ՈՒղիղ 32 տարի առաջ Հայոց Աշխարհը պատուհասեց մեկ այլ արհավիրք` 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժը

Փլատակների ճեղքից դուրս էր եկել փոքրիկ աղջիկը ու կանգնել, զարմանքով նայել էր աշխարհին` փոքրիկ իր հասակով ավետել, որ կյանքը շարունակվում է...

ՈՒղիղ 32 տարի առաջ Հայոց Աշխարհը պատուհասեց մեկ այլ արհավիրք` 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ տեղական ժամանակով ժամը 11:41-ին տեղի ունեցավ ուժեղ երկրաշարժ,ուժգնությունը կազմեց է 6,8-7,2 մագնիտուդ: Ստորգետնյա հզոր ցնցումների հետևանքով կես րոպեում ավերվեց հանրապետության գրեթե ողջ հյուսիսային հատվածը, որտեղ ապրում էր շուրջ 1 մլն մարդ։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնում՝ Սպիտակում, ցնցումների ուժգնությունը հասել է մինչև 9-10 բալ ։ Ստորգետնյա ցնցումներն զգացվել են Երևանում և Թբիլիսիում։ 300-ից ավելի բնակավայրեր զգացին ավերիչ երկրաշարժի ծանրությունը: Ընթերցողին ենք ներկայացնում այդ օրերի վավերագիր պատմություն, որը կարդացվում է մեկ շնչով ու արտացոլում է այդ օրերի ճշմարիտ պատկերը:

ՏԱՍԵՐԵՔԵՐՐՈՐԴԻ ճակատագիրը

(ՏԽՈՒՐ ՕՐԵՐԻ ԽՐՈՆԻԿԱ)

Լենինական, Շիրակացու փողոց: Այն թաղամասերից մեկն է,որտեղ վերջին տարիների ընթացքում կառուցվել են բազմահարկ շատ շենքեր: Մարդիկ այդ ընթացքում բնակարանամուտ են տոնել և ուրախացել…

Այսօր այդ փողոցի բոլոր բարձրահարկերն ավերակույտերի են վերածվել: Երբեմնի անցուդարձով աշխույժ այս փողոցը դարձել է անճանաչելի: Աչքերիդ դժվար է հավատալ:Ձգվող շենքերի տակ խանութներ են եղել,կենցաղային ծառայության օբեկտներ…ՈՒ՞ր են չքացել:

Մի կերպ երևացող խանութի տապալված ցուցանակից ճանաչում եմ,որ սա փողոցի 13-րդ շենքն է եղել:Շենք, որտեղ ինձ սրտամոտ,հարազատ մարդիկ են ապրել: Մարդիկ, որոնք ժամանակ առաջ կիսել են ինձ հետ իրենց խոհերն ու տրամադրությունները, մի կտոր հացը:

…Փղձուկը խեղդում է կոկորդս, աչքերս արցունքներ են հայտնվում, սարսռում եմ, երբ պատկերացնում եմ, թե ինչպես փլատակներն ուղղակի լափել են մարդկանց: Ո’չ, դա հավատալու չէ…

Մի կախարդանքով հանկարծ ամեն բան պատկերացնում ես իր տեղում: Մշուշոտ աչքերիդ մեջ շենքը հառնում է վեր, ստանում իր նախկին տեսքը:Սպասում ես , ահա մուտքից դուրս կգան քեզ ծանոթ մարդիկ: Ցավո’ք սա տեսիլք էր միայն…Շուրջդ գորշություն է, իսկ աչքերդ անընդհատ ավերակների են հառնում; Սա է իրականությունը և այն էլ այդքան դաժան:Կենդանի մարդկանց գտնելու հույսեր այնուհանդերձ պահպանում ես: Մարդ չի կարող անհույս ապրել, քանզի կարող է խելագարվել:Դա այդպես, է նոր հույսը ծնվում է ճիշտ այն պահին,երբ հինն է մեռնում: Ամենևին էլ ուշ չէ, կենդանի մարդիկ կգտնվեն:Պետք է ամուր կանգնել երերված այս հողին, արիանալ, սրբել արցունքները և ինչ որ բան անել:Վայրկյանները թանկ են, այն հիմա կյանք արժե, հապաղելն անօգուտ է: Միանում եմ մի խումբ երիտասարդների, փորձում ենք շրջել բետոնի մի սալ:Չի ստացվում: Նորից ենք փորձում, ուժ տալիս, չի հաջողվում: Ստիպված փլատակների գլխից ցած ենք նետում բետոնի ավելի փոքրիկ կտորները, որը ծովի մեջ գդալով ջուր վերցնելու է հավասար: Մենք` մարդիկս, որ գիտեինք մեր հզորության մասին և հավատում էինք դրան, մնացել էինք դեմ հանդիման արհավիրքի հետևանքներին: Կանգնած էինք հսկայական բետոնակույտերի առջև, մերկ ձեռքերով…: Անզորության ինչպիսի՜ զգացում: Դեռևս ուշանում էր նույն մարդու ձեռքերով ստեղծված հզոր տեխնիկան:

Սակայն համառությունն ու արիությունը, սրտերում անթեղված հույսը, ոչ մի րոպե չէին լքում մարդկանց: Լուռ, գլխիկոր աշխատող մարդիկ, երբեմն դադար էին առնում: Հենց մի այդպիսի պահի փլատակների մի անցքից ձայներ են լսվում: ՈՒրեմն,իրոք, ամեն բան կորած չէ: Ողջեր կան: Այս անգամ մարդկանց աչքերում ուրախության արցունքներ են երևում: Գոտեպնդված մարդիկ արագ ձեռքերի շարժումով մաքրում են անցքը փակած հողը ու…Ա՜յ քեզ հրաշք, բացված անցքից դուրս է ելնում նապաստակ: Շլդիկը վախվորած նայում է չորսբոլորը:

«Յոթերորդ հարկի հարևանինն է»,-ասում է մեկը, գրկում ու սրտանց համբուրում հնազանդ, փախչելու փորձ չանող, փրկված կենդանուն: ՈՒրեմն, այնուամենայնիվ, հույսերը չեն մարում, հսկա կույտերի խավար թագավորությունում գոյություն ունի կյանք…

Հաջորդ օրը շենքի փլատակների մոտ հանգրվանեց առաջին ամբարձիչ կռունկը: Դա այստեղ բերեցին երկրաշարժից զոհ գնացած մարդկանց մերձավորները: Ավտոկռունկը դժվարությամբ էր աշխատում: Հազվադեպ էր հաջողվում մի տեղից մյուսը տեղափոխել բետոնի ծանր սալերը: Համարյա բոլոր դեպքերում մետաղե ամրանները կռունկի բռնիչին հպվելիս անմիջապես մերկանում էին, վրայի բետոնը` ասես հող, փշուր-փշուր էր լինում: Աղետի պահին ցեմենտի ամրության ինչպիսի՜ կարիք են ունեցել այս ամրանները` շենքը կանգուն պահելու համար:

Փրկիչ աշխատանքներ կատարելու համար մեկ շենքի համար, մեկ ամբարձիչն իհարկե բավարար չէր, թեև ավտոկռունկն աշխատում էր շուրջօրյա` առանց դադարի: Հսկա փլատակների կույտը դժվարությամբ էր նահանջում: Փլատակված շատ շենքերի մոտ էլ ընդհանրապես որևէ տեխնիկա չկար: Ի՞նչ անեին այս շենքերի մոտ խմբված մարդիկ,երբ ճար չունեին…

Դեկտեմբերի 10-ի առավոտյան ավերակների մոտ երևացին ֆրանսիական առաջին փրկիչ ջոկատները: Ժամանեց նաև տեխնիկա: Արդեն, որպես կանոն, փլատակ եղած յուրաքանչյուր շենքի մոտ կանգնած էր մեկական ավտոկռունկ : Մինչդեռ օպերատիվ, արդյունավետ աշխատանքի համար բավական կլիներ 4-6 ավտոկռունկը, 2-3 բուլդուզերը, փրկարարներն իրենց տեխնիկայով: Ընդ որում, եթե այս օգնությունը հասներ աղետի առաջին ժամերին և ոչ թե ուշացումով:

Ֆրանսիացիների մի խումբը աշխատանքի անցան հենց 13-րդ շենքի փլատակներում: Մարդիկ մեծ հույսեր էն կապում նրանց հետ: Եվ չսխալվեցին: Իրենց փոքրիկ, բայց ամենակարող գործիքներով, վարժեցված շների օգնությամբ` նրանք գտան առաջին կենդանի մարդուն: Մեծ ջանք պահանջվեց ռուս այդ կնոջը ազատելու քարե գերությունից: Տեղում անդամահատվեց նրա պանելի տակ սեղմված ձեռքը: Փոխարենը Նինային (այդպես էր նրա անունը) վերադարձվեց ամենաթանկագինը` կյանքը:

