(Հանրամատչելի իրավական վերլուծություն)
Հաճախ կարելի է լսել այն կարծիքը, թե Նիդերլանդներում հասարակական, մշակութային կամ լրատվական գործունեություն ծավալելու համար պարտադիր է ստեղծել կազմակերպություն կամ ստանալ պետական հատուկ թույլտվություն։ Իրականում հոլանդական օրենսդրությունն այլ մոտեցում ունի։
Նիդերլանդների իրավական համակարգում քաղաքացիական նախաձեռնությունները, որպես կանոն, կարող են իրականացվել առանց նախնական պետական թույլտվության, եթե տվյալ ոլորտի համար օրենքը հատուկ պահանջ չի սահմանում։
Այս սկզբունքը, որը բնորոշ է ժողովրդավարական և իրավական պետություններին, նշանակում է, որ բազմաթիվ հասարակական, մշակութային, կրթական և տեղեկատվական նախաձեռնություններ կարող են իրականացվել առանց իրավաբանական անձ ստեղծելու կամ պետական լիցենզիա ստանալու, եթե օրենքը տվյալ գործունեության համար նման պահանջ չի սահմանում։
Երեք տարբեր իրավական հասկացություններ
Հաճախ շփոթվում են հետևյալ երեք հասկացությունները.
- իրավաբանական անձի ձևը,
- ձեռնարկատիրական գործունեության գրանցումը,
- պետական թույլտվությունը (լիցենզիան)։
- Սրանք տարբեր իրավական ինստիտուտներ են և չեն փոխարինում միմյանց։
Իրավաբանական անձի ստեղծումը կազմակերպությանը տալիս է որոշակի իրավական կարգավիճակ։ Ձեռնարկատիրական գործունեության գրանցումը կապված է տնտեսական գործունեության և հարկային պարտավորությունների հետ, իսկ պետական լիցենզիան պահանջվում է միայն այն ոլորտներում, որոնց համար օրենքը հատուկ թույլտվություն է նախատեսում։ Հետևաբար այս երեք հասկացությունները նույնականացնելը հաճախ հանգեցնում է սխալ եզրակացությունների։
Իրավաբանական անձի հիմնական ձևերը
Vereniging (Association) — Միություն
Vereniging-ը անդամակցության սկզբունքով գործող իրավաբանական անձ է։ Անդամները կարող են լինել ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ իրավաբանական անձինք։ Բարձրագույն մարմինը անդամների ընդհանուր ժողովն է, որն ընտրում է վարչությունը, հաստատում գործունեության հիմնական ուղղությունները և ընդունում կարևոր որոշումներ։
Այս իրավական ձևով են գործում Նիդերլանդների մի քանի հայկական կազմակերպություններ։ Դրանցից է Աբովյան մշակութային միությունը (Armeense Culturele Vereniging Abovian), որը հիմնադրվել է 1984 թվականին և կազմակերպում է հայոց լեզվի, պատմության, երգի ու պարի դասընթացներ, մշակութային միջոցառումներ և հասարակական ծրագրեր։
Նույն իրավական ձևով է գործում նաև Հոլանդահայ կազմակերպությունների ֆեդերացիան (FAON – Federatie Armeense Organisaties Nederland) և Vereniging Armeniefonds Nederland-ը, որը միավորում է անդամ կազմակերպություններին։ Ի տարբերություն սովորական միությունների, FAON-ի և Armeniefonds Nederland-ի անդամները իրավաբանական անձինք են՝ հայկական կազմակերպություններ, որոնք համագործակցում են ընդհանուր նպատակների շուրջ։ Ֆեդերացիայի անդամ կազմակերպությունների կազմը կարող է փոփոխվել, ուստի այն ներկայացվում է FAON-ի պաշտոնական տեղեկատվական աղբյուրներում։
Stichting (Foundation) — Հաստատություն
Stichting-ը անդամներ չունի։ Այն կառավարվում է խորհրդի (Bestuur) կողմից, որի անդամները նշանակվում են կանոնադրությամբ սահմանված կարգով։
