այն դարձնելով գեղեցիկ  հուշապատում: Անչափ հետաքրքիր է կողքից հայացք հառնել այլ իրականությանը, մշակույթին ու  այն երկրին, որի հետ առնչվում ես: Դա  ուսանելի  լինելուց զատ,իր  մեջ ներառում է տեղեկատվական զգալի պաշար : Այս «ձևաչափի»  վավերագիր նյութերը չեն հնանում,  այլ  ընդհակառակը ժամանակի հետ ավելի հետաքրքրական   են  դառնում, ընդգրկում են պատմական  տվյալ  ժամանակահատվածը բնութագրող  կենցաղը , վարքն ու բարքը: Այդ տեսակետից՝ մեզ  համար,  բավական արժեքավոր ու  հետաքրքիր են Բյուրակն Իշխանյանի նիդերլանդական հուշերը, որն հեղինակը ավելի վաղ զետեղել է նաև իր բլոգներում:

Բյուրակն Իշխանյանը  ծնվել է 1986 թ․ Մոսկվայում։ Մեծացել է Երևանում՝ լրագրողների ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում, մասնագիտացել է հոգեբուժության մեջ։ 2011-ին Էրազմուս մունդուս կրթաթոշակային ծրագրով մեկնել է Եվրոպա՝ կլինիկական լեզվաբանություն մասնագիտությամբ սովորելու։ Ավարտելուց հետո վերադարձել է Հայաստան ու աշխատել Նուբարաշենի հոգեբուժարանում և դասավանդել մանկավարժական համալսարանում, սակայն կարճ ժամանակ անց մեկնել է Դանիա՝ Կոպենհագենի համալսարանում հոգեբանություն և նյարդալեզվաբանություն մասնագիտությամբ ասպիրանտուրայում սովորելու։
Ներկայումս բնակվում է Դանիայի մայրաքաղաքում։ Մասնագիտական գործունեությունից բացի նաև գրում է պատմվածքներ, զբաղվում բլոգերությամբ և կատարում թարգմանություններ։

«Նիդերլանդական օրագիրը»  Հեղինակի կողմից արտոնած բացառիկ իրավունքով, իր ընթերցողներին   պարբերաբար՝ ամեն երկուշաբթի և ուրբաթ ,  ժամանակահատվածային հերթականությամբ, ներկայացնում է Բյուրակն Իշխանյանի  այդ երկրի ու  իր մասին արված գրառումները:
Նիդերլանդներում Բյուրակնի հուշերի սկզբնական ակունքը 2007թվականն  է, երբ նա առաջին անգամ Երևանից  Ամստերդամ տանող ինքնաթիռով վայրեջք կատարեց  Նիդերլանդների մայրաքաղաքում: Թե ի՞նչ է տեղի ունենում ինքնաթիռից  իջնելուց հետո՝ ներկայացնում ենք ստորև... ԲԱՐԻ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄ.
_______________________________
Բյուրակն Իշխանյանի Նիդերլանդական հուշերը

ԻՍԿԱՊԵՍ, ԻՆՉՈՒ՞ ԵՄ  ԵՍ ՀԱՅ
-1-
Ինչպես միշտ, զարմացա, երբ ինքնաթիռից իջնելիս չփսխեցի: Չնայած անհիշելի ժամանակներից այլևս չեմ փսխում ինքնաթիռում, բայց ամեն անգամ զարմանում եմ: Իմ գիտակցական կյանքում ընդամենը երկու անգամ է թռիչքն ինձ վրա վատ ազդել, այն էլ կեղտոտ գործս տաքսու մեջ եմ արել երկու անգամն էլ, երկուսն էլ Պրահայում:

Անձնագրի ստուգման հերթս հասել է, և ես սպասում եմ, որ մի քանի րոպե անց իրերս կվերցնեմ, կհանդիպեմ Յոլանդային ու Մարիամին (ի դեպ, այս տողերը գրելիս ես ծովափում եմ, իսկ կողքիս հենց նույն Յոլանդան է պառկած), դուրս կգամ Ամստերդամ (վերջապե՜ս): Օդանվակայանում արդեն հոլանդացիները գեղեցիկ են երևում:
- Ինչի՞ համար եք եկել,- ինձ հարցնում են անգլերեն:
- Հիվանդանոցում ամառային պրակտիկայի:
- Ինչքա՞ն ժամանակով:
- Մեկ ամիս:
- Կարո՞ղ եմ ձեր վերադարձի տոմսը տեսնել:
- Իհարկե,- պայուսակիցս հանում եմ այն ու մեկնում:
- Հրավե՞րը:
- Խնդրեմ:
- Փող ունե՞ք ծախսելու:
- Այո՛:
- Ինչքա՞ն:
- Մոտ հինգ հարյուր եվրո:
- Հազա՞ր:
- Հարյուր:
- Հինգ հարյուրը քիչ է: Հաստատման նամակ ունե՞ք:
- Դա ի՞նչ է:
- Պետք է հրավերի հետ ուղարկեին:
- Բայց իմ մնալու ծախսերը նրանք հոգում են:
- Հաստատման է պետք… Ես հիմա կկանչեմ իմ գործընկերուհուն, նա կզբաղվի ձեզնով: Դա մի քիչ ժամանակ կխլի:
Եկավ մի հաղթանդամ սևամորթուհի (ուհի՞), վերցրեց փաստաթղթերս և կարգադրեց հետևել իրեն: Մի դռնով ներս մտավ, ինձ ասաց, որ սպասեմ կողքի պատուհանի մոտ: Վերևում գրված էր "Immigration": Այդ պահին բոլոր հոլանդացիները տգեղ երևացին իմ աչքին: Նույնիսկ հավաքարարուհին, որը քիչ առաջ գեղեցկուհի էր:
Նայեցի շուրջս: Այնտեղ էին ռուս կանայք և մի կին, որը պետք է որ ինչ-որ մահմեդական երկրից լիներ, որովհետև միայն դեմքն էր երևում: Պատուհանից ներս նայեցի: Սեղանի վրա անձնագիրս ու մյուս փաստաթղթերս տեսա: «Երևի հերթի է սպասում»,- մտածեցի:
Նոր անձնագրեր, նոր ռուս կանայք էին գնում-գալիս, բայց իմը մնում էր անօգնական ու մենակ, ոչ ոք չէր նկատում: Մահմեդական կինը նույնպես դեռ այնտեղ էր: Ինձ նման ձանձրույթից ու անհանգստությունից մեռնում էր: Մի թեթև զրույցի բռնվեցինք: Իմացա, որ Իրանից է, եկել է ընտանիքի անդամներին տեսնելու: Նա էլ իր հերթին պարզեց, որ հայ եմ, Հոլանդիայում ազգականներ չունեմ: Դրանից ավելի նրա անգլերենը չներեց:
Ինչու՞ եմ ես հայ: Ինչո՞վ եմ մեղավոր, որ իմ երկրից շատերն այստեղ ապօրինաբար են մնում… 500 եվրոն ավելի քան բավարար է: Մի՞թե դուք հազարներ եք ծախսում: Ես մեքենա չեմ գնելու… Չէ՞ որ մնալու տեղ ունեմ: Ես ձեր պետության վզին բեռ չեմ դառնա: Թերթե՛ք անձնագիրս: Վիզաներս չե՞ք տեսնում: Եթե երկրից փախչող լինեի, նախորդ հնարավորություններս բաց չէի թողնի… Գուցե կասկածելի մարդկանց քանա՞կ եք լրացնում: Ես երևի ձեր հերթական զոհն եմ… Ինձ հաջորդ ինքնաթիռով Երևան կուղարկեն: Բայց կհատուցե՞ն ծախսերս: Իսկ ի՞նչ եմ անելու պրակտիկայի ստուգարքս… Մի՞թե ինձ պակաս փաստաթղթեր են ուղարկել: Ինչի՞ մասին էր ասում Լևոնը: Բայց կարծեմ դա վիզայի համար էր, որը ստանալուց խնդիրներ չունեցա: Մամա՛… ես շատ լավ հասել եմ, բայց ինձ դուրս չեն թողնում… Ամստերդա՛մ, դու ինձ չես սիրում…

"Immigration" կոչվող պատուհանի տակ արհամարհված անձնագրիս սպասեցի ավելի քան մեկ ժամ, մինչ աշխատողները ասես չէին էլ շտապում. ուրիշներով էին զբաղվում կամ ուտում, կատակներ անում ու ծիծաղում:
Ի՞նչ կլինի, եթե ինձ դուրս թողնեն: Ի՞նչ եմ անելու, եթե դիմավորողներս չսպասեն: Ու՞ր է պայուսակս: Ի՞նչ կլինի, եթե գողանան:
Այդ ընթացքում մորս երկու հատ կարճ հաղորդագրություն գրեցի, կերա այն խնձորը, որը տնից դուրս գալու պահին էր ծառից ընկել ու չմոռացա անհանգիստ հետ ու առաջ անել՝ աչքերս չկտրելով անձնագրիցս:
Պատուհանի մոտ մարդ չմնաց: Անգամ պարսկուհուն էին արդեն ճանապարհել: Սեղանին միայն իմ անձնագիրն էր մնացել, բայց բոլորն ասես թքած ունենային: Մայրս էլ Երևանում էր անհանգստանում: Ուզում էր բանկային գրքույկի պատճենը ուղարկել (միակ բանը, որ կարող էր անել այդ պահին): Աչքերս լցվում էին արդեն: Ու հանկարծ.
"Hi!"
Սկզբում չհասկացա, թե ովքեր են ինձ ողջունողները, բայց շուտով տեսա նրանց ձեռքի թուղթը.
Byurakn Ishkhanyan
IFMSA
Մարիամն ու Յոլանդան էին: Ավելի քան երկու ժամ ինձ սպասելուց հոգնել են, անհանգստացել: Տեղեկատուից պարզել են, որ եկել եմ, ներս են մտել, որ իմանան, թե ինչու ինձ դուրս չեն թողնում:
Պատուհանից այն կողմ գտնվողներին մի քանի հոլանդերեն բառ ասացին, և անմիջապես անձնագիրս ու փաստաթղթերս վերադարձվեցին:
- Քեզ հաճելի պրակտիկա,- ասվեց:
Եվ վե՛րջ: Դուրս եկա: Մարիամն ու Յոլանդան անվերջ ներողություն էին խնդրում, ասում, որ նման դեպքն անսպասելի էր: Բայց նրանք մեղք չունեին, որ որոշվել էր ինձ ձևի համար օդանավակայանում պահել:
Շարունակելի...

Առանց բացատրության և պատճառի արգելափակվել է livejournal-ի «Նիդերլանդական օրագրի» էջը

Արդեն երկրորդ օրն է ինչ չի գործում «Նիդերլանդական օրագրի» livejournal-ի էջը:

http://niderlandakan.livejournal.com/

Առանց բացատրության ու պատճառի էջը պարզապես արգելափակվել է ' անհասանելի դարձնելով ամբողջ 5 տարվա նյութերը:
Սա դժվար չէ կռահել թե ու՞մ ձեռքի գործն է: Եթե livejournal-ը մինչև վերջերս ենթարկվում էր ամերիկյան օրենքներին և մեզ ապահովված էինք զգում և հուսալի պաշտպանված էինք ամերիկյան… օրենսդրությամբ, ապա վերջերս livejournal-ի փաթեթի գերակշիռ մասը գնել է ռուսական «Рамблер-Афиша-СУП» ընկերությունը: Դրանից հետո հաճախակի է դարձել նրա բաժանորդների արգելափակման դեպքերն ու հաճախականությունը: Հիմնականում այն պատճառաբանվում է ազգային ատելություն սերմանելու մեղադրանքներով:
Այս դեպքում, դեռևս մեզ որևէ բացատրություն չի տրվել և մեր գործունեության մեջ ներառում է համայնքային կյանքի լուսաբանումն ու ժողովուրդների մեջ բարեկամություն սերմանելը: Այս դեպքում միայն կարելի է կռահել, թե մեր նյութերը, տեսաերիզներն ու լուսանկարները ում դուրը կարող էին չգալ:
Սա արդեն 2-րդ դեպքն է, որ ռուսական տեղեկատվական ցանցերին առնչվող համակարգերը մեզ տհաճ անակնկալներ են մատուցում: Եթե Yandex տեղեկատվական համակարգը դադարեցրեց այդ ոլորտի իր ծառայությունները, ապա այս դեպքում պարզապես անհիմնը դադարեցվում է' niderlandakan.livejournal-ը:

Այս փաստը սակայն չի վհատեցնում մեզ և ավելի վճռականորեն ենք տրամադրված: Կփորձենք համապատասխան քայլեր ձեռնարկել, նաև իհարկե ապաշրջափակել այս արգելքը: Եթե դա մեզ չհաջողվի (որն ավելի հավանական է) առանձնապես չենք տխրի, քանի որ «Նիդերլանդական օրագրի» նյութերը սփռված են ինտերնետային տարբեր ցանցերով և արդյունավետ տարածվում են: Այս դեպքում' բոլորն արգելափակելն անհնար է:
Մեր ընթերցողների ներողամտությունն ենք հայցում ֆեյսբուքյան մեր էջից LiveJournal տեղափոխվել չկարողանալու համար:
Հեղինակավոր LiveJournal-ը ևս վերածվեց խավիարային օվշորային գոտու:
Պարզապես խորհուրդ ենք տալիս առաջվա պես չվստահել և լուրջ առնչություն չունենալ այս ցանցի մատուցած ծառայության հետ, քանի որ Բաքվի ազդեցության գոտում է' այլ կերպ չես մեկնաբանի:

«Նիդերլանդական օրագրի» թիմ

Երգում են Նիդերլանդահայ երեխաները

Նիդերլանդների Նայմեխեն քաղաքի «Միացյալ Հայերը Հոլանդիայում» միության և  «Վան» հայկական կիրակնօրյա դպրոցի նախաձեռնությամբ կազմակերպվել էր հայկական երգերի մրցույթ: Համահոլանդական այս նախաձեռնությանը, բացի Նայմեխենից, մասնակցության հայտ էին ներկայացրել Հաագայի, Ալմելոյի Արնեմի՝ հինգից տասներկու տարեկան հայ համայնքների ինը երեխա, ովքեր ընդգրկվել էին տարիքային երեք խմբերում:

Վերջապես բոլոր մասնակիցները  բարձրանում են գեղեցիկ ու ճաշակով  կահավորված, մանկական վառ գույներով ողողված  բեմ, որտեղ նրանց հետ աշխույժ, անկաշկանդ ու մտերմիկ շփման մեջ է մտնում հաղորդավարը՝ «Միացյալ Հայերը Հոլանդիայում» միության հիմնադիր Գայանե Աբրահամյանը: Մասնակիցները՝ Տիգրանը, Մարիամը, Մասիսը, Անահիտը, Նանեն,Ալեքսը, Մարիամը, Ռիտան և Նաիրին կատարեցին 3-ական երգ, որոնցից երկուականը հայ հեղինակների ստեղծագործություններ էին:

Ժյուրիի կազմը ևս պրոֆեսիոնալ էր. Սվետա Աբրահամյան՝ մանկավարժ, «Վան» հայկական կիրակնօրյա դպրոցի տնօրեն, Սետա Սարկիսյան՝ մանկավարժ, Արնեմի երգչախմբի անդամ, Սվետլանա Աղաջանյան՝ մանկավարժ, Հաագայի «Աբովյան» մշակութային միության մանկապատանեկան երգչախմբի գեղ. ղեկավար, Փերի Կնյազյան՝ օգնություն հայ երեխաներին Dear Angel կազմակերպության տնօրեն:
Skype հեռակապով ժուրիի կազմում էր նաև  Երևանի «Մանուկների Մոլորակ» գեղագիտական կենտրոնի հ/կ գեղ.ղեկավար, մանկավարժ՝ Զառա Սարիբեկյանը:
Ժյուրին մասնակիցների գնահատման համար յուրահատուկ ձևաչափ էր ընտրված: Առավելագույն միավորը՝ ըստ նոտաների քանակի յոթն էր, որի սահմաններում պետք է գնահատվեր  երգը, մասնակիցների բեմական պահվածքը, վարպետությունը և երգի ճիշտ ընտրությունը:
Երբ ամփոփվեցին արդյունքները, գլխավոր մրցանակի արժանացավ Մասիս Դավթյանը (Հաագա): Ի դեպ Մասիսը հաճախ է մասնակցում Նիդերլանդներում կազմակերպվող հայկական միջոցառումներին՝  որտեղ հանդես է գալիս հայրենասիրական երգերի կատարումներով: Մրցույթի երգացանկում Մասիսը կատարեց գուսան Հայկազունու «Հայեր միացեք», Առնո Բաբաջանյանի «Այստեղ եմ ծնվել,այստեղ մեծացել» երգերը:

 Հայկական երգի նման  կարգի մրցույթի անցկացումը  յուրատեսակ ստուգատես էր  թե' մասնակիցների, և թե կազմակերպիչների համար:
Մրցության ընթացքը պետք է ցույց տար, արժե՞ այն շարունակական դարձնել, թե ոչ...
 Երեք ժամից ավելի տևած հայ երեխաների ելույթները՝ ուղիղ եթեր տրվեց «Նիդերլանդական օրագրի» ֆեյսբուքյան էջով:
  Արժանին մատուցելով կազմակերպիչներին և  ի հեճուկս մեկնարկային ու կազմակերպչական  զանազան դժվարությունների, մրցույթը կարելի է կայացած ու հաջողված համարել:

Միահամուռ որոշվեց այն շարունակական դարձնել: «Մանուկների Մոլորակ» գեղագիտական կենտրոնի հ/կ գեղ.ղեկավար, մանկավարժ, բազմաթիվ մանկական հաջողված երգերի սիրված հեղինակ՝ Զառա Սարիբեկյանը գոհ էր  հատկապես մասնակիցների հայկական երգերի ընտրությունից,  խոստացավ իր հեղինակած մի երգ  նվիրել հաղթողին, պատրաստակամություն հայտնեց հաջորդ անգամ արդեն ներկա գտնվել
Նիդերլանդներում հայ մանուկների երգերի  կատարմանը:
Նա  նաև իրենց կենտրոնի պատվոգրի արժանացրեց գլխավոր մրցանակակրին:

 Հաղթեցին մեր երեխաները, հաղթեց հայ երգը: Բոլոր մասնակիցները ստացան  հուշամեդալներ և  պարգևատրվեցին առաջին, երկրորդ և երրորդ կարգի մրցանակներով:

HAY AZIAN
«Նիդերլանդական օրագիր» հատուկ ՕՐԵՐԻ համար
Նայմեխեն,Նիդերլանդներ

Ծիրանենին

Ծիրանենին  

Filed under: Հոդվածներ — Vahan Amatuni @ 4:30 pm

(Էտյուդ)

Գարնան զով առավոտը կանաչի ու ծաղիկների բույրով է լցրել շրջապատը: Ամեն անգամ բնության հետ մերձենալու հաճելի պահ ես ապրում, երբ անցնում ես մեր քաղաքի հրաշալի հետիոտն կամրջով: Մինչ կամրջին հասնելը, ճանապարհը ձգվում է գետի երկայնքով: Գեղատեսիլ բնությունն ու գարնան թարմ օդը տրամադրող են: Շուրջն ամեն բան վերափոխվել, կենդանություն է առել: Հորդառատ Քասաղի խշշոցը, ասես, մեղեդի լինի: Այդ համաչափ մեղեդու մեջ նոր երգ է ծնվում, երբ սկիզբ է առնում թռչունների ուրախ ծլվլոցն ու դայլայլը: Գետի ռիթմիկ մեղեդին թարմ ծաղկաբույլով օծված օդը լիցքավորում, թեթևացնում է հոգիդ, այդ զգացումից կարծես ուզում ես գոչել. «Որքա՜ն լավն ես դու, գարու՜ն»:
Թեև բոլոր գարունները նման են միմյանց, բայց այս մեկը ինչ-որ ուրիշ է թվում: Ահա ինձ ծանոթ նկարիչը ճիշտ նույն տեղում, ինչպես անցած գարնանը, մտասույզ իր կտավի հետ է: Մոտենում եմ: Կտավն ասես երգ լինի՝ իր մեջ ընդգրկված գույներով՝ շռայլ Քասաղի կիրճի տեսարանով: Կտավում գրեթե ամեն ինչ բնական է: Գետը կարծես հոսում է, երկնասլաց բարդիները և նրանց արանքում թաքնված տները իրական են թվում: Տեսարանն այնքան ընդհանուր ու միաձույլ է, որ թվում է՝ մեկը մյուսի շարունակությունն է: Այնտեղից ինչ-որ բան զատել, առանձացնել շատ դժվար կլինի: Այնուհանդերձ աչքս չի վրիպում: Կտավում այդքան գույների մեջ տանիքներից մեկը կարմիրի փոխարեն թողնվել էր սպիտակ գույնի: Գուցե նկարիչը չէ’ր հասցրել, կամ վրիպե՞լ էր: Սպիտակն ընդգծվել էր կողքի կարմիր և կանաչ գույների մեջ: Ինձ այն շատ գեղեցիկ թվաց, այնքան, որ ստեղծագործությունն ամբողջացնելու նպատակով փակում եմ աչքերս: Ահա վրձնի մի հարված, և իմ երևակայության մեջ տանիքի կողքին տեսնում եմ իմ ծանոթ ծիրանենին իր սպիտակ, սպիտակ ծաղիկներով: Ուշքի եմ գալիս, հիշում եմ հաստաբուն ծիրանենին, որ հպարտ իր ճյուղերը հառած կիրճին, անցած գարնանը բավական առատ ծաղկաբերել էր: Պահը չկորցրի, հանձնելով լուսանկարչական ժապավենին՝ ծիրանենուն պարգևելով անմահություն իր ճերմակ զգեստով հանդերձ:
Գետի մյուս ափ հասնելու համար քայլերս ինքնաբերաբար արագանում են: Անհամբերությամբ եմ ապրում րոպե շուտ հանդիպելու ծիրանենուն՝ զարդարված սպիտակ հեքիաթային ծաղիկներով: Նայում եմ ծառի կողմը, մի պահ հապաղում եմ, քայլերս աստիճանաբար դանդաղում են: Գուցե տեսիլք է: Օ՜, ոչ, ոչ: Իմ դեմ է նույն ծիրանենին՝ թեքությամբ հպված կիրճին, միայն այլ տեսքով՝ չկար ծաղիկների ճերմակը նրա պսակին: Գարնան նոր կանչին անզոր է եղել պատասխանել ծիրանենին՝ մնալով հավերժ քնի մեջ: Չնայած իր մերկությանը, ծառը գեղեցիկ էր: Մուգ, դեպի անդունդը ձգվող ճյուղերը, ասես, քարացել էին գետի հետ կայացած զրույցի պահին: Գարնանային գույներով հարուստ շրջապատում առանձնացել էր իմ ծիրանենին: Եվ այնքան էր ընդգծուն դարձել շրջակայքում, ինչպես ծանոթ նկարչի կտավի սպիտակ տանիքը՝ շրջապատող գույների այդքան շռայլ աշխարհում:
Վահան Ամատունի
Աշտարակ N44 1987 թ., 11 ապրիլի, էջ 3

Հոլանդացի քաղաքական գործիչը՝ հայաստանյան ընտրությունների մասին

ԵԱՀԿ ԴԻՏՈՐԴ ՀՈԼԱՆԴԱՑԻ ՀԱՐՐԻ ՎԱՆ ԲՈՄԵԼԻՆ ԶԱՐՄԱՑՐԵԼ է ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ՏԵՂԱՄԱՍԵՐՈՒՄ ՏԵՂԱԿԱՆ ԴԻՏՈՐԴՆԵՐԻ ՀՈԾ ԲԱԶՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

2017թ. ապրիլի 2-ին Հայաստանի Հանրապետությունում տեղի ունեցան 6-րդ գումարման խորհրդարանական ընտրություններ։ Exit poll-ի արդյունքների համաձայն՝ ընտրություններին մասնակցող կուսակցություններից և դաշինքներից («Ելք», «Ծառուկյան», «Օհանյան-Րաֆֆի -Օսկանյան», «Կոնգրես- ՀԺԿ», Հայաստանի Հանրապետական, «Ազատ դեմոկրատներ», Հայաստանի կոմունիստական, «Հայկական վերածնունդ», «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն») Ազգային  Ժողով անցան 4 ուժեր՝ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը, «Ծառուկյան» դաշինքը, «Ելք» դաշինքը, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը։

ԵԱՀԿ-ի կողմից (Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը հանդիսանում է աշխարհի խոշորագույն տարածաշրջանային անվտանգության կազմակերպությունը, որի գործունեության հիմքում ընկած են կայունությունը, խաղաղությունն ու ժողովրդավարությունը) Հայաստան ժամանած դիտորդների շարքում էր նաև նախկինում հոլանդերեն և անգլերեն լեզուների ուսուցիչ, այժմ արտաքին քաղաքականության և Եվրոպական միության հարցերում մասնագիտացած, Սոցիալիստական կուսակցության (Socialistische Partij) ներկայացուցիչ, հոլանդացի քաղաքական գործիչ Հարրի Վան Բոմմելը։ Թեպետ նա դեռ Հայաստանում էր, բայց սիրով համաձայնեց պատասխանել մեր  հարցերին:

 Ստորև «Նիդերլանդական օրագրի» բացառիկ հարցազրույցը ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի կողմից գործուղված դիտորդական առաքելության Նիդերլանդացի պատվիրակ Հարրի Վան Բոմմելի հետ:

- Պրն. Բոմել, որքան ժամանակով էիք ժամանել Հայաստան և ո՞վքեր էին Ձեր դիտորդական թիմում ընդգրկված։

- Ուղիղ մեկ շաբաթ է, ինչ Հայաստանում եմ։ Ես կարճաժամկետ դիտորդների շարքում էի. երկարաժամկետ դիտորդները 8 շաբաթ են անց կացրել ՀՀ-ում։ Իմ թիմը բաղկացած էր 10 ներկայացուցչից։  Դիտորդներ կային Եվրոպական երկրներից, ինչպես նաեւ՝ ԱՄՆ-ից և ՌԴ-ից։ ԵԱՀԿ անդամ բոլոր 57 պետությունները կարող են մասնակցել ընտրությունների դիտարկման գործընթացին, բացառությամբ այն երկրի, որտեղ ընթանում են ընտրություններ։

- Ի՞նչ աշխատանքներ են իրականացվել Ձեր և Ձեր թիմի կողմից այս յոթ օրվա ընթացքում։

- Մենք վերահսկել ենք տեղամասի բացման պահից մինչև արդյունքները տարածքային ընտրական հանձնաժողով բերվելը: Սկսել ենք աշխատել առավոտյան 7։30-ից և դադարեցրել աշխատանքները հաջորդ օրը առավոտյան ժամը 11-ին։ Ստուգել ենք ամեն ինչ՝ սկսած կնիքներից մինչեւ քվեատուփեր, քվեների գաղտնիություն: Մենք վերահսկել ենք քվեների հաշվարկը եւ հետեւել, թե ինչպես են արդյունքները ընտրատեղամասից տեղափոխվում տարածքային ընտրական հանձնաժողով։

- Դուք՝ Ձեր դիտորդական առաքելությունն իրականացրել եք Արմավիրի մարզում։ Քանի՞ ընտրատեղամաս եք այցելել, ի՞նչ տպավություն եք կազմել և ո՞րն է Ձեր եզրակացությունն Արմավիրի մարզում տեղի ունեցած ԱԺ ընտրությունների ընթացքից։ Նկատ՞ել եք, արդյոք, խախտումներ։

- Ես աշխատել եմ հինգ ընտրատեղամասերում, դիտարկվել են մուտքային քվեատուփերը գիշերը 23։00-ից մինչեւ հաջորդ օրն առավոտյան 7։00: ԵԱՀԿ-ի եզրակացության համաձայն՝ ընտրություններն անցել են սահուն. ընտրողները հնարավորություն են ունեցել օգտվել իրենց հիմնարար ազատությունից: Այնուամենայնիվ, ԵԱՀԿ-ն գրանցել է ընտրակաշառքի արժանահավատ դիտարկումներ: Ես նաև գաղտնիության պակաս  նկատեցի.  ընտրողներն ինը քվեաթերթիկները ստանալու պահից մինչ քվեախցիկ մտնելը` կանգնած հերթի մեջ, նկատելի կերպով առանձնացնում էին այն թերթիկը, որով պատրաստվում էին քվեարկել:

- Որեւէ մեկը փորձե՞լ է ազդեցություն գործադրել Ձեր կամ Ձեր թիմի վրա։
- Ո՛չ, ավելին՝ մեզ ամենուր ընդունում էին սրտաբաց։

- Ի՞նչ եք կարծում, Հայաստանում, իրո՞ք, թափանցիկ է անցնում ընտրական գործընթացը, եթե համեմատենք Նիդերլանդների թագավորության հետ։ Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ ունեն  ընտրությունները Հայաստանում և Նիդերլանդներում։ Անձամբ Դուք ի՞նչ կփոխեիք հայաստանյան ընտրություններում։

- Հայաստանում առավել լավ է իրականացվում մարդկանց ինքնության հաստատման վերահսկողությունը՝ էլեկտրոնային տարբերակով. ID քարտեր, մատնահետքեր, տեսախցիկներ։ Բոլոր ցանկացողները կարող են առցանց հետեւել ընտրությունների ընթացքին՝ ներառյալ հաշվարկը։ Հայաստանում վստահված անձդ քո փոխարեն քվեարկելու իրավունք չունի, իսկ Նիդերլանդներում ընտրության նման տարբերակը թույլատրելի է։ Նաեւ Հայաստանում կան շատ ավելի տեղական դիտորդներ, քան Նիդերլանդներում: Նիդերլանդներում մենք չենք լսել ընտրակաշառքի դեպքերի մասին. մեզ մոտ գրանցված չեն արժանահավատ զեկույցներ՝ ընտրակաշառքի վերաբերյալ, իսկ Հայաստանում` գրանցվել են: Այլ տարբերություն. Հայաստանում միշտ կնկատես տղամարդկանց խմբեր՝ հավաքված ընտրատեղամասի բակում. նման տեսարանի երբեք չես հանդիպի Նիդերլանդներում։
Նմանությունները. ընտրողները մոտիվացված են գալու ընտրատեղամաս և ընտրելու, ընտրական հանձնաժողովում և՛ Նիդերլանդներում, և՛ Հայաստանում նկատվում է գենդերային հավասարություն; ընտրական հանձնաժողովի անդամները լավ են հրահանգված և պատրաստված:
Եթե խոսենք հնարավոր բարելավումից, ապա լավ կլիներ տարածքապես մեծացնել ընտրատեղամասերը. 28.000 տեղական դիտորդներ եւ միայն 2.000 ընտրատեղամաս: Շատ ընտրատեղամասեր լեփ-լեցուն էին՝ մարդկանցով գերծանրաբեռնված։

Հարկ է նշել, որ Հարրի Վան Բոմելն ավելի, քան տասը տարի համագործակցում է Նիդերլանդներում հայկական համայնքի հետ։ 2015թ.-ին նա գլխավորել է խորհրդարանական պատվիրակությունը դեպի Հայաստան, մասնակցել է ՆԱՏՕ-ի սեմինարին Երեւանում և այլն: Նա նաեւ այցելել է Արցախ, վարպետության դաս տվել Առեւտրի միության ուսուցիչներին։

Մայիսի 13-ին ժամը 19:00 Ալմելոյում Հարրի Վան Բոմմելը հանդես կգա հայաստանյան խորհրդարանական ընտրությունների մասին իր զեկույցով։ Բոլոր հետաքրքրված անձիք հրավիրված են։

Նիութը պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՇԱ ՇԻԿ

Հայաստանի կարատեի (JKA) ազգային հավաքականը Նիդերլանդներում է

• 31 мар, 2017 в 23:30

Նիդերլանդներ  են ժամանել Ճապոնիայի կարատեի ասոցիացիայի  Հայաստանի կարատեի (JKA) ազգային հավաքականի մարզիկները (JKA ARMENIA): Գերմանիայի Դյուսելդորֆ քաղաքի օդանավակայանում նրանց   դիմավորել, այնուհետև հյուրանոց են ուղեկցել Մաստրիխտ քաղաքի   «Անի» հայ համայնքի անդամներն ու ատենապետ Լևոն Սարգիսը:


Մեր հավաքականի 4 անդամները ՝   Արթուր Ավետիսյանը, Արթուր Բայրամյանը, Արտյոմ Վանեսյանը և Սահակ Ազատյանը  Ապրիլի 1-ին Սիտարդ քաղաքի «Fitland XL» մարզահարթակում մասնակցելու են  JKA կարատեի Եվրոպայի 2017թվականի գավաթի առաջնությանը: Մասնակցության համար հայտեր են ներկայացրել Եվրոպայի ուժեղագույն 23 երկրների թիմեր: Հայաստանի պատվիրակությունը (ֆեդերացիայի նախագահ Սևակ Հակոբյան, մարզիչ Ռաֆայել Մկրտչյան)լավ արդյունք ունենալու համար վճռական ու մարտական են տրամադրված, մանավանդ, որ այստեղ առկա են լինելու մեր հայրենակիցների  բարոյական աջակցություն ու օժանդակությունը:

Ի դեպ ՝    այս առաջնությանը մասնակցող Նիդերլանդների  JKA կարատեի ազգային   հավաքականը մարզում է մեր հայրենակից Վազգեն Սարգիսը՝    «Անի» հայ համայնքի ատենապետ Լևոն Սարգիսի որդին (նկարում ձախից առաջինը):
Կիրակի օրը Հայաստանի կարատեի (JKA) ազգային հավաքականի պատվիրակությունը կմասնակցի հայկական «Սուրբ Կարապետ»  Եկեղեցու  Պատարագի արարողակարգին, կհյուրընկալվի Անի հայ համայնքի անդամներին, կծանոթանա քաղաքի տեսարժան վայրերին:

«Նիդերլանդական օրագիր»

Նիդերլանդներում Ազերի ազգայնամոլ Իլհան Աշկինի դեմ ավելի խիստ մեղադրանք հնչեց

• 17 мар, 2017 в 14:18

ԲԱՑԱՌԻԿ
Մարտի 17-ին Օվերեյսլի մարզային դատարանը Ալմելոյում հրապարակեց  «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը» վիրավորական արտահայտության հեղինակ, Հաագայի Թուրք-ադրբեջանական մշակութային միության նախագահ Իլհան Աշկինի դեմ դատավճիռը: Տեղի ունեցավ 3 դատական նիստ: Աշկինը չնդունեց իր հասցեին հնչած մեղադրանքը:
Մեղադրյալն ու իր փաստաբանը դատարանում ներկա չէին վճիռի հրապարակմանը:
 Հաշվի առնելով այս հանգամանքը դատարանն ավելի խիստ վճիռ կայացրեց, քան պահանջել էր պետական մեղադրողը:
Աշկինը դատապարտվեց  2 տարի պայմանական ժամկետով մեկ ամսվա պայմանական բանտարկության' 120 ժամ պարտադիր աշխատանքի ներգրավումով:
Հիշեցնում ենք դատախազի մեղադրանքը' 2 տարի պայմանական ժամկետ երկշաբաթյա պայմանական բանտարկությամբ'
80 ժամ տևողությամբ հարկադիր աշխատանքով :
Այս կապակցությամբ Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON)հանդես է եկել մամլո հաղորդագրությամբ:
Ստորև «Նիդերլանդական օրագրի» պատրաստած բացառիկ դիտարկումը:

ԴԱՏԱԿԱՆ ՄՅՈՒՍ ՆԻՍՏԵՐԸ

Իլհան Աշկինի գործով կայացել է երեք դատական նիստ:
Առաջինը՝ 2016թվականի դեկտեմբերի 6-ին:
Առաջադրված մեղադրանքն ընթերցվելուց  հետո  դատարանն այն հետաձգել է՝  ժամանակ տալով փորձագիտական  ուսումնասիրությունների վերջնական եզրահանգման համար, պարզելու  թե ինչ համատեքստով է   նման կոչ հնչել:
Աշկինի փաստաբան  Պլասմանը նիստից հետո հավաստեց, որ նման կոչ՝  "Karabag ermeniye mezarolacak" («Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը») Աշկինի կողմից վանկարկվել է: Բայց դա չի կարելի  համարել հանցագործություն, քանի որ  արտահայտությունը վերաբերում է կոնկրետ տարածաշրջանի, որտեղ  իրավիճակն այնպես է, որ հնարավոր է բռնկվի պատերազմ և մարդիկ մահանան։

Երկրորդ նիստը տեղի ունեցավ 2017թ. մարտի 3-ին:
Այն սկսվեց առավոտյան ժ.9-ից և շարունակվեց մինչև 11անց 15 րոպեն:
Դատավարության ընթացքում ցուցադրվեց  ցույցի տեսահոլովակը, որտեղ նա մի քանի անգամ վանկարկում է «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը», իսկ մի քանի հազարանոց ամբոխը կրկնում է այդ արտահայտությունը։
 Աշկինը  պատասխանեց դատավորի և դատախազի հարցերին։ Պնդեց, որ իր քայլը  հանցագործություն  չէ: Այն հարցին, թե արդյո՞ք նա զղջում է իր կատարած արարքը և ափսոսանք հայտնու՞մ  է, նա պատասխանեց, որ իր տեսկետը չի փոխվել:
Այնուհետև պետական մեղադրողը՝  դատախազ Խերդինե Դանկերսը մոտ 40 րոպե մանրակրկիտ ներկայացրեց գործի քննության ընթացքը և դատախազության պահանջների հիմքերը՝ ընթերցելով մեղադրական եզրակացությունը։  Նա դատարանից պահանջեց մեղադրյալին պատժել 80 ժամ պարտադիր աշխատանքով և երկու շաբաթ պայմանական ազատազրկմամբ՝ երկու տարի փորձական ժամկետի պայմանով։  Դատախազության պահանջը հաշվի է առնում նաև այն փաստը, որ պարոն Աշկինը ըմբռնումով  չի մոտենում հարցին և  չի գիտակցում կատարած  հանցանքի հետևանքները :
Դատարանն անցավ խորհրդակցական սենյակ:

Դատարանն իր 3-րդ նիստում հրապարակեց Աշկինի դեմ մեղադրական  վճիռը:
.

ԻՆՉԻ՞ ՀԱՄԱՐ Է ՄԵՂԱԴՐՎԵԼ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻ ԱԶԳԱՅՆԱՄՈԼԸ

2014 թվականի ապրիլին Ալմելոյի հայ համայնքը որոշեց իր եկեղեցու  տարածքում 1915թ. Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշակոթող կանգնեցնել, դա ակնհայտորեն դուր չեկավ տեղի թուրքական, նաև ադրբեջանական համայնքներին: Այդ առիթով նրանք մի քանի անգամ իրենց իսկ երկրների կողմից ուղղորդած բողոքի ցույցեր կազմակերպեցին: Դրանց ժամանակ՝ 2014 թ. հունիսի 1-ին, 13-ին  և 17-ին հայերի հասցեին լսվեցին  վիրավորական արտահայտություններ, մասնավորապես՝ այսպես կոչված Հաագայի Թուրք-ադրբեջանական մշակութային միության նախագահը՝ Իլհամ Աշկինը 5000-անոց ամբոխի առջև բղավել է     'Karabag ermeniye mezarolacak' («Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը»)արտահայտությունը:  Հավաքվածները մի քանի անգամ կոչ հնչեցնողի հետ այն վանկարկեցին:
Սա էր պատճառը, որ Հոլանդահայ կազմակերպությունները, մասնավորապես Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON) , Հոլանդիայի Հայ Դատի հանձնախումբը և անհատ քաղաքացիները՝ բողոք ներկայացնեին իշխանություններին հանրահավաքի ընթացքում հնչած, բռնություն հրահրող, հակահայ արտահայտությունների համար :
Աշկինին  ոստիկանությունը բռնության կոչի և ազգային խտրականության համար  քրեական  օրենսգրքի 137 d հոդվածի հիման վրա մեղադրանք հարուցեց:

Ո՞Վ Է ԻԼՀԱՆ ԱՇԿԻՆԸ

 Ծնվել է Թուրքայի ներկայիս տարածքի՝ Իգդիր քաղաքում, էթնիկ Ադրբեջանցի է: Հագգայում  1991թ. ստեղծել է  Թուրք-Ադրբեջանական մշակութային  կենտրոնը, որի տնօրենն է այսօր: 52 տարեկան է :
Դատարանի  տրված հարցերի նրա պատասխաններից պարզ է դառնում, որ  չի աշխատում և  հիվանդության  նպաստ  է ստանում: Թեև Հոլանդիայում բնակվում է մոտ 30 տարի ,  բայց դատական գործընթացներին  մասնակցում էր թարգմանիչի օգնությամբ: 2007թ Հաագայի գերեզմաններից մեկում տեղադրել է Խոջալուի զոհերի հուշակոթող:
 Ադրբեջան հաճախ է այցելում, վայելում է իշխանությունների՝ անձամբ Իլհամ Ալիևի աջակցությունը:
  2016թ մշակութային ասպարեզում ունեցած ծառայությունների համար Ալիևը նրան պարգևատրել է  « Tereggi »  (առաջընթացի) մեդալով:
Աշկինն այս դատավարությունն ավելի շատ օգտագործում էր  իր, իսկ հետո Ադրբեջանի վարկանիշը բարձրացնելու համար:  Նա  իրեն զոհ է համարում, ով  իբր վճարում է ազատ խոսքի արտահայտման համար: Ընդհարապես Աշկինը հայերին վարկաբեկելու հաշվին փորձում է իր անձի վրա ուշադրություն սևեռել: Այս գործելաոճը հատուկ է Ադրբեջանին, ով սաֆարովների է հերոսացնում:

Թեև դատական նիստերում շեշտել է, որ ինքը խնդիր չի տեսնում Հոլանդիայում ապրող հայերի հետ, այնուամենայնիվ մամուլին տված հարցազրույցներում բացահայտ չի թաքցնում իր հակահայ տրամադրությունները:
«Օվերեյսլի մարզային դատարանը պահանջում է, որ ես ներողություն խնդրեմ հայերից,-Report.az-ին հաղորդել է նա : Եթե ինձ պատժեն թեկուզ մեկ օր, ապա կդիմեմ գերագույն դատարան»:
Նույն Report-ը հատուկ ընդգծել է, որ  մարզային դատարանի նախագահը հայազգի Թագվոր Ավեդիսյանն է:
 Ինչպես ազերի շատ ազգայնամոլների, Նրա մոտ ևս առկա է՝   « Ամեն ինչում և ամենուր հայերն են մեղավոր»  հիվանդության ախտանիշը: Օրինակ,  նա պատմում է, որ աշխատանքը կորցրել է հայի համակիր մեկի պատճառով, ով "լեզու" չի գտել իր հետ: Փորձանքը սրանով չի վերջացել: Իր՝ թուրք-ադրբեջանական ընկերությանն էլ զրկել են պետական ֆինանսական աջակցությունից՝ միտինգում հայերի հասցեին արված  խոսքերի համար:
 Այս տարի էլ Իլհանը 30-ամյա  հասարակական բարեգործական գործունեության համար Նիդերլանդների կառավարությունից սպասում էր  մեդալի, բայց ասել  են՝ չիք. «Դժբախտաբար Դուք արժանի չեք մեդալի»:  Հենց այդպես՝  արժանի չեք, գրված է եղել նրան հասցեագրված նամակում(Մեջբերումը՝ նրա հարցազրույցից).