Ֆրանսիական փրկարար ջոկատի անդամներից մեկը ցույց տվեց ձեռքի երկու մատները, հասկացրեց, որ այդքան օր կարող էին ավելի շուտ օգնության հասնել, եթե Մոսկվայում այդքան չձգձգեին իրենց ժամանումը: Նրանք, անխտիր բոլորը աշխատում էին անձնազոհ, համերաշխ ու համախմբված: Ժամանակ էին գտնում անգամ մարդկանց սրտապնդելու, սփոփելու:Հավաստիացնում էին, որ ոչ մեկին չեն թողնի պանելների հետևում: Մարդիկ, որ հաշտվել էին կորստյան ցավին, այժմ մտածում էին գոնե մերձավորին գտնելու մասին: Առաջին հերթին մարդկանց դա էր հարկավոր: Որքան կյանքեր կփրկվեր, եթե փրկարար խմբերը տուժված վայրերում լինեին արհավիրքին հաջորդած առաջին ժամերին: Բնականաբար խուճապն ու անկազմակերպվածությունն էլ իր կնիքը թողեց: Իրադրության շատ վճռորոշ պահերին տեղացիները չէին կարողանում համագործակցել այլազգի մասնագետների հետ, որովհետև չկար…թարգմանիչ: Ամեն անգամ` ձեռքով դիմախաղով խոսելու, հասկանալու համար, կորչում էր թանկարժեք ժամանակը: Տուժածներին օգնելու գործը բարձր մակարդակով կազմակերպելու պրոֆեսիոնալ մղումով ֆրանսիացի փրկարարներն իրենց հետ Հայաստան էին բերել անգամ ջուր: Նրանց մտքով չէր անցել, որ մեր մեծ երկրում թարգմանիչներ այդ դժվարին պահին չեն գտնվի: Մարդիկ, որ պատրաստ էին հրաշքներ գործելու բառիս բուն իմաստով, բախվել էին անտարբերության ու անկազմակերպվածության գորշ պատնեշին: Մի օրինակ ևս, զինվորագրված մի քանի կամավոր տղաներ , որոնք ունեին տեխնիկա վարելու հմտություն, մնացել էին անգործ, քանի որ զինվորական հավաքակայանում տեխնիկայի զգալի մասը մարտական պատրաստ վիճակում չէին, այսինքն գտնվել էին անսարք վիճակում: Սարքին վիճակում գտնվող մի մեքենա էլ հռնդոցով մի քանի պտույտ գործելուց հետո լռեց: Սա էլ փչացավ: Դժվարին այդ օրերին նյութական և բարոյական մեծ օգնություն, օժանդակություն էին ցուցաբերում հարևան վրաց ժողովրդի զավակները: Վրացի կամավորների մի մեծ խումբ զգուշությամբ հողից մաքրում էին սալիկները, հնարավորություն տալով հետախույզ շներին հոտոտելու բացված անցքերը:

Գիշերները խառնվում էին ցերեկներին, ցերեկները` գիշերներին: Օրերը չէին բաժանվում: Աշխատանքն անընդմեջ էր, համառ: Օրն անցնում էր ինչպես րոպե: Գիշերները փլատակների շրջապատում վառվող բազմաթիվ խարույկները շողեր էին տալիս անլույս քաղաքին: Մշտապես ժպիտ ունեցող քաղաքը տխուր ու անտրամադիր էր: Գիշերային խավարում լուսավորված փլատակների կույտերը վերքեր էին կնճռոտ ու մռայլ քաղաքի դեմքին: Յուրաքանչյուր խարույկ իր շուրջն էր համախմբել բախտակից ու սգացող մարդկանց խմբերին: Գյումրին որբացել էր, Գյումրին ողբում էր: Սովորական էր դարձել մարդկանց այսպիսի հարցուփորձը. «Ձեզանից քանիսը՞ չկան» , «Գոնե մեկին էլ չգտա՞ք»: Անցնող օրվա հետ նվազում էր հարազատներին կենդանի գտնելու հույսի հատիկները: Խարույկներում օրնիբուն բոցկլտացող կրակը, ասես ընդհատված կյանքի շարունակությունն էր, զոհվածների մշտաբորբոք բագին-ատրուշանը:

Ճնշող մղձավանջային ևս մի գիշեր այլևս ետևում էր, դեկտեմբերի 11-ի առավոտյան 13-րդ շենքի փլատակներում ձեռքս ընկավ «Մահից դեպի կյանք» խորհրդանշական վերնագրով մի փոշեթաթավ գիրք: Մտածում էի, որ երանի այն ուղղակի իմաստով համապատասխաներ իրականությանը: Մահը հաղթահարողները շատ լինեին: Ավաղ: Այդ օրվա ընթացքում փլատակներից առանձնացվեցին միայն դիակներ : Կրկին գիշեր: Խարույկի լույսի տակ թերթեցի գտածս գիրքը, և զարմանք, հենց կազմին` աչքիս զարնեց բարեկամիս հոր` Անդրանիկ պապի ստորագրությունը: Նա միշտ էր ստորագրում իր գրքերին, գրքի նկատմամբ` հայ մարդու սիրով, պահում ու փայփայում էր հայատառ գրքերը: Չարքաշ ու ծանր կյանքով է ապրել Անդրանիկը:Դարասկզբին թուրք բարբարոսները սպանել են նրա ծնողներին:Որբ է մեծացել: Ակամա ականատեսն է եղել 1915 թվականի անլուր տառապանքների ու ջարդերի: Սովետական իշխանության տարիներին մասնակցել է հայրենի Լենինականի ծաղկմանն ու բարգավաճմանը:Ղազանչիից իր ձեռքով խմելու ջուր է հասցրել Լենինական: Շենացրել է իր օջախը: Գիրքը հենց վերաբերվում էր դարասկզբի բարբարոսությունների նկարագրմանը: Ճակատագրի դաժան խաղով ավերվեց հայրենի Լենինականը, Անդրանիկ պապի օջախը:

Հաջորդ օրը` դեկտեմբերի 12-ի վաղ լուսաբացին, նրա ծուխը շարունակող որդիներից մեկը` Արտաշեսը, որը ողջ էր մնացել հանգամանքների բերումով, հավերժ քնած գտավ իր միակ տղային ու աղջկան` պապի Անդրանիկ և Արմինե թոռներին, Մարո հարսին, Ամալյա մայրիկին:

Գիրքն իմ հոգին կրկին ալեկոծեց, տխուր մտորումներ արթնացրեց` դարավերջի ու դարասկզբի ճակատագիրը տարբեր կերպ նույնացել էր:

Բարեբախտաբար, տխրահռչակ 13-րդից գտնվեց մի ընտանիք, որի բոլոր անդամները հրաշքով փրկվել էին արհավիրքից: Ամուսինները մի դիպվածով կենդանի էին մնացել աշխատատեղերում: Նրանց տղան եղել է դպրոցում, որին աղետը խնայել էր: Փոքրիկ աղջնակը գտնվել էր փլվող շենքում: Հետո փլատակների մի ճեղքից դուրս էր եկել չորեքթաթ,կանգնել, և զարմանքով նայել աշխարհին` փոքրիկ իր հասակով ավետել, որ կյանքը կա և այն չպետք է ընդհատվի:

ՎԱՀԱՆ ԱՄԱՏՈՒՆԻ

Լենինական

9-13 դեկտեմբերի, 1988թ.

Ներքին միասնականությունն ու անքակտելիությունն առավել քան արդիական ու հրատապ է դառնում

 Armeense Stichting Ani

Կոչ եվրոպական հայակառույց բոլոր մարմիններին

Հարգելի հայրենակիցներ, բոլորիս համար այս տագնապալից օրերին, երբ թուրք-ադրբեջանական ռազմական լայնամասշտաբ գործողությունների արդյունքում կորցրեցինք Արցախի տարածքների կեսից ավելին, երբ Եռաբլուրում տակավին թարմ են մեր քաջորդիների արյան հետքերը և երբ դեռ գերության մեջ են գտնվում մեր հարյուրավոր զինվոր-տղաներ, ներքին միասնականությունն ու անքակտելիությունն առավել քան արդիական ու հրատապ է դառնում:

Պանթուրքիզմի գաղափարախոսության հիմնաքարերից մեկն է հանդիսանում «Սպիտակ եղեռն» իրականացնելու երկարաժամկետ ծրագիրը, որը մենք էլ ավելի ենք մոտեցնում ներքին խռովությունների և պառակտումների արդյունքում:

Անհերքելի է, որ հիասթափությունների և խաբված լինելու ալիքն այնքան մեծ է, որ ենթակա է ամեն վայրկան լայնամասշտաբ պոռթկալու,որի արդյունքում այսպես ,թե այնպես անասելի ուժգնության ցնցումներ կլինեն Մայր հայրենիքում իրենց անդառնալի հետևանքներով։

Հիմա հիրավի ժամանակը չէ մեղավորներ և չարագործներ փնտրելու, երբ բոլորիս համար էլ պարզ է ու հասկանալի, որ այս պատերազմում ցավոք պարտվել ենք բոլորս, բայց պարտությունից առավել դառն ու անբուժելի են այն մարդկային ու հոգևոր կորուստները, որ կրել ենք ազգովի։ Կգա ժամանակ , երբ միանշանակ նախորդները, թե ներկաները պատասխան են տալու այն ամեն մի ճակատագրական սխալի ու ներքին դավաճանության համար, որ մեր ամբողջ ազգին, աշխարհասփուռ հայությանը հասցրեց այս օրհասական վիճակին։

