Ադրբեջանը հեռացրել է Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի հղումները Նախիջևանի Սահմանադրության նախաբանից

 

02.02.2026/Նիդ.օրագիր

02.02.2026/Նիդ.օրագիր

Բաքու, 2026 թվականի փետրվարի 2 - Ադրբեջանի Միլի Մեջլիսը (խորհրդարանը) երկրորդ ընթերցմամբ ընդունել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծը, որը նախատեսում է նախաբանից հեռացնել 1921 թվականի Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի հղումները՝ որպես ինքնավարության հիմք: Այս փոփոխությունները մաս են կազմում ավելի լայն փաթեթի, որն ուղղված է Նախիջևանի ավելի խորը ինտեգրմանը Ադրբեջանի ընդհանուր իրավական համակարգին և կենտրոնացմանը:

Փոփոխությունների հիմնական կետերը

Ներկայիս Սահմանադրության նախաբանում նշվում է, որ Նախիջևանի ինքնավարության հիմքերը դրվել են 1921 թվականի մարտի 16-ի Մոսկվայի պայմանագրով (ՌՍՖՍՌ-ի և Թուրքիայի միջև) և հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագրով (Թուրքիայի և Անդրկովկասյան հանրապետությունների միջև): Այս պայմանագրերը հաստատում են Նախիջևանը որպես Ադրբեջանի անբաժանելի մաս և սահմանում նրա տարածքային սահմանները: Պայմանագրերը նաև ամրագրում են Նախիջևանի կարգավիճակը՝ սկսած 1921 թվականից որպես սոցիալիստական հանրապետություն, հետագայում՝ ինքնավար շրջան և ինքնավար հանրապետություն:

Նոր տարբերակում այս հղումները հեռացվում են, և փոխարենը ընդգծվում է, որ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը Ադրբեջանի Հանրապետության անբաժանելի մասն է: Սահմանադրության հիմք են հռչակվում 1991 թվականի օգոստոսի 30-ի «Ադրբեջանի Հանրապետության պետական անկախության վերականգնման մասին» հռչակագիրը, 1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ի «Ադրբեջանի Հանրապետության պետական անկախության մասին» սահմանադրական ակտը, ինչպես նաև 1995 թվականի նոյեմբերի 12-ին համաժողովրդական հանրաքվեով ընդունված Ադրբեջանի Սահմանադրությունը:

Բացի նախաբանից, փոփոխությունները ներառում են.

Նոր հոդվածների ավելացում (3-1 և 28-1 հոդվածներ), որոնք, հավանաբար, վերաբերում են վարչական և իրավական կարգավորումներին:

Մեկ հոդվածի (5-րդ հոդված) հեռացում, որը վերաբերում էր Նախիջևանի «բարձրագույն պաշտոնյային» և նրա լիազորություններին:

Մի շարք այլ հոդվածների խմբագրումներ, որոնք ուղղված են իշխանության կենտրոնացմանը:

Օրինակ, փոփոխությունները սահմանափակում են Նախիջևանի Գերագույն ժողովի նախագահի լիազորությունները, իսկ ինքնավար հանրապետության կաբինետը ենթարկվելու է Ադրբեջանի նախագահին: Փաստացի, գործադիր իշխանության գլխավոր մարմինը դառնալու է նախագահի ներկայացուցիչը:

Պատմական համատեքստը

1921 թվականի Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը կնքվել են խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև՝ Անդրկովկասի սահմանների վերաբերյալ: Այս պայմանագրերով Նախիջևանը ճանաչվել է որպես ինքնավար տարածք Ադրբեջանի կազմում, իսկ Թուրքիան երաշխավորել է նրա կարգավիճակը: Այս հղումների հեռացումը կարող է մեկնաբանվել որպես Ադրբեջանի փորձ՝ նվազեցնել Ռուսաստանի և Թուրքիայի պատմական ազդեցությունը տարածաշրջանում և ամրապնդել սեփական սուվերենությունը: Սակայն որոշ վերլուծաբաններ նշում են, որ դա կարող է հակասել պայմանագրերի դրույթներին, հատկապես եթե Ադրբեջանը ծրագրում է թուրքական ռազմաբազա տեղակայել Նախիջևանում, ինչը կարող է առաջացնել Ռուսաստանի և Իրանի մտահոգությունները:

Փոփոխությունների նախագիծը առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է 2025 թվականի հուլիսի 8-ին, իսկ երկրորդ ընթերցումը տեղի է ունեցել 2026 թվականի փետրվարի 2-ին: Ադրբեջանական լրատվամիջոցները, ինչպես APA-ն և Trend-ը, ներկայացնում են այս փոփոխությունները որպես տեխնիկական ճշգրտումներ և ինտեգրման քայլեր, մինչդեռ հայկական աղբյուրները, ինչպես News.am-ը, փաստացիորեն հաղորդում են դրա մասին առանց խորքային մեկնաբանությունների:

Հնարավոր հետևանքները և արձագանքները

Այս փոփոխությունները տեղավորվում են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի քաղաքականության շրջանակներում, որն ուղղված է տարածաշրջանային առաջնորդությանը և Տրանսկասպյան միջանցքի զարգացմանը: Կենտրոնացումը կարող է նվազեցնել Նախիջևանի ինքնավարությունը, ինչը որոշ փորձագետներ մեկնաբանում են որպես քայլ դեպի ավելի միասնական պետական կառուցվածք:

Հայկական կողմում հատուկ արձագանքներ չեն գրանցվել այս փոփոխությունների վերաբերյալ, սակայն տարածաշրջանային համատեքստում դա կարող է ազդել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև բանակցությունների վրա, հատկապես Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունների պահանջների ֆոնին: Ադրբեջանը պահանջում է հեռացնել Հայաստանի Սահմանադրության նախաբանից Արցախի վերաբերյալ հղումները, ինչը կարող է հանգեցնել այս հարցով հանրաքվեի:

Այս զարգացումները ցույց են տալիս տարածաշրջանային քաղաքականության դինամիկան, որտեղ պատմական պայմանագրերը կորցնում են իրենց նախկին նշանակությունը՝ զիջելով խաղի նոր կանոններին:

Սա կարելի է համարել Հայաստանի նկատմամբ Ռուսաստանի սխալ քաղաքականության անդառնալի հետևանք:

Hay Azian

Նկարը` հայկական մամուլից

Հայ Առաքելական եկեղեցական ծառայություն Ասենում

31.01.2026/Նիդ.օրագիր

2026 թվականի առաջին հայկական եկեղեցական ծառայությունը հանդիսավոր կերպով մատուցվեց Ասեն քաղաքում։ Սուրբ Պատարագը նշանավորվեց հատուկ արարողություններով՝ կնքահոր օծմամբ և ջրի օրհնությամբ՝ ի հիշատակ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի մկրտության։ Այս խորհրդանշական արարողությունները հավատացյալների համար դարձան հոգևոր նորոգման և հավատքի զորացման կարևոր պահեր։

Ծառայությունը կազմակերպվել էր Նիդերլանդների Հայ Առաքելական Եկեղեցու շրջանակում` Ասենի հայ համայնքի կողմից։ Այն ընդգծեց համայնքային կյանքի ակտիվացումը և հայ հավատացյալների միասնական մասնակցությունը եկեղեցական կյանքին տարածաշրջանում։

Ըստ առկա տեղեկությունների՝ Ասենում հայ եկեղեցական ծառայությունները նպատակ ունեն կրել պարբերական բնույթ, որի վերաբերյալ լրացուցիչ մանրամասներ կտեղեկացվեն առաջիկայում։ Համայնքը սիրով հրավիրում է բոլորին մասնակցելու հաջորդ ծառայություններին և միասին շարունակելու հոգևոր կյանքը։

Armeense Kerk Assen

Ասսենի Հայ Առաքելական Եկեղեցին նպատակ ունի բավարարել Դրենտեի, Խրոնինգենի և Ֆրիզլանդի Հայ համայնքի կրոնական կարիքները։

Սա նաև ներառում է տնօրհնեք, այցելություններ հիվանդներին և կարիքավորների հետ հոգևոր զրույցներ անցկացնելը։

Համագործակցություն կա Ասսեն, Հոխեվեյն, խրոնինգեն և Դրախտեն քաղաքների միջև, շեշտը դնելով հոգևոր, մշակութային և հայրենասիրական գործունեության վրա:

Ամեն ամիս, Խրոնինգենում տեղի է ունենում Աստվածաշնչի սերտողություն:

Միացե՛ք մեզ:

E-mail: armeensekerk@yahoo.com

Instagram: armeensekerkassen

Facebook: armeensekerkassen

Ազգային կարդալու օրերը Նիդերլանդներում. ընթերցանությունը՝ որպես հասարակական արժեք

 

31.01.2026/Նիդ.օրագիր

Նիդերլանդներում ընթերցանության խրախուսումը տարիներ շարունակ հանդիսանում է մշակութային և կրթական քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Այդ նպատակով երկրում ամեն տարի կազմակերպվում են ազգային մակարդակի կարդալու օրեր և շաբաթներ, որոնք ընդգրկում են տարբեր տարիքային խմբեր և իրականացվում են գրադարանների, դպրոցների, մանկապարտեզների և մշակութային կենտրոնների միջոցով։