Մեկ այլ հարցազրույցում էլ ներկայացրել է, որ հայերը Ալմելոյում Ցեղասպանության հուշարձան են կառուցել ի պատասխան 2007թ. Խոջալուի զոհերի իր տեղադրած գերեզմանաքարի: Աշկինին երևի ոչ, բայց շատերին է հայտնի, որ 16 տարի առաջ Նիկոլայ Ռոմաշուկը տեղի չտալով թուրքական սադրանքներին ու « գորշ գայլերի » սպառնալիքներին , դժվարությամբ ձեռք բերելով իշխանությունների թույլատրությունը՝  2001 թվականին Եղեռնի անմեղ զոհերի հիշատակին Ասենում  խաչքար է տեղադրել:

  ԱՐՁԱԳԱՆՔՆԵՐ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԱՌԱՋ ԵՎ ՀԵՏՈ
.
Դատավարության նախօրեին և առաջին նիստից հետո մեծ էր իրարանցումը: Դրան էին լծվել ադրբեջանական քարոզչամեքենան , նաև  հենց ինքը՝ Իլհան Աշկինը: Քաղաքական հնչերանգն ապահովված է՝  ամեն ինչ դասական օրինակով էր, զոհը՝ տարածքներ կորցրած Ադրբեջանն էր: Զարմանալի չէր, որ այս հարցը քննարկման արժանացավ  Ադրբեջանի Միլի Մեջլիսում:

Խորհրդարանի խոսնակ Օգտայ Ասադովը գտավ, որ նման գործ չպետք է հարուցեր Նիդերլանդները, այն պետք է հետազոտվի ու անհրաժեշտ գնահատականի արժանանա: Պատգամավոր  Ֆազիլ Մուստաֆան էլ ավելի հեռուն է նայել. «Եվրոպացիները գալիս և մեզ դատապարտում են ձերբակալությունների համար: Բայց տեսեք ի՞նչ է իրենց մոտ կատարվում, նրանք  քրեական գործ են հարուցում ճշմարտության դեմ մարտնչող մարդուն »: Պատգամավոր Հանիրա Փաշաևան էլ կոլեգաների ուշադրությանն է հրավիրել, որ Աշկինը Ադրբեջանի տարածքների գրավման դեմ արված հայտարարության համար է մեղադրվել և սա անարդարություն է, որ աշխարհում ապրող ադրբեջանցիները, իրավաբաններն ու փաստաբանները պետք է աջակցեն Աշկինին:

Արտերկրում նավթադոլարներով սնվող ու սնկի պես աճող զանազան  կազմակերպություններ ևս իրարանցման մեջ էին: Այսպես,  Կիևում բույն դրած Աշխարհի  Ադրբեջանցիներին Համակարգող Միջազգային Կենտրոնը   (ICCAW) ուղերձ էր հղել Ադրբեջանի իշխանություններին ու աշխարհում սփռված ադրբեջանցիներին: Միասնության ու համախմբման կոչ արել, հիշեցրել է, որ այս խնդիրը Աշկինինը չէ, սա համազգային հարց է՝ պայքար Ղարաբաղի համար: Կոչ է արվել արտերկրի ադրբեջանական կառույցներին ու  անհատներին բոլոր միջոցներով մինչև  դատը օժանդակել   Աշկինին:  «Եթե Իլհան Աշկինը պարտվի դատական գործընթացը, ապա այլևս  կարելի է  մոռանալ  Նիդերլանդներում և ամբողջ աշխարհում հայկական վայրագությունների մասին խոսելուց»- ասվել է ուղերձում:

Հետաքրքիր է  մեկ այլ ուղերձ:  AZERTAC ադրբեջանական պետական լրատվական գործակալությունը ռուսերեն լեզվով հայտնել է, որ  Փետրվարի նախավերջին օրը Ամստերդամում  գումարվել է ԵՎրոպայի ադրբեջանցիների 5-րդ կոնգրեսը, որին մասնակցել են Եվրոպական 27 երկրների 87 պատվիրակներ: Իմանում ենք, որ ներկա են գտնվել Ալիևի օգնական Ալի Հասանովը և Ադրբեջանի սփյուռքի պետական կոմիտեի նախագահ Նազիմ  Իբրահիմովը,  բայց միայն ադրբեջաներեն լեզվով, առանձին մի  հոդվածից  ենք տեղեկանում, որ հիշյալ կոնգրեսի մասնակիցները  Աշկինի մասով  նաև հռչակագիր են ընդունել՝ դատապարտելով   «հայկական մեղադրանքները»:
 «Այդ մեղադրանքները նաև մեր դեմ է,-ասվում է հռչակագրում:  Իլհան  Աշկինը  մեկ րոպե անգամ չպետք է կասկածի, որ կանգնած է ճշմարտության ու պայքարի պատվավոր ճանապարհին: Շնորհիվ նրա միջազգայնորեն մերկացվում է հայկական սուտը և Իլհան Աշկինի պայքարը ավարտվելու է հաղթանակով».

Այս աբսուրդ հռչակագիր ստորագրողներին երևի պարզ չէր, որ իրենց համակիր Աշկինը դատապարտվում է պարզապես  ազգային ատելություն սերմանելու համար՝ խախտելով  այլ երկրի օրենքն ու օրենսդրությունը:
 Հայատյաց քաղաքականություն վարելը ու այդ հողի վրա հանցագործներին խրախուսելը  Ադրբեջանում արդեն կյանքի նորմա է, երևի այդ նկատառումներով AZERTAC-ը իր "լվացքը" տանն է փռել:

ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԼՈՒՍԱԲԱՆՈՒՄԸ ՄԱՄՈՒԼՈՒՄ

Հիշյալ դատավարության վերաբերյալ բավական հետաքրքրասիրություն էր հանդես բերել թուրք-ադրբեջանական մամուլը, ովքեր դատական պրոցեսին էին ներկայացել  Հոլանդիայի,Բելգիայի, Գերմանիայի թուրքական մամուլի համար գրող  լրագրողներով:
Հատկապես մեծ էր ոգևորությունը 2016թ. դեկտեմբերի 6-ի նիստին, Երբ  Օվերեյսել տեղական մարզային հեռուստատեսության տեսախցիկից բացի կար նաև թուրքական ու նույնիսկ թուրքմենականը:
Հայկական կողմից՝  ոչ մի: Թեև դատական առաջին նիստը կարճ տևեց և այն հետաձգվեց, այնուհանդերձ Եվրոպական թուրքալեզու լրատվամիջոցները՝  ավելացրած  Ադրբեջանի բոլոր, և  Թուրքիայի  բազմաթիվ թերթեր, համեմված  «օրվա հերոս»  Աշկինի ու թուրքական դրոշների  լուսանկարներով լայնորեն տարածեցին ինֆորմացիան:
Սա իհարկե արտաքին  փայլն էր ու արտաքին այս հանգստության տակ, որքան էլ պարոն Աշկինը լուսանկարվեր իր այս, կամ այն հայրենակցի հետ, որքան էլ ցույց տար, որ իր քայլը հերոսության պես մի բան է, որքան էլ հատկապես թուրքալեզու թերթերը գովերգեին նրա "համարձակությունն ու խիզախ արարքը" ու խոստանային, որ հաջորդ՝    մարտի  3-ի  նիստին էլ  ավելի միահամուռ  են գործելու, այնուամենայնիվ այդպես չստացվեց: Ի վերջո բումերանգն աշխատեց, բոլորին է հասկանալի, որ Աշկինի արած արտահայտությունն իրոք անհարիր է քաղաքակրթությանը, ավելին՝  հանցագործություն  գովերգելը , այնքան էլ դյուրին չէ...ՈՒ , երևի դրա համա՞ր այն տեղ չգտավ ադրբեջանական ռուսալեզու կայքերում: Եղածներն էլ , ինչպես տխրահռչակ Haqqin-ը  խեղաթյուրված փաստերով ներկայացրեցին: Դատեցեք վերնագրերից. «Հոլանդիան  պատժում է ադրբեջանցուն Հայաստանին արված քննադատության համար»,«Հատուցում ազատ խոսքի համար»

«Հոլանդիայի հայերը ադրբեջանցի ակտիվիստի դեմ» և այլն:
Հաջորդ՝  մարտի 3-ի նիստին որոշեցինք ներկա լինել՝ այն հանգամանալի լուսաբանելու համար:
Պարզվեց, որ դա այքան էլ դյուրին գործ չէր: Կապվեցինք դատարանի մամուլի ծառայությանը:  Վերջին օրն ստացանք միայն լուսանկարելու  թույլտվություն:Օվերայսելի մարզային դատարանի մամլո ծառայության պատասխանատու Մարտին Շխոնը  պատճառաբանեց, որ արդեն  կա 2 տեսանկարահանող սարք (նիդերլանդական և թուրքական)և դա բավարար է ՝ փոքր տարածքի առումով: Միայն Հոլանդահայ Կազմակերպությունների Ֆեդերացիայի նախագահ Ինգա Դրոստի ակտիվ միջամտությունից հետո  կարողացանք նկարահանել դատապրոցեսի որոշ դրվագներ (դատախազի հարուցած մեղադրանքն ամբողջությամբ):
Այս՝ 2-րդ նիստին Աշկինի սպասելիքները չարդարացան: Սկզբում մամուլին տված հարցազրույցներում ասում էր, որ զգում է Թուրքիայի ու Ադրբեջանի աջակցությունը, իր կողքին կանգնած է, ողջ թուրք-ադրբեջանական համայնքը, իսկ հետո դիտելով հայ համայնքի անդամների լուսանկարը՝ թուրք լրագրողին հարցազրույց  տալուց, ստիպված էր խոստովանել. «Հայկական համայնքին նայեք, ինչպես  է միացած : Իսկ   մենք, բացի մի քանի հոգուց ' միւսներն անգամ դատարան  չեկան: այսպե՞ս պիտի պայքարենք...»:
.

ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ԴՐՈՇՈՎ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՏԵԼՈՒԹՅԱՆ ՈՒ ԺԽՏՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՍԵՐՄՆԱՑԱՆՆԵՐԸ

Թուրքական բարեկամությունն ամրապնդող կազմակերպությունները որպես ժխտողականության սերմնացաններ:

Ստացվում է, որ Եվրոպայում  հիմնադրված ժողովուրդների միջև մշակութային կապեր հաստատող և բարեկամություն սերմանող  թուրք-ադրբեջանական մշակութային ընկերությունները Հայաստանի դեմ աշխատող,  նաև Հայոց Ցեղասպանությունը  ժխտող իրավասություն են որդեգրել: Աշկինը խճճվել էր, մի կողմից փորձեց խնդիրը քաղաքական դաշտ տեղափոխել, մյուս կողմից էլ  համոզում էր, որ հայերի դեմ ոչինչ չունի, այնուամենայնիվ նա դատապարտվեց  քրեական հանցագործության համար, քանի որ հակամարդկային հստակ ուղերձ էր հղել:
 Նրա վարմունքի մեջ աներկբա առկա էր նաև Ցեղասպանության ժխտումը և հակառակը՝ հայերին  դրա մեջ մեղադրելու  անհագ փափագը: Նա դա գոնե չի թաքցրել մամուլի մասայական միջոցներից:
 Թուրքիան ավելի ու ավելի է քիթը խոթում Եվրոպական ընտանիքի ներքին գործերին՝ այստեղ բնակվող էթնիկ թուրքերին ներգրավելով ու ծառայեցնելով իր քաղաքական շահերին: Դրա վտանգավորության աստիճանն արդեն սկսել են հասկանալ Եվրոպայում և դրա դեմ միջոցներ են ձեռնարկում:  Գերմանիայում և Հոլանդիայում  տեղի ունեցած դեպքերը դեռ թարմ են և դրա սկիզբը այսօր չէ, որ դրվել է:
Հենց  Աշկինի մասնակցությամբ 2014թ. Հայոց Ցեղասպանության հուշարձանի կառուցման դեմ կազմակերպված բողոքի ակցիան ակնհայտորեն ուղղորդվել էր Թուրքիայից: Այդ կապակցությամբ խորհրդարանի պատգամավորներն այդ ժամանակ հարցադրումներ արեցին կառավարությանը:
Թուրքիայի հետ քաղաքական հարաբերությունները չփչացնելու համար  կառավարությունն այս հարցը շրջանցեց:

Ժամանակ առ ժամանակ թուրք-ազերի գործիչները Եվրոպայում Հայոց Ցեղասպանության ժխտողականությամբ  են հանդես գալիս, այդ թեմայով ելույթներում էլ անցնում խոսքի ազատության  բոլոր իրական սահմանները'  վարկաբեկում հայերին:
Եթե տարիներ առաջ թուրք նախարար Էգեմեն Բաղըշը , աշխատավորական կուսակցության ղեկավար Դողու Փերինչեքը , Ալի Մերջանն , իր երկու ընկերներն ու այլոք կանգնել են Շվեցարիայի դատարանի արջև  Ցեղասպանության ժխտման համար, ապա Աշկինը, իսկ այնուհետև  շվեդ-թուրքական ընկերակցության նախկին փոխնախագահ Բարբարոս Լեյլանին  ազգային ատելության ու խտրականության համար:

Վերջինս 2016թ  ապրիլյան պատերազմի օրերին  Ադրբեջանի կազմակերպած հանրահավաքի ընթացքում բացականչել էր «Մա՛հ հայ շներին» և ավելացրել՝ «Եթե պետք լինի` արյուն կթափենք»: Աշկինի պես Լեյլանին էլ է ասել  «Ես խաղաղասեր հայերի դեմ ոչինչ չունեմ»: Բայց դե գոնե  դատարանում զղջացել է  իր արարքը և ներողություն  խնդրել հայերից: Ավելի վաղ, երբ նրան պաշտոնանկ են արել, տեսախցիկի առջև բարձրաձայն մի լավ լացել էր:
Այս դատավարությունները ցույց են տալիս, որ Եվրոպայում դրական նախադեպի  սկիզբ է դրվում սանձարձակ թուրք-ազերական  հիստերիկ քարոզչությունը  կանխելու համար: Փաստորեն սրանով թուրք ժխտողականները, որոնք աջակցություն և օժանդակություն են ստանում  իրենց երկրներից ' հակառակ արդյունք են ունենում:

HAY AZIAN
«Նիդերլանդական օրագիր»

Լուսանկարում ՝ Հայկական կողմը, աջից՝  հայկական կողմի փաստաբան Ռիչարդ Կորվերը

_________________________
Լուսանկարում ՝Աշկինը (աջից) և իր փաստաբան Պլասմանը մարտի 3-ի դատական նիստից հետո:

Հանդիսավար Լևոն Զնաբերդցին ուսուցողական ֆիլմի դերում

Այս կարճ և ուսուցողական ֆիլմում Աստվածաշնչյան ճշմարտությունն է' ապրենք, որ ապրեցնենք: Կյանքը' Աստծո տված պարգև է: Այն հարկավոր է ապրել, ապրել արժանապատվորենեն: Կարճ, ուսուցողական այս ֆիլմում գլխավոր հերոսի դերը ստանձնել է Նիդերլանդներում հայկական օջախների ցանկալի հյուր, հանդիսավար Լևոն Զնաբերդցին:

Շարունակվեց Աշկինի դատավարությունը, հնչեց մեղադրանքը

• 3 мар, 2017 в 23:51

ԼՐԱՑՎԱԾ  ՏԱՐԲԵՐԱԿ

Դատախազի մեղադրանքը' 2 տարի պայմանական ժամկետ և
 80 ժամ տևողությամբ հարկադիր աշխատանք :

Հարգելի հայրենակիցներ ուղիղ հեռարձակմամբ տեղադրել էինք նախնական կադրեր այսօր ' ՄԱՐՏԻ 3-ին Ալմելոյում  մեկնարկած դատավարությունից:

Դեռ անյցյալ տարի դեկտեմբերի 6-ին  սկսվել էր մի  դատավարություն, որտեղ   «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը» վիրավորական արտահայտության համար պատասխան էր տալու  Հաագայի Թուրք-ադրբեջանական մշակութային միության նախագահ Իլհան Աշկինը :
Մեր ուղիղ հեռարձակումը ընդհատվել էր դատավարության ամենասկզբում (Այն տեղադրված է մեր ֆեյսբուքյան էջում և կարող եք դիտել) ոստիկանության ներկայացուցիչը բացատրեց, որ այդ վայրում չի կարելի նկարահանել և ունեն ներքին կարգապահական օրենք, որին էլ ենթարկվեցինք և դադարեցրինք նկարահանումը:
  Այնուհետև մենք  այն շարունակեցինք ' սովորական ռեժիմով, մեզ հատկացված լիազորությունների շրջանակում:

Հնչեց դատախազի մեղադրական եզրակացությունը, ով խտրականության ու վիրավորանքի համար պահանջեց պատիժ' 2 տարի պայմանական ժամկետով,  80 ժամ տևողությամբ հարկադիր աշխատանք և  դրամական տուգանք:
Դատարանն իր վերջնական վճիռը կհրապարակվի 2 շաբաթից' մարտի 17-ին:

:

Հիշեցնում ենք, որ Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON) և Հոլանդիայի Հայ Դատի հանձնախումբը գանգատ էին ներկայացրել  3 տարի առաջ Ալմելոյի Հայոց Ցեղասպանության հուշարձանի բացման առիթով թուրք-ազերիների բողոքի ցույցի ժամանակ Իլհան Աշկինի դեմ, ով բարձրաձայնել է`«Ղարաբաղը կլինի հայերի գերեզմանը» ահասարսուռ արտահայտությունը:

Այս դատավարությանն  ավելի մանրամասը դեռ կանրադառնանք, իսկ հիմա ներկայացնում ենք մեղադրողի մոտ 35 րոպեանոց ելույթը:

Լուսանկարներում' (վերևի) ընթերցվում է դատական մեղադրանքը:
Իլան Աշկինը (ներքևի լուսանկարում' աջից) իր փաստաբան Պլասկինի հետ ' դատական նիստից հետո:

Հոլանդահայ Կազմակերպությունների Ֆեդերացիան ( FAON
Կայքէջ` www.faon.nl) այս կապակցությամբ մամլո հաղորդագրություն է տարածել, որտեղ մասնավորապես ասվում է.

Հաագայի Թուրք-ադրբեջանական մշակութային միության նախագահ Իլհամ Աշկինի դատավարությունը։ Պարոն Աշկինը մեղադրվում է հայերի դեմ բռնություն և ատելություն սերմանելու մեջ, քանի որ նա Ալմելո քաղաքում Մեծ Եղեռնի հուշահամալիրի դեմ կազմակերպված թուրքական հանրահավաքի ժամանակ վանկարկել է «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը»։ Այս կարգախոսով նա բռնություն է հրահրել և վիրավորել է մի խումբ մարդկանց, քանի որ նրանք ծագումով հայ են:

Ինչպես հայտնի է, 2014 թվականի հունիսի 1-ին Ալմելո քաղաքում տեղի է ունեցել թուրքական հանրահավաք, որը ուղղված էր Ալմելոյի Հայ Առաքելական եկեղեցու հողամասում տեղադրված Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալի դեմ։ Հոլանդահայ կազմակերպությունները, մասնավորապես Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON) և Հոլանդիայի Հայ Դատի հանձնախումբը գանգատ էին ներկայացրել հանրահավաքի ընթացքում կատարված հակահայ հայտարարությունների դեմ։

Երկու ժամ տևած դատական նիստին ներկա էին բազմաթիվ հայեր եւ թուրքեր, ինչպես նաև հոլանդական, հայ և թուրք ԶԼՄ-ների թղթակիցներ։ Դատավարության ընթացքում ցուցադրվեց թուրքական ցույցի տեսահոլովակը, որտեղ պարոն Աշկինը մի քանի անգամ վանկարկում է «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը», իսկ մի քանի հազարանոց ամբոխը կրկնում է այդ արտահայտությունը։

Պարոն Աշկինը դատարան էր ներկայացել իր փաստաբան պարոն Պլասմանի հետ։ Նա պատասխանեց դատավորի և դատախազի հարցերին։ Նա հայտարարեց, որ ինքը չի կատարել որեւէ հանցագործություն, քանի որ իր կատարած արտահայտությունը վերաբերում է կոնկրետ տարածաշրջանի, որտեղ այժմ իրավիճակն այնպես է, որ հնարավոր է բռնկվի պատերազմ և լինի արնահեղություն։ Նա համոզված է, որ որևէ սխալ չի գործել։ Այն հարցին, թե արդյո՞ք նա զղջում է իր կատարած արարքից և ցանկանում է ափսոսանք հայտնել, նա պատասխանեց, որ նրա տեսկետը չի փոխվել։

Դատախազը մանրակրկիտ ներկայացրեց գործի քննության ընթացքը և դատախազության պահանջների հիմքերը։ Նա պահանջեց մեղադրյալին պատժել 80 ժամ պարտադիր աշխատանքով եւ երկու շաբաթ պայմանական ազատազրկմամբ` երկու տարի փորձական ժամկետի պայմանով։ Սա հանդիսանում է մի ուժեղ ազդանշան։ Դատախազության պահանջը հաշվի է առնում նաև այն փաստը, որ պարոն Աշկինը գործին չի ցուցաբել խոր ըմբռնում և գոյություն ունի հանցագործության ռեցիդիվի վտանգ։

Սրբորեն պահենք մեր Մայրենին

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն փետրվարի 21-ը  (1999թվականից) հռչակել է Մայրենի լեզվի միջազգային օր:  Փետրվարի 21-ին այն նշվում է նաև Հայաստանում:

Հրանուշ Հակոբյան
ՀՀ սփյուռքի նախարար

«Մեր հայրերէն մեզի աւանդուած ժառան­գութիւններէն ամենէն շքեղը, ամենէն իրականը մեր գեղեցիկ, հարուստ եւ մեծավայելուչ լեզուն է, պէտք է պահպանենք յուզումով, հրայրքով եւ խանդաւառութեամբ: Ես վստահ եմ, որ կը պաշտպանենք»:
Զապէլ Եսայեան