Բայց ևս մեկ անգամ ուզում ենք նշել, որ առանց այն էլ թաց և արյունոտ վերքերին, որոնք տակավին թարմ են և դեռ չեն սպիացել (ցավոք երբևէ չեն էլ սպիանա), նոր վերքեր ու նոր ցավ ավելացնելն ուղղակի անթույլատրելի է: Իսկ ներկա օրերին Հայաստանում տիրող ներքաղաքական վիճակը կարող է առանց այն էլ անդունդի եզրին կանգնած մեր երկիրը շատ արագ այնտեղ նետել՝ ի ուրախություն թուրք-ադրբեջանական ոխերիմ պետությունների:

Այդ իսկ պատճառով Նիդերլանդների Մաստրիխտ քաղաքի «Անի» հայ համայնքը և «Սուրբ Կարապետ» եկեղեցին կոչ է անում արտերկրի, մասնավորապես Եվրոպայի  բոլոր հայկական կառույցներին, համայքներին,հասարակական կազմակերպություններին, եկեղեցական վարչություններին զերծ մնալ քաղաքական որևէ ընդվզումներին ներգրավվելուց, այլ հանդես գալ միասնական կոչերով և պաշտոնական գրավոր կամ բանավոր հայտարարություններով առ այն, որ Սփյուռքը չի սատարում ներկա պահին Հայաստանում 18 քաղաքական ուժերի կողմից տեղի ունեցող ընդվզումներին և քաղաքական անհնազանդություններին, քանի որ առանց այն էլ օրհասական այս պահին ներքին քաղաքական լարված վիճակն ու մեր ազգի մեջ պառակտումը կարող է հանգեցնել մի քաոսի, որն էլ կարող է պատճառ դառնալ մեր երկիրը դեպի անդունդ գահավիժման։ Ուստի խնդրում ենք եվրոպական հայակառույց բոլոր մարմիններին միանալ մեր կոչին:

Հարգանքներով՝ Մաստրիխտի «Անի» հայ համայնքի վարչություն

Ատենապետ՝ Լևոն Սարկիս

Անօդաչու թռչող սարքերի uшրսшփը

 ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ

 Անօդաչու թռչող սարքերի uшրսшփը . (տեսանյութ)

«Raytheon» գերժամանակակից լազերային համակարգերը  մատչելի այլընտրանք են ավանդական պաշտպանությանը ՝ թշնшմnւ անօդաչու թռչող սարքերը nչնչшցնելnւ համար և ամենակարևորը մարդկային գործոնի բացառումը թշնшմnւ թիրшխ դառնալուց:

ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարությունը այսօր մեծ առավելություն է տալիս «լազերների» ներnւժին և զարգացնում է իր զինшնnցը հենց այս զինшտեuшկներnվ:

«Raytheon» լազերային համակարգերը սնուցվում են 220 վոլտից մեկ լիցքավորմամբ, ինչպես օրինակ կենցաղային լվացքի մեքենան, որը միացնում եք տանը: Համակարգը ապահովում է չորս ժամ հետшխnւզnւթյnւն և հuկnղnւթյnւն ինչպես նաև 30 լազերային կրшկnց: Համակարգին կարելի նաև միացնել գեներատոր և գրեթե անսահման քանակությամբ ապահովել լազերային կրшկnց և հuկnղnւթյnւն:

«Raytheon» համակարգերում տեղադրված է գերժամանակակից էներգիայի լազերային էլեկտրոօպտիկա , ինֆրակարմիր սենսոր, որը անթերի հայտնաբերում է անօդաչու թռչող սարքերին , եղանակային տարբեր պայմաններում:

«Raytheon» համակարգերը գնահատվում են մոտ 24 միլիոն դոլար: Տեղեկացնում է «Նաուկ Տեխնիկա» մասնագիտցված կայքը:

Լրացավ ավերիչ երկրաշարժի 32 տարին

 Փլատակների  ճեղքից դուրս էր եկել  փոքրիկ աղջիկը ու կանգնել, զարմանքով նայել էր աշխարհին` փոքրիկ իր հասակով ավետել, որ կյանքը շարունակվում է... 

ՈՒղիղ 32 տարի առաջ Հայոց Աշխարհը պատուհասեց մեկ այլ արհավիրք` 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ տեղական ժամանակով ժամը 11:41-ին տեղի ունեցավ ուժեղ երկրաշարժ,ուժգնությունը կազմեց է 6,8-7,2 մագնիտուդ: Ստորգետնյա հզոր ցնցումների հետևանքով կես րոպեում ավերվեց  հանրապետության գրեթե ողջ հյուսիսային հատվածը, որտեղ ապրում էր շուրջ 1 մլն մարդ։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնում՝ Սպիտակում, ցնցումների ուժգնությունը հասել է մինչև 9-10 բալ ։ Ստորգետնյա ցնցումներն զգացվել են Երևանում և Թբիլիսիում։ 300-ից ավելի բնակավայրեր զգացին ավերիչ երկրաշարժի ծանրությունը: Ընթերցողին ենք ներկայացնում այդ օրերի վավերագիր  պատմություն, որը կարդացվում է մեկ շնչով ու արտացոլում է այդ օրերի ճշմարիտ պատկերը:

ՏԱՍԵՐԵՔԵՐՐՈՐԴԻ ճակատագիրը

(ՏԽՈՒՐ ՕՐԵՐԻ ԽՐՈՆԻԿԱ)

Լենինական, Շիրակացու փողոց: Այն թաղամասերից մեկն է,որտեղ վերջին տարիների ընթացքում կառուցվել են բազմահարկ շատ շենքեր: Մարդիկ այդ ընթացքում բնակարանամուտ են տոնել և ուրախացել…

Այսօր այդ փողոցի բոլոր բարձրահարկերն ավերակույտերի են վերածվել: Երբեմնի անցուդարձով աշխույժ այս փողոցը դարձել է անճանաչելի: Աչքերիդ դժվար է հավատալ:Ձգվող շենքերի տակ խանութներ են եղել,կենցաղային ծառայության օբեկտներ…ՈՒ՞ր են չքացել:

Մի կերպ երևացող խանութի տապալված ցուցանակից ճանաչում եմ,որ սա փողոցի 13-րդ շենքն է եղել:Շենք, որտեղ ինձ սրտամոտ,հարազատ մարդիկ են ապրել: Մարդիկ, որոնք ժամանակ առաջ կիսել են ինձ հետ իրենց խոհերն ու տրամադրությունները, մի կտոր հացը:

…Փղձուկը խեղդում է կոկորդս, աչքերս արցունքներ են հայտնվում, սարսռում եմ, երբ պատկերացնում եմ, թե ինչպես փլատակներն ուղղակի լափել են մարդկանց: Ո’չ, դա հավատալու չէ…

Մի կախարդանքով հանկարծ ամեն բան պատկերացնում ես իր տեղում: Մշուշոտ աչքերիդ մեջ շենքը հառնում է վեր, ստանում իր նախկին տեսքը:Սպասում ես , ահա մուտքից դուրս կգան քեզ ծանոթ մարդիկ: Ցավո’ք սա տեսիլք էր միայն…Շուրջդ գորշություն է, իսկ աչքերդ անընդհատ ավերակների են հառնում; Սա է իրականությունը և այն էլ այդքան դաժան:Կենդանի մարդկանց գտնելու հույսեր այնուհանդերձ պահպանում ես: Մարդ չի կարող անհույս ապրել, քանզի կարող է խելագարվել:Դա այդպես, է նոր հույսը ծնվում է ճիշտ այն պահին,երբ հինն է մեռնում: Ամենևին էլ ուշ չէ, կենդանի մարդիկ կգտնվեն:Պետք է ամուր կանգնել երերված այս հողին, արիանալ, սրբել արցունքները և ինչ որ բան անել:Վայրկյանները թանկ են, այն հիմա կյանք արժե, հապաղելն անօգուտ է: Միանում եմ մի խումբ երիտասարդների, փորձում ենք շրջել բետոնի մի սալ:Չի ստացվում: Նորից ենք փորձում, ուժ տալիս, չի հաջողվում: Ստիպված փլատակների գլխից ցած ենք նետում բետոնի ավելի փոքրիկ կտորները, որը ծովի մեջ գդալով ջուր վերցնելու է հավասար: Մենք` մարդիկս, որ գիտեինք մեր հզորության մասին և հավատում էինք դրան, մնացել էինք դեմ հանդիման արհավիրքի հետևանքներին: Կանգնած էինք հսկայական բետոնակույտերի առջև, մերկ ձեռքերով…: Անզորության ինչպիսի՜ զգացում: Դեռևս ուշանում էր նույն մարդու ձեռքերով ստեղծված հզոր տեխնիկան:

Սակայն համառությունն ու արիությունը, սրտերում անթեղված հույսը, ոչ մի րոպե չէին լքում մարդկանց: Լուռ, գլխիկոր աշխատող մարդիկ, երբեմն դադար էին առնում: Հենց մի այդպիսի պահի փլատակների մի անցքից ձայներ են լսվում: ՈՒրեմն,իրոք, ամեն բան կորած չէ: Ողջեր կան: Այս անգամ մարդկանց աչքերում ուրախության արցունքներ են երևում: Գոտեպնդված մարդիկ արագ ձեռքերի շարժումով մաքրում են անցքը փակած հողը ու…Ա՜յ քեզ հրաշք, բացված անցքից դուրս է ելնում նապաստակ: Շլդիկը վախվորած նայում է չորսբոլորը:

«Յոթերորդ հարկի հարևանինն է»,-ասում է մեկը, գրկում ու սրտանց համբուրում հնազանդ, փախչելու փորձ չանող, փրկված կենդանուն: ՈՒրեմն, այնուամենայնիվ, հույսերը չեն մարում, հսկա կույտերի խավար թագավորությունում գոյություն ունի կյանք…