Ամենահայտնի ազգային նախաձեռնություններից է De Nationale Voorleesdagen-ը (Ազգային բարձրաձայն ընթերցման օրերը), որը հիմնականում ուղղված է 0-6 տարեկան երեխաներին։ Այս օրերին ուշադրությունը կենտրոնանում է ծնողների և մանկավարժների կողմից երեխաներին բարձրաձայն կարդալու կարևորության վրա՝ լեզվական զարգացման, երևակայության և ընթերցանության հանդեպ հետաքրքրության ձևավորման նպատակով։ Միջոցառումների շրջանակում գրադարաններում կազմակերպվում են հեքիաթների ընթերցումներ, հանդիպումներ երեխաների գրքերի հեղինակների հետ և ընտանեկան ծրագրեր։

Բացի այդ, ազգային նշանակություն ունի նաև Boekenweek-ը՝ Գրքի շաբաթը, որը սովորաբար անցկացվում է գարնանը և ընդգրկում է ամբողջ երկիրը։ Այդ ընթացքում գրադարաններն ու գրախանութները դառնում են գրական հանդիպումների, քննարկումների, ընթերցումների և մշակութային միջոցառումների կենտրոններ։ Boekenweek-ը նպատակ ունի ընդգծել գրքի և ընթերցանության դերը ժամանակակից հասարակության մեջ՝ խրախուսելով հատկապես մեծահասակների ընթերցողական ակտիվությունը։

Երեխաների համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Kinderboekenweek-ը (Երեխաների գրքի շաբաթը), որը անցկացվում է աշնանը և նախատեսված է հիմնականում դպրոցական տարիքի երեխաների համար։ Այդ շաբաթվա ընթացքում դպրոցներում և գրադարաններում իրականացվում են գրական խաղեր, մրցույթներ, ընթերցումներ և կրթական ծրագրեր։

Թեև Նիդերլանդներում չկա մեկ միասնական «ազգային կարդալու օր» մեծահասակների համար, սակայն նշված օրերն ու շաբաթները միասին ձևավորում են ընթերցանությանը նվիրված համազգային մշակութային օրացույց։ Այս նախաձեռնությունները նպաստում են նրան, որ ընթերցանությունը դիտարկվի ոչ միայն որպես անհատական զբաղմունք, այլ որպես հասարակական արժեք և կրթական ներդրում ապագայի համար։