Այս իրավական ձևը լայնորեն կիրառվում է կրթական, բարեգործական, մշակութային, գիտական և հասարակական ծրագրերի իրականացման համար։ Նիդերլանդներում գործող բազմաթիվ հայկական կազմակերպություններ ևս ընտրել են հենց այս կազմակերպաիրավական ձևը։
Կարևոր է տարբերակել Stichting և fonds հասկացությունները։ Stichting-ը իրավաբանական անձ է, մինչդեռ fonds-ը որոշակի նպատակով ձևավորված դրամական միջոցների կամ կապիտալի ամբողջություն է, որը կարող է կառավարվել տարբեր իրավաբանական անձանց կողմից։
Գործնականում Stichting հասկացությունը հաճախ սխալմամբ թարգմանվում է որպես «հիմնադրամ»։ Այդպիսի թարգմանությունը, սակայն, միշտ չէ, որ համապատասխանում է Նիդերլանդների իրավական տերմինաբանությանը, քանի որ այն շփոթում է կազմակերպաիրավական ձևը և դրամական ֆոնդի հասկացությունը։
Օրինակ՝ «Նիդերլանդական օրագիրը» 2026 թվականի հունիսի 15-ի հրապարակման մեջ գրվել էր. «Նիդերլանդներում հիմնադրվել է հայ մասնագետներին միավորող SAB հիմնադրամը», մինչդեռ նույն հոդվածում հոլանդերեն նշված էր կազմակերպության պաշտոնական անվանումը՝ Stichting Samenwerking Armeense Beroepsgroepen (SAB)։
Այս դեպքում առավել ճշգրիտ հայերեն ձևակերպումը կլինի՝ «Հայ մասնագետների համագործակցության հաստատություն», քանի որ Stichting-ը տվյալ դեպքում իրավաբանական անձի կազմակերպաիրավական ձևն է, այլ ոչ թե դրամական կամ նպատակային հիմնադրամ։
Kerkgenootschap — Եկեղեցական համայնք
Սա հավատացյալների համայնք կամ եկեղեցական միավորում է, որը գործում է իր դավանանքի և ներքին կանոնադրության համաձայն։ Այն ևս իրավաբանական անձ է և օգտվում է Նիդերլանդների Սահմանադրությամբ երաշխավորված կրոնի ազատությունից։
Ովքե՞ր կարող են օրինական գործունեություն ծավալել
Նիդերլանդներում օրինական գործունեություն կարող են իրականացնել.
- ֆիզիկական անձինք,
- անհատ ձեռնարկատերերը (Eenmanszaak),
- իրավաբանական անձինք,
- ինչպես նաև քաղաքացիների ոչ ֆորմալ խմբերը, եթե նրանց գործունեության համար օրենքը պարտադիր գրանցում կամ հատուկ թույլտվություն չի պահանջում։
Սա նշանակում է, որ հասարակական, մշակութային, կրթական կամ տեղեկատվական նախաձեռնություն սկսելու համար պարտադիր չէ նախ ստեղծել Stichting կամ Vereniging։
Առցանց լրատվամիջոցները և օրենքը
Նիդերլանդներում խոսքի և մամուլի ազատությունը սահմանադրական իրավունքներ են։ Այդ պատճառով ինտերնետային լրատվական կայք, բլոգ կամ տեղեկատվական հարթակ ստեղծելու համար ընդհանուր պետական լիցենզիա կամ հատուկ թույլտվություն չի պահանջվում։
Ուստի առցանց լրատվամիջոցը, օրինակ՝ «Նիդերլանդական օրագիրը», կարող է գործել նաև առանց Stichting կամ Vereniging ստեղծելու, եթե օրենքը նրա գործունեության համար այլ պահանջ չի սահմանում։
Սակայն եթե գործունեությունը ձեռք է բերում ձեռնարկատիրական բնույթ՝ ստացվում են գովազդային եկամուտներ, վաճառվում են ծառայություններ, կնքվում են առևտրային պայմանագրեր կամ իրականացվում է այլ տնտեսական գործունեություն, կարող են առաջանալ գրանցման և հարկային պարտավորություններ, այդ թվում՝ Նիդերլանդների Առևտրի պալատի (KvK) ռեգիստրում գրանցվելու անհրաժեշտություն։Սա վերաբերում է տնտեսական գործունեությանը և որևէ կերպ չի սահմանափակում խոսքի կամ մամուլի ազատությունը։
Ո՞վ է պատասխանատու հրապարակումների համար