Կան համազգային արժեքներ, որոնց կարելի է անդրադառնալ միայն մեծագույն ակնածանքով, մաքրամաքուր զգացողություններով, անափ սիրով ու նվիրումով: Նման արժեքների շարքում առանձնանում է մայրենի լեզուն: Յուրաքանչյուր անհատ թերևս ունի մայրենիի վերաբերյալ իր ըմբռնումներն ու պատկերացումները, մայրենիի հանդեպ իր պարտավորությունների գիտակցումը:
Իհարկե, լեզուն նախևառաջ մարդկային հաղորդակցման միջոցն է, բայց մայրենիի պարագայում լեզվի էությունը շատ ավելի բազմաբովանդակ է, իսկ գործառույթները՝ ավելի բազմազան: Վաղնջական ժամանակներից ի վեր հայոց լեզուն եղել է հայի տեսակի կերտման, հայ ժողովրդի մտածողության ու հոգեբանության ձևավորման ամենազորեղ միջոցը, համախմբել է հայախոս անհատներին և ձևավորել իրենց հայ գիտակցող մարդկանց հանրույթ, որը, տարանջատվելով հնդեվրոպական լեզվընտանիքից, սկսել է իր հավերժական ու փառավոր ընթացքը դարերի հոլովույթում: Անցել են ժամանակներ, և հայոց լեզուն ձեռք է բերել հայ ժողովրդին միավորող, ազգային դիմագիծն ու միասնությունը պահպանող գործառույթ: Միասնական, ուժեղ պետականությանը հաջորդել են մասնատվածության ժամանակներ, հայոց հողի վրա (նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս՝ Կիլիկիայում) ձևավորվել են անկախ ու կիսանկախ պետական առանձին միավորումներ, թագավորություններ ու իշխանություններ, մելիքություններ, եղել են օտարների լծի տակ մաքառումի դարեր, և հայ ինքնությունը պահպանվել է, ու հայության տարանջատ հատվածները շաղկապվել են նախ և առաջ շնորհիվ հայաhունչ խոսքի: Եվ որքան էլ բազմազան են եղել հայոց լեզվի դրսևորումները, միևնույն է, դրանք եղել են հայերեն, իսկ դրանց կրողները՝ հայեր: Իր պատմության բոլոր ժամանակահատվածներում Հայոց լեզուն հայակերտման ու ազգի համախմբման հետ միասին, ունեցել է և ունի հայապահպան առաքելություն: Հայտնի իրողություն է՝ մայրենիի կորուստը նախ խարխլում է ազգային ինքնագիտակցության հիմքերը, ապա և հանգեցնում է ուծացման: Մեծագույն ցավով պետք է հիշենք մայրենիի կորստի պատճառով հայության հոծ զանգվածների՝ հայ ինքնությունից հեռանալու փաստերը: Հայտնի է, որ նախքան ցեղասպանությունը, որը եղեռնահար արեց նաև լեզուն, հայության թուրքահպատակ շատ հատվածներ արդեն կորցրել էին մայրենի լեզուն և դարձել թուրքախոս: Ներկայիս Թուրքիայում հայերի թուրքախոս կամ քրդախոս սերունդները, որպես կանոն, կա՛մ լիովին մոռացել են իրենց ծագումը, կա՛մ էլ օտար ինքնության կրողներ են՝ արմատների աղոտ հիշողությամբ հանդերձ: Ցավոք, լեզվի կորուստը քայլ առ քայլ ազգային ինքնության կորստի է հանգեցրել և հանգեցնում է նաև աշխարհի այլ վայրերում. հիշենք թեկուզ ռումինահայոց, լեհահայոց օրինակները: Մայրենին ազգային ինքնության ամրոցն է, այն պաշտպանող զրահ և վահան, որոնց բացակայությամբ՝ ծագումով հայ լինելու մասին հայտարարությունները այլ բան չեն վկայում, քան արմատներից հեռացում ու ինքնության կորուստ:
Հայոց լեզուն հայկական յուրահատուկ մշակույթի ստեղծման փառահեղ միջոց է: Հայ մտքի ու աշխարհընկալման, ստեղծագործական աստվածատուր ձիրքի փայլատակումները ոգի են առել հայոց քաղցրահունչ բարբառով, ապա մարմին առել մեսրոպյան սուրբ գրերով, դարձել ձեռագիր մատյան ու տպագիր գիրք, գիտելիք ու արվեստ, համամարդկային մշակութային ժառանգության հիմնամաս ու սյուն: Բանավոր ու գրավոր մշակույթի բոլոր կոթողներում հայերենը կատարյալ է: Մեր մայրենին պարզ ու անմիջական է Գողթան երգերում ու էպոսում, շքեղ ու կանոնավոր՝ Խորենացու ու Նարեկացու ձեռագիր մատյաններում, ճկուն ու բազմաշերտ՝ Շիրակացու ու Հերացու գործերում, հուզական ու սիրառատ՝ Քուչակի ու Սայաթ-Նովայի քերթվածքներում, հզոր ու առնական՝ Վարուժանի ու Չարենցի երկերում… Եվ Օտարն է Աստծո հետ խոսելու միակ լեզուն համարել հայերենը… Իր բոլոր դրսևորումներով հայոց լեզուն մշակութային մեծագույն արժեք է, հազարամյակների ընթացքում սերունդների լեզվական արարումի արդյունք ու գանձարան, հայոց լինելիության միջնաբերդ:
Ի վերջո, հայոց լեզուն հայի էության ամենավառ բնական երանգն է, որ իր դրսևորումներով հարազատության ու մտերմության թրթիռներ է պարգևում հոգուն: Բոլորիս է հայտնի, թե ինչ ոգևորություն է առաջացնում օտար միջավայրում հանկարծ լսված հայերեն խոսքը, և ինչ հրճվանք ու ցնծություն է ապրում օտար ափերից հայրենիք եկած հայը՝ ամենուր ականջալուր լինելով մայրենի խոսքին: Երևի նաև այս իրողությունն են նկատի ունեցել մեր մեծերը՝ հայերենը հայի տուն ու հայրենիք անվանելով:
Եվ ինչպես տունն ու հայրենիքը, այնպես էլ մայրենին մշտական հոգացողության, նորոգման ու պաշտպանության կարիք ունեն: Ամեն մի ժամանակաշրջան հասարակությանն իր խնդիրներն է առաջադրում: Լինելով հասարակական երևույթ՝ լեզուն ևս իր գործառության ընթացքում ունեցել է և ունի տարաբնույթ խնդիրներ, որոնք եղել են և մնում են ինչպես մտավորականների, այնպես էլ հասարակության լայն շրջանակների մտահոգության ու քննարկման առարկան:
Մայրենի լեզուն ազգային-պետական բարձրագույն արժեք է, որը կարիք ունի թե՛ պետական, թե՛ հասարակական, ընդհանրապես՝ համազգային մշտական հոգացողության: Ինչպես տարբեր են լեզվի դրսևորումները (գրական լեզու բարբառներ, խոսակցական լեզու,), այնպես էլ տարբեր են այդ դրսևորումների խնդիրները: Մեր պետական լեզուն իր երկու ճյուղերով ՝արևելահայերեն և արևմտահայերեն կարիք ունի լուրջ հոգածության: Անհրաժեշտ է խոսակցական հայերենը զերծ պահել աղճատումներից, ավելորդ օտարաբանություններից ու ժարգոնից: Գրական տարբերակի խնդիրները ավելի բազմազան են՝ կանոնարկում, խոսակցական ու բարբառային անհարկի տարրերի, ժարգոնի, օտարաբանությունների բացառում, նոր բառերի, տերմինների ստեղծում, ոճական հնարավորությունների ընդլայնում և այլն: Բարբառների պարագայում ներկայում կարևորագույն խնդիր է դրանց վերաբերյալ ճիշտ պատկերացումների ձևավորումը, եղած նշխարների հավաքումն ու արձանագրումը, կենդանի բարբառների պահպանումն ու հետազոտումը: Առանձնահատուկ կարևորություն ունեն արևմտահայերենի պահպանության ու զարգացման հարցերը: Ճիշտ է, մայրենիի խնդիրների գիտական քննությամբ ու վերլուծությամբ զբաղվում են լեզվաբանները, սակայն կան իրողություններ, որոնց դիտարկումը մասնագիտական հատուկ պատրաստվածություն ու հմտություններ չի պահանջում: Մեր պատկերացմամբ՝ հայոց լեզվի առջև ներկայում ծառացած առավել էական խնդիրներից են գրական լեզվի անաղարտության պահպանումը, մայրենի լեզվի ուսուցման մակարդակի բարձրացումը, լեզվի կանոնարկումն ու զարգացումը, արևմտահայերենի պահպանումը, տարածումը և արևելահայերենի հետ մերձեցման խնդիրները:
Գրական լեզվի անաղարտության պահպանման անհրաժեշտությունը հատկապես ընդգծվում է, երբ ահագնանում են լեզվի աղավաղման միտումները: Ներկայում լեզվի աղավաղումն արտահայտվում է լեզվական սխալների (և՛ արտասանական, և՛ բառագործածական, և՛ քերականական) տարածմամբ, գրական լեզվում խոսակցական, բարբառային իրողությունների, օտար բառերի ու արտահայտությունների անհարկի օգտագործմամբ, երբեմն նույնիսկ գռեհկաբանությունների, ժարգոնային արտահայտությունների գործածությամբ:
Թերևս մեր օրերում աղավաղումների պատճառ է հասարակության մեջ լեզվի վերաբերյալ պատկերացումների խեղումը, օրեցօր տարածվող այն թյուր ըմբռնումը, թե խոսակցական լեզուն ապահովում է ավելի անմիջական հաղորդակցում, և էական չէ, թե խոսքը ինչ որակ ունի, որովհետև կարևորը մտքի հաղորդումն է և հասկանալի լինելը: Եթե նման ըմբռնումը կարող է ընդունելի լինել առօրյա, կենցաղային հաղորդակցման դեպքում, ապա բոլորովին մերժելի է գրական լեզվի գործառության ոլորտներում: Մեր կարծիքով հրապարակային խոսքը (գրավոր թե բանավոր) պետք է լինի համակարգված, կանոնավոր ու գեղեցիկ, հանրության համար ընկալելի և հաճելի: Կանոնավոր, բարձր և անաղարտ գրական լեզուն ճիգ ու ջանք է պահանջում, իսկ հասարակությունը հաճախ դրա վրա ուշադրություն չի դարձնում:
Իրավիճակը շտկելու համար նախ և առաջ անհրաժեշտ է ձևավորել լեզվի վերաբերյալ ճիշտ պատկերացումների համակարգ, և այդ ուղղությամբ անելիքներ ունեն ինչպես գիտակրթական համակարգը, այնպես էլ հեռուստատեսությունն ու զանգվածային լրատվության մյուս միջոցները, թատրոնը, կինոն և իհարկե պետական կառավարման համակարգի տարբեր օղակներ: Գրական լեզուն կարիք ունի պետական հոգածության, ուղղորդված պետական ծրագրի և քաղաքականության, որի համակարգողը և վերահսկողը կարող է լինել պետական համապատասխան մարմինը՝ ունենալով օրենսդրական հիմքեր և անհրաժեշտ լիազորություններ:
Մայրենի լեզվի ուսուցման մակարդակի բարձրացումը կրթական համակարգի մշտական խնդիրն է և շարունակական գործընթաց է: Ներկայում այս խնդիրը առավել հրատապ է, որովհետև նկատելի է գրական լեզվի նորմերի գրեթե համատարած շեղումներ, որը անխտիր դրսևորվում է պաշտոնական խոսքում և գրություններում, նույնիսկ գիտակրթական և գեղարվեստական խոսքում, էլ չեմ շեշտում փողոցի լեզուն:
Գուցե անհրաժեշտ է կրթական համակարգում մայրենիի ուսուցման ծրագրերի և մեթոդների վերանայում, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառում: Մայրենիի ուսուցումը չի կարող սահմանափակվել ո՛չ քերականական կանոնները յուրացնելու պահանջով և ո՛չ էլ թեստերի պատասխանները գտնելու ունակությունների ձևավորմամբ: Մայրենիի ուսուցման հիմնական նպատակը չի կարող լինել սովորողներին որևէ կարգի (հատկապես՝ ընդունելության) քննության նախապատրաստումը: Միաժամանակ, մայրենիի ուսուցումը չի կարող սահմանափակվել միայն գրական արևելահայերենի դասավանդմամբ:
Այս հարցում որակական փոփոխության հասնելու համար հարկավոր է մշակել դասավանդման այնպիսի ծրագրեր և մեթոդներ, որոնց շնորհիվ սովորողները լեզվական գիտելիքների հետ միասին ձեռք կբերեն անսխալ և գեղեցիկ գրական խոսք կառուցելու ունակություններ, իրենց մտքերը ճիշտ արտահայտելու և ըստ անհրաժեշտության լեզուն ճկուն գործադրելու կարողություններ: Պատահական չէ, որ ոչ վաղ անցիալում դպրոցներում դասավանդվում էր ճարտասանությունն ու վայելչագրությունը, որոնք հայերենի նկատմամբ առանձնակի սեր ձևավորելուն էին միտված: Պակաս կարևոր չեն նաև կրթական համակարգում գործածվող ուսումնական նյութերի, դասագրքերի լեզվական առումով անթերի լինելը: Կարծում ենք՝ ցանկացած դասագիրք հրատարակվելուց առաջ պետք է ենթարկվի լեզվական լրջագույն փորձաքննության՝ մանավանդ, որ երկրում կա տաղանդավոր լեզվաբանների կարևոր բանակ:
Լեզվի կանոնարկումը և զարգացումը մեծ կարևորություն ունեն, որովհետև միայն նորմավորված, միասնական և շարունակ հարստացող լեզուն է լիարժեք և հաջողությամբ բավարարում անհատի, պետության, հասարակության և ազգի հարաճուն լեզվական պահանջմունքները, հանդես գալիս իբրև մշակութային նոր արժեքների ստեղծման և կուտակման, պետական ու հասարակական գործունեության կազմակերպման միջոց: Այս գործընթացը նույնպես մշտական է ու շարունակական, քանի որ լեզվի բնականոն զարգացման և հասարակության մեջ տեղի ունեցած տեղաշարժերի հետևանքով միշտ առաջ են գալիս լեզվական նոր իրողություններ, որոնք կարիք ունեն գնահատման, արժևորման և համակարգման: Ըստ լեզվաբանների՝ ներկայում իրենց լուծմանն են սպասում ուղղագրական և ուղղախոսական, բառագործածման և եզրույթաբանական, նաև քերականական բնույթի բազմաթիվ հարցեր: Դրանց կարգավորումը, հասկանալի է, չի կարող լինել առանձին մասնագետների կամ մասնագետների խմբերի մենաշնորհը, այդ գործընթացը չի կարող տեղի ունենալ նաև ինքնաբերաբար:
Բազմակարծությունը, անշուշտ, նպաստում է առաջընթացին, եթե տեղի են ունենում քննարկումներ, բերվում են փաստարկներ և կայացվում հանրության համար ընդունելի որոշումներ: Եվ չնայած լեզվի զարգացմանը և նորմավորմանը իրենց նպաստը կարող են բերել ուսումնական առանձին կենտրոններ, ստեղծագործ անհատներ (ինչպես եղել է մեր պետականության բացակայության ժամանակներում), բայց պետականության առկայության պայմաններում անհրաժեշտ է ձևավորել գրական հայերենի երկու տարբերակների կանոնարկման գործընթացը կազմակերպող ու համակարգող, արևելահայերենի և արևմտահայերենի մերձեցմանը, հայերենի զարգացմանը և հարստացմանը նպաստող հեղինակավոր մասնագիտական մարմին՝ Հայերենի բարձրագույն խորհուրդ:
Ներկայում ոչ միայն մայրենիի, այլ նաև հայապահպանական, լեզվագիտական ու մշակութաբանական առաջնահերթ խնդիրներից է արևմտահայերենի պահպանության, ուսումնասիրության, ուսուցման և զարգացման հարցը: Արևմտահայերենը հայ ժողովրդի լեզվամշակույթի անբաժանելի մասն է, բացառիկ կարևորության ազգային արժեք, ցեղասպանված ժողովրդի բեկորների շնորհիվ մեծագույն աղետից փրկված գանձ, որը թեև զրկված է գործառության բնականոն պայմաններից, սակայն հաղորդակցման միջոց լինելուց բացի ձեռք է բերել նաև համազգային նշանակություն ունեցող այլ գործառույթներ: Արևմտահայերենը ոչ միայն ազգապահպան դեր ունի Սփյուռքում, այլ նաև ապահովում է Հայաստանի Հանրապետության լեզվական ներկայությունը աշխարհի բազմաթիվ երկրներում, կատարում է լեզվական դեսպանի յուրահատուկ դեր՝ հնարավորություն ստեղծելով աշխարհում ճանաչելի դարձնել մեր մշակույթը, ազգային ինքնատիպությունը: Այս առումով՝ խնդիրը ոչ միայն համազգային, այլ նաև պետական կարևորություն ունի:
Արևմտահայերենի հիմնական խնդիրը եղել և մնում է հայրենիքից դուրս և ոչ միասնական գոյությունն ու գործառությունը: Այս խնդրի լուծման եղանակները ներկայում դժվար է կանխորոշել: Սակայն խնդրից բխող մարտահրավերներին դիմակայելու ուղիներ և եղանակներ պետք է որոնել և գտնել: Նախ և առաջ հարկավոր է հասարակության մեջ ամրապնդել այն բանի գիտակցումը, որ արևմտահայերենը համազգային արժեք է, որը պետք է իր տեղն ունենա հայաստանյան իրականության մեջ ևս, այստեղ պետք է արմատներ ձգի, ամրապնդվի և հայրենիքից իր կենդանարար ավյունը մղի Սփյուռք: Հայրենիքում արևմտահայերենի ամրապնդմանը կարող են նպաստել հայերենի այդ տարբերակով ռադիոհեռուստատեսային հաղորդումների, պարբերականների, ֆիլմերի ստեղծումը, որոշ բուհական ու դպրոցական ծրագրերում արևմտահայերենի համակարգված ուսուցման ընդգրկումը, նաև հնարավոր այլ միջոցների օգտագործումը: Ի վերջո, հայերենի դրսևորման բոլոր տարբերակները՝ արևմտահայ և արևելահայ գրական լեզուները, խոսակցական լեզուն և բարբառները միասնական համակարգի անտրոհելի բաղադրիչներ են, և այդ դրսևորումներից յուրաքանչյուրի խնդիրները ընդհանուր հայերենի, այսինքն՝ ՀՀ պետական լեզվի խնդիրներն են:
Հայրենիքից դուրս, տիրապետող այլախոս հասարակություններում գործառող ցանկացած լեզու ստիպված է դիմակայել բազում մարտահրավերների: Մասնավորապես, տվյալ երկրի լեզվի նկատմամբ իրավական անհավասար վիճակը, համաշխարհայնացման գործընթացները, այլալեզու միջավայրին հարմարվելու նոր սերնդի բնական մղումը առկա իրողություններ են, որոնք մշտապես լինելու են և մշտապես ձգտելու են նեղացնել արևմտահայերենի գործառության շրջանակները: Արևմտահայերենը ենթակա է այլ լեզուների տարաբնույթ ազդեցությունների, և բացի այդ՝ նոր սերնդի շարքերում հայախոսների թվի շարունակական նվազումը վտանգ է ներկայացնում ոչ միայն լեզվապահպանական, այլ նաև հայապահպանական առումներով: Այս պայմաններում հայոց պետականությունը և սփյուռքյան համազգային կազմակերպությունները պետք է համադրեն իրենց ջանքերը՝ շարունակաբար տարածելու և ամրապնդելու ազգային ու լեզվական միասնության գաղափարները հատկապես հայ երիտասարդության շրջանում՝ իրապես ողջ հայության համար սրբագույն արժեք դարձնելով մայրենին:

Նայմեխենի «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միությունը բոլորեց իր 15-ամյակը