Anahit Aghabekyan , Hay Azian

Տեսանյութը` Անահիտ Աղաբեկյանի

Երբ լույսը վերադառնում ու հեքիաթ է դառնում 30.01.2026/Anahit Aghabekyan /Nid.oragir Մանկություն, որ լույս է վառում անգամ մթության մեջ Կյանքի ինչ–որ փուլում անսպասելիորեն հասկանում ես, որ կինոթատրոն ես գնում ոչ թե ֆիլմ դիտելու, այլ՝ մուլտֆիլմ։ Ու այդ պահին հանկարծ նկատում ես՝ դա միայն երեխայիդ համար չէ։ Դա նաև քեզ համար է։ Տարիների հետ, երբ մեծանում են երեխաները, պարզվում է՝ ծնողները ևս կարիք ունեն վերադառնալու իրենց մանկություն։ Նիդեռլանդներ տեղափոխվելու առաջին տարիներին ինձ համար մի փոքր անսովոր էր կինոթատրոն գնալ ու մեծահասակների պես լրջությամբ մուլտֆիլմ դիտելը։ Բայց ժամանակի ընթացքում հասկացա՝ սա այստեղ ձևավորված մշակույթ է․ մարդիկ չեն ամաչում իրենց ներքին երեխային ազատություն տալուց։ Եվ հենց այդ ազատության մեջ է թաքնված երջանկության պարզ բանաձևը։ Մուլտֆիլմ դիտելիս, անկախ տարիքից ու փորձից, ներսումդ ինչ–որ բան փափկում է։ Թեև արդեն փորձառու մամա ես, միևնույն է՝ մուլտֆիլմի ընթացքում դու էլ ես մանկանում։ Կինոթատրոնի մթնոլորտը՝ ձայնը, լույսերը, մեծ էկրանը, ստեղծում են մի կախարդական տարածք, որտեղ առօրյա հոգսերը ժամանակավորապես դադարում են գոյություն ունենալ։ Եթե տանը երեխայի մուլտֆիլմ դիտելու ընթացքում մայրիկը հասցնում է միաժամանակ պատրաստել, հավաքել, պլանավորել վաղվա օրը, ապա կինոթատրոնում նա ակամայից մոռանում է ամեն ինչ ու պարզապես վայելում պահը՝ երեխայի պես։ Մուլտֆիլմերը միայն գունավոր պատմություններ չեն։ Դրանք հաճախ ավելի խորը ու կարևոր հաղորդագրություններ ունեն, քան շատ լուրջ ֆիլմեր։ Դահլիճից դուրս ես գալիս թեթևացած, լիցքաթափված, լցված նոր երազանքներով ու հավատով, որ բարությունը, գեղեցկությունն ու հրաշքները միայն հեքիաթների աշխարհում չեն։ Դրանք կարող են իրականություն դառնալ նաև մեր կյանքում։ Պետք է ընդամենը մի փոքր ավելի հանդուրժող լինել, մի փոքր ավելի հոգատար, ու սրտում մի քիչ ավելի շատ սեր ունենալ մարդկանց հանդեպ։ Սակայն մուլտֆիլմերի հետ կապված իմ հիշողությունները միայն այսօրվա խաղաղ ու ապահով կյանքի մասին չեն։ Դրանք ինձ հաճախ հետ են տանում մանկություն՝ մի ժամանակաշրջան, երբ լույսը շքեղություն էր, իսկ մուլտֆիլմ դիտելը՝ իսկական տոն։ Հայաստանում ցուրտ ու մութ տարիներին երեխաները հաճախ զրկված էին այդ պարզ ուրախությունից։ Մենք երազում էինք, թե երբ վերջապես լույսերը կտան, ու արդյոք կհասցնե՞նք այդ ընթացքում մի մուլտֆիլմ դիտել։ Սիրելի մուլտֆիլմը բաց չթողնելու համար օրեր առաջ հետևում էինք հեռուստատեսային ծրագրերին ու գովազդներին՝ սպասելով մեր փոքրիկ հրաշքին։ Գուցե հենց այդ տարիների կարոտն է, որ այսօր մուլտֆիլմ դիտելիս դարձնում է պահը ավելի թանկ։ Յուրաքանչյուր ծիծաղ, յուրաքանչյուր երջանիկ ավարտ, յուրաքանչյուր պարզ բարություն հիշեցնում է՝ մանկությունը երբեք ամբողջությամբ չի հեռանում մեզանից։ Այն ապրում է մեր հիշողություններում, մեր երեխաների աչքերում, ու երբեմն էլ՝ կինոթատրոնի մթության մեջ, որտեղ մեծահասակներն ու երեխաները միասին հավատում են հրաշքներին։ Եվ գուցե հենց մանկությունն է, որ ի վերջո միշտ հաղթում է՝ հիշեցնելով մեզ, որ նույնիսկ ամենամութ տարիներից հետո լույսը միևնույն է վերադառնում է։

Ֆուտզալի հայ հանդիսատեսը ջերմ շնորհակալություն է հայտնում Հայաստանի ազգային հավաքականին

 

Ֆուտզալի հայ հանդիսատեսը ջերմ շնորհակալություն է հայտնում Հայաստանի ազգային հավաքականին՝ ցուցադրած պայքարի, նվիրվածության և գեղեցիկ խաղի համար։ Թեև քառորդ եզրափակիչում մեր թիմը ցավոք 0։3 հաշվով զիջեց Խորվաթիայի ուժեղ ընտրանուն, սակայն այդ պարտությունը չկարողացավ խամրեցնել այն ճանապարհը, որը հավաքականը անցավ մրցաշարի ընթացքում։

Հայաստանի հավաքականը յուրաքանչյուր հանդիպման ժամանակ դաշտում թողեց իր սիրտը՝ ցուցադրելով կամք, թիմային խաղ և հավատ սեփական ուժերի նկատմամբ։ Այս մրցաշարը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ հայկական ֆուտզալը զարգանում է և կարող է մրցել եվրոպական բարձրակարգ թիմերի հետ։

Այո՛, արդյունքը ցավոտ է, և յուրաքանչյուր երկրպագու այսօր ափսոսանք է զգում, բայց այդ ափսոսանքի կողքին կա նաև հպարտություն։ Հպարտություն այն տղաների համար, ովքեր արժանապատվորեն ներկայացրին մեր երկիրը և ստիպեցին հազարավոր հայ երկրպագուների հավատալ ու ապրել յուրաքանչյուր խաղի պահը։