Երբեմն կարծիք է ձևավորվում, թե իրավաբանական անձ չունեցող լրատվամիջոցը իրավական պատասխանատվություն չի կրում։ Իրականում դա այդպես չէ։ Նիդերլանդներում պատասխանատվությունը կախված չէ նրանից, թե լրատվամիջոցը գրանցված կազմակերպություն է, թե ոչ։
Եթե հրապարակումը կատարում է իրավաբանական անձ հանդիսացող լրատվամիջոցը, ապա պատասխանատվությունը, որպես կանոն, կրում է տվյալ կազմակերպությունը՝ անհրաժեշտության դեպքում նաև համապատասխան պատասխանատու անձինք։
Եթե առցանց լրատվամիջոցը գործում է առանց իրավաբանական անձ ստեղծելու, հրապարակումների համար պատասխանատվությունը կրում են այն ֆիզիկական անձինք, որոնք հեղինակել, խմբագրել կամ հրապարակել են նյութը։
Այսինքն՝ իրավաբանական անձի բացակայությունը չի ազատում որևէ մեկին օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից։
Լրագրողական պատասխանատվությունը և Raad voor de Journalistiek-ը
Նիդերլանդներում լրատվամիջոցների նկատմամբ նախնական պետական գրաքննություն կամ լիցենզավորման համակարգ գոյություն չունի։
Միևնույն ժամանակ գործում է լրագրողական ինքնակարգավորման համակարգը։ Այդ նպատակով ստեղծվել է Raad voor de Journalistiek (Լրագրողական խորհուրդը)՝ անկախ մարմին, որը քննում է լրագրողական հրապարակումների վերաբերյալ բողոքները։
Խորհուրդը գնահատում է ոչ թե օրենքի խախտման, այլ լրագրողական մասնագիտական և էթիկական չափանիշների պահպանման հարցերը՝ արդյոք նյութը եղել է հավասարակշռված, փաստերը պատշաճ ստուգված են, պահպանվել է լսվելու իրավունքը, բացառվել են անհիմն ընդհանրացումները կամ խտրական վերաբերմունքը։
Raad voor de Journalistiek-ը դատարան չէ։ Այն չի կարող տուգանել, արգելել լրատվամիջոցի գործունեությունը կամ պարտադրել նյութի հեռացում։ Խորհրդի եզրակացությունները պարտադիր իրավական ուժ չունեն, սակայն ունեն բարձր մասնագիտական հեղինակություն և նպաստում են պատասխանատու լրագրության զարգացմանը։
Եթե որևէ անձ համարում է, որ հրապարակմամբ վնասվել են իր իրավունքները, նա կարող է դիմել ինչպես Raad voor de Journalistiek-ին (եթե տվյալ լրատվամիջոցը մասնակցում է ինքնակարգավորման համակարգին), այնպես էլ դատարան՝ օրենքով սահմանված կարգով։
Խոսքի ազատությունը չափվում է ոչ թե լրատվամիջոցի մեծությամբ, այլ օրենքով
Նիդերլանդների իրավական համակարգի կարևորագույն առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ օրենքը տարբերություն չի դնում խոշոր ազգային լրատվամիջոցի և փոքր, անկախ կամ համայնքային առցանց լրատվամիջոցի միջև՝ խոսքի ազատության իրավունքի տեսանկյունից։
Ժողովրդավարական հասարակությունում խոսքի արժեքը չի որոշվում լրատվամիջոցի բյուջեով, աշխատակիցների թվով կամ լսարանի մեծությամբ։ Եթե հրապարակումը կատարվել է օրենքի շրջանակներում, ապա այն օգտվում է խոսքի և մամուլի ազատության նույն սահմանադրական պաշտպանությունից՝ անկախ նրանից, այն հրապարակել է հանրային հեռարձակողը, մասնավոր մեդիա ընկերությունը, համայնքային լրատվամիջոցը կամ անկախ լրագրողը։
Սա նշանակում է, որ խոշոր մեդիա հարթակը և փոքր առցանց լրատվամիջոցը հավասարապես իրավունք ունեն բարձրաձայնելու հանրային նշանակության հարցեր, ներկայացնելու տարբեր կարծիքներ, նախաձեռնելու քննարկումներ և իրազեկելու հասարակությանը։ Միաժամանակ նրանք հավասարապես պարտավոր են պահպանել օրենքը, հարգել անձի արժանապատվությունը, հեղինակային իրավունքը, անձնական տվյալների պաշտպանությունը և հետևել պատասխանատու լրագրության սկզբունքներին։