Նայմեխենի «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միությունը բոլորեց իր 15-ամյակը : Այն իր համեստ նպաստով այսօր համալրում է Հոլանդիայում գործող հին ու նոր հայկական կառույցների շարքը:
Խորհրդային երկրի փլուզման հետ մեկտեղ փշուր-փշուր եղան մարդկային շատ երազանքներ: Ընդհատվեցին ու անկատար մնացին բազմաթիվ լավ գործեր: Ցավոք պատրաստ չգտնվեցինք դիմակայելու այս անպատեհ ժամանակի նետած մարտահրավերը: Շատերը կենսական ու տարրական պայմանների բացակայության, ոմանք առողջական խնդիրներից ելնելով, ստիպված' գոնե այդ պահի համար ժամանակավոր, թողեցին իրենց հայրենի օջախը ու հեռացան օտար ափեր' հույսով, որ միևնույին է գալու է հայրենիք վերադառնալու ժամանակը:
Այդ բաղձալի պահի սպասումներն արդարանալը' ժամանակ արժե, որ անվերադարձ կորում է' կյանք կոչվածից: Նոր իրադրություններին ու պայմաններին, օտար լեզվին ու մշակույթին պետք էր ընտելանալ, համակերպվել, չէ ո՞ր ժամանակը համընթաց է, այն հոսում է' կանգ չի առնում և իր ուղղումներն է մտցնում ժամանակահատվածի կենսակերպի մեջ: Կեսակերպ, որ կյանքն է իր մեջ ներառում:
Հենց նման ոչ խրթին, բարդ ու դժվարին կյանքի հատված են հաղթահարել Աբրահամյան ընտանիքի անդամները: Ճակատագրի թելադրանքով այս անգամ ամեն բան պետք էր նորից սկսել, սակայն կյանքի մտցրած նոր ուղղագրությամբ ու սրբագրմամբ: Դա հայ մնալու և հային հայ պահելու առաքելությունն էր:

Առաջին քայլերն օտար երկրում:
Դեպի հայկական արմատներ

Առաջին քայլերն օտար երկրում
Արա և Սվետա Աբրահամյաններն իրենց դստեր Կարմենի և Գայանեի հետ 2001 թվակնին Նիդերլանդներում հաստատվելուց հետո , առաջին կարևոր կենսական անհրաժեշտ քայլն են համարել տեղի հայության համախմբման խնդիրը: Գայանեի մտահաղացումն էր միավորել տեղի հայ երիտասարդներին, բացահայտել նրանց կարողությունները օտար
երկրում հայի ճկուն մտքի ներուժն ու հնարավորությունները: Ամենակարևոր նախապայմանը Գայանեն համարում էր երիտասարդների համախմբումը, միասնականությունն ու առաջացած խնդիրների համատեղ հաղթահարումը: Այդ պատճառով իր համակիր ընկերների հետ հիմնադրեց «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» կազմակերպությունը: Առաջին մի քանի տարիներին կամակերպությունը երիտասարդական ուղղվածություն ուներ: Հետագայում նոր հանգամանքներ ի հայտ եկան, անհրաժեշտ էր հարմարվել նոր իրողություններին:
«Անհրաժեշտ է, որ մենք հարմարվենք նոր միջավայրին և որ շատ կարևոր է, նոր ձևավորվող համայնքը ունանա իր ինքնությունը...»։ Այսպիսի տողեր են գրված «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միության կայքէջում, որն ի դեպ թարմացվելու է:
Նույն' 2001թվականին, Սվետա Աբրահամյանը հավատարիմ մնալով իր ' մանկավարժի կոչմանը, չէր կարող անտարբեր մնալ այդ տարիներին արտագաղթի հետևանքով օրստօրե ահագնացող երեխաների ճակատագրով : Այդ իսկ պատճառով ամուր հիմքերի վրա է դնում նոր ստեղծած «Վան» հնամենի մայրաքաղաքի անունը կրող մեկօրյա դպրոցը, որի և տնօրենն էր և դասավանդողը:

Տիկին Սվետան հիշում է, որ հայկական դպրոցը մեկնարկային տարում ունեցել է ընդամենը մեկ աշակերտ, 6 ամիս հետո երեխաների թիվը հասել է տասի, այնուհետև 20-25 հոգու: Երկու տարի միայնակ է դասավանդել, մինչև որ «գտնվել» է երկրորդ մանկավարժը:

ՈՒ այսպես մեկնարկային դժվարությունները օրըստորե  հաղթահարվում էին   իրագործվող հետևողական աշխատանքով:

Հայրենի եզերքի նկատմամբ օրավուր աճող կարոտը ընտանիքին մղում էր հայրենանպաստ նոր նախագծերի:

«Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միությունը

Այսօր արդեն Նայմեխենի «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միությունը իր «Վան» կիրակնօրյա դպրոցով կայացած կազմակերպություն է Հոլանդիայում գտնվող հին ու նոր հայկական կառույցների շարքում:
Միության առջև դրված հստակ նպատակներից է' հայ գիրն ու լեզուն պահպանելը, հայ մշակութային արժեքներին հաղորդ լինելը, այն հաջորդ սերունդներին փոխանցելը, նաև տարբեր նախագծեր իրականացնելը Մայր Հայրենիքի հետ: Միությունը նաև ամենամյա օգնության ծրագրեր է մշակում և իրականացնում Հայաստանում: Արդեն կյանքի կոչված նախագծերն այնքան շատ են, որ հնարավոր չենք համարում բոլորը թվարկել: Հիշարժան տարելիցներին ու տոներին նվիրված միջոցառումների ցանկից կարել է առանձնացնել Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի շրջանակներում կազմակերպված միջոցառումները' մասնավորապես Նայմեխեն քաղաքի գլխավոր լեփ լեցուն դահլիճում ցուցադրված Հայոց Ցեղասպանության մասին ֆիլմը, որի ընթացքում բազմաթիվ օտարազգի հանդիսատեսներին բացատրական աշխատանքներից բացի բաժանվել են գրքույկներ, հուշաթերթիկներ, անմոռուկների կրծքանշաններ:

.    .     
Սվետա Աբրահամյանը դուստրերի' Գայանեի և Կարմենի հետ:Բացման խոսք' նիդերլանդացի գեղանկարիչ Րալֆ Հեյնենի նկարների անհատական ցուցահանդեսին :

Մյուսը Հայաստանում կազմակերպված նիդերլանդացի գեղանկարիչ Րալֆ Հեյնենի նկարների այս տարվա անհատական ցուցահանդեսներն էր Երևանում, որի բացմանը ներկա է եղել մշակույթի փոխնախարարը: Րալֆ Հեյնեն նաև հայ հեղինակների հետ խմբակային ցուցահանդես է ունեցել:

Բոլոր այս նախագծերի հաջող իրացմանն անշուշտ նպաստում է նաև Աբրահամյան ընտանիքի անդամների անձնական և հանրային կապերը: Այսպես, ընտանիքի հայրը' Արան «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» (ՄՀՀ ) հայ համայնքի շտապ օգնությունն է, բոլոր տեղափոխադրումների ու կազմակերպչական հարցերի համակարգողը : Տիկին Սվետա Աբրահամյանը ՄՀՀ հայ համայնքի նախագահն է, նաև կիրակնօրյա դպրոցի տնօրենը: Դուստրերից ավագը' Կարմենը     աշխատում է Նայմեխենի քաղաքապետարանի սոցիալական հարցերով իրավաբանական ադմինիստրատոր և «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» հայ համայնքի (ՄՀՀ ) քարտուղարն է: Կրտսեր դուստրը' Գայանե Աբրահամյանը քաղաքապետարանի անշարժ գույքի կառավարման բաժնի աշխատակից է և իր ազատ ժամանակն անմնացորդ նվիրաբերում է իր նախաձեռնած ու իրականացրած հայկական կառույցին: Լավ ու բարյացկամ վերաբերմունք է, որ Նայմեխենի քաղաքապետարանն իրենց տարածքն ու մշակութային կենտրոնները անվճար հիմունքներով տրամադրում են միության կրթական և մշակութային միջոցառումների անցկացման համար ' գիտենալով, որ ՄՀՀ -ի գործունեության հիմքում հայապահպանության և Մայրենիի իմացության ու պահպանման խնդիրն է:

Նայմեխենի «Վան» կիրակնօրյա դպրոցի մասին

«Միացյալ հայերը Հոլանադիայում»(ՄՀՀ ) կազմակերպության մասին ոչինչ ասած չէինք լինի, եթե առանձին չխոսենք «Վան» կիրակնօրյա դպրոցի մասին:
Դպրոցն ընգրկված է համահոլանդական հայկական կիրակնօրյա դպրոցների հարթակի կազմում: Ինքնին «Հարթակի» գաղափարը Սվետա Աբրահամյանինն է: Այն հիմնադրել են Ալմելոյի, Նայմխենի և Ասենի կիրակնօրյա դպրոցները, որոնք միավորվելով ստեղծել են միասնական այս կառույցը: Նման նախաձեռնությունն օգնում է դպրոցներին տարածելու իրենց փորձը, համալրել ու բարելավել կրթական ծրագրերը: Տարեցտարի հարթակում ընդգրկվող դպրոցների թիվն էլ աճում է: Երեք տարուց ավելի «Հարթակի» հետ ակտիվ համագործակցել է Դեն Բոսի կիրակնօրյա դպրոցը, ով ղեկավարում էր երջանկահիշատակ, պրոֆեսոր Մարտուն Էլբակյանը: Այդ կազմում վերջերս ընգրկվել են Վեստերֆորդի և Մաստրիխտի հայկական դպրոցները: Նիդերլանդների հայկական կիրակնօրյա դպրոցների «Հարթակի» տարեկան հանդեսները պարբերաբար արժանանում են ՀՀ սփյուռքի նախարարության և Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանության ուշադրությանը:
Նիդերլանդներում սփռված հայ համայնքների առանձին-առանձին գործելու ֆոնին, դպրոցների այս միավորումը պետք է լուրջ ձեռքբերում համարել և օրինակ' խոշոր համայնքների միասնական գործելու:
.       .
Նայմեխենի «Վան» կիրակնօրյա դպրոցի մոտ երկու տասնյակ աշակերտների ուսուցման գործում Սվետա Աբրահամյանից բացի , իրենց արժանի ներդրումն ունեն Նարինե Մելքոնյանը, Վալենտին Խաչիկյանը, Անահիտ Հայրապետյանը և Թինա Մաթևոսյանը (լուսանկարում) : Ընդլայնվում են դպրոցի կապերը Մայր Հայրենիքի համանման հիմնարկների հետ: Չորս տարուց ավելի է դպրոցը բարեկամական կապ է հաստատել Երևանի՝ Կաթողիկոս Վազգեն առաջինի անվան 168 դպրոցի հետ: Վերջերս «Վանը», որպես քույր դպրոց հուշագիր է ստորագրել Լոռու մարզի Սվերդլով գյուղի դպրոցի հետ: Նիդերլանդների Նայմեխեն քաղաքի «Միացյալ հայերը Հոլանդիայում» միության  «Վան» մեկօրյա և Լոռու մարզի Սվերդլով գյուղի դպրոցների քույրացման հուշագրի ստորագրման արարողությանը մասնակցել են ՀՀ սփյուռքի նախարարության համահայկական ծրագրերի վարչության գիտակրթական ծրագրերի բաժնի պետ Սիրվարդ Համբարյանը և Եվրոպայի հայ համայնքների վարչության Արևմտյան  Եվրոպայի  հայ  համայնքների  հետ  կապերի  բաժնի  պետ  Նատալի Դանիելյանը:    Սա խրախուսելի է այն առումով, որ կապ է հաստատվել հեռավոր գյուղի կրթօջախի հետ: Ի դեպ անձնական միջոցներով գումար և ուսման համար անհրաժեշտ գրենական պիտույքներ և անհրաժեշտ այլ պարագաներ է տրամադրվել հեռավոր դպրոցի կարիքները բավարարելուն: Այդ մասին հոդված է հրապարակել նաև սփյուռքի նախարարության «Հայերն այսօր» պարբերականը:
Այս տարի «Վան» դպրոցի կազմակերպած միջոցառումների հիմքում Հայաստանի ու Արցախի հոբելյանական տարելիցներն էին, որոնց առիթով միջոցառումների անցկացման պակաս չի զգացվել: Այս օրերին էլ դպրոցի կոլեկտիվը միացել է «Դու ինչ ես անում Ղարաբաղի համար» համահայկական շարժմանը, մասնակցել մեր երկու հանրապետությունների հոբելյանական տարելիցների միջոցառումների:

Կատարվածի գնահատանքը

Այս 15 անցած տարիները, որ արագ ընթացք ունեցան' ձեռքբերումների նաև գնահատանքի մի ժամանակահատված են: Բազմաթիվ տարելիցների ու հիշարժան օրերի, նաև Նայմեխենի «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միության ու «Վան» դպրոցի հոբելյանական տարեդարձերի առիթներին միությունը բազմաթիվ շնորհակալագրեր , պատվոգրեր դիպլոմներ ու պարգևներ է ստացել: Մասնավորապես արժե հիշատակել մի քանիսը:
Բելգիայում Հայաստանի դեսպանության կողմից գովասանագիր և շնորհակալագիր (2006 և 2008թթ):
ՄՀՀ-ի հբելյանական 10-ամյակի առթիվ Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպան Ձյունիկ Աղաջանյանը ջերմագին շնորհավորանքներ հղելով հետևյալն է գրել.
«Անգնահատելի է օտարության մեջ հայապահպանության և մատաղ սերնդի հայկական ոգով դաստիարակելու միության և դպրոցի ունեցած ներդրումը:
Լիահույս ենք, որ Ձեր եռանդն ու կորովը կբազմապատկվի' հանուն հոլանդական համայնքում հայոց լեզվի, մշակույթի և հայկական արժեքների շարունակական պահպանման ու Հայրենիքի հանդեպ սիրո և նվիրվածության ամրապնդման»:
Միությունը շնորհակալագիր ունի նաև Հայաստանի հանրային հեռուստատեսությունից Եվրատեսիլյան մեր մասնակցին օժանդակելու համար:
«Մանկավարժական բազմաբեղուն, ազգանպաստ գործունեության, հայ սերունդների հայեցի կրթության և դաստիարակության, հայ ինքնության պահպանման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար» շնորհակալագրեր ու պատվոգրեր են ստացվել սփյուռքի նախարարությունից:
Իսկ «Վան» հայկական դպրոցն էլ ՀՀ սփյուռքի նախարարության, Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի և Ռուսաստանի հայերի միության հետ համատեղ կազմակերպած «Հայապահպանության գործում նշանակալի ավանդի համար» ամենամյա մրցանակաբաշխության 2-րդ կարգի դիպլոմակիր է:
Անցյալ տարի, երբ սփյուռքի նախարարն աշխատանքային այցով գտնվում էր Նիդերլանդներում ' հանդիպում ունեցավ հայ համայնքի ակտիվի հետ, ի թիվս երեք մասնակցի «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միության նախագահ , «Վան» դպրոցի տնօրեն Սվետա Աբրահամյանին Հրանուշ Հակոբյանը պարգևատրեց ՀՀ սփյուռքի նախարարության «Մեսրոպ Մաշտոց» մեդալով' ճանաչելով «Մայրենիի դեսպան»:
Կա արդյո՞ք ավելի լավ գնահատական, քան հայ գրերի ստեղծողի' մեծն Մեսրոպ Մաշտոցի անունով պարգևին արժանանալը :
Այս օրերին սփյուռքի նախարարից շնորհավորական նոր ուղերձ ստացվեց:
Հրանուշ Հակոբյանը ջերմ կերպով շնորհավորելով «Միացյալ հայերը Հոլանադիայում» միության և «Վան» կիրակնօրյա դպրոցի 15-ամյա հոբելյարը' բարձր է գնահատել միության հայանպաստ գործունեությունը , որն է' հավատարմությունը հայանպաստ գործունեությանը, հայ մշակույթը, պատմությունն ու ավանդույթները պահպանելն ու տարածելը, հայ մանուկներին հայեցի կրթելն ու դաստիարակելը, օտարներին մեր արժեքները ներկայացնելը:
Նախարարը նամակն այսպես է եզրափակում.