Հաջորդ օրը շենքի փլատակների մոտ հանգրվանեց առաջին ամբարձիչ կռունկը: Դա այստեղ բերեցին երկրաշարժից զոհ գնացած մարդկանց մերձավորները: Ավտոկռունկը դժվարությամբ էր աշխատում: Հազվադեպ էր հաջողվում մի տեղից մյուսը տեղափոխել բետոնի ծանր սալերը: Համարյա բոլոր դեպքերում մետաղե ամրանները կռունկի բռնիչին հպվելիս անմիջապես մերկանում էին, վրայի բետոնը` ասես հող, փշուր-փշուր էր լինում: Աղետի պահին ցեմենտի ամրության ինչպիսի՜ կարիք են ունեցել այս ամրանները` շենքը կանգուն պահելու համար:

Փրկիչ աշխատանքներ կատարելու համար մեկ շենքի համար, մեկ ամբարձիչն իհարկե բավարար չէր, թեև ավտոկռունկն աշխատում էր շուրջօրյա` առանց դադարի: Հսկա փլատակների կույտը դժվարությամբ էր նահանջում: Փլատակված շատ շենքերի մոտ էլ ընդհանրապես որևէ տեխնիկա չկար: Ի՞նչ անեին այս շենքերի մոտ խմբված մարդիկ,երբ ճար չունեին…

Դեկտեմբերի 10-ի առավոտյան ավերակների մոտ երևացին ֆրանսիական առաջին փրկիչ ջոկատները: Ժամանեց նաև տեխնիկա: Արդեն, որպես կանոն, փլատակ եղած յուրաքանչյուր շենքի մոտ կանգնած էր մեկական ավտոկռունկ : Մինչդեռ օպերատիվ, արդյունավետ աշխատանքի համար բավական կլիներ 4-6 ավտոկռունկը, 2-3 բուլդուզերը, փրկարարներն իրենց տեխնիկայով: Ընդ որում, եթե այս օգնությունը հասներ աղետի առաջին ժամերին և ոչ թե ուշացումով:

Ֆրանսիացիների մի խումբը աշխատանքի անցան հենց 13-րդ շենքի փլատակներում: Մարդիկ մեծ հույսեր էն կապում նրանց հետ: Եվ չսխալվեցին: Իրենց փոքրիկ, բայց ամենակարող գործիքներով, վարժեցված շների օգնությամբ` նրանք գտան առաջին կենդանի մարդուն: Մեծ ջանք պահանջվեց ռուս այդ կնոջը ազատելու քարե գերությունից: Տեղում անդամահատվեց նրա պանելի տակ սեղմված ձեռքը: Փոխարենը Նինային (այդպես էր նրա անունը) վերադարձվեց ամենաթանկագինը` կյանքը:

Ֆրանսիական փրկարար ջոկատի անդամներից մեկը ցույց տվեց ձեռքի երկու մատները, հասկացրեց, որ այդքան օր կարող էին ավելի շուտ օգնության հասնել, եթե Մոսկվայում այդքան չձգձգեին իրենց ժամանումը: Նրանք, անխտիր բոլորը աշխատում էին անձնազոհ, համերաշխ ու համախմբված: Ժամանակ էին գտնում անգամ մարդկանց սրտապնդելու, սփոփելու:Հավաստիացնում էին, որ ոչ մեկին չեն թողնի պանելների հետևում: Մարդիկ, որ հաշտվել էին կորստյան ցավին, այժմ մտածում էին գոնե մերձավորին գտնելու մասին: Առաջին հերթին մարդկանց դա էր հարկավոր: Որքան կյանքեր կփրկվեր, եթե փրկարար խմբերը տուժված վայրերում լինեին արհավիրքին հաջորդած առաջին ժամերին: Բնականաբար խուճապն ու անկազմակերպվածությունն էլ իր կնիքը թողեց: Իրադրության շատ վճռորոշ պահերին տեղացիները չէին կարողանում համագործակցել այլազգի մասնագետների հետ, որովհետև չկար…թարգմանիչ: Ամեն անգամ` ձեռքով դիմախաղով խոսելու, հասկանալու համար, կորչում էր թանկարժեք ժամանակը: Տուժածներին օգնելու գործը բարձր մակարդակով կազմակերպելու պրոֆեսիոնալ մղումով ֆրանսիացի փրկարարներն իրենց հետ Հայաստան էին բերել անգամ ջուր: Նրանց մտքով չէր անցել, որ մեր մեծ երկրում թարգմանիչներ այդ դժվարին պահին չեն գտնվի: Մարդիկ, որ պատրաստ էին հրաշքներ գործելու բառիս բուն իմաստով, բախվել էին անտարբերության ու անկազմակերպվածության գորշ պատնեշին: Մի օրինակ ևս, զինվորագրված մի քանի կամավոր տղաներ , որոնք ունեին տեխնիկա վարելու հմտություն, մնացել էին անգործ, քանի որ զինվորական հավաքակայանում տեխնիկայի զգալի մասը մարտական պատրաստ վիճակում չէին, այսինքն գտնվել էին անսարք վիճակում: Սարքին վիճակում գտնվող մի մեքենա էլ հռնդոցով մի քանի պտույտ գործելուց հետո լռեց: Սա էլ փչացավ: Դժվարին այդ օրերին նյութական և բարոյական մեծ օգնություն, օժանդակություն էին ցուցաբերում հարևան վրաց ժողովրդի զավակները: Վրացի կամավորների մի մեծ խումբ զգուշությամբ հողից մաքրում էին սալիկները, հնարավորություն տալով հետախույզ շներին հոտոտելու բացված անցքերը:

Գիշերները խառնվում էին ցերեկներին, ցերեկները` գիշերներին: Օրերը չէին բաժանվում: Աշխատանքն անընդմեջ էր, համառ: Օրն անցնում էր ինչպես րոպե: Գիշերները փլատակների շրջապատում վառվող բազմաթիվ խարույկները շողեր էին տալիս անլույս քաղաքին: Մշտապես ժպիտ ունեցող քաղաքը տխուր ու անտրամադիր էր: Գիշերային խավարում լուսավորված փլատակների կույտերը վերքեր էին կնճռոտ ու մռայլ քաղաքի դեմքին: Յուրաքանչյուր խարույկ իր շուրջն էր համախմբել բախտակից ու սգացող մարդկանց խմբերին: Գյումրին որբացել էր, Գյումրին ողբում էր: Սովորական էր դարձել մարդկանց այսպիսի հարցուփորձը. «Ձեզանից քանիսը՞ չկան» , «Գոնե մեկին էլ չգտա՞ք»: Անցնող օրվա հետ նվազում էր հարազատներին կենդանի գտնելու հույսի հատիկները: Խարույկներում օրնիբուն բոցկլտացող կրակը, ասես ընդհատված կյանքի շարունակությունն էր, զոհվածների մշտաբորբոք բագին-ատրուշանը:

Ճնշող մղձավանջային ևս մի գիշեր այլևս ետևում էր, դեկտեմբերի 11-ի առավոտյան 13-րդ շենքի փլատակներում ձեռքս ընկավ «Մահից դեպի կյանք» խորհրդանշական վերնագրով մի փոշեթաթավ գիրք: Մտածում էի, որ երանի այն ուղղակի իմաստով համապատասխաներ իրականությանը: Մահը հաղթահարողները շատ լինեին:  Ավաղ:  Այդ օրվա ընթացքում փլատակներից առանձնացվեցին միայն դիակներ : Կրկին գիշեր:  Խարույկի լույսի տակ թերթեցի գտածս գիրքը, և զարմանք, հենց կազմին` աչքիս զարնեց բարեկամիս հոր` Անդրանիկ պապի ստորագրությունը: Նա միշտ էր ստորագրում իր գրքերին, գրքի նկատմամբ` հայ մարդու սիրով, պահում ու փայփայում էր հայատառ գրքերը: Չարքաշ ու ծանր կյանքով է ապրել Անդրանիկը:Դարասկզբին թուրք բարբարոսները սպանել են նրա ծնողներին:Որբ է մեծացել: Ակամա ականատեսն է եղել 1915 թվականի անլուր տառապանքների ու ջարդերի: Սովետական իշխանության տարիներին մասնակցել է հայրենի Լենինականի ծաղկմանն ու բարգավաճմանը:Ղազանչիից իր ձեռքով խմելու ջուր է հասցրել Լենինական: Շենացրել է իր օջախը: Գիրքը հենց վերաբերվում էր դարասկզբի բարբարոսությունների նկարագրմանը: Ճակատագրի դաժան խաղով ավերվեց հայրենի Լենինականը, Անդրանիկ պապի օջախը:

Հաջորդ օրը` դեկտեմբերի 12-ի վաղ լուսաբացին, նրա ծուխը շարունակող որդիներից մեկը` Արտաշեսը, որը ողջ էր մնացել հանգամանքների բերումով, հավերժ քնած գտավ իր միակ տղային ու աղջկան` պապի Անդրանիկ և Արմինե թոռներին, Մարո հարսին, Ամալյա մայրիկին:

Գիրքն իմ հոգին կրկին ալեկոծեց, տխուր մտորումներ արթնացրեց` դարավերջի ու դարասկզբի ճակատագիրը տարբեր կերպ նույնացել էր:

