Երբ առկա է միասնության ու համագործակցության ոգին

 «Նիդերլանդական օրագրի» հյուրերն էին  Հաագայի Աբովյան մշակութային միության և հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիայի (FAON) նախագահ Մաթո Հախվերդյանը և  նույն կազմակերպությունների քարտուղար Ինգա Դրոստը:

Հաճախ ջերմ, սրտաբուխ ու անմիջական հանդիպումից հետո լավ մտքեր, առաջարկություններ ու մտահաղացումներ են ծնվում: Շատ գովելի է, երբ հայկական համայնքի անդամներն այցելում են միմյանց,  ծանոթանում  աշխատանքային ծրագրերին, անկաշկանդ զրուցում , քննարկում արված ու կատարվելիք գործերը, ամենատարբեր թեմաների շուրջ հարցեր ու խնդիրներ առաջադրում, կամ էլ այս տիպի հարցերը քննարկելուն զուգընթաց զբոսնում ու լավ ժամանակ անցկացնում:

 Նման պարագայում համագործակցության ու միասնության ոգին բարի ու դրական պտուղներ է տալիս` նոր գործերի սկիզբ դառնում: Օրերս «Նիդերլանդական օրագրի» հյուրերն էին նիդերլանդահայ համայնքի ակտիվ անդամներ, ամուսիններ`
Հաագայի Աբովյան մշակութային միության և հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիայի քարտուղար Ինգա Դրոստը, և նույն կազմակերպությունների նախագահ Մաթո Հախվերդյանը: Բավական է ասել, որ Մաթո Հախվերդյանի ղեկավարած Աբովյան մշակութային միությունը Հոլանդիայի ամենահին ու երկարակյաց կազմակերպությունն է, որի գոյությունը չափվում է շուրջ երեքուկես տասնամյակով: Ինգա Դրոստին Էլ թեև բոլորն են ճանաչում, բայց քչերը գիտեն, որ նրա անմիջական ջանքերի և կապերի շնորհիվ  2004 թ. Նիդերլանդների խորհրդարանը ճանաչեց հայոց ցեղասպանությունը: Այս բանաձևի քննարկման և ընդունման ժամանակ Ինգան և Մաթոն հայկական կողմի միակ ներկայացուցիչներն էին,  որ խորհրդարանի հանդիսատեսների
պատշգամբից անմիջականորեն հետևում էին քվեարկությանը: 
Հավելենք, որ  ևս մեկ անգամ`2018թ. Նիդերլանդների խորհրդարանը վերահաստատել է Հայոց ցեղասպանությունը:
Ինգա Դրոստի դերը նմանատիպ աշխատանքներում մեծ է: Մասնագիտությամբ լինելով իրավաբան, նա անչափ կարևոր օղակ է հայ համայնքի, մյուս կողմից էլ նիդերլանդական իշխա-նությունների և հասարակական կազմակերպությունների
 միջև։
 «Նիդերլանդական օրագիրը» բաց լրատվական դաշտ է նիդերլանդահայ բոլոր կառույցների  համար, պատրաստակամ է բոլորի հետ ակտիվ համագործակցություն ապահովելու, հանդես գալու հավաստի լրատվությամբ, քննարկելու կատարված ապագա գործերն ու ծրագրերը:
Այդ տեսակետից «Նիդերլանդական օրագրի» հետ բավական սերտ ու արդյունավետ են համագործակցում վերոհիշյալ կազմակերպությունները, փոխկապակցված ձևով օգնում, սատարում միմյանց: Նման փոխվստահությունը և արդյունավետ համագործակցություն հաստատելու եզրերը արդեն տարիների պատմություն ունեն: Դա նպաստում է համայնքի միասնությանն ու նպատակասլաց գործունեությանը: Հատկապես Աբովյան մշակութային միությունը առաջնորդվում է նախօրոք կազմված հստակ տարեկան ծրագրով, որով էլ իրագործվում, կյանքի են կոչվում շատ նախագծեր:

«Նիդերլանդական օրագրի» աշխատատեղում Մաթո Հախվերդյանին, Ինգա Դրոստին և «նիդերլանդական օրագրի» խմբագրին  շուտով միացան նույն լրատվամիջոցի թղթակից Դարիո Կրամերը (Դավո Պողոսյան),  որը ՈՒտրեխտից է և աչքի է ընկնում հայ համայնքի տարբեր հասարակական աշխատանքներում և Dear Angel կազմակերպության հիմնադիր-տնօրեն Փերի կնյազյանը, ով իր կարողությունների չափով ֆինանսապես կարողանում է աջակցել մեր լրատվամիջոցին և օգնության ձեռք մեկնել Հայաստանի անապահով երեխաների մի խմբի:

Սուրճի սեղանի շուրջ ծավալվում է հաճելի, մտերմիկ զրույց հայ համայնքային կյանքի, Հայաստանի ներքաղաքական վիճակի և առհասարակ նիդերլանդահայ կյանքին վերաբերվող տարբեր հարցերի շուրջ: Դեռ թարմ են հիշողությունները, թե ինչպես միասնական համագործակցության արդյունքում` ճեղքվեց թուրք-ադրբեջանական արհեստական մենաշնորհի պատնեշը, «Նիդերլանդական օրագրի» թղթակիցը կարողացավ հայտնվել դատարանում և ողջ հայ հանրությանը ներկայացնել ազգայնամոլ Իլհան Աշկինի դատավարությունը: Սահմանափակ ժամանակամիջոցում Ինգա Դրոստին և Մաթո Հախվերդյանին հաջողվեց միջամտել ձեռք բերելու տեսանկարահանման իրավունքը: Մինչ այդ պատճառաբանվում էր, որ սահմանափակ տարածքում երկու տեսախցիկներից ավել չեն կարող աշխատել: Մինչդեռ հիշյալ երկու տեսախցիկներն ապահովում էին մեկը` Թուրքիայի, և մյուսը Ադրբեջանի լրատվամիջոցները: Մաթո Հախվերդյանը և Ինգա Դրոստը այսուհետ ևս պատրաստակամություն հայտնեցին, իրենց ուժերի ու գիտելիքների ներածին չափով օգտակար լինել «Նիդերլանդական օրագրին» ամենատարբեր հարցերում:

Այնուհետև հյուրերը կարճ շրջագայություն կատարեցին`ծանոթանալով Նիդերլանդների հարավային Zeeuws-Vlaanderen տարածաշրջանի մի քանի վայրերին: Նրանք եղան Զելանդի մարզի ամենահին բնակավայրում` Արդենբուրգում: Այնտեղ մարդիկ են բնակվել սկսած քարե դարից, բնակավայրը ծառայել է բերդ ամրոց, միջնադարում էլ եղել է Ֆլամանդական 17 քաղաքներից մեկը: Այժմ մտնում է Sluis-ի վարչատարածքային կազմի մեջ, որտեղ բնակվում է մոտ 2500 մարդ: Այստեղ 959 թ հիմնվել է Sint-Bavokerk եկեղեցին, այն մի քանի անգամ ավերվել և վերականգնվել է:
Հետաքրքիր էր այստեղ դիտել մի ցուցանակ, որտեղ ռուսերենով և նիդերլանդերենով գրված էր Պուշկինի Աննե Կերնին նվիրված սիրո «К***» հայտնի բանաստեղծությունը: Ռուսական էլի հետք կա Sluis համայնքի Քազանդ բնակավայրին մոտ` որտեղ այցելեցին մեր հյուրերը: Այստեղ` ծովից քիչ հեռու, հնամենի մի շինություն-կացարան կա , որը ծառայել է ռուսական ցարի ընտանիքին: Մի քանի տարի առաջ դեռ տան պատին փակցված էր`«Ռոմանովների ամառանոց» ցուցանակը: Հետո այն  ռուսական եկեղեցի է ծառայել: Բոլշևիկների իշխանության գալուց հետո պետությունն այն օտարել է  գերմանացի  մի ընտանիքի: Տանտերերը, որ հազվադեպ են այստեղ լինում, պահպանել են ռուսական իրերն ու խորհրդանշանները:
 Այնուհետև հյուրերն այցելեցին ծովափնյա զբոսաշրջային Քազանդ Բադ քաղաք, որից հետո եղան Խրուդե գյուղում: Հիսունական թվականների ջրհեղեղից ամենաշատ տուժված վայրերից է, որտեղ հազարավոր մարդիկ են զոհվել ու անօդևան մնացել: Այս գյուղի մոտակայքում պահպանվում են համաշխարհային երկրորդ պատերազմի տարիներից, ֆաշիստական Գերմանիայի հրամանատարական անձնակազմի համար կառուցված երկաթբետոնյա բունկերները: Այն հենակետ է ծառայել ռմբակոծելու Անգլիան: Պահպանելով հաստափոր այս շինությունները` տեղի քաղաքապետարանը այն դարձրել է երեխաների զբոսատեղի: Այն գրավիչ կանաչ տարածք է, որտեղ կա խաղահրապարակ, կարելի էր տեսնել կենդանիների` նաև որպես ուղեկից գեղեցիկ սիրամարգերի, որոնք սիրում էին լուսանկարվել:
Նման փոխայցելություններն ու համագործակցության եզրեր որոնելը միայն ու միայն նպաստում են համայնքների միջև ակտիվ գործակցության ու ամուր կապերի հաստատմանը:

 Իսկ միասնության ոգին պահպանելը այսօր առավել քան երբեք կարևոր են մեզ: Թեև ադրբեջանական քարոզչամեքենան անցած տարիներին պետական մակարդակով Նիդերլանդներում բավականին գումարներ է ծախսել, մասնավորապես լավ կայք
պահելու,  կինոլուսանկարահանման սարքավորումներ ունենալու վրա` միևնույն է  ընկրկում են հայ ոգու և միասնության առջև: 

Ադրբեջանցիները թվաքանակով 4-րդն են, որ հետևում են մեր ֆեյսբուքյան էջին:

Նման «խանդը»  հետևանք է Համագործակցող Հոլանդահայ Կազմակերպությունների (SAO) համերաշխության  ու ակտիվ  գործունեության:

 «Նիդերլանդական օրագիր»

Aardenburg, 

 Sint-Bavokerk և երկու լեզուներով գրված Պուշկինի Աննե Կերնին նվիրված սիրո «К***» հայտնի բանաստեղծության ցուցատախտակը:

Sluis համայնքի  Cadzand  Քադզանդ բնակավայրին մոտ գտնվող այս կացարանը ծառայել է ռուսական ցարի ընտանիքին: Այստեղ հիշատակվում է նաև Գրիգորի Ռասպուտինի անունը: Նա հայտնի է եղել որպես ցարական ընտանիքի մտերիմ  բարեկամ:

 Sluis համայնքի Cadzand-Bad ծովափնյա   բնակավայրը

Groede: ֆաշիստական Գերմանիայի հրամանատարական անձնակազմի համար կառուցված երկաթբետոնյա բունկերներից մեկը: Այն  հիմա երեխաների  զբոսայգի ու ժամանցային խաղերի վայր է:

Հուշ-երեկո նվիրված հայ ժողովրդի բարեկամ, հույն անվանի բանաստեղծ, գրող Յորղոս Սուրիսին

ԱԹԵՆՔՈՒՄ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԲԱՐԵԿԱՄ ՅՈՐՂՈՍ ՍՈՒՐԻՍԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀՈՒՇ-ԵՐԵԿՈ

ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

Աթենքից ՆԻԴԵՐԼԱՆԴԱԿԱՆ ՕՐԱԳՐԻՆ հայտնում են, որ երեկ Հույն գրողների միությայն սրահում, հունվարի 15-ին, Հույն գրողների միությունը եւ Հայ-հունական ուսումնասիրությունների կենտրոնը,«Հայաստան»հասարակական մշակութային համագործակցությամբ կազմակերպեցին ՀՈՒՇ-ԵՐԵԿՈ, որը նվիրված էր հայ ժողովրդի բարեկամ, հույն անվանի բանաստեղծ, գրող ՅՈՐՂՈՍ ՍՈՒՐԻՍԻ մահվան 100-րդ տարելիցին։ Հանդիսության ընթացքում տեղի ունեցավ նաև Հայ-հունական
ուսումնասիրությունների կենտրոնի կողմից Յորղոս Սուրիսին նվիրված՝ «Ο Ρωμηός του Γεωργίου Σουρή και το Αρμενικό Ζήτημα» («Յորղոս Սուրիսի Ռոմեոս թերթը և Հայկական հարցը») գրքի շնորահանդեսը։ Ողջույնի խոսք ասաց Հույն գրուղների միության նախկին նախագահ` Պավլոս Նաթանաիլը, բանախոսեցին Հունաստանի Ազգայի Ժողովի գրադարանի բաժնի վարիչ Էլլի Դրուլիան և Հույն գրողների միության
վարչության անդամ Սպիրոս Ավլոնիդիսը։ Հայ-հունական ուսումնասիրությունների կենտրոնի քարտուղար Հովսեփ Քասեսյանը ներկայացրեց «Յորղոս Սուրիսի Ռոմեոս թերթը և Հայկական հարցը» գիրքը: Ասմունքեցին՝ Ազգային թատրոնի դերասան, բանաստեղծ Մարթա Պապադոպուլուն, գրող Կաթերինա Դոգա-Կոտոպուլուն, դերասանուհի Նազիկ Այդինյանը, դերասանուհի Զանոս Դանիասը: Միջոցառան համակարգողներն էին՝ Հայ-հունական ուսումնասիրությունների կենտրոնի անդամ Լուսի Բերբերյանը եւ Հույն գրողների միության նախագահ Կոստաս Կարուսոսը: Հիշեցնենք, որ գրող, բանաստեղծ եւ լրագրող Սուրիսը Աթենքում 33
տարի հրատարակել է ROMIOS (Հույնը) շաբաթաթերթը, որտեղ նա հրապարակել է շատ կարեւոր տվյալներ 1895-1896թթ․ եւ 1909 թվականների հայերի կոտորածների մասին: Յորղոս Սուրիսը հինգ անգամ Նոբելյան
մրցանակի թեկանծու է առաջադրվել, այդ թվում` 1900թ․-ին Հունաստանի խորհրդարանի կողմից:
«Հայաստան» լրատու ցանց, Աթենք, 16 փետրվարի 2019 թ.

Demonstratie voor vrede in Republiek Artsach

27 februari 2019 om 13.00 uur Demonstratie voor vrede in Republiek Artsach Beginpunt: Vredespaleis – Carnegieplein 2 – 2517 KJ Den Haag Protestmars naar de ambassade van Azerbeidzjan Eindpunt: Andries Bickerweg 6 – 2517 JP Den Haag – tegenover de Ambassade van Azerbeidzjan (protest en afsluiting) Samenwerkende Armeense Organisaties in Nederland (SAO)

2019թ. Փետրվարի 27-ին, չորեքշաբթի ժամը 13.00-ին Հանուն Արցախի Հանրապետությունում խաղաղության հաստատման բողոքի երթ Երթն սկսվելու է` Carnegieplein 2 - 2517 KJ Դեն Հաագ Բողոքի երթ դեպի Ադրբեջանի դեսպանատուն Վերջնակետ Andries Bickerweg 6 – 2517 JP Den Haag` Ադրբեջանի դեսպանատան դիմաց (միտինգ ) Նիդերլանդներում Համագործակցող հայկական կազմակերպություններ (SAO) Նախատեսվում է մեր ուղիղ ռեպորտաժը( Dario Cramer )

24 april wordt een Franse nationale herdenkingsdag voor de Armeense genocide

24 april wordt een Franse nationale herdenkingsdag voor de Armeense genocide. Dat heeft president Emmanuel Macron dinsdagavond aangekondigd tijdens een diner met de CCAF, een organisatie van de Armeense gemeenschap in Frankrijk. Hij lost daarmee een verkiezingsbelofte in uit 2017.