«Մեզ ոգևորում է Ձեր ակտիվությունը, անկեղծ նվիրումը և Հայրենիքի հետ համագործակցության մղումը:
Մաղթում եմ Ձեզ նորանոր հաջողություններ և ձեռքբերումներ ' ի նպաստ համայնքի զորացման և Հայաստան-Սփյուռք գործակցության զարգացման ու ամրապնդման»
«Նիդերլանդական օրագիրը» իր այս հոդվածով միանում է  բոլոր շնորհավորանքներին:

Աբրահամյանների ընտանիքն  այսօր' աղջիկների ամուսինների և երեխաների հետ:
«Նիդերլանդական օրագիր»
Նայմեխեն

«Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը» վիրավորական արտահայտության հեղինակը դատարանի առջև

Դեկտեմբերի 6-ին Նիդերլանդների Ալմելո քաղաքի դատարանի առջև կանգնեց «Ղարաբաղը լինելու է հայերի գերեզմանը» վիրավորական արտահայտության հեղինակը ‘ այսպես կոչված Հաագայի Թուրք-ադրբեջանական մշակութային միության նախագահ Իլհամ Աշկինը :
Ավելի վաղ (2014թ) հայտնել էինք, որ հոլանդահայ կազմակերպությունները, մասնավորապես Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON) և Հոլանդիայի Հայ Դատի հանձնախումբը’ հոլանդական դատարանին գանգատ էին ներկայացրել Ալմելոյի Հայ Առաքելական եկեղեցու հողամասում տեղադրված Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրի  դիմաց, երեք տարի առաջ, թուրք-ադրբեջանցիների կազմակերպած երեքհազարանոց հանրահավաքում հնչած վիրավորական արտահայտությունների կապակցությամբ:
Առաջադրված մեղադրանքն ընթերցվելուց  հետո, դեկտեմբերի 6-ի նիստը Ալմելոյի դատարանը հետաձգեց : Այն  շարունակվելու է  2017թ. մարտի 3-ին, երբ պատրաստ կլինեն փորձագիտական եզրակացությունները’ տեսաերիզը ուսումնասիրելու, պարզելու համար թե ինչ համատեքստում է արվել նման հայտարարությունը:
Դատավարության մանրամասների մասին մամլո հաղորդագրություն է տարածել   Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON):
Նիդերլանդական օրագիրը ևս հետամուտ է լինելու  դատավարության ընթացքին և իր ընթերցողներին է տրամադրելու հանգամանալի մանրամասը տեղեկություններ:



Լուսանկարում՝ աջից առաջինը Իլհամ Աշկինն է։
Կես միլիոնից ավելի տպաքանակ ունեցող նիդերլանդներում հայտնի «Telegraaf». ամենօրյա թերթը ‘ «հայկական հուշհամալիրի հակառակորդը դատարանում» վերնագրով հոդված է  զետեղել:
Հաագայի 51-ամյա բնակիչը պատասխան է տալու Ալմելոյի դատարանին ‘ համարյա 3 տարի առաջ հայկական հուշարձանների դեմ տեղի ունեցած հավաքում արտահայտած «Ղարաբաղը կլինի հայերի գերեզմանը» վիրավորական արտահայտության համար, գրում է թերթը և ավելացնում, որ 2014 թվականի հունիսի 1-ին 4000 նիդերլանացի թուրքեր դեմ են եղել անցած դարի սկզբներին Ալմելոյի հայկական եկեղեցու մոտ Հայոց ցեղասպանության (Armeense genocide-մեջբերում բնագրից ‘ Ն.Օ) հուշարձանի տեղադրմանը: Կասկածյալը’ եղել է բանախոսերից մեկը, ով Իր հայտարարությամբ բացահայտ չարաշահել է խոսքի ազատ արտահայտման իրավունքը, ըստ մեղադրանքի, նա հայերի դեմ բռնություն է հրահրել:
Նրա փաստաբան Պիտեր Պլասման գտնում է, որ իր պաշտպանյալը սոսկ արձանագրել է փաստ. «Հայերն այնտեղից վաղ թե ուշ պետք է հեռանան: Սա նաև ՄԱԿ-ի տեսակետն է».
Այնուհետև թերթը տեղյակ է պահել ,որ դատական գործընթացը կշարունակվի 2017 թվականի մարտի 3-ին, երբ նաև հայտնի կլինեն փորձագիտական եզրակցությունների արդյունքները:
 Հիշյալ դատավարության վերաբերյալ բավական հետաքրքրասիրություն էր հանդես բերել թուրքական կողմը, ովքեր դատական պրոցեսին էին ներկայացել մեծ խմբով’  Հոլանդիայի,Բելգիայի, Գերմանյայի թուրքական մամուլի համար գրող  լրագրողներով, առկա էր ադրբեջանական և թուրքական դրոշներն  ու « օրվա հերոսը» Իլհամ Աշկինը, որոնց  «ֆոնին»  ցուցադրաբար  լուսանկարներ էին արվում:Ավելացնենք, որ  համերաշխության դրսևորման ագիտացիոն այս արշավը   “փայլուն"  կատարվեց: Եվրոպական գրեթե  բոլոր թուրքալեզու լրատվամիջոցները’ ավելացրած  Ադրբեջանի և  Թուրքիայի  բազմաթիվ թերթեր, կատարեցին իրենց առաջադրանքը, գրեցին’ թե ինչի համար են դատում իրենց   «գյոզալ» հայրենակցին: Ներքին ոգևորությունն այնքան  մեծ  էր, որ այս թերթերում   հրապարակվեցին դատավարության երեք դատավորների  լուսանկարը ( էթիկայի կանոնների խախտում):

Ալմելոյի դատարանի շենքը:
Սա իհարկե արտաքին  փայլն էր ու արտաքին այս հանգստության տակ, որքան էլ պարոն Աշկինը լուսանկարվեր իր այս, կամ այն հայրենակցի հետ, որքան էլ թուրքալեզու թերթերը գովերգեին նրա “համարձակությունն ու խիզախ արարքը” ու խոստանային, որ եկող տարի  մարտին էլ են միմյանց հանդիպելու, այնուամենայնիվ ներքին հոգևիճակն ու հուսահատ քայլերը  մատնում են նրան:  Demet TV-հեռուստաալիքի հարցազրույցի ժամանակ  նա հայտնել էր, որ իր խոսքի իմաստը ճիշտ չի մեկնաբավել և իրենք  խնդիրներ չունեն Նիդերլանդների հայերի հետ: Իր ասածը վերաբերվում է սպանություններ գործած զավթիչ հայերին…
Եթե, իրոք Աշկինը հավատում է, որ իր խոսքերը նիդերլանդահայերին չեն վերաբերել, ապա թող նեղություն քաշի պարզել ‘ինքն ի՞նչ գործ է ունեցել նիդերլանդահայերի կառուցած հուշակոթողի շրջակայքում:
Երևի՞ նրա  համար, որ “զավթիչ” հային տարբերակի մյուս հայերից: Ապա  այդ դեպքում ինչու՞ են  իրենք ( մեղադրյալ կողմը) առաջարկել  դատավարությունում, որպես  «մեկնաբանող-փորձագետ» ներգրվել էթնիկ թուրք պատմաբան Արմանդ Սաղին,   և  ոչ թե  դատախազության ներկայացրած  հոլանդացի թուրքագետ, Լայդենի համալսարանի պրոֆեսոր Էրիկ Յան Ցյուրխերին:
Հասկանալի է’,  մտավախություններ  կան:
Ներկայացնում ենք այն  նախապատմությունը, ինչի հետևանք է եղել այս  դատավարությունը:
2014 թվականին Նիդերլանդների ամենամեծ հայ համայնք ունեցող Ալմելո քաղաքում որոշվեց բացել Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող  հուշհամալիր:
Մինչ 2014թ. ապրիլի 24-ը տեղի թուրքական համայնքը, բողոք էր հղել քաղաքային իշխանություններին’ հույսով, որ հուշհամալիրը կարգելափակվի: Այս փորձը ձախողվելուց հետո գործի է դրվում ավելի մեծ ծրագիր: Այս անգամ (Հոդված’ «Ալմելոյում թուրքերը կրկին բողոքել են Հայոց Ցեղասպանության հուշհամալիրի բացումից հետո») հունիսի 1-ին,  Հոլանդիայի տարբեր վայրերից թուրքական լոբբին ավտոբուսներով’ ըստ ոստիկանության տվյալների, մոտ 3000 թուրքերի էր բերել այս քաղաք: Ցուցարար թուրքերի ցանկությունն էր ճնշում գործադրել քաղաքական գործիչների վրա, որպեսզի վերջիններս համապատասխան քայլերի դիմեն:
Հենց այստեղ էլ հնչում են հակահայ լոզունգներ,( որոնցից մեկը դատարանում  քննարկվող `«Ղարաբաղը կլինի հայերի գերեզմանը» արտահայտությունը):
Թուրք-ազերիների միացյալ այս հանրահավաքը բումերանգի հետևանք է ունենում:(Հոդված ‘ «Հոլանդիայի խորհրդարանի քննադատական հարցադրումները») Հակառակ իրենց սպասածի մի խումբ քաղաքական գործիչներ Հինգ խորհրդարանական խմբակցությունների անունից հարցեր են ուղղում  արտաքին գործերի , սոցիալական հարցերի ու աշխատանքի (որը կրում է նաև ինտեգրացիայի պոտֆելը)  և անվտանգության և արդարադատության նախարարներին: Ցեղասպանության վերաբերվող հարցից զատ, անրադարձ կար հիշյալ հանրահավաքի մասով: Նախարարներին հարց է ուղղվում թե արդյո՞ք նրանք տեղյակ են, որ  տվյալ ցույցը կազմակերպվել է Թուրքիայի անմիջական աջակցությամբ, օրինակ, Թուրքիայի կրոնական հարցերով վարչությունը (Diyanet İşleri Başkanlığı) ձրի ավտոբուսներ է տրամադրել հանրահավաքին մասնակցելու համար, իսկ Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանի «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության կողմանկից «Եվրոպայի թուրք դեմոկրատների միություն» (UETD - Union europäisch-Türkischer Demokraten) լոբբիիստական խմբավորումը ներգրավված է եղել հանրահավաքի կազմակերպման գործում և վերջապես բոլոր մզկիթներում կոչ է արվել մասնակցել այս հանրահավաքին:
Ափսոս, որ այս հարցադրմանը հետագայում ընթացք չտրվեց ‘ իբր դժվար   ապացուցելի և երկարատև ժամանակ խլող: Թեև «Նիդերլանդական օրագրի» պրպտումները ցույց տվեցին, որ այն ուղորդվել է Թուրքիայի կողմից:
Հուլիսի 2-ին (2014թ.)Օվերեյսելի մարզային խորհրդարանը, որի տարածքում է գտնվում Ալմելո հայաշատ քաղաքը , կայացած նիստում ընդունել է Հայոց Ցեղասպանությունը, նաև   բանաձև, որտեղ հատուկ դիրքորոշում է  արտահայտվում  նույն թվականի ապրիլի 24-ին, ապա հունիսի մեկին Ալմելոյի հայկական եկեղեցու  բակում տեղադրված հայոց ցեղասպանության հուշարձանի դեմ  թուրք-ազերիների անցկացրած  բողոքի ցույցերի  կապակցությամբ (Հոդված ‘«Նիդերլանդների Օվերեյսել մարզային խորհրդարանը ճանաչել է հայոց ցեղասպանությունը» )
Մարզային իշխանությունների կողմից Հայոց Ցեղասպանությունը ճանաչելուց  մեկ շաբաթ առաջ միայն
Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան, ֆեդերացիայի Ապրիլի 24-ի հանձնախումբը (ղեկավար  Ինգա Դրոստ)
Համագործակցող հոլանդահայ կազմակերպությունները,    Հոլանդիայի Հայ Դատի հանձնախումբը դիմեցին դատարան’ խախտված տեսնելով  հոլանդական Քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածը`խմբային զրպարտություն, խտրականություն և ատելության հրահրում
(Հոդված ‘ «Հոլանդահայ կազմակերպությունները դատի են տվել թուրք ժխտողականներին »)
 Չէր խանգարի, որ ադրբեջանական և թուրքական բազմաթիվ լրատվամիջոցներ, որոնք լուրը մեծամասամբ հասկանալի պատճառով տարածել  են  իրենց լեզուներով’ տալով հայրենասիրության պաթոս, վատ չէր լինի իմանյին դատավարությանը նախորդող  այս նախապատմությունը:
Hay Azian
«Նիդերլանդական օրագիր»