Շնորհակալություն Հայաստանի հավաքականին՝ պայքարի, նվիրումի և մեզ պարգևած հիշարժան պահերի համար։ Այս պարտությունը վերջ չէ, այլ նոր հաղթանակների սկիզբ։

Hay Azian

Niderlandakan Oragir / Diary of the Netherlands/Նիդերլանդական օրագիր

Ռուբեն Ռուբինյանն ընտրվել է ԵԽԽՎ փոխնախագահ․ քաղաքական ուղին և կենսագրական անդրադարձ

 

31.01.2026/Նիդ.օրագիր

Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ Ռուբեն Ռուբինյանն ընտրվել է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) փոխնախագահ՝ Հայաստանի պատվիրակությանը հատկացված քվոտայի շրջանակում։ Այս նշանակումը ենթադրում է Հայաստանի ներկայացվածության բարձրացում եվրոպական խորհրդարանական հարթակում և նոր հնարավորություններ՝ երկրի դիրքորոշումները միջազգային մակարդակում առավել ակտիվ ներկայացնելու համար։

ԵԽԽՎ փոխնախագահը ներգրավված է Վեհաժողովի կազմակերպչական և ընթացակարգային աշխատանքներում, անհրաժեշտության դեպքում վարում է լիագումար նիստերը, ինչպես նաև մասնակցում Բյուրոյի գործունեությանը, որտեղ քննարկվում են օրակարգային և կառավարման հարցեր։ Այս պաշտոնը համարվում է ոչ միայն պատասխանատու, այլև ազդեցիկ՝ անդամ երկրների համար դիվանագիտական ներկայության տեսանկյունից։

Ռուբեն Ռուբինյանը ծնվել է 1990 թվականի մարտի 8-ին Երևանում։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է միջազգային հարաբերությունների և եվրոպագիտության ոլորտներում։ 2010 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, այնուհետև ուսումը շարունակել արտերկրում։ 2011 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջը (UCL)՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան «Քաղաքականություն և անվտանգություն» մասնագիտացմամբ, իսկ 2012 թվականին՝ Լեհաստանի Յագելոնյան համալսարանը՝ Եվրոպագիտության մագիստրոսի աստիճանով։

2012-2014 թվականներին ծառայել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում։ 2016 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության պատվոգրով։

Ռուբինյանը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիր անդամներից է։ 2015-2017 թվականներին եղել է կուսակցության վարչության անդամ և մամուլի խոսնակ։ 2017-2018 թվականներին զբաղվել է գիտական գործունեությամբ, իսկ 2018 թվականի մայիսից մինչև 2019 թվականի հունվար զբաղեցրել է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալի պաշտոնը։

2019-2021 թվականներին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Իմ քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակով։ Խորհրդարանում ղեկավարել է արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը՝ ակտիվ մասնակցություն ունենալով Հայաստանի արտաքին քաղաքական օրակարգի ձևավորման հարցերում։

2021 թվականի հունիսի 20-ին կրկին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության համապետական ցուցակով, իսկ նույն տարվա օգոստոսի 3-ին ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ։

Ռուբեն Ռուբինյանը ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։

ԵԽԽՎ փոխնախագահի պաշտոնում նրա ընտրությունը դիտարկվում է որպես Հայաստանի խորհրդարանական դիվանագիտության համար կարևոր քայլ՝ նպաստելով երկրի ներգրավվածության և դերակատարության ընդլայնմանը եվրոպական քաղաքական հարթակներում։

Hay Azian

Նիդերլանդների խորհրդարանի հայամետ պատգամավոր Don Ceder-ի ելույթը

 FAON: Federation of Armenian Organisations in The Netherlands՝ -ի քարտուղար Inge Drost-ը հրապարակել է Նիդերլանդների խորհրդարանի հայամետ պատգամավոր Don Ceder-ի ելույթը։

Վերջինս երեկ Արտաքին գործերի թեմայով խորհրդարանական բանավեճի ընթացքում հերթական անգամ դիմել է նախարարին՝ պահանջելով, որ Նիդերլանդների կառավարությունը պաշտոնապես ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը։ Թեպետ ցեղասպանությունը արդեն ճանաչված է խորհրդարանի կողմից, կառավարությունը մինչ օրս նման քայլ չի կատարել։

Don Ceder-ը իր ելույթում նաև ուշադրություն է հրավիրել Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների անհապաղ ազատ արձակման և Լեռնային Ղարաբաղում հայկական մշակութային ժառանգության պահպանման անհրաժեշտության վրա։

Inge Drost с Don Ceder.