Op 24 april 1915 werd een groep Armeense intellectuelen door de Ottomaanse machthebbers bijeengedreven en geëxecuteerd in Constantinopel, tegenwoordig Istanbul. Volgens Armenië zijn 1,5 miljoen Armeniërs om het leven gekomen bij vervolgingen, gevangenzetting en executies die daarop volgden.

Erkenning
Frankrijk heeft de gebeurtenissen uit de Eerste Wereldoorlog in 2001 formeel erkend als genocide en was daarmee het eerste grote Europese land dat dat deed. De Turkse regering maakt daar nog altijd bezwaar tegen.

“Frankrijk is op de eerste plaats het land dat de geschiedenis in de ogen kijkt”, zei Macron volgens persbureau AFP tijdens het diner. Hij zei de Turkse president Recep Tayyip Erdogan al van zijn besluit op de hoogte gebracht te hebben. Die heeft het Franse besluit “sterk veroordeeld”, liet een woordvoerder weten aan persbureau Reuters.

Tijdens het diner stond de president ook stil bij de in oktober overleden Charles Aznavour, die als zoon van Armeniërs uitgroeide tot een legendarische chansonnier. Aznavours zoon Nicolas, eveneens aanwezig bij het diner, gaf Macron een duduk, een traditionele Armeense fluit van abrikozenhout.

Anders dan Frankrijk heeft de Nederlandse regering de Armeense genocide nog altijd niet erkend. Hoewel de Tweede Kamer vorig jaar bijna unaniem instemde met een motie die de gebeurtenissen aanduidt als volkerenmoord, spreekt het kabinet van “de kwestie van de Armeense genocide”.

Correctie 6 februari 2019: In een eerder bericht was de traditionele Armeense fluit duduk verkeerd gespeld. Dat is aangepast

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի փետրվարի 5-ի որոշմամբ, Ֆրանսիայում ապրիլի 24-ը Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օր է հռչակել, հաղորդում է Euronews.com-ը: Այս մասին Մակրոնը հայտարարել է նաեւ Ֆրանսիայում հայկական ընկերությունները համակարգող խորհրդի կազմակերպած ամենամյա ընթրիքի ժամանակ:

Նա նշել է, որ Ֆրանսիան 1915 թվականից ի վեր ցեղասպանությունն անվանում է հանցագործություն մարդկության ու քաղաքակրթության դեմ:

Նիդերլանդների Սենատի նախագահը ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանին հրավիրել է այցելել Հաագա

 

Նիդերլանդների Սենատի նախագահը ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանին հրավիրել է այցելել Հաագա։

Նիդերլանդների Սենատի նախագահ (Lecture by President of the Senate: Ankie Broekers-Knol) Անկի Բրուկերս-Կնոլը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Ararat Mirzoyan-ին՝ խորհրդարանի ղեկավարի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ և հրավիրել այցելել Հաագա։ Հղում անելով ՀՀ Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովին` այդ մասին տեղեկացնում է Նիդերլանդներում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանության կայք էջը: (Embassy of Armenia in The Netherlands/ Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանություն)

Հայ ժողովրդի պատմությունը աշակերտների մատուցմամբ / Հայկական ճարտարապետությունը 6-8-րդ դարերում

Նվարդ Սարդարյանը

Նվարդ Սարդարյանը (Нвард Сардарян) պատմություն է դասավանդում Երևանի Վ. Մայակովսկու թիվ 7 հիմնական դպրոցում: Նա «Նիդերլանդական օրագրի» մշտական ու հավատարիմ բարեկամներից է, կարդում ու արձագանքում է նյութերին: Վերջերս նա շատ հավանեց Նիդերլանդներում Հայաստանի դեսպանության` տեղի հայկական դպրոցների աշակերտների մրցույթ հայտարարելու նախաձեռնությունը:
 ՈՒսուցիչն ինքը` Հայ ժողովրդի պատմությանը վերաբերվող  հանձնարարություններ է տալիս իր  սաներին, վերջիններս մեծ սիրով հանձն են առնում ու գեղեցիկ մատուցմամբ ներկայացնում:  ՈՒսուցչուհին գտնում է, որ սփյուռքում ապրող հայ երեխաներին (նաև մեծահասակներին) ևս հետաքրքիր կլինի դիտել և կարդալ  հայրենիքում ապրող իրենց հասակակիցների  կազմած ու ներկայացրած աշխատանքները: ՈՒսուցչուհին այն սիրով տրամադրեց մեզ, Մենք էլ պարբերաբար կներկայացնենք մեր պատանի  բարեկամներին (նաև մեծահասակներին):
Այս նախաձեռնությունը մի  փոքրիկ քայլ կլինի մեր  պատանի բարեկամներին` պատմությանը, ծանոթանալու և իրազեկվելու սեփական արմատներին ու ինքնությանը:

Հայկական ճարտարապետությունը 6-8-րդ դարերում

Տաթև Մանուչարյան

Կազմել և ձևավորել է Տաթև Մանուչարյանը (8-րդ դասարանում)
 Երևանի Վ. Մայակովսկու թիվ 7 հիմնական դպրոց

Հայ ազգային ճարտարապետությունը ստեղծեց եկեղեցաշինության համաշխարհային
գլուխգործոցներ: Եկեղեցաշինության վաղ շրջանի կառույցներից է Վաղարշապատի Մայր տաճար Ս. Էջմիածինը:Ս. Էջմիածինը հիմնադրվել է IV դարի սկզբին, ապա վերակառուցվել V դարի 80-ականներին: Բազիլիկ շենքի հիմքի վրա է կառուցվել Մայր տաճարի խաչաձև գմբեթակիր շինությունը:

Ավանի Ս. Կաթողիկե Ծիրանավոր եկեղեցի

Ավանի տաճարը կառուցել է Հովհան Բագարանցի հակաթոռ կաթողիկոսը՝ 590-ական թթ։   602 թվականին պարսից Խոսրով Բ Փարվեզ արքան գրավել է Ավանը և վերացրել կաթողիկոսությունը։ Տաճարի խոնարհման
ճշգրիտ թիվը հայտնի չէ, սակայն ենթադրվում է, որ այն նույնպես ավերվել է 1679 թ. հունիսի 4-ի երկրաշարժից։ Պահպանվել են պատերը՝ արևելյան կողմից ցածր, մյուս ճակատներում զգալի բարձրությամբ։ Տաճարի մասնակի ամրացումը կատարվել է 1940 թ., հուշարձանների պահպանության պետական կոմիտեի կողմից՝ հուշարձանը հետազոտող Նիկոլայ Տոկարսկու ղեկավարությամբ։ 1968 թ բարեկարգվել է տաճարի տարածքը, իսկ 1978 թ. պեղվել է կաթողիկոսարանի պալատական շենքը, նորոգվել Կաթողիկեի հարավային ճակատը։ Տաճարը ներկայումս կիսավեր է:

Մրենի տաճար

Մրենի տաճարը գմբեթավոր բազիլիկ տիպի հայկական եկեղեցի է Թուրքիայի տարածքում։
Գտնվում է Ախուրյանի աջափնյա գետեզրի մոտ, Բագարանից ոչ հեռու, պատմական Մրեն քաղաքի տարածքում։ Սեբեոսի վկայությամբ՝ կառուցվել է իշխան Դավիթ Սահառունու կողմից՝ 613 թ-ին, շինարարությունն ավարտվել է 639-640 թթ։ Պատկանում է գմբեթավոր բազիլիկ եկեղեցիների տիպին, լայնությունը 20 մ է, երկարությունը՝ 30 մ, աղոթասրահն ունի 19,6 մ լայնություն և 22 մ երկարություն։ Տաճարի ներքին ու արտաքին ճարտարապետությունը բնորոշ է վսեմ պարզությամբ, ծավալները՝ ակնահաճո համաչափություններով։

Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի

Ավանդության համաձայն, Հռիփսիմեն քրիստոնյա կույսերի հետ, խուսափելով Դիոկղետիանոս կայսեր (284-305) հալածանքներից, փախչում են Հայաստան և քրիստոնեություն քարոզում, որտեղ հայոց Տրդատ Գ Մեծ արքայի կողմից նույնպես հալածանքների են ենթարկվում և սպանվում իր հավատակից 32 կույսերի հետ միասին: Հռիփսիմյան կույսերի նահատակման տեղում Տրդատ արքան և Գրիգոր Լուսավորիչը կառուցել են վկայարան՝ կիսագետնափոր հանգստարան, վրան՝ քարաշեն չորս սյուներով ամպհովանի: V դ. այն ավերել են պարսիկները, Սահակ Պարթևը կառուցել է նորը: Եկեղեցին հիմնադրվել է այդ վայրում 618թ-ին Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոսի կողմից: Ավագ խորանի արձանագրությունում կաթողիկոսն իրեն անվանել է «Շինող սրբոյ Հռիփսիմեի»: Էջմիածնի Ս. Հռիփսիմե եկեղեցին ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակի մեջ:

Սուրբ Գայանե եկեղեցի

Սուրբ Գայանե եկեղեցին գմբեթավոր բազիլիկ տիպի եկեղեցի է  Էջմիածին քաղաքում, Հայ
Առաքելական Եկեղեցու գլխավոր սրբավայրերից մեկն է, հայկական ճարտարապետության հուշարձան։ Պլաստիկ և ավարտուն այս շինությունը զուրկ է հատուկ դեկորատիվ տարրերից։ Իր տիպով՝ գմբեթավոր բազիլիկ տիպի եկեղեցի է, ունի դասական, պարզ ձև։ Կառուցվել է  631 թվականին, Եզր կաթողիկոսի օրոք՝ տեղում եղած մատուռի փոխարեն, Սուրբ Գայանե կույսի գերեզմանի վրա։ Ավագ սեղանի տակ գտնվում է Սուրբ Գայանեի գերեզմանը։

Զվարթնոց

Տաճարը Զվարթնոց է անվանել պատմիչ Սեբեոսը. "Այնտեղ կառուցեց մի եկեղեցի՝ երկնավոր «Զվարթնոց» անվամբ, որը նշանակում է երկնային զինվորների /զվարթունների, կամ հրեշտակների բազմություն, որոնք երևացել են սբ. Գրիգորին տեսիլքի ժամանակ։“ Զվարթնոցը կառուցվել է Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոսի օրոք՝ 641-661 թթ-ին։ Ենթադրվում է, որ Զվարթնոցի տարածքում է եղել հեթանոսական Տիր աստծու մեհյանը։ Ըստ Սեբեոսի՝ 301 թ-ին այստեղ են հանդիպել Հայոց Տրդատ Գ արքան և Գրիգոր Լուսավորիչը։  Զվարթնոցը վաղմիջնադարյան ճարտարապետական հուշարձան է՝  Վաղարշապատից 3 կմ հարավ-արևելք : 1989 թ-ին  ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի
Համաշխարհային մշակութային արժեքների ցանկում:

Խաչքարը՝ որպես հայ արվեստի յուրահատուկ տեսակ

Խաչքարը պատվանդանի վրա կանգնեցված սալաձև կոթող-հուշարձան է: Այն՝ որպես ճարտարապետական զարդ, կարող է նաև ագուցվել եկեղեցու որմի մեջ: Խաչքարերը կանգնեցվել են որպես կոթողներ՝ ի նշանավորումն ռազմական հաղթանակների, պատմական կարևոր իրադարձությունների, տաճարների, եկեղեցիների, աղբյուրների, կամուրջների կառուցման և ի հիշատակ նախնիների:

European Armenian Federation for Justice and Democracy - EAFJD

January 2019                                                Newsletter #10 Fruitful Start of a Promising Year

Debriefing at the European Parliament on the Parliamentary Elections in Armenia On January 21, a debriefing on the recent snap parliamentary elections in Armenia took place at the European Parliament's Committee on Foreign Affairs. MEP Heidi Hautala, the head of the EP's Elections Observation Mission to elections in Armenia stated that these elections were held with respect for fundamental freedoms and they enjoyed broad public trust. "You can imagine what a delightful event it was to be there" she said. Watch here

Meeting with the Armenian National Assembly delegation On January 29, after the Euronest Parliamentary Assembly meeting, the President of the EAFJD Kaspar Karampetian and the executive director Heghine Evinyan held a meeting with the members of the Armenian delegation headed by MP Mkhitar Hayrapetyan.   During the meeting, the EAFJD reaffirmed its readiness to fully support the Armenian National Assembly delegations in their upcoming missions in Brussels and Strasbourg. Read here (in Armenian) Acts of vandalism & Armenophobia in the US On January 29, Turkish nationalists attacked two Armenian schools in an act of vandalism in Los Angeles, California. Several Turkish flags were hung both at Holy Martyrs Ferrahian Armenian High School and AGBU Manoogian-Demirdjian School.  Vandalizing an Armenian school, where children were supposed to attend their classes just hours after this demonstration of Hate Crime, is yet another form of Armenophobia .  Read here  Invite your friends to subscribe to our newsletter!    Subscribe here

The newly formed Armenian delegation at the Euronest  On January 28 - 29, Armenia's National Assembly delegation took part in the Euronest Parliamentary Assembly meeting.During the session numerous important issues were addressed regarding the relations between the Eastern Partnership countries and the European Union, in particular economic integration, legal approximation and convergence with EU polices, social affairs, employment, education, culture and civil society . The EAFJD representatives were also present at the European Parliament to support the delegation.  Watch here (in Armenian) Conference on Armenophobia at the European Parliament On the 6th of March MEP Dr. Eleni Theocharous hosts a conference at the European Parliament entitled“Armenophobia: historical and present-day resurgence”. Co-organised by the EAFJD and the Tufenkian Foundation, the conference will examine the phenomenon from different angles, provide a comprehensive picture of various interconnected aspects as well as the ways of combating it. It will be featuring prominent representatives of academia, including historians, political scientists, journalists, human rights defender/activists and witnesses.Register here.

ՀՀ օրհներգի փոփոխման մասին առաջարկ է հայտնել Եվրոպայի Հայերի Համագումարը

Այս օրերին արդիական է դարձել Հայաստանի օրհներգը փոխելու թեման: Այս  կապակցությամբ ընթանում են ակտիվ  քննարկումներ, ծավալվել է աշխույժ մտքերի փոխանակություն, իսկ  մի  մասն  էլ գտնում է, որ հիմա  դրա ժամանակը չէ և երկրի առջև այլ  խնդիրներ կան ծառացած: Հիշյալ նամակը մեզ են  հասցեագրել Հունաստանից: Ներկայացնում ենք ՆԻԴԵՐԼԱՆԴԱԿԱՆ ՕՐԱԳՐԻՆ ուղարկած Եվրոպայի Հայերի Համագումարի տեսակետը:

ՀՀ օրհներգը (հիմնը) պիտի իր մեջ արտացոլի ամբողջական ազգի ինքնության հատկանիշները, պատմական անցյալի ոգեղեն մարմնացումը, ներկայի ու ապագայի լիարժեք իմաստավորումը եւ տեսլականը:ՀՀ օրհներգը ազգային արժեքների հիմքում՝ հպարտության զգացում պիտի ներշնչի յուրաքանչյուր հայի սրտում: ՀՀ օրհներգը անհրաժեշտ է, որ լինի զերծ խմբակային կամ կուսակցական շրջանակների նեղ շահադիտական նկրտումներից: Հարգելով բացառությունները, նշենք, որ ներկա օրհներգը փառաբանողների ամենաթունդ կողմնակիցներին հետաքրքրում է, ոչ թե ընդհանուր ազգի պահանջը եւ ակնկալիքը, այլ ըստ էության ներկա օրհներգը «իրենցը» համարելը: ՀՀ օրհներգի փոփոխման հարցը անցյալում բազմիցս բարձրացվել է, սակայն ժողովրդի կարծիքի անտեսման հետեւանքով մի քանի անհատներ եւ կուսակցական շրջանակներ իրենց վաղեմի մենաշնորհյալ քաղաքականությունն են առաջ քշել, ուստի հարցը մնացել է օդում կախված եւ այդպես էլ կմնա՝ քանի դեռ ժողովրդական լայն քննարկումների արդյունքում չի ստացել վերջնական ընդունելի օրենսդրական
լուծում: Ցավոք, ովքեր ավելի շատ են խոսել ու խոսում ազգից ու ազգային շահերից, գործնականում ամենից շատն են հարվածել ու հարվածում ազգին ու ազգային միասնականությանը...
Չենք կարծում, որ օրհներգի փոփոխման հարցը հենց այսօր գերագույն եւ անհետաձգելի խնդիր է, սակայն դա չի նշանակում, որ հարցը չպիտի քննարկել եւ լուծման ուղղությամբ համապատասխան քայլեր չձեռնարկել:
Վստահ ենք, որ հարցը ընդմիշտ բոլոր ժամանակների համար կլուծվի ժողովրդի ընդգրկումով եւ որոշման եղանակով միայն: Արդյունքում կունենանք ներկա, կամ Արամ Խաչատրյանի, կամ օրհներգի մի այլ տարբերակ, որը ընդունելի կլինի բոլորի համար: Մեր կարծիքով Սփյուռքում հայկական լայն շրջանակներ, որոնք չունեն կուսակցական կամ քաղաքական որոշակի պատկանելիություններ, մեծավմասամբ հակված են հասարակական լայն քննարկման տեսակետին:
Եվրոպայի Հայերի Համագումար
7 փետրվարի 2019թ․
Ուփսալա, Շվեդիա
contact@aaeurop.com
www.aaeurop.com