Բարեբախտաբար, տխրահռչակ 13-րդից գտնվեց մի ընտանիք, որի բոլոր անդամները հրաշքով փրկվել էին արհավիրքից: Ամուսինները մի դիպվածով կենդանի էին մնացել աշխատատեղերում: Նրանց տղան եղել է դպրոցում, որին աղետը խնայել էր: Փոքրիկ աղջնակը գտնվել էր փլվող շենքում: Հետո փլատակների մի ճեղքից դուրս էր եկել չորեքթաթ,կանգնել, և զարմանքով նայել աշխարհին` փոքրիկ իր հասակով ավետել, որ կյանքը կա և այն չպետք է ընդհատվի:

ՎԱՀԱՆ ԱՄԱՏՈՒՆԻ

Լենինական

9-13 դեկտեմբերի, 1988թ

Հայաստանի «ԻՆՏԵՐԿԱՊ» բարեգործական կենտրոնի հայտարարությունը

 

Հայաստանի «ԻՆՏԵՐԿԱՊ»  բարեգործական կենտրոնի  հայտարարությունը

Լրացավ կազմակերպության գործունեության 30 տարին:

 Հիշեցնենք, որ դեռ 90-ականներից կենտրոնը բազմաթիվ նախաձեռնություններ է իրականացրել Եվրոպայի սփյուռքի հետ, մասնավորապես նրանց ջանքերով Հայաստանից Նիդերլանդներ է տեղափոխվել  Հայոց Ցեղասպանության հիշատակի առաջին հուշաքար-խաչքարը, որի 20-ամյակը լրացավ այս տարի:

Ստորև հայտարարության տեքստը.

 «Ձեր ձայնը կօգնի փրկել արցախահայությանը…» Ռուսաստանում, Վրաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Բելգիայում, Հոլանդիայում, Կիպրոսում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Արգենտինայում, Բուլղարիայում, Հունաստանում, Լիբանանում, Շվեդիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում, Իսպանիայում բնակվող` Հայաստանի «ԻՆՏԵՐԿԱՊ բարեգործական կենտրոնի» սիրելի գործընկերներ, համակիրներ ու բարերար-բարեգործներ. Մենք միասին ենք եղել և կանք բարեգործական ու հայրենասիրության, մարդուն ու մարդասիրությանն ուղղված, մշակույթի և մարդկային արժանապատվության պաշտպանությանը միտված, արժանապատիվ համակեցությանը միտված մեր գործողություններում և ավելի քան երեք տասնամյա մեր գործունեության ընթացքում շատ հաջողություններ ենք արձանագրել /ԱՌԱՆՑ դրամաշնորհների/։ Սիրելի բարեկամներ. Մեր օրերում հայ ժողովուրդն ապրում է վերջին 100-ամյակի իր դժվարագույն պատմության ողբերգական էջերից մեկը, երբ հարցականի տակ է դրված նրա պետականությունը և ֆիզիկական գոյությունը։ Թուրքիան և Ադրբեջանը, շարունակելով XX դարի սկզբին իրականացրած Արմենոցիդը, շարունակում են զրկել հայ ժողովրդին կենսական տարածքից, իրագործում էթնիկ զտում և յուրացնում մեր ժողովրդի հարստությունները ու դրա վրա ապահովում իրենց պետությունների բարեկեցությունը։ Այսօր ևս, սանձազերծելով լայնամասշտաբ ագրեսիա հայերի բնօրրան վերջին հողակտոր դարձած Արցախի ինքնորոշված հանրապետության դեմ, կիրառելով պատերազմական հանցագործություններ որակվող նույն ցեղասպան մեթոդներն ու միջոցները, ոչնչացնում են Արցախի ավտոխտոն բնակչությանը։ Լրջորեն ապակայունացնելով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը, Թուրքիան հեռահար նպատակներով Արցախ է տեղափոխում սիրիական և լիբիական վարձկաններ, նրանց բնակեցնում հայերի բնակավայրերում, դրանով իսկ լրջորեն փոխում ԼՂՀ դեմոգրաֆիկական պատկերը։ Ինչպես Նախիջևանի բռնակցված տարածքի Ջուղայի խաչքարերի դեպքում, Ադրբեջանն Իսլամական պետության օրինակով իրականացնում է նաև մշակութային ցեղասպանություն, ոչնչացվում են Արցախի տարածքում հայ ժողովրդի մի քանի հազարամյա ներկայության հետքերը, եզակի հուշարձանները, քաղաքներն ու գյուղերը, պղծվում և ավերվում են գերեզմանատները, եկեղեցիներն ու վանքերը։ Բազմահազար հայեր դարձել են փախստական, տասնյակ զինվորական և քաղաքացիական անձինք հայտնվել են գերության մեջ և ենթարկվում են անմարդկային կտտանքների ու ստորացման։ Ադրբեջան պետության մեջ պետական մակարդակի է բարձրացված հայատյացությունը, եվրոպական մամուլը և այլ զլմ-ներ ևս այդ մասին բազում սահմռկեցուցիչ փաստեր են արձանագրվել։ Դրանք, ըստ էության, վկայություն են մեկ պետության մեջ հայերի և ադրբեջանցիների համատեղ ապրելու անհնարինության, Սումգայիթի, Բաքվի, Կիրովաբադի 1988-92թթ. հայկական ջարդերը, Շուշիի 1920թ. սարասփելի կոտորածն իրականացնողների, Բուդապեշտում քնած հայ սպային կացնահարողների ձեռագիրն անփոփոխ է։ Վերջին պատերազմը լիովին հաստատում է դա։ Ըստ այդմ, իրականացնելով կյանքի իր իրավունքը, պաշտպանելու իր մշակույթը և ինքնությունը, Արցախի ժողովուրդն ինքնորոշվել է՝ հռչակելով իր պետականությունը։ Անջատվում ենք ապրելու համար, և սա աներկբա իրողություն է, այլընտրանքը` բնաջնջումն է։ Արդ, սիրելի բարեկամներ, այս ծանր ժամին դիմում ենք դարձյալ Ձեզ՝ խնդրելով առավել ուժգին բարձրացնել Ձեր բողոքի ձայնն ընդդեմ էթնիկ զտման և հայրենազրկման, ընդդմեմ Թուրքիայի և Ադրբեջանի՝ գենոցիդագեն պետությունների, մարդու և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների։ Օգնեք սանձահարել «Գորշ գայլեր» և Իգիլ ստեղծած ուժերին, բռնել ագրեսորների ձեռքը և կանչել պատասխանատվության։ Մեր խորին երախտագիտությունն ենք հայտնում Ֆրանսիայի սենատին, Ֆրանսիայի ժողովրդին այս ծանր ժամին մեր կողքին կանգնելու և Արցախի Հանրապետության ճանաչման անհրաժեշտության մասին բարձրաձայնելու համար։ Խորապես երախտապարտ ենք նաև Բելգիայի խորհրդարանին ջերմ աջակցության համար։ Սիրելի բարեկամներ. Դուք Յոհան Լեփսիուսի, Ֆրիտյոֆ Նանսենի, Արմին Վեգների, Յոզեֆ Մարկվարտի, Ժան Ժորես, Վալերի Բրյուսովի, Իլյա Էրենբուրգի, Ֆրանց Վերֆելի, Բոգդան Գեմբարսկի և Շառլ Ազնավուրի մարդասիրական գաղափարների կրողն ու շարունակողն եք, Ձեր ձայնը կօգնի փրկել արցախահայությանը, Արցախի մշակույթը, կօգնի ծանր ճգնաժամում հայ ժողովրդին վերստին ոտքի կանգնելու և ժողովուրդների բարեկամ ընտանիքում կառուցելու իր ապահով ապագան։ Երախտապարտ կլինենք հայանպաստ յուրաքանչյուր քայլի համար։ «Ինտերկապի» Վարչության անդամների անունից հավաստիացնում ենք, որ համագործակցության նոր քայրեր են ձեռնարկվելու և դեռ բարեկամության նոր կամուրջներ կկարողնանք կառուցել։ 

«ԻՆՏԵՐԿԱՊԻ» նախագահ` Նորայր Զուլոյան

Տարեմուտյան անակնկալ covid-19-ի դեմ պայքարող բուժաշխատողներին

Տարեմուտյան անակնկալ covid-19-ի դեմ պայքարող բուժաշխատողներին Jumbo Oostburg- ի (Oostburg) և PLUS Lohman -ի (Breskens) հանրախանութների օգնությամբ երեխաները Սինտերկլասի (Բեն), Մեծ Պիտի (Սամ) և Փոքր Պիտի (Լուկա) օգնությամբ այցելեցին

բուժաշխատողներին և նրանց նվերներ ու քաղցրավենիքներ մատուցեցին: Jumbo Oostburg- ի (Oostburg) և PLUS Lohman -ի (Breskens) հանրախանութների օգնությամբ երեխաները Սինտերկլասի (Բեն), Մեծ Պիտի (Սամ) և Փոքր Պիտի (Լուկա) օգնությամբ այցելեցին բուժաշխատողներին և նրանց նվերներ ու քաղցրավենիքներ մատուցեցին: 05-12-2020/ Breskens/ Niderlandakan Oragir / Նիդերլանդների հարավային Զելանդի մարզի « ZorgSaam » բժշկական ծառայություններ մատուցող ընկերության ավագ բուժաշխատող Փերի Կնյազյանը (Peri Kniazian ) հաճելի անակնկալ մատուցեց Բրեսկենս քաղաքի Hooge Platen -ի իր գործընկերներին: Նրա 30 գործընկերներն այս օրերին Hooge Platen Cohort բաժանմունքում շուրջօրյա հոգ են տանում covid-19-ի դրական արդյունքներ ունեցող հիվանդներին:

« ZorgSaam » բժշկական ծառայություններ մատուցող ընկերության ավագ բուժաշխատող Փերի Կնյազյանը

Դեկտեմբերի 5-ը երեկոն Նիդերլանդներում տարեմուտի առիթով նվերներ բաժանելու օր է (pakjesavond ): Եվ ահա Փերիի նախաձեռնության շնորհիվ Jumbo Oostburg- ի (Oostburg) և PLUS Lohman -ի (Breskens) հանրախանութների օգնությամբ երեխաները Սինտերկլասի (Բեն), Մեծ Պիտի (Սամ) և Փոքր Պիտի (Լուկա) օգնությամբ այցելեցին բուժաշխատողներին և նրանց նվերներ ու քաղցրավենիքներ մատուցեցին: Երեխաներին օգնում էր աշխատակիցներից` Danique de Kreek-ը: Հաճելի անակնկալը` նվերներն ու քաղցրավենիքը թարմացրեցին ու հաճելի տրամադրություն պարգևեցին բաժանմունքի բոլոր աշխատողներին: 

Ադրբեջանը փորձում է օտարել հայկական մշակութային օջախները

Դադիվանքում չկա որևէ «աղվանական», «ուդիական», ոչ հայկական և ոչ մի կոմպոնենտ` սկսած շենքերի ճարտարապետական լուծումից մինչև քանդակը, խաչքարերն ու որմնանկարները: Դադիվանքում մոտ 100 հայերեն արձանագրություններից բացի, որոնք վերաբերում են 12-17-րդ դարերին, չկա այլալեզու որևէ տառ անգամ: Այն ինչ անում է Ադրբեջանը` Դադիվանքը հայտարարելով աղվանական կամ ուդիական, այնտեղ բերելով իբր ուդի կրոնավորների` կրոնա-մշակութային ժառանգությունն այն ստեղծողներից բռնությամբ խլելու ակտ է, ակնհայտ մշակութային եղեռն:

В Дадиванке нет ни одного <албанского> или <удинского>, неармянского компонента, начиная от архитектурного оформления церковных и светских зданий до скульптуры, хачкаров и фресок. Здания монастыря (в том числе и светские) покрыты около 100 армянскимн надписцями 12-го-17-го веков и нет ни одной буквы на ином языке.

То, что делает Азербайджан, объявляя Дадиванк албанским или удинским, привлекая при этом якобы религиозных удинов, не что иным как насильственное отторжение религиозного и культурного наследия от его создателей, как очевидный акт культурного геноцида.

There is not a single "Albanian" or "Udi" component in Dadivank Armenian monastery, ranging from the architectural design of churches and secular buildings to sculptures, khachkars and frescoes. The buildings of the monastery (including secular ones) are covered with about 100 Armenian inscriptions of the 12th-17th centuries and there is not a single letter in another language.

What makes Azerbaijan, declaring Dadivank as Albanian or Udi, while attracting supposedly religious Udis, is nothing more than a violent rejection of the religious and cultural heritage from its creators, an obvious act of cultural genocide.

Համլետ Պետրոսյան

ԽԱԺԱԿ ԱՐՔԵՊՍ. ՊԱՐՍԱՄԵԱՆԻ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ ՎԱՏԻԿԱՆԻ ՄՇԱԿՈԻՅԹԻ ՊԱՊԱԿԱՆ ԽՈՒՐՀՐԴԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԿԱՐԴԻՆԱԼ ՌԱՎԱԶԻԻ ՀԵՏ

-----------------

Գերշ․ Տ․ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամեանը՝ Արեւմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակ եւ Վատիկանում Հայ Եկեղեցու ներկայացուցիչ, սույն թվականի դեկտեմբերի 3-ին հանդիպեց Մշակույթի Պապական Խորհրդի նախագահ կարդինալ Ջանֆրանկո Ռավազիի եւ գործադիր տնօրեն եպիսկոպոս Պոլ Տայի հետ: Մշակույթի Պապական Խորհուրդը Հռոմեական Կուրիայի բաժին է, որ զբաղվում է Կաթոլիկ եկեղեցու եւ այլ եկեղեցիների ու մշակույթների միջեւ հարաբերությունների զարգացմամբ: 

Հանդիպման ընթացքում Սրբազան հայրը իր խորը մտահոգությունը հայտնեց Արցախի հայ քրիստոնեական ժառանգությանը եւ այլ պատմամշակութային հուշարձաններին սպառնացող վտանգի կապակցությամբ։ Նա տեղեկացրեց Մայր Աթոռի Սուրբ Էջմիածնի կողմից՝ մշակութային ցեղասպանությունը կանխելու համար հոգեւոր-մշակութային ժառանգության հարցերով գրասենյակի ստեղծման մասին՝ ի պատասխան Արցախի վերջին պատերազմի ընթացքում եկեղեցիների եւ այլ հուշարձանների կանխամտածված ոչնչացմանը:

Նա նշեց, որ Արցախի հոգեւոր-մշակութային ժառանգության պահպանումը Հայ Եկեղեցու առաջնահերթ խնդիրներից է՝ նկատի ունենալով ոչ հեռու անցյալում Նախիջեւանում եւ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող այլ տարածքներում, հազարավոր խաչքարերի, եկեղեցիների եւ այլ հուշարձանների համակարգված կերպով ոչնչացման փաստը։ 

Այնուհետեւ, արքեպիսկոպոս Պարսամեանը հայցեց Սուրբ Աթոռի աջակցությունը` Արցախի համար այս կենսական եւ հնագույն եկեղեցիների ու վանքերի, ինչպես նաեւ քրիստոնեական ժառանգության եւ ավանդույթների պահպանման գործում:

Կարդինալ Ռավազին շնորհակալություն հայտնելով հիմնախնդիրների մասին իրեն իրազեկման համար՝ ընդգծեց նրանց հրատապությունը եւ կարեւորեց օպերատիվ արձագանքը ստեղծված իրավիճակին։  Կարդինալը պատմեց նաեւ Հայաստան կատարած իր երկու այցերի եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ-ի հետ ունեցած հանդիպումների մասին: Նա արքեպիսկոպոս Պարսամեանին  վստահեցրեց, որ Մշակույթի Պապական Խորհուրդը շատ ուշադիր հետեւում է զարգացումներին եւ իրենք պատրաստ են իրենց փորձը եւ ազդեցությունն առաջարկել Մայր Աթոռի ջանքերին աջակցելու համար, շեշտելով Վատիկանի պատրաստակամությունը` հայոց քրիստոնեական ժառանգության պահպանման խնդիրը ներկայացնելու ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ուշադրությանը:

2020 թվականի դեսպանության կայքի` սեպտեմբեր, հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսների հոդվածների ամփոփագիր

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ. Այս անգամ ընթերցողի ուշադրութանն ենք ներկայացնում 2020 թվականի դեսպանության կայքի`  սեպտեմբեր, հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսների հոդվածների շատ համառոտ ամփոփագիրը: Ցավոք պատերազմական արտակարգ իրավիճակով պայմանավորվածված կենտրոնացանք կենսական անհրաժեշտության այլ խնդիրների վրա և ֆիզիկապես չկարողացանք հասցնել ամենամսյա ամփոփագրերի զետեղումը: Անցած 3 լարված ամիսների ավելի մանրամասնը տեղեկությունների ծանոթացման համար կարող եք այցելել Նիդերլանդների Թագավորությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությանէջը,  որտեղ կարող եք գտնել ամենօրյա դեսպանությանն առնչվող լուրերն ու տեղեկությունները:

Այս ընթացքում, ինչպես նաև հիմա դեսպանությունը զբաղված ու լարված աշխատանք է կատարել ու  կատարում: Նիդերլանդական և լյուքսենբուրգյան լրատվամիջոցներին դեսպան Տիգրան Բալայանի բազմաթիվ  հարցազրույցներն ու հոդվածները, հայ հանրությանն ուղղված ուղերձները, տարբեր մակարդակներով ունեցած հանդիպումները տեղ չեն գտել այստեղ, սակայն ընթացքում լուսաբանվել են` այդ թվում   Նիդերլանդական օրագրի ֆեյսբուքյան էջում

ՀՀ ազգային հայտարարությունը՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից ԼՂ-ում սպիտակ ֆոսֆոր օգտագործելու մասին

30 նոյեմբերի, 2020

ՀՀ ազգային հայտարարությունը՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից ԼՂ-ում սպիտակ ֆոսֆոր օգտագործելու մասին

ՔԶԱԿ անդամ պետությունների համաժողովի 25-րդ նստաշրջանի ընթացքում ՀՀ հանդես է եկել ազգային հայտարարությամբ, որում քննադատել է Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից Արցախի բնակչության նկատմամբ քիմիական զենքի, մասնավորապես՝ սպիտակ ֆոսֆորի կիրառման փորձերը։ 