In het debat over Buitenlandse Zaken heeft gister Don Ceder opnieuw de Minster gevraagd om erkenning van de Armeense genocide. Ook vroeg hij. aandacht voor de vrijlating van de krijgsgevangenen in Baku en behoud van Armeens Cultureel Erfgoed in Nagorno Karabach.

De minister moet nog antwoorden.

Արձան, որ լռության մեջ խոսում է ճշմարտության մասին

 ԱՆՀՆԱՐ Է ԱՌԱՆՑ ՀՈՒԶՄՈՒՆՔԻ

28.02.2026/ Հ.Ազիան, Ն.Գասպարյան/Նիդ.օրագիր

Կան օրեր, երբ քաղաքը դանդաղեցնում է շնչառությունը։

Երբ աղմուկը լռում է, և ժամանակը՝ մի պահ կանգ է առնում։

Այդպիսի օր էր այսօր։

Երևանի մի սովորական բակում՝ թիվ 147 դպրոցի տարածքում, բացվեց հերոս Ռոբերտ Աբաջյանի արձանը։ Իրականում բացվեց ավելին, քան բրոնզե մարմնավորված կերպարն է։ Բացվեց հիշողություն։ Բացվեց պարտք։ Բացվեց լուռ, բայց անխոս ճշմարտություն՝ այն մասին, թե ինչ արժեք ունի մարդու կյանքը, երբ նա գիտակցաբար այն դնում է հայրենիքի պաշտպանության նժարին։

Ռոբերտ Աբաջյանը չի պատկանում միայն պատմությանը։ Նա պատկանում է ներկային։ Նրա անունը չի հնչում միայն դասագրքերում կամ պաշտոնական ելույթներում․ այն ապրում է բոլորի հայացքներում: Արձանի առջև կանգնած դպրոցականներին դժվար է դեռ հասկանալ ամբողջ ծանրությունը, բայց կա պահի լրջության զգացումը։

Ռոբերտը երիտասարդ էր։ Անսահման երիտասարդ։ Եվ հենց այդ երիտասարդության մեջ էր նրա քաջության ահռելի չափը։

Արձանը պատկերում է Ռոբերտին ոչ որպես առասպելական հերոս, այլ որպես իրական մարդ՝ վճռական հայացքով, ներքին խաղաղությամբ, այնպիսի լռությամբ, որ միայն նրանք են ունենում, ովքեր արդեն ընտրել են իրենց ճամփան մինչև վերջ։ Նրա ձեռքերում պահված դիրքը չի սպառնում, չի գոռում․ այն պարզապես լուռ հիշեցնում է, որ երբեմն կարող է լինել ամենաբարձր գոչյունը։

Արձանի պատվանդանին փորագրված խոսքերը այսօր դարձան ոչ միայն հուշ, այլ հարց՝ ուղղված մեզ բոլորիս։

Ի՞նչ ենք անում մենք այդ զոհողության հետ։

Ինչպե՞ս ենք ապրում այն կյանքի մեջ, որը շարունակվում է ուրիշների չշարունակված կյանքի հաշվին։

Բացման արարողությունը զուսպ էր։ Առանց ավելորդ ճոխության։ Եվ դա էր ճիշտը։ Որովհետև Ռոբերտ Աբաջյանի սխրանքը ճոխության կարիք չունի։ Այն ինքնին ամբողջական է։

Երբ խոսում էին նրա մասին՝ խոսքերը հաճախ ընդհատվում էին լռությամբ։ Իսկ այդ լռությունը ավելի հզոր էր, քան ամենահմուտ ճառը։

Այս արձանը կանգնած է դպրոցում։ Դա պատահական չէ։ Այն կանգնած է այնտեղ, որտեղ ձևավորվում է ապագան։ Որտեղ դեռ ամեն ինչ հնարավոր է։ Որտեղ դեռ կարելի է սովորել ոչ միայն մաթեմատիկա կամ գրականություն, այլ՝ պատասխանատվություն, արժանապատվություն, ընտրության գին։

Ռոբերտ Աբաջյանի արձանը մեզ մահվան չի կոչում։

Այն կյանքի է կոչում է՝ գիտակցված, արժանապատիվ, ազնիվ կյանքին։

Այն հիշեցնում է, որ հայրենիքը գաղափար չէ միայն, այլ մարդկանց անուններ են։ Դեմքեր։ Երազներ։ Կիսատ մնացած երիտասարդություն, որ տրվեց, տրվեց հանուն ապրող կյանքերի...