Հ.Գ.- Նիդերլանդահայ կազմակերպությունները Հայաստանի օրհներգի առնչվող դեռ որևէ դիրքորոշում չեն հայտնել:

Ադրբեջանական ցինիզմ

Վահրամ Աթանեսյան

ՀԱՅ ՁԱՅՆ

Ժամանակին ադրբեջանական մամուլի հրապարակումներն արժանանում էին հակադարձման: Վերջին տարիներին մենք գրեթե ուշադրություն չենք դարձնում, թե ի՞նչ են գրում Բաքվի լրատվամիջոցները և ադրբեջանական կողմի հարձակումները հիմնականում մնում են անպատասխան: Ստացվում է այնպես, որ եթե նախկինում Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի շուրջ օտար ընկալումը հիմնականում այն էր, որ գերազանցապես հայերով բնակեցված մարզը, Ստալինի կամայական որոշմամբ, տրվել է Ադրբեջանին, որտեղ հայկական արժեքները հետեւողականորեն ոչնչացվել են, բռնաճնշվել են մարդկանց ազգային իրավունքները, ապա վերջին շրջանում նաեւ արտերկրի հեղինակներն են սկսել գրել ԼՂ-ում «ադրբեջանցիների էթնիկ զտումների եւ տարածքների օկուպացման» մասին:

Քարոզչա-տեղեկատվական մրցակցությունը վերաճել է դաժան պատերազմի, որտեղ հաջողության հասնելու համար ադրբեջանական կողմը ոչինչ եւ ոչ ոքի չի խնայում: Բաքվում բաց չեն թողել Սիլվա Կապուտիկյանի հոբելյանի առիթը եւ նրան հրապարակումների մի ամբողջ շարք են նվիրել: Ադրբեջանցի հեղինակները նրան անվանել են Լեռնային Ղարաբաղն «Ադրբեջանից օտարելու դավադիր ծրագրի հեղինակներից մեկը»:

Բաքվում հիշել են, որ անցյալ դարի կեսերին Սիլվա Կապուտիկյանն այցելել է Արցախ, հանդիպել ընթերցողների հետ, գրել Արցախին նվիրված բանաստեղծություններ: Արխիվներից պեղել-հանել են Ադրբեջանի ԳԱ նախագահին ուղղած Սիլվա Կապուտիկյանի նամակը, որտեղ բանաստեղծուհին բարձրացրել է Արցախի պատմաճարտարապետական հուշարձանների անմիխիթար վիճակի հետ կապված հարցեր: Եւ, իհարկե, վերհիշել են, որ Սիլվա Կապուտիկյանը ղարաբաղյան շարժման օրերին Մոսկվայում հանդիպել է ԽՄԿԿ ԿԿ գլխավոր քարտուղար Միխայիլ Գորբաչովին, եւ վերջինս, իբրև թե, նրան խոստացել է «Ղարաբաղը տալ հայերին»:

Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում այս քարոզչությունը՝ գաղտնիք չէ: Բաքվում ճգնում են Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը ներկայացնել որպես «Ադրբեջանի դեմ ագրեսիա, որն սկսվել է տեղեկատվական արշավի ձեւով, ապա վերաճել ռազմական օկուպացիայի»: Ցինիզմն այն աստիճանի է հասել, որ հրապարակումներից մեկի հեղինակը Սիլվա Կապուտիկյանին, հայ մտավորականությանը մեղադրում է... Սումգայիթ կազմակերպելու մեջ:

Իրականություն է, սակայն, որ Ստեփանակերտում խաղաղ ցույցերի հաջորդ օրն իսկ Աղդամում բազմահազարանոց ամբոխի առջեւ ելույթ է ունեցել Ադրբեջանի ժողովրդական բանաստեղծ Բախտիյար Վահաբզադեն եւ ընթերցել հայերիս ուղղված իր բանաստեղծությունը, որտեղ այսպիսի տողեր կային.

-Քանի՞ անգամ եմ աչքերդ հանել

Հողիս վրա աչք դնելու համար...

Այս կոչի ազդեցությամբ էլ ամբոխը շարժվել է դեպի Ասկերան՝ ճանապարհին ավերելով հայկական Խրամորթ եւ Խանապատ գյուղերը: Այս կոչ-բանաստեղծությունն է մշտապես հնչել Բաքվի ցույցերի ժամանակ, եւ հենց ադրբեջանցի բանաստեղծ Խալիլ Ռզան է Բաքվում առաջինը հրապարակային հնչեցրել «մահ հայերին» կոչը:

Մինչ այդ, կարգախոսը Սումգայիթում հնչեցրել է մեկ այլ բանաստեղծ՝ Խըդըր Ալովլուն: Սրանք հայտնի փաստեր են, Խալիլ Ռզան որպես 1990թ. Բաքվի հունվարյան ջարդարարության կազմակերպիչ, նույնիսկ կարճաժամկետ ձերբակալության է ենթարկվել: Հայտնի է, վերջապես, որ ադրբեջանական ողջ մտավորականությունը, գրական կազմակերպությունը երես է թեքել Աքրամ Այլիսլիից, նրան որակել «դավաճան հայ»:

Միջնադարյան այդ ինկվիզիցիայի առիթն Այլիսլիի «Քարե երազներ» վեպն է՝ Բաքվի եւ Ագուլիսի հայկական ջարդերի նկարագրությամբ:

Մենք կարող ենք, պարտավոր ենք գտնել այլ բազմաթիվ փաստեր եւ այդ ամենը ներկայացնել միջազգային հանրությանը: Այլապես ադրբեջանական ցինիզմը կարող է ունենալ հետեւորդներ:

Հունահայ կազմակերպությունների համատեղ հայտարարությունը Հայաստանի օրհներգը փոխելու վերաբերյալ

Այս օրերին արդիական է դարձել Հայաստանի օրհներգը փոխելու թեման: Այս  կապակցությամբ ընթանում են ակտիվ  քննարկումներ, ծավալվել է աշխույժ մտքերի փոխանակություն, իսկ  մի  մասն  էլ գտնում է, որ հիմա  դրա ժամանակը չէ և երկրի առջև այլ  խնդիրներ կան ծառացած: Հիշյալ նամակը մեզ են  հասցեագրել Հունաստանից: Ներկայացնում ենք հունական կազմակերպությունների համատեղ հայտարարությունը:

ՅՈՒՆԱՀԱՅ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹԻՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՏԵՂ ՅԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆԸ
Հ.Հ. ՕՐՀՆԵՐԳԸ ՓՈԽԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Ընդառաջելով Հայաստանի Հանրապետութիւնում համաժողովրդական յեղափոխութեան ու նրա արդիւնքում 2018 թւականի Դեկտեմբերի 7-ի արդար ընտրութիւններով ձեւաւորւած Ազգային Ժողովի առաջին փոխնախագահ Ալէն Սիմոնեանի Հ.Հ. ազգային օրհներգի փոխելու առաջարկը քննարկման դնելուն, եւ ի պատասխան Սփիւռքի նախարարութեան պահանջին, յունահայ համայնքիներքոյ ստորագրեալ կուսակցութիւններն ու կառոյցները գտնում են, որ պէտք է զորակցել նոր օրհներգի հանրային քննարկմանը, և տուրք չտալ նրա դէմ ստեղծւող արհեստական խոչնդոտներին, որով ձգտում են անտրամաբանօրէն պաշտպանել ներկայ օրհներգը:
Մեր կարծիքով, Ազգային հիմնը պիտի բոլոր առումներով լինի հայկական, հիմնւած ազգային արժեքների վրայ եւ հպարտութիւն ներշնչի իւրաքանչիւր հայի եւ քանի որ Արամ Խաչատրեանի երաժշտութեան մէջ այդ ամբողջը առկայ է, ինչպէս բանաստեղծուհի Սիլւա Կապուտիկեանն է ասել՝ այն «գրւած է մեր ազգային, հոգեւոր երաժշտութեան մոտիւները օգտագործելով, պետականութիւնը զգալու խորը կարողութիւններով... Մենք չպէտք է մեզ զրկենք այդ հպարտութիւնից։ Պէտք է պահենք Արամ Խաչատրեանի ստեղծած հիմնը, իհարկէ, տէքստը նորից գրելով», այլապես ինչո՞վ հպարտանանք, երբ մեր ազգային օրհներգը օտարի երաժշտութիւն է թարգմանված բառերով: Հաշւի առնելով վերոնշեալը, համոզւած ենք, որ Հ.Հ. ներկայիս օրհներգը հնարաւոր է փոխել հայ մեծանուն կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրեանի Խորհրդային Հայաստանի համար ստեղծած օրհներգով, իհարկէ, այն
յարմարեցնելով նոր պայմանների հետ, նկատի ունենալով այսօրւայ եւ վաղւայ պահաջը՝ խաղաղութեան կողքին աւելացնելով անկախութիւնը, ազատութիւնն ու արդարութիւնը:

Հայկական Ժողովրդային Շարժում
Սոցեալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Ռամկավար ազատական կուսակցութիւն
«Հայաստան» Հասարակական Մշակութային Կենտրոն

Հ.Գ.- Նիդերլանդահայ կազմակերպությունները Հայաստանի օրհներգի առնչվող դեռ որևէ դիրքորոշում չեն հայտնել:

Նոր խոսքով ու ասելիքով

 Մեր հայրենակից Նիկոլայ Խաչատուրյանը (31) մոտ քսան տարի է բնակվում է Նիդերլանդներում, Բարնևելդսեում նա իր սեփական պրոֆեսիոնալ կինոստուդիան ունի: Ինչպես ինքն է խոստովանում որպես հեռուստատեսային ծրագրերի արտադրող յուրաքանչյուր օրը շրջագայության մեջ է` երկրով մեկ: Ազատ ժամերն օգտագործում է ի օգուտ սեփական Kino Media ընկերության: Ասենք սեփական մտահաղացմամբ ծրագրեր կազմել, սցենարներ գրել, ֆիլմեր մոնտաժել և այլն: Այժմ Նիկոլայը աշխատում է SBS6 հեռուստաալիքի 'Mens & Trends' սեփական ծրագրի

թողարկման վրա: Նա ամեն շաբաթ որոնողական աշխատանքների մեջ է, նոր թեմաներ է փնտրում, թարմացնում, նորացնում է հաղորդման ծրագիրը:
Նիկոլայը Նիդերլանդներում ավարտել է Film & media ակադեմիան, արտադրական պրակտիկան անց է կացրել Ավստրալիայում, հեռուստատեսային հաղորդումների համար նկարահանել է գովազդներ և մի շարք հաղորդումների ռեժիսյոր է եղել: Հաղորդումներ պատրաստելու համար աշխատել է 25 տարբեր երկրներում: Նա 500-ից ավելի դրվագների վերջնական տարբերակի խմբագիրն է եղել: Վերջին 8 տարիներին Նիկոլայը պարբերաբար ծրագրեր է պատրաստել SBS6 и RTL4 հեռուստաալիքների համար:

Այնուհանդերձ Նիկոլայ Խաչատուրյանը կենտրոնացել է MENS & TRENDS հեռուստածրագիրը կատարելագործելու վրա, նա դրա համար շատ բան է զոհել «Ես այդ որոշումը կայացրի անցյալ տարի», - ասում է Նիկոլայը.-Այդ պատճառով դադարացրեցի աշխատանքս արտադրական ընկերությունների հետ , որպեսզի ստեղծեմ կյանքի ապրելակերպի սեփական կեցության վարկածը Mens & Trends հաղորդման շրջանակներում: Այս որոշմանը դեր ունեցավ այն հանգամանքը, որ SBS6-ի ծրագրում չկար կյանքի ուղու այս ֆորմատը: Ծրագիրը հաղորդաշարի առաջին եթերաշրջանի համար կազմված է հինգ դրվագներից, նախատեսվում է մոտակա տարիներին այն թողնել անփոփոխ: Նիկոլայի սպասելիքները մեծ են: Նա ցանկանում է «Mens & Trends» հաղորդաշարը աստիճանաբար ճանաչված ու հայտնի դարձնել երկրով մեկ, որպեսզի յուրաքանչյուր անգամ այն նոր ասելիք ունենա ու նորանոր լսարաններ նվաճի: Նա դրանում չի կասկածում :
Հաջողություն ենք մաղթում մեր հայրենակցին և առաջարկում SBS6 հեռուստաալիքով փետրվարի 16-ին, ժամը 16.00-ից դիտել Men & Trends հեռուստածրագիրը:

Տեղական թերթերից մեկի հրապարակումը Նիկոլայ Գևորգ Խաչատուրյանի մասին

«Նիդերլանդական օրագիր»

https://www.facebook.com/NidOragir/posts/2172838239447568

Ոտաբոբիկ նկարիչը պատմում է «կանաչ տորնադոյի» մասին․ զրույց Ալիկ Ասատրյանի հետ

Հոլանդահայ արվեստագետ Ալիկ Ասատրյանին  բազմիցս է անդրադարձել հայկական մամուլը` Այս անգամ  նրա մասին, մեզ հետ համագործակցող ՀԵՏՔՈՒՄ

Ալիկ Ասատրյանի  մասին մեր արխիվային  այլ նյութերն այստեղ

Անուշ Քոչարյան

10:39, 4 փտր 2019

Հոլանդաբնակ նկարիչ Ալիկ Ասատրյանը գործողություն եւ դադար բառերի միջեւ միշտ մեծ միջակետ դնող է․ սկսում է, շարունակ(վ)ում է օրեր շարունակ, հետեւողները շատ են, ինքն էլ անընդհատ կիսվում է։

«Կանաչ տորնադոյի» շրջանում Ալիկին ամրագրելու կարիք կար։ Այստեղ կտեսնեք իր բնորոշմամբ կարճատեւ «հողից պոկված» վիճակները, գույնի ազդեցությունը, սիմվոլիկայի փոխակերպումը, պերֆորմանսները, որոնց հետեւանքով հասցրել է տուգանվել ոստիկանության կողմից, որովհետեւ արվեստային ակտ իրականացնելու համար որեւէ մեկից թույլտվություն չի ստացել։

«Երկու կիլոգրամ նիհարել եմ, որովհետեւ գիշեր-ցերեկ աշխատում եմ ու օրը մեկ անգամ եմ սնվում, շատ արագ․․․ 24 ժամվա ընթացքում քնում եմ 2-3 ժամ։ Էներգիաս հազար է»,- գրում է Ալիկը՝ Հոլանդիայից։

Այդ ի՞նչ «մոգական» կանաչ է։ Ո՞նց պոկվեցիր հողից, հողագույնից։

Գույնն ինձ համար առեղծված է․ դեռ Հայաստանում երկար ժամանակ գունային հարաբերություններ էի փնտրում, համադրում դրանք, որպեսզի տեսնեմ, թե որ գույնը որի հետ է «երգում», որ գույնն է որի հետ հուզում, որն է որի հետ ձգում։ Այդպես խորացա գույների մեջ։ Երբ եկա Հոլանդիա, կյանքի առաջին 5 տարին սեւ եւ սպիտակի էտապ էր․ երեւի նկատել ես, որ բոլոր գույներս մուգ սեւին էին ձգտում։ Այդպես հետո ամեն գույն օգտագործում էի բացի կանաչից, որից մի տեսակ վախենում էի։

Գույնից վախենալու պատճառը ո՞րն է։

Կանաչի համադրությունն այլ գույների հետ բարդ է, եւ քիչ նկարիչներ են կարողացել անել դա։ Մեկը Վան Գոգն էր, մյուսը Գոգենը: 2002 թվականն էր, որոշեցի ուսումնասիրել կանաչ գույնը, կարդացի։ Սկսեցի ինքս խառնուրդներ պատրաստել եւ նաեւ գնեցի կանաչի տարբեր երանգները։ Սկզբից փորձարկում էի զգացողությունը, թղթի վրա դնում էի այդ կանաչը եւ ուրիշ գույներ։

Փաստորեն առաջին «կանաչ տորնադոն», ինչպես դու ես բնութագրում կանաչի հետ հարաբերությունը, դեռ 2002-ին էր։

Այո, մինչեւ ոսկորներս թաթախվեցի կանաչի մեջ, որովհետեւ խնդիր ունեի կանաչի հետ մեկ այլ գույնի մոգական համադրություն գտնելու։ Եվ գտա․․․ մանուշակագույնի հետ։  Հետո՝ սեւ-կանաչ, սպիտակ-կանաչ, ծիրանագույն-կանաչ․ սրանք բոլորը մոգական հարաբերություններ էին։

Տպավորությունս մեծ էր, երբ տեսա «մասուրե ականջօղով աղջկան կանաչ ամպերի մեջ»։

Հիմա դրա մասին կասեմ, բայց հերթով գամ, հասնեմ։ 2002 թվականին, երբ թաթախվեցի կանաչի մեջ, երկու տարի խրվեցի ու մնացի, ստեղծվեցին բազմաթիվ գործեր․․․ Կանաչ էր ու կանաչ։ Այնքան էի խորացել, որ տեղացի ընկերներս սկսեցին ինձ «կանաչ» անվանել։

Այդ աշխատանքները ցուցադրվեցին, ընկերներս հատուկ կանաչ հագնված եկան ցուցահանդեսին․․․Արդեն 2003 թվականն էր։

Երբ Հայաստանում էիր, դարչնագույնն ու շագանակագույնը գերակշռում էին․ տեղ-տեղ վառ կարմիր էլեմենտ էր մտնում։ 2017 թվականի սիմպոզիումի ժամանակ քո աշխատանքային տարածքն ու բակը լրիվ այդ երանգների մեջ էր․ պատկերացնում եմ, որ կանաչի ժամանակ շուրջդ լրիվ կանաչի ես վերափոխում։

Մի գիշեր, երբ մերոնք քնած էին, աչքս ընկավ աղջկաս կոշիկներին, պատկերացրի՝ կանաչ ինչ սիրուն կլինեն։ Վերցրեցի ու ներկեցի։ Առավոտյան աղջիկս տեսավ կոշիկները, չջոկեց, որ իր կոշիկներն են, ասեց՝ ինչ սիրուն են, համ էլ նման իր կոշիկներին․․․ Ասեցի՝ Սոնա ջան, հենց քո կոշիկներ են, որ կան։ Ջղայնացավ, որ առանց իրեն տեղյակ պահելու ներկել եմ ու այդպես էլ չհագավ այդ կոշիկները։ Կինս էլ զայրացավ այն աստիճանի, որ Սոնային ասաց․  «Էս տնից գնալ ա պետք, քանի մեզ էլ կանաչ չի ներկել»։

Կանաչն այդպիսի ուժ ունի․ կտրում է հողից ու տանում տիեզերք։ Երբ արդեն հասկացա, որ շատ եմ «բարձրացել» ու հոգեբանական վտանգ կա, որոշեցի «իջնել»։ Փափուկ վայրէջքի համար անցա կանաչի ուրիշ երանգներին՝ «խակի» կանաչին, «պաշտպանական» կանաչին։ Այդ վայրէջքի ժամանակ էլ ծնվեցին գործեր։ Մի խոսքով հաջող վայրէջք եղավ, հասկացա, որ հողագույնին անցնելու ժամանակն է, որ ամուր կանգնելու շանս լինի։ Եվ որոշումս ճիշտ էր։ Այդպես երկու տարի տեւեց հողն ու հողագույնը, հաջորդ երկու տարին՝ փիրուզագույնն էր (որն այլ մոգականություն ունի․ 80-ից ավելի գործ հենց այդ շրջանում եմ ստեղծել)։

Գունային ընտրությունը ոչ մի դեպքում պատահականություն չի, փաստորեն։

Չէ՜, չի կարող այդպես լինել․ համն եմ տեսնում, քսում եմ մարմնիս, ուղնուծուծով լրիվ զգում եմ, ուսումնասիրում եմ համադրությունն այլ գույնների հետ, խառնում եմ այնքան, մինչեւ մի գոյություն չունեցող բան դուրս գա։ Այդպես ինծ ծանոթ ներկերի կողքին հայտնվում են մինչ այդ ինձ անծանոթ նոր երանգներ։

Այսպես, որ խոսում ես լրիվ այլ աշխարհ է երեւում, բայց դու շատ ես հաղորդակցվում․ ես նկատում եմ՝ ինչպես են մարդիկ գրում իրենց մտահոգությունները, ինչպես են վերաբերում գործունեությանդ, երբեմն իրենց պատմությունները կապում քո փորձին։

Այո, ուշադիր հետեւում եմ՝ ինչ է կատարվում Հայաստանում եւ փորձում եմ միջամտել իմ լեզվով։ Այդպես Ֆեյսբուքի 5000 ընկերներիս միջեւ «ուշադիր» բաժանումներ եմ անցկացնում, չեմ հոգնում այդ «աշխատանքից», եւ ավելին՝ դա ինձ ուրախացնում է, որովհետեւ հաջողվում է մարդկանց գեղեցիկ զգացում պարգեւել։ Դեպքերը բազմաթիվ են։

Երբ 23 տարի դադարից հետո եկար Հայաստան, շուրջդ անընդհատ մարդիկ էին, ում համար դու եւ´ տարօրինակ, եւ´ անօրինակ էիր, բայց նաեւ բաց, ազատ։

Շատ են գրում ինձ եւ կանայք, եւ տղամարդիկ․․․ Գրում են իրենց վախերի մասին, գրում են իրենց պատմությունները։ Բոլորի համար ժամանակ եմ գտնում՝ թեկուզ իմ քնի հաշվին։

Հարցնու՞մ ես քեզ՝ ինչու։ Պատասխանատվությա՞ն հարց է, մարդուն սիրելու ձե՞ւն է։ Ի՞նչ է։

Կարճ, եթե ասեմ, հա, սիրում եմ մարդկանց։ Ուզում եմ՝ հնարավորինս քիչ հոգեկան ցավ ապրեն, ուզում եմ՝ երջանիկ լինեն։ Ես այդպես եմ դաստիարակվել․ պապս այդպիսինն էր, տատս էլ, հերս էլ, մերս էլ․․․․ քույրս էլ, եղբայրս էլ։ Վազել եւ օգնել ուրիշին, եթե կարող ես․ ես դա եմ տեսել իմ ընտանիքում։

Այդքան զրուցել ենք, բայց այսօր շատ պատկերային է․ տեսնում եմ քեզ․․․ Մեղրին ու Ալիկը, Հոլանդիան ու Ալիկը, Ալիկն ու հայը, Ալիկն ու Ալիկը՝ իրենց արանքում փողոցներ, գույներ, «ցունամիներ», սերեր։

