Բաքուն դատապարտեց Վարդանյանին։ Ինչ շարունակություն կարող է այն ունենալ

 

17 February 2026 / Dutch Diary / Analytical

The 20-year prison sentence handed down in Baku against Ruben Vardanyan became not only a legal ruling, but a deeply political event. It occurred in a context where several former representatives of the Nagorno-Karabakh leadership had already been sentenced to terms ranging from 15 years to life imprisonment. However, Vardanyan’s case, by its nature and symbolism, stands apart from the others—both within Azerbaijan’s domestic propaganda framework and in terms of international reaction.

Vardanyan never held a military position, yet he was accused of waging war against Azerbaijan, financing terrorism, and forcibly displacing civilians. According to publicly available information, during the legal proceedings he refused full legal defense, describing the trial as a “farce.” Independent lawyers, human rights defenders, and international media were not allowed to participate in the hearings, raising additional questions about the transparency and fairness of the process.

In this context, Vardanyan’s sentence can be viewed as a political message directed not only at Armenia’s former and current authorities, but also at Armenian society and the diaspora. As a major businessman with extensive international connections, he symbolizes a segment of the Armenian elite toward whom Baku has chosen a particularly strict and demonstrative approach.

Recent statements by Ilham Aliyev clearly express Azerbaijan’s official stance. By comparing the convicted former Karabakh leaders to Nazis and referencing the Nuremberg Trials, Aliyev effectively articulated two fundamental theses:

• The actions of the Armenian side are presented as “crimes against humanity.”

• The release of the convicted individuals is ruled out, even under international pressure.

This comparison is not merely political rhetoric; it is also an attempt to legitimize Azerbaijan’s actions in the language of international law. At the same time, such framing deepens the moral and political polarization of the conflict, narrowing the prospects for reconciliation.

Vardanyan’s case fits into a broader strategy that may be characterized by the following elements:

Legalization of victory – Following the military successes of 2020 and 2023, Baku seeks to consolidate its victory in the legal sphere through criminal prosecutions.

Punitive and preventive messaging – The severe sentences imposed on former Karabakh leaders may serve as a warning against future political or military initiatives.

Preservation of negotiating leverage – The issue of detainees may be used as a political instrument in Armenian–Azerbaijani negotiations.

This approach indicates that Azerbaijan’s current posture toward Armenia is shaped less by mutual trust or reconciliation and more by a logic of power dominance and legal punishment.

The international response has been multilayered.

Amnesty International and Human Rights Watch have repeatedly raised concerns regarding fair trial standards, detention conditions, and the absence of independent observers.

Within the framework of the Council of Europe, discussions have addressed Azerbaijan’s compliance with its human rights obligations.

The European Union has largely issued balanced official statements, calling for adherence to international law and continuation of the peace process.

Within the United Nations system, the importance of fair trial guarantees and the protection of human rights has likewise been emphasized.

At the same time, international reactions have not translated into strong political or economic pressure, allowing Baku to continue its chosen course without significant external consequences.

Ruben Vardanyan’s sentence is not merely a legal act. It reflects the essence of Azerbaijan’s current position toward Armenia—formulated from the standpoint of a victor, grounded in rhetoric of historical accountability, and packaged in the language of international law.

In the short term, this approach may strengthen Azerbaijan’s domestic legitimacy and negotiating position. In the long term, however, it deepens mistrust and reduces the likelihood of sustainable peace in the South Caucasus.

Hay Azian

17.02.2026/Նիդ.օրագիր/ վերլուծական

Ռուբեն Վարդանյանի նկատմամբ Բաքվում կայացված 20 տարվա ազատազրկման դատավճիռը դարձավ ոչ միայն իրավական, այլև խորապես քաղաքական իրադարձություն։ Այն տեղի ունեցավ մի միջավայրում, որտեղ Լեռնային Ղարաբաղի նախկին ղեկավարության մի շարք ներկայացուցիչներ արդեն դատապարտվել էին 15֊ից մինչև ցմահ ազատազրկման։ Սակայն Վարդանյանի գործը, իր բնույթով և խորհրդանշականությամբ, առանձնանում է մյուսներից՝ ինչպես Ադրբեջանի ներպետական քարոզչական հարթությունում, այնպես էլ միջազգային արձագանքների առումով։

Վարդանյանը երբևէ զինվորական պաշտոն չի զբաղեցրել, սակայն մեղադրվեց Ադրբեջանի դեմ պատերազմի, ահաբեկչության ֆինանսավորման և բնակչության տեղահանման մեջ։ Իրավական գործընթացի ընթացքում, ըստ հրապարակային տեղեկությունների, նա հրաժարվել էր լիարժեք պաշտպանությունից՝ գործընթացը որակելով որպես «ֆարս»։ Դատավարությանը չեն մասնակցել անկախ փաստաբաններ, իրավապաշտպաններ կամ միջազգային լրատվամիջոցներ, ինչը լրացուցիչ հարցեր է առաջացրել դատավարության թափանցիկության և արդարության վերաբերյալ։

Այս համատեքստում Վարդանյանի դատավճիռը կարող