Եվ երբ տարիներ անց այս բակում կրկին լսվեն երեխաների ծիծաղն ու քայլերի ձայնը, արձանը շարունակելու է լուռ հսկել նրանց՝ որպես հիշեցում, որ ազատությունը միշտ ունի անուն, անուն, որ հիշվելու է հավերժ, հավիտյան, այս անգամ՝ ՌՈԲԵՐՏ ԱԲԱՋՅԱՆ։

Հայրենիքի պաշտպանության համար զոհվածների և բանակի օր

«Հայրենիքի պաշտպանության համար զոհվածների հիշատակի օր»

27.01.2026 | Նիդ. օրագիր

Հունվարի 27-ը Հայաստանի Հանրապետությունում առաջին անգամ նշվում է որպես Հայրենիքի պաշտպանության համար իրենց կյանքը զոհաբերած հերոսների հիշատակի օր։ Սա լռության ու խոնարհման, հիշողության ու հավերժության օր է, երբ ողջ ժողովուրդը գլուխ է խոնարհում նրանց առաջ, ովքեր սեփական կյանքը դրեցին հայրենի հողի, ազգային արժանապատվության և խաղաղ ապագայի պաշտպանության զոհասեղանին։

Այսուհետ այս օրը պիտի դառնա հավաքական հիշողության խորան, որտեղ հարգանքով ու երախտագիտությամբ կվերահաստատենք մեր պարտքը նրանց հանդեպ, ովքեր առանց երկմտելու ընտրեցին զոհաբերության ճանապարհը՝ հանուն պետության ու ժողովրդի։ Նրանց սխրանքը պարզապես ռազմական հաղթանակի վկայություն չէ․ այն ազգային ինքնագիտակցության, հայրենասիրության և անսահման նվիրումի բարձրագույն դրսևորումն է։

Զոհված հերոսների հիշատակը անմահ է։ Այն ապրում է մեր պատմության էջերում, մեր արժեքների հիմքում և ապագա սերունդների գիտակցության մեջ՝ որպես օրինակ, որպես պատգամ և որպես պատասխանատվություն։ Նրանց կյանքով գրված ուղերձը պարզ է․ անկախությունն ու պետականությունը տրված չեն ի վերուստ, դրանք կերտվում և պահպանվում են միասնականությամբ, կամքով և զոհողությամբ։

Այս օրը մեզ հիշեցնում է, որ խաղաղությունը ունի գին, իսկ ազատությունը՝ անուններ։ Այդ անունները հավերժ գրված են մեր սրտերում։

Դու անմահ ես, Հայրենիքի զինվոր։

Դու մեր սրտում ես՝ որպես հավատ, որպես ուժ, որպես անշեջ լույս։

Քեզ՝ հավերժ փառք և խորին խոնարհում։

Խոնարհվում ենք նրանց լուսավոր հիշատակի առաջ։

Փառք ու պատիվ Հայրենիքի պաշտպաններին։

Տոնդ շնորհավոր, հայկական բանակ

28.01.2026/Նիդ.օրագիր

Դու ծնվեցիր մեր հայրենիքի համար ամենաբարդ ու ճակատագրական օրերին՝ որպես գոյամարտի անհրաժեշտություն, որպես անկախության կամքի մարմնավորում։ Քո կազմավորմամբ սկիզբ դրվեց ազատ ու ինքնիշխան պետականության կերտմանը, և այդ ճանապարհը անցավ ցավով, պայքարով, բայց նաև աննկուն հավատով։

Հայ զինվորն ու Հայոց բանակը տարիների ընթացքում ապացուցեցին, որ հայրենի հողում ապրելու իրավունքը տրվում է ոչ թե խոսքով, այլ արժանապատիվ պայքարով, նվիրումով ու անձնազոհությամբ։ Քո յուրաքանչյուր քայլը, քո յուրաքանչյուր դիրք պահվում է քաջության, պատասխանատվության և հայրենասիրության բարձր գիտակցումով։

Այսօր ևս ակնհայտ է՝ Հայաստանի Հանրապետության խաղաղությունն ու զարգացումը հնարավոր են միայն ուժեղ, կազմակերպված և մարտունակ զինված ուժերի առկայությամբ։ Հայոց բանակը մեր անվտանգության հիմնական երաշխիքն է, մեր պետության ամուր սյունը։

Քո անցած փառավոր ճանապարհը շարունակելու, մարտունակությունը բազմապատկելու և նոր հաղթանակների հիմքը դնելու համար անհրաժեշտ է ամենօրյա աշխատանք, հստակ ռազմավարություն և համազգային միասնականություն։ Բանակի վերականգնումը, կայունացումն ու արդիականացումը պետք է դառնան առաջնային օրակարգ՝ հիմնված սեփական ռազմարդյունաբերական ներուժի, հզոր տնտեսության և ռազմական գործին տիրապետող մասնագետների վրա։