Հիմա շատ հուզական պրոցեսների մեջ եմ․ ամեն գեղեցիկ բանից եմ հուզվում։ Ամեն օր գրելու ու նկարելու նոր հեքիաթ է հայտնվում գլխումս։ Երբ մարդու միտքը լռում է, հրաշքները սկսում են ծնվել ինքնուրույն․ այդ առումով ես միայն կատարողը, թղթին հանձնողն եմ դառնում։

Երկու ամսվա ընթացքում վաթսունից ավելի նոր գործ եմ արել։ Այդ գործերը տանը սփռված են։ Լինում է այնպես, որ նույնիսկ մոռանում եմ ինչ-որ գործի մասին, հետո տեսնում, զարմանում եմ։ Քսանին մոտ աշխատանք էլ դեռ կիսատ է, քանի որ, դեռ մեկը չավարտած՝ ուրիշ պատկեր եմ տեսնում ու անցնում եմ նորին։ Այդպես չեմ կորցնում տեսածս պատկերը։

«Մասուրե ականջօղով աղջիկն» այդ պատկերների՞ց էր։

Գույնի հետ շատ սերտ շփումը տանում է նրան, որ սկսում ես հասկանալ իր լեզուն․ ինքն է քեզ սկսում շատ զարմանալի բաներ պատմել։ Հենց այդպես ծնվեց «Մասուրե ականջօղով աղջիկը» դիմանկարը։ Եվ շատ արագ ծնվեց, ամեն ինչ միանգամից է արված, միայն շրթունքների վրա եմ շատ աշխատել, որ թաքնված, իմ ուզած ժպիտը ստանամ։ Կարծես ստացվեց։ Մասուրի պես կարմիր է, մասուրի պես էլ ժպտում է․․․ Մասուրն էլ է ժպտում։

Հետաքրքիր է մասուրի ընտրության պատմությունը։

Մասուրը մաքուր բան է, նաեւ իմ մանկությունն է: Տանը շատ էինք օգտագործում․ եւ մայրս, եւ տատս սարերից ու դաշտերից վայրի մասուր էին հավաքում, ես էլ իրենց հետ։ Մասուրով ճաշ էին եփում, ու, երբ հիվանդանում էինք, հենց այդ ճաշն էր առողջացնողը։ Ու իրենք էին ասում՝ մասուրը մաքուր բան է։ Այդպես ինձ համար էլ այն մնաց մաքրության խորհրդանիշ։

Դադար

Կարծում եմ՝ կանաչ գույնը կտեւի մոտ մեկ ամիս եւ կիջնեմ գետնին։ Այս անգամ հաստատ երկու տարի չեմ ձգի, քանի որ տարիքի հետ ավելի զգայուն եմ դարձել եւ հուզվում եմ անգամ մի նոր կանաչ երանգ ստանալուց։ Մի տեսակ ալքիմիայի պես բան է․ նույնիսկ մեկ-մեկ գիշերն արթնանում եմ իմ ձայնից, որ կանաչ գույնի հետ եմ խոսում։ Առավոտյան արթնանում եմ, հասկանում եմ, որ գլխիս մեջ հեքիաթ կա։ Ոչ բոլոր հեքիաթներն եմ գրում, բայց երկուսը գոնե պետք է գրեմ նկարների հետ։ Կարճ ասած՝ ցնցուղի տակ, որ կանգնում ես, ջուրն ի՞նչ առատությամբ է լցվում գլխիդ, այդպես էլ մտքերն են լցվում գլխիս մեջ։ Ուղղակի գժվել կարելի է․ մեկ-մեկ ծորակն ուզում եմ փակել։ Ֆիզիկապես հնարավոր չէ դիմանալ այս փոթորիկին․ դրա համար կես կատակ, կես լուրջ ասում եմ՝ «ստեղծագործական տորնադո» է, որն ինձ վերցնում ու պտտում է օդում։

Տարիների ընթացքում դիմանկարները վերափոխվեցին վիճակների եւ իրավիճակների, Ալիկ։ Առաջ դիմանկարը գերակշռում էր․․․ Հիմա, եթե նույնիսկ դեմքը կա, իրականությունից ես կտրում, տանում ուրիշ տեղ։

Արվեստում կրկնվել չեմ սիրում․եւ եթե գիտությունը կրկնությունով է պայմանավորված, արվեստում հակառակն է․ կրկնությունը արվեստի մահն է։ Երկու-երեք տարին մեկ ինձ մոտ նոր էտապ է սկսվում։

Հնարավոր է՝ դիրք փոխվի, իրադրություն փոխվի, գետնին կպած լինես կամ ոչ, բայց, միևնույն է, վերադարձի գաղափարը տեսնում եմ։

Նկատի ունես Հայաստան վերադառնա՞լը։ Եթե այո, ապա որոշումս կայացրել եմ։

Դա նկատի չունեի, բայց հետաքրքիր է՝ ինչ ես որոշել։

Վերադառնալու եմ, միանշանակ։ Տեխնիկական խանգարող հարցեր կան, որոնք կլուծվեն երկու տարվա ընթացքում։ Իսկ արվեստում «վերադառնալը» լրիվ ուրիշ պատմություն է․ որքան էլ մոտենամ նախնական կետին, այն այլեւս նույնը չի լինելու․․․ Ուրեմն նույն տեղին չես վերադառնում։ Մղվելու եւ հետ գալու տատանումները դրա հետ կապ չունեն․ եթե ես իմանամ՝ ինչ է ինձ սպասվում ինչ-որ տեղ, այլեւս հետաքրքրություն չեմ ունենա։

Ստացվում է, որ Հայաստան վերադառնալն էլ կարելի է այս կոնտեքստում տեղավորել․ վերադառնու՞մ ես այլ Հայաստան։

Վերադառնալու որոշումս կայացրել եմ, երբ «Մաչանենց» սիմպոզիումին մասնակցեցի։

Ուզում էի անպայման հարցնել նաեւ «Ադամ եւ Եվա» ինստալյացիայի մասին, որ այդտեղ՝ փողոցում իրականացրիր՝ առանց թույլտվության։

Ոստիկանները ձերբակալեցին, տարան։ Մոտ հինգ հարյուր եվրոյի չափով տուգանվեցի հասարակական կարգը խանգարելու եւ փողոցը կեղտոտելու համար։

Ալիկ, ստեղծագործական տարիների, Հոլանդիայում երկարաժամկետ բնակություն հաստատելու փորձառությունն ինչի՞ է հանգեցրել, ի՞նչն ես արժեւորում հիմա։

Հենց կյանքն է, որ կա եւ ստեղծագործելու հնարավորությունն ու ժամանակը։ Երբ առավոտյան բացում եմ աչքերս, նախ զարմանում եմ, որ չեմ մեռել, քանի որ իմ կյանքով ապրող մարդը ամեն օր գուցե եւ մեռնի, հետո ուրախանում եմ, որ մեկ օր էլ ունեմ ստեղծագործելու համար եւ վազում եմ նկարելու։ Այդպես գնահատում ու սիրում եմ ինձ տրված ամեն րոպեն։

Հիմա ուզում եմ վերադառնալ իմ երկիր, հերի՛ք է։ Շատ բան ունեմ անելու Հայաստանում․ ուզում եմ տարիների փորձառությունը «իմոնց» տալ․ դա որոշ չափով հեռավորության վրա էլ փորձում եմ անել։ Ունեմ ֆիլմի գաղափար, ուզում եմ իրագործել Հայաստանում, եւ վերջին՝ կարեւոր երազանքս արվեստի կենտրոն ստեղծելն է։ Եթե սա էլ հաջողեցի, ուրեմն կյանքս ստացված է։

Չեմ վախենում ասել, որ ես ինձ զոհաբերում եմ արվեստի համար, որովհետեւ արվեստը ինձ համար միակ մաքուր բանն է երկրի վրա․․․Դրա համար արժե քեզ զոհաբերել, այդպես կապ ստեղծել ոչ երկրայինի հետ։

Հ․Գ․ լուսանկարները տրամադրել է Ալիկ Ասատրյանը