Հետևաբար լրատվամիջոցի իրավական կարգավիճակը չի որոշում նրա խոսքի ազատության ծավալը։ Տարբերությունը պայմանավորված է ոչ թե կազմակերպական ձևով, այլ հասարակության վստահությամբ, մասնագիտական հեղինակությամբ և հրապարակումների որակով։
Վերջաբան
Նիդերլանդների ժողովրդավարական համակարգը հիմնված է մի պարզ, բայց հիմնարար սկզբունքի վրա. պետությունը չի որոշում, թե ով կարող է խոսել, սակայն յուրաքանչյուր ոք պատասխանատու է իր խոսքի և հրապարակումների համար։
Հենց այս սկզբունքն է ձևավորել այն իրավական և հասարակական միջավայրը, որտեղ կողք կողքի գործում են խոշոր ազգային լրատվամիջոցներ, տեղական և համայնքային մամուլ, հասարակական կազմակերպություններ, գիտական ու մշակութային հաստատություններ, ինչպես նաև բազմաթիվ անկախ քաղաքացիական նախաձեռնություններ։ Թեև դրանք տարբեր կազմակերպաիրավական ձևեր ունեն, բոլորն էլ, պահպանելով օրենքի պահանջները, նպաստում են հանրային երկխոսությանը, ժողովրդավարության ամրապնդմանը և քաղաքացիական հասարակության զարգացմանը։
Նույն իրավական սկզբունքները գործում են նաև Նիդերլանդների հայ համայնքում։ Տասնամյակների ընթացքում այստեղ ձևավորվել են հայկական միություններ, հաստատություններ (Stichting), եկեղեցական կառույցներ և անկախ լրատվական նախաձեռնություններ, որոնք, յուրաքանչյուրն իր առաքելությամբ, ծառայում են ազգային ինքնության պահպանմանը, համայնքի ձայնի ներկայացմանը և հասարակական կյանքի զարգացմանը։
Այս համատեքստում «Նիդերլանդական օրագիրը» ևս անկախ հայկական առցանց լրատվական նախաձեռնություն է, որն իր գործունեությունը ծավալում է Նիդերլանդներում երաշխավորված խոսքի և մամուլի ազատության սահմանադրական սկզբունքների շրջանակում։ Իր կազմակերպաիրավական ձևից անկախ՝ այն, ինչպես ցանկացած այլ լրատվամիջոց, ունի տեղեկատվություն տարածելու, հանրային քննարկումներ նախաձեռնելու և տարբեր տեսակետներ ներկայացնելու նույն իրավունքը, ինչ ազգային հանրային կամ մասնավոր մեդիա հարթակները։ Միևնույն ժամանակ այն կրում է օրենքով և լրագրողական մասնագիտական էթիկայով սահմանված նույն պատասխանատվությունը։
Այս մոտեցումը Նիդերլանդների իրավական մշակույթի կարևորագույն առանձնահատկություններից մեկն է. խոսքի ազատությունը պայմանավորված չէ լրատվամիջոցի չափով, ֆինանսական հնարավորություններով կամ կազմակերպաիրավական ձևով։ Օրենքի առջև հավասար են թե՛ ազգային հանրային հեռարձակողը, թե՛ համայնքային առցանց լրատվամիջոցը, թե՛ անկախ լրագրողը։ Նրանց տարբերում են ոչ թե իրավունքները, այլ հասարակության վստահությունը, մասնագիտական հեղինակությունը և հրապարակումների որակը։
Այս սկզբունքն ամրագրված է Նիդերլանդների Սահմանադրության 7-րդ հոդվածում, որը երաշխավորում է խոսքի և մամուլի ազատությունը, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածում, որը պաշտպանում է յուրաքանչյուրի՝ ազատ արտահայտվելու իրավունքը։ Այս հիմնարար իրավունքները հավասարապես վերաբերում են բոլորին՝ անկախ նրանց կազմակերպական ձևից, մասնագիտական կարգավիճակից կամ լսարանի մեծությունից։
Ժողովրդավարության ուժը հենց այստեղ է. ազատ խոսքը որևէ մեկի մենաշնորհը չէ։ Այն յուրաքանչյուր պատասխանատու քաղաքացու, լրագրողի և լրատվամիջոցի հիմնարար իրավունքն է։ Իսկ այդ իրավունքի իրական արժեքը որոշվում է ոչ թե կազմակերպության մեծությամբ, այլ հրապարակվող խոսքի ազնվությամբ, փաստերի հավաստիությամբ, հանրային օգտակարությամբ և այն վստահությամբ, որ այդ խոսքը ներշնչում է հասարակությանը։
Հեղինակներ.
Մաթո ՀԱԽՎԵՐԴՅԱՆ
Նիդերլանդահայ կազմակերպությունների դաշնության (FAON) նախագահ
Աշոտ ԿՆԻԱԶՅԱՆ
«Նիդերլանդական օրագիր» անկախ առցանց լրատվամիջոցի գլխավոր խմբագիր
Լիանա ԲԱԼՅԱՆ
Փաստաբան
«Նիդերլանդական օրագրի» կողմից
Այս հոդվածը ոչ միայն ներկայացնում է Նիդերլանդների իրավական համակարգի կարևոր սկզբունքները, այլև պարզաբանում է հայ համայնքում տարածված մի շարք թյուր պատկերացումներ՝ հասարակական կազմակերպությունների, առցանց լրատվամիջոցների գործունեության և խոսքի ազատության վերաբերյալ։
Այս առումով այն կատարում է նաև կարևոր իրավական-տեղեկատվական և լուսավորչական առաքելություն։
---------------------------
What Types of Organizations Operate in the Netherlands, and What Does Dutch Law Say?
(A Public Legal Analysis)
It is often claimed that, in the Netherlands, establishing an organization or obtaining special government authorization is mandatory in order to engage in social, cultural, or media activities. In reality, Dutch law takes a different approach.
Under the Dutch legal system, civic initiatives may generally be carried out without prior government approval unless the law expressly requires authorization for a specific type of activity.
This principle, characteristic of democratic states governed by the rule of law, means that many social, cultural, educational, and informational initiatives may be undertaken without establishing a legal entity or obtaining a government license, provided that no such requirement is imposed by law.
Three Different Legal Concepts
The following three concepts are often confused:
- the legal form of an organization;
- the registration of a business activity; and
- government authorization (a license).
These are distinct legal institutions and do not replace one another.
The establishment of a legal entity grants an organization a specific legal status. Business registration relates to economic activities and tax obligations, whereas a government license is required only in sectors where the law specifically provides for one. Consequently, treating these three concepts as identical often leads to incorrect legal conclusions.
Main Types of Legal Entities
Vereniging (Association)
A Vereniging is a legal entity based on membership. Its members may be either natural persons or legal entities. The supreme governing body is the General Meeting of Members, which elects the board, approves the organization's principal policies, and adopts major decisions.
Several Armenian organizations in the Netherlands operate under this legal form. One example is the Armeense Culturele Vereniging Abovian (Abovian Armenian Cultural Association), founded in 1984, which organizes Armenian language, history, music, and dance courses, as well as cultural events and community programs.