--------------------------------------------------------

«Իմ անունը Արցախ է և ես հակամարտություն չեմ ուզում». Նիդերլանդներում ուղիղ եթերով դրամահավաք է կազմակերպվել

18 հոկտեմբերի, 2020

Նիդերլանդահայերը Ադրբեջանի սանձազերծած  պատերազմի դեմ բողոքի երթերն ու ցույցերը կիրակի ընդմիջեցին` կազմակերպելով առցանց դրամահավաք`ուղիղ եթերով: Մինչև եթերը «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Նիդերլանդների մասնաճյուղի կամավորները տեղի հայ գործարարներից հեռախոսազանգերով արդեն հավաքել էին 73,560 եվրո գումար։ Մարաֆոնի ժամերին  նախատեսված էր այն կրկնապատկել`հասցնելով 150,000-ի սահմանը, բայց երեք  ժամ տևողությամբ օնլայն հաղորդման ընթացքում հավաքվեց 250 հազար եվրո: Այսօրվա հրամայականը դա է պահանջում: Բավական կարճ ժամանակ  գործող «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Նիդերլանդների մասնաճյուղը օրերս  հայտարարեց մեկ միլիոն եվրոյից ավելի գումար հավաքելու մասին: Դրամահավաքին մասնակցել էին Նիդերլանդների  հայկական տարբեր համայնքների, եկեղեցական, դպրոցական ու այլ կառույցների անդամներ ու անհատներ:

Դրան նախորդել էր դեսպան Տիգրան Բալայանի ուղիղ եթերով  նիդերլանդահայերին արված ուղերձը: Բարեգործական հիմնադրամի և «Նիդերլանդական օրագրի»  էջերով հեռարձակվող երեկոն  վարող Մարգարիտա Վարդանյանը  Արցախի պատմությունն ու  հայկական ծագումը ներկայացնելուց առաջ  այսպես ասաց. «Ողջույն, իմ  անունը Արցախն է և ես հակամարտություն չեմ ուզում…»:

«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Նիդերլանդների մասնաճյուղի նախագահ Հարություն Սիմոնյանը ներկայացրեց Հայաստանում և Արցախում տիրող բարդ իրադրությունը, կարևորեց այսօրվա նիդերլանդահայ կառույցների համախմբումը, նիդերլանդահայերի մասնակցությունը դրամահավաքին, շնորհակալություն հայտնեց ու խաղաղություն մաղթեց բոլորին: Դեսպանատնից առցանց ելույթ ունեցավ Նիդերլանդներում Հայաստանի հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Տիգրան Բալայանը: Նա խոսեց Ադրբեջանի բռնատիրական ռեժիմի ու սանձարձակ Թուրքիայի, նրան հարող տեռորիստական խմբերի Արցախի դեմ սանձազերծած պատերազմի  մասին, կոչ  արեց նիդերլանդահայերին համախմբվել, դժվարին պահին մոտ կանգնել հայրենիքին: Ամստերդամի «Սուրբ Հոգի» եկեղեցու հովիվ Տարոն Թադևոսյանը հարգանքի տուրք մատուցեց ընկած քաջերին, աղոթեց հայ զինվորի համար, կարևորեց յուրաքանչյուրի տեղն ու դերը ` որպես սեփական դաշտում մարտնչող մարտիկի: Մաստրիխտի «Անի» հայ համայնքի «Սուրբ Կարապետ» եկեղեցու վարչության անդամ Վազգեն Սարգիսը նշեց, որ այսօրվա  մեր նպատակը մեկն է` կանգնենք մեր երկրի ու սահմանները պահող զինվորի կողքին ու որպես հայի ինքնությունը ստանձնած անհատ պետք է  հավատարիմ գտնվենք, օգտակար լինենք մեր բոլոր հնարավորություններով:

«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Նիդերլանդների մասնաճյուղի նախագահ Հարություն Սիմոնյանը ներկայացրեց Հայաստանում և Արցախում տիրող բարդ իրադրությունը, կարևորեց այսօրվա նիդերլանդահայ կառույցների համախմբումը, նիդերլանդահայերի մասնակցությունը դրամահավաքին, շնորհակալություն հայտնեց ու խաղաղություն մաղթեց բոլորին: Դեսպանատնից առցանց ելույթ ունեցավ Նիդերլանդներում Հայաստանի հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Տիգրան Բալայանը: Նա խոսեց Ադրբեջանի բռնատիրական ռեժիմի ու սանձարձակ Թուրքիայի, նրան հարող տեռորիստական խմբերի Արցախի դեմ սանձազերծած պատերազմի  մասին, կոչ  արեց նիդերլանդահայերին համախմբվել, դժվարին պահին մոտ կանգնել հայրենիքին: Ամստերդամի «Սուրբ Հոգի» եկեղեցու հովիվ Տարոն Թադևոսյանը հարգանքի տուրք մատուցեց ընկած քաջերին, աղոթեց հայ զինվորի համար, կարևորեց յուրաքանչյուրի տեղն ու դերը ` որպես սեփական դաշտում մարտնչող մարտիկի: Մաստրիխտի «Անի» հայ համայնքի «Սուրբ Կարապետ» եկեղեցու վարչության անդամ Վազգեն Սարգիսը նշեց, որ այսօրվա  մեր նպատակը մեկն է` կանգնենք մեր երկրի ու սահմանները պահող զինվորի կողքին ու որպես հայի ինքնությունը ստանձնած անհատ պետք է  հավատարիմ գտնվենք, օգտակար լինենք մեր բոլոր հնարավորություններով:

Դրամահավաքի երեկոյի տեխնիկական սպասարկումը իրականացրել էին Նիկոլայ Գևորգ Խաչատուրյանը (Kino Media Company), Երաժշտությունը Dj Armani-ն և տասնյակ այլ կամավորները:

ՏԻԳՐԱՆ ԲԱԼԱՅԱՆԻՆ ԼՅՈՒՔՍԵՄԲՈՒՐԳԻ ՄԵԾ ԴՔՍՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

20 հոկտեմբերի, 2020

ՏԻԳՐԱՆ ԲԱԼԱՅԱՆԻՆ ԼՅՈՒՔՍԵՄԲՈՒՐԳԻ ՄԵԾ ԴՔՍՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը` համաձայն Սահմանադրության 132-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի.

Նիդերլանդների Թագավորությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Տիգրան ԲԱԼԱՅԱՆԻՆ, համատեղության կարգով, նշանակել Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Հաագա):

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ

 Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Դեսպան Տ. Բալայանի ուղերձը ԼՂ դեմ ադրբեջանա-թուրքական ագրեսիայի վերաբերյալ Նյուսպորտում

28 հոկտեմբերի, 2020

Ադրբեջանի զինված ուժերը լայնամասշտաբ հարձակում են սկսել Լեռնային Ղարաբաղի տարբեր ուղղություններով:

Նիդերլանդներում Հայաստանի դեսպան Տիգրան Բալայանի հայտարարությունը  Նյուսպորտում՝ Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի վերաբերյալ։

«Ինչպես նախազգուշացնում էինք, վերջին ռազմական գործողություններն ու կուտակումները Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծի երկայնքով, ռազմատենչ հռետորաբանությունը, բանակի պահեստազորի մոբիլիզացիան և Թուրքիայի կողմից անվերապահ աջակցության խոստումները պարարտ հող նախապատրաստեցին  Ադրբեջանի զինված ուժերի համար՝ լայնամասշտաբ հարձակումներ սկսել Լեռնային Ղարաբաղի դեմ տարբեր ուղղություններով՝  կիրառելով հրետանային և օդային ուժեր, թիրախավորելով նաև խաղաղ բնակավայրերը»:

Նիդերլանդների խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի հատուկ նիստ՝ Արցախի ՄԻ պաշտպան Արտակ Բեգլարյանի մասնակցությամբ

04 նոյեմբերի, 2020

Նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցավ Նիդերլանդների խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի հատուկ նիստը՝ նվիրված ադրբեջանա-թուրքական ագրեսիային, որի գլխավոր հյուրն էր Արցախի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը:

Նիստը առցանց եղանակով էր, որը վարում էր հանձնաժողովի փոխնախագահ՝ Քրիստոնեական Միություն կուսակցության արտաքին քաղաքական հարցերով խոսնակ՝ Ջոել Ֆորդևինդը: Ներկա էին պատգամավորներ, տարբեր կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, նաև խորհրդարանի աշխատակազմի անդամներ:

Նիստը բացեց հայկական կազմակերպությունների ֆեդերացիայի քարտուղար Ինգե Դրոստը, ով ներկայացրեց ագրեսիայի հետևանքները և շեշտադրեց Թուրքիային ու Ադրբեջանին անմիջապես կանգնեցնելու և պատժամիջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը:

Այնուհետև հիմնական զեկույցով հանդես եկավ Արտակ Բեգլարյանը, որը ուշադրություն հրավիրեց խորացող հումանիտար աղետի, մարդկության դեմ ու պատերազմական հանցագործությունների վրա: Մարդու իրավունքների պաշտպանն ընդգծեց, որ միջազգային հանրությունը պարտականություն ունի գործնական միջոցներով սանձելու թուրք-ադրբեջանական ագրեսիան, որը հանգեցրել է լրջագույն մարդասիրական աղետի Արցախում: Ավելին, միջազգային հանրության պարտավորությունների մեջ է մտնում երաշխավորելու մարդու իրավունքների պաշտպանությունը աշխարհի բոլոր անկյուններում, ներառյալ՝ Արցախում՝ անկախ միջազգային կարգավիճակից:

Ադրբեջանի և Թուրքիայի ագրեսիայի պատճառների և հետևանքների մասին ելույթ ունեցավ Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Տիգրան Բալայանը:

Նիստի մասնակիցները համակարծիք էին ռազմական գործողությունների շուտափույթ դադարեցման և պատերազմական հանցագործությունների հեղինակներին պատասխանատվության ենթարկելու անհրաժեշտության հարցում։

ՀՀ-ում Նիդերլանդների դեսպան Նիկո Սխերմերսի հանդիպումը ՏԿԵ նախարար Սուրեն Պապիկյանի հետ
25 նոյեմբերի, 2020

ՏԿԵ նախարար Սուրեն Պապիկյանը նոյեմբերի 25–ին ընդունել է ՀՀ–ում Նիդեռլանդների թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան Նիկոլաս Սխեմերսին։

Նախարարը շնորհավորել է նորանշանակ դեսպանին՝ պատասխանատու առաքելությունը ստանձնելու կապակցությամբ, և հույս հայտնել, որ չնայած ՀՀ–ում հետպատերազմյան դժվար իրավիճակին նորանշանակ դեսպանը իր գործուն ներդրումը կունենա երկկողմ հարաբերություններում առկա տնտեսական և քաղաքական օրակարգն ընդլայնելու և զարգացնելու գործում։

Հանդիպման ընթացքում նախարար Պապիկյանը կարևորել է Նիդեռլանդների կառավարության հետ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարության գործունեության ոլորտների շրջանակում նոր մակարդակի համագործակցության հաստատումը և այդ առնչությամբ նշանակալից ազդակ համարել դեպանության բացումը Երևանում։

Դեսպան Սխեմերսը շնորհակալություն է հայտնել ընդունելության համար և պատրաստակամություն հայտնել աջակցել երկու երկրներում համատեղ հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում առկա ներուժի բացահայտմանը և իրացմանը։

Զրուցակիցները քննարկել են ՀՀ ՏԿԵՆ միգրացիոն ծառայության հետ հաջողված փոխգործակցության արդյունքները, մասնավորապես՝ ՀՀ–ԵՄ ռեադմիսիոն համաձայնագրի շրջանակներում հոլանդական կողմի հետ ռեադմիսիոն գործընթացներում գրանցված առաջընթացը։

Նախարար Պապիկյանը դեսպանին ներկայացրել է նաև Արցախյան պատերազմի հետևանքների մեղմացմանն ուղղված ՀՀ կառավարության ճանապարհային քարտեզը, առանձնահատուկ շեշտել Արցախից տեղահանված բնակիչներին հումանիտար աջակցության և հայրենադարձման ծրագրերում բարեկամ երկրների հետ հնարավոր համագործակցության կարևորությունը։

Կողմերը քննարկել են նաև տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման ոլորտներում, վարչատարածքային բարեփոխումների գործընթացում փորձի փոխանակմանն առնչվող հարցեր։

---------------

Փառք ու պատիվ և հավերժ հիշատակ Հայրենիքի համար իրենց կյանքը զոհած մեր զինվորներին...

Չի դադարում նիդերլանդացի մեր հայրենակիցների օգնությունը Արցախին ու Հայաստանին

 02.12.2020 Ալմելո/Նիդ.օրագիր

Չի դադարում նիդերլանդացի մեր հայրենակիցների օգնությունը Արցախին ու Հայաստանին: Նրանք ամեն անգամ տարբեր եղանակներով փորձում են սատար լինել վիրավոր հայրենիքին: Ամեն անգամ նման լուրեր հրապարակելիս չես կասկածում նրանում, որ Արցախի ու Հայաստանի մեր քույրերի ու եղբայրների ցավը բոլորինս է` աշխարհում ապրող բոլոր հայերինը և այս հոգատար վերաբերմունքի շնորհիվ է, որ ոտքի ենք կանգնելու ու բուժելու ենք բոլոր վերքերը: Միայն աղոթում ենք նրա համար, որ շուտափույտ կայունություն հաստատվի մեր հայրենիքում ու մարդիկ կենտրոնանան իրենց հոգսերին, վերքերը բուժելուն ու երկիրը կառուցելուն:

Այս անգամ Ալմելոյի հայ համայնքը որոշել է ոչ թե դրամական, այլ առարկայական օգնություն տրամադրել Արցախին` Նոր ձմեռային հագուստներ, ծալվող կամ փչովի մահճակալներ, անկողնու պարագաներ, բժշկական սայլակներ ու պարագաներ, կենցաղային օգտագործման ամենատարբեր միջոցներ:

Իրենց օգնությունն են առաջարկել սիրիական ուղղափառ եկեղեցին ու Նիդերլանդների սիրիական համայնքի երիտասարդական կառույցը, շատ ու շատ անհատներ` Արմեն Ալոյանը, Նուբար Թուկենը, Արմեն Աբգալյանը, Արազ Ներսեսյանը, Ներսես Ակոբը և մյուսները:

Իրերի հավաքագրումը` դեկտեմբերի 2-ից ժամը 19:00 մինչև 21:00 և Դեկտեմբերի 6-ի կիրակի օրը ժամը 11:30 t/m 13:30.

Ալմելոյի հայ առաքելական Եկեղեցին և նրա հոգևոր հովիվ Տեր Տեր Մաշտոց Բաղդասարյանը շնորհակալություն են հայտնում բոլոր նվիրատուներին:

The New York Times:«Երբ մշակութային ժառանգությունը դառնում է թշնամու սեփականը»

 

02.12.2020/

The New York Times

/ Nid.oragir

«Նյու Յորք Թայմս» (The New York Times) ամերիկյան հանրահայտ թերթը «Պատերազմ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ» խորագրի և «Երբ մշակութային ժառանգությունը դառնում է թշնամու սեփականը» վերնագրի ներքո բավականին հետաքրքիր հոդված է տպագրել ու այսպիսի հարցադրում արել` Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցումը կարո՞ղ է նոր հույս առաջացնել ամենուր սպառնացող հուշարձանների պահպանությանը:

Դադիվանքը հարյուրավոր հայկական եկեղեցիներից, հուշարձաններից և փորագրված հուշաքարերից մեկն է վիճահարույց տարածաշրջանում, որը այս ամիս ձեռք բերված զինադադարի համաձայն անցնելու է հիմնականում մահմեդականներով բնակեցված Ադրբեջանի վերահսկողության տակ` գրում է թերթը և ավելացնում, IX դարում իր ծագումից ի վեր Դադիվանքը դիմակայել է սելջուկների և մոնղոլների արշավանքներին, ընկել պարսկական տիրապետության տակ, գոյատևել խորհրդային կարգերին և այս աշնանը` Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև արդեն երկրորդ դաժան պատերազմին : Այժմ հոյակապ քարե համալիրը, որն իր մեջ ներառում է երկու որմնանկարչական եկեղեցի, զանգակատուն և բազմաթիվ միջնադարյան արձանագրություններ, բախվում է մի բանի, որը կարող է էլ ավելի վատ լինել ՝ քան հաստատված այս վտանգավոր խաղաղություն է...

Ամարասի վանքը և Ծիծեռնավանքի բազիլիկը, քրիստոնեության վաղ դարաշրջանի ժառանգություններ են, որի հանձնումը Ադրբեջանին նոր ու լուրջ սպառնալիք է ներկայացնում, նույնիսկ երբ արդեն վերջ է տրվել արյունալի պատերազմին: Որպես օրինակ է բերված Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ենթադրությունը, որ հայերը պատմական որևէ կապ չունեն տարածաշրջանի նկատմամբ`պնդելով, որ եկեղեցիները պատկանում են հին ադրբեջանական նախնիներին և« հայացվել »են 19-րդ դարում:

Թերթը հիշեցնում է, որ 1997-ից 2006 թվականներին Ադրբեջանի կառավարությունը կործանարար արշավ ձեռնարկեց Նախիջևանում գտնվող հայկական ժառանգության դեմ, որը Ադրբեջանի հիմնական անկլավն է, որը բաժանված է երկրի հիմնական մասից Հայաստանի տարածքով. Ulուղայի մոտ 89 եկեղեցի և հազարավոր խաչքարեր կամ փորագրված հուշաքարեր: ավերվել է աշխարհում միջնադարյան ամենամեծ հայկական գերեզմանատունը: Եվ վերջերս հրադադարի պահից ի վեր, սոցիալական ցանցերում շրջանառվող պատկերները ենթադրում են, որ Ադրբեջանի կողմից վերջերս պահանջված տարածքում գտնվող հայկական որոշ հուշարձաններ և եկեղեցիներ արդեն վանդալիզմի են ենթարկվել, կամ էլ պղծվել են:

Հոդվածում օրինակներ են բերվել այլ հակամարտության վայրերում գտնվող հուշարձանների վիճակի ու ճակատագրերի մասին, որոնց թվում Իսլամական պետության կողմից Պալմիրայի, հին առևտրի քաղաքի և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության տարածքի վրա հարձակումների: Խոսվում է դրանց պահպանման անհրաժեշտության մասին:

Հոդվածն ամբողջությամբ հղումով`

(Հայերեն թարգ.` ՆԻԴ.ՕՐԱԳՐԻ