Բանակը միայն սահմանում կանգնած զինվորը չէ։ Բանակ պետք է դառնանք բոլորս՝ գիտակցելով մեր պատասխանատվությունը, տիրապետելով նվազագույն պաշտպանակաջ գիտելիքների և ամուր պահելով զինվորի թիկունքը։ Միայն միասնական ուժերով կարող ենք կերտել անվտանգ, խաղաղ և արժանապատիվ ապագա։

Խոնարհում մեր հերոսներին, հավերժ փառք մեր զինվորին, մեր բանակին։

Տոնդ շնորհավո՛ր, հայ զինվոր։

Տոնդ շնորհավո՛ր, հայկական բանակ։

Բանակի օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի Հանրսպետության վարչապետ Nikol Pashinyan / Նիկոլ Փաշինյանը։

Ֆիլմ երեխաների ուժի և հույսի մասին՝ Արցախից տեղահանված երեխաները

Արենը, Մանեն, Աստղիկը, Անին և Դավիթը բառի բուն իմաստով կորցրել են ամեն ինչ՝ տունը, դպրոցը, ծննդավայրը, հարազատներին։ 2023 թվականի սեպտեմբերին նրանք դարձան Արցախի բռնի տեղահանված հազարավոր երեխաներից մի քանիսը։

Չնայած ծանր կորուստին և տրավմային փորձառություններին՝ նրանք չեն կորցրել հույսը։ Այժմ նրանք փորձում են նոր կյանք կառուցել Հայաստանում՝ իրենց հետ բերելով հիշողություններ, մշակույթ և հավատ, որ մթության մեջ միշտ կա լույս։

Մեր թիմը նախաձեռնել է 30 րոպեանոց փաստավավերագրական ֆիլմ, որը պատմում է երեխաների մասին, ովքեր սովորում են նորից ժպտալ։ Ֆիլմը ոչ միայն կլուսաբանի տեղի ունեցածը, այլև կցուցադրի նրանց ներքին ուժը, դիմացկունությունն ու ստեղծագործ ոգին։ Ֆիլմի հիմքում ընկած են իրական պատմություններ՝ երեխաների սեփական ձայնով, որոնք արդեն ներկայացվել են «Արմատ և ծիլ» ստեղծագործական մրցույթում։

Ֆիլմի թիմը՝ Անի Մանուկյան (պրոդյուսեր և նախագծի հեղինակ, «Հաղթեցին ապրելով» փաստագրական ֆիլմի մրցանակակիր, 2024) և Սոնա Ալեքսանյան (սցենարիստ, ռեժիսոր), փնտրում է վերջին ֆինանսական աջակցությունը՝ նախագծի ավարտի համար։

Շնորհալի մասը հավաքվել է՝ արդեն հավաքված է 1,756 ԱՄՆ դոլար, և միայն շատ փոքր գումար է անհրաժեշտ՝ ողջ բյուջեն՝ 3,000 ԱՄՆ դոլար ապահովելու համար։ Ձեր ամենափոքր ներդրումը կարող է անմիջական ազդեցություն ունենալ՝ թույլ տալով ֆիլմին տեսնել լույս աշխարհ և բարձրաձայնել երեխաների ձայնը։

Դրամական աջակցություն կարող եք կատարել այստեղ՝
👉 GoFundMe

Information Partner / Ինֆորմացիոն հովանավոր: «Նիդերլանդական օրագիր»

---

English Version

A Documentary About Hope and Resilience of Displaced Children from Artsakh

Aren, Mane, Astghik, Ani, and Davit have lost everything—their homes, schools, birthplace, and loved ones. In September 2023, they became part of the mass forced displacement of Armenians from Artsakh.

Despite profound loss and trauma, they have not lost hope. Today, these children are rebuilding their lives in Armenia, carrying memories, culture, and the belief that there is always light in the darkness.

Our team is producing a 30-minute documentary about children learning to smile again. The film not only documents what happened, but also highlights their inner strength, resilience, and creative spirit. The stories are told in their own voices and have already been presented in the “Armat & Tcil” Creative Competition.

The film team—Ani Manukyan (Producer & Project Creator, award-winning director of “They Won by Living”, 2024) and Sona Aleksanyan (Screenwriter & Director)—is seeking the final financial support to complete the project.

A significant portion has already been raised—$1,756 out of $3,000, meaning only a small contribution is needed to bring this film to life. Every donation makes a difference and allows the children’s voices to be heard globally.

Support the film here:
👉 GoFundMe

Information Partner: Dutch Diary («Նիդերլանդական օրագիր»)