The FAON – Federatie Armeense Organisaties Nederland (Federation of Armenian Organizations in the Netherlands) also operates as a Vereniging, as does Vereniging Armeniefonds Nederland. Unlike ordinary associations, the members of FAON and Armeniefonds Nederland are themselves legal entities—Armenian organizations cooperating to pursue common objectives. Since the composition of member organizations may change over time, the current membership is presented through FAON's official information sources.
Stichting (Foundation)
A Stichting has no members. It is governed by a board (Bestuur), whose members are appointed in accordance with the organization's articles of association.
This legal form is widely used for educational, charitable, cultural, scientific, and public-interest activities. Many Armenian organizations in the Netherlands have also chosen this organizational structure.
It is important to distinguish between the concepts of a Stichting and a fonds. A Stichting is a legal entity, whereas a fonds refers to a pool of financial assets or capital established for a particular purpose, which may be managed by various legal entities.
In practice, the Dutch term Stichting is frequently translated as "foundation." However, this translation is not always legally accurate, because it may confuse the legal form of an organization with the concept of a financial or endowment fund.
For example, in a publication by the Netherlands Diary dated 15 June 2026, it was stated that "the SAB Foundation, bringing together Armenian professionals, has been established in the Netherlands." Yet the same article referred to the organization's official Dutch name as Stichting Samenwerking Armeense Beroepsgroepen (SAB).
In this context, a more precise English rendering would be "Armenian Professionals Cooperation Foundation" or, more literally, "Foundation for Cooperation among Armenian Professional Groups," recognizing that Stichting denotes the legal form of the organization rather than a financial fund.
Kerkgenootschap (Religious Community)
A Kerkgenootschap is a religious community or ecclesiastical organization that operates in accordance with its faith and internal statutes. It is also recognized as a legal entity and enjoys the protection of freedom of religion guaranteed by the Constitution of the Netherlands.
Who May Legally Carry Out Activities?
Under Dutch law, the following may legally engage in activities:
- natural persons;
- sole proprietors (Eenmanszaak);
- legal entities; and
- informal groups of citizens, provided that the law does not require mandatory registration or a special permit for their activities.
This means that it is not mandatory to establish a Stichting or a Vereniging before launching a social, cultural, educational, or informational initiative.
Online Media and the Law
Freedom of expression and freedom of the press are constitutional rights in the Netherlands. Therefore, no general government license or special authorization is required to establish an online news website, blog, or other information platform.
Accordingly, an online media outlet such as Netherlands Diary may operate without establishing a Stichting or Vereniging, unless specific legal requirements apply to its activities.
However, if the activity acquires a commercial character—for example, by generating advertising revenue, selling services, entering into commercial contracts, or carrying out other economic activities—registration and tax obligations may arise, including the possible requirement to register with the Netherlands Chamber of Commerce (KvK). These requirements relate solely to economic activity and do not in any way restrict freedom of expression or freedom of the press.
Who Is Responsible for Published Content?
It is sometimes assumed that a media outlet without legal personality bears no legal responsibility. In reality, this is incorrect. In the Netherlands, legal liability does not depend on whether a media outlet is incorporated as a legal entity.
If a publication is issued by a media organization that is a legal entity, liability generally rests with that organization and, where appropriate, with the individuals legally responsible for its actions.
If an online media outlet operates without establishing a legal entity, responsibility for published content rests with the natural persons who authored, edited, or published the material.
In other words, the absence of a legal entity does not exempt anyone from liability under the law.
Journalistic Responsibility and the Raad voor de Journalistiek
The Netherlands has neither a system of prior government censorship nor a licensing regime for the media.
At the same time, the country maintains a well-developed system of journalistic self-regulation. For this purpose, the Raad voor de Journalistiek (Council for Journalism) has been established as an independent body that examines complaints concerning journalistic publications.
The Council does not determine whether the law has been violated. Instead, it assesses compliance with professional and ethical journalistic standards—for example, whether reporting was balanced, whether facts were properly verified, whether the right to be heard was respected, and whether unjustified generalizations or discriminatory treatment were avoided.
The Raad voor de Journalistiek is not a court of law. It cannot impose fines, prohibit the activities of a media outlet, or order the removal of published material. Although its decisions are not legally binding, they carry significant professional authority and contribute to the promotion of responsible journalism.
If an individual believes that a publication has infringed upon their rights, they may submit a complaint either to the Raad voor de Journalistiek (provided that the media outlet participates in the self-regulatory system) or to the courts in accordance with the law.
Freedom of Expression Is Determined by Law, Not by the Size of the Media Outlet
One of the most important characteristics of the Dutch legal system is that it does not distinguish between a large national media organization and a small, independent, or community-based online media outlet with regard to the right to freedom of expression.
In a democratic society, the value of speech is not determined by the size of a media organization's budget, the number of its employees, or the size of its audience. If content is published in compliance with the law, it enjoys the same constitutional protection of freedom of expression and freedom of the press, regardless of whether it is published by a public broadcaster, a private media company, a community news outlet, or an independent journalist.
This means that both major media platforms and small online publications have an equal right to raise issues of public interest, present diverse opinions, initiate public debate, and inform society. At the same time, they are equally obliged to comply with the law, respect human dignity, protect copyright and personal data, and adhere to the principles of responsible journalism.
Accordingly, the legal form of a media outlet does not determine the scope of its freedom of expression. The real distinction lies not in its organizational structure but in the level of public trust it enjoys, its professional reputation, and the quality of its reporting.
Conclusion
The Dutch democratic system is founded upon a simple yet fundamental principle: the government does not decide who may speak, but everyone is responsible for what they say and publish.
It is this principle that has created the legal and social environment in which major national media organizations, local and community newspapers, non-governmental organizations, scientific and cultural institutions, and numerous independent civic initiatives operate side by side. Although these organizations differ in their legal forms, they all contribute—while complying with the law—to public dialogue, the strengthening of democracy, and the development of civil society.
The same legal principles apply within the Armenian community in the Netherlands. Over the decades, Armenian associations, Stichtingen (foundations), church organizations, and independent media initiatives have emerged, each fulfilling its own mission in preserving Armenian identity, representing the voice of the community, and contributing to public life.
Within this context, Netherlands Diary is also an independent Armenian online media initiative that operates within the constitutional framework guaranteeing freedom of expression and freedom of the press in the Netherlands. Regardless of its legal form, it enjoys the same right as any other media outlet to disseminate information, initiate public debate, and present diverse viewpoints, whether those media outlets are public broadcasters or private media organizations. At the same time, it bears the same legal and professional responsibilities established by law and journalistic ethics.
This approach is one of the defining characteristics of Dutch legal culture: freedom of expression does not depend on the size of a media outlet, its financial resources, or its organizational structure. Before the law, the national public broadcaster, the community online newspaper, and the independent journalist are all equal. What distinguishes them is not their rights, but the trust they earn from society, their professional credibility, and the quality of their publications.
This principle is enshrined in Article 7 of the Constitution of the Kingdom of the Netherlands, which guarantees freedom of expression and freedom of the press, as well as Article 10 of the European Convention on Human Rights, which protects everyone's right to freedom of expression. These fundamental rights apply equally to all, regardless of their organizational structure, professional status, or audience size.
The strength of democracy lies precisely here: freedom of expression is not the monopoly of anyone. It is a fundamental right belonging to every responsible citizen, journalist, and media outlet. The true value of that right is measured not by the size of an organization, but by the honesty of its reporting, the accuracy of its facts, its contribution to the public interest, and the trust it inspires within society.
Authors
Mato Hakhverdyan
President of the Federation of Armenian Organizations in the Netherlands (FAON)
Ashot Kniazyan
Editor-in-Chief, Netherlands Diary Independent Online Media Outlet
Liana Balyan
Attorney-at-Law
Published by Netherlands Diary
This article not only explains the key principles of the Dutch legal system but also clarifies a number of widespread misconceptions within the Armenian community concerning public organizations, online media, and freedom of expression.
In this respect, it also serves an important legal, educational, and public-awareness function.
.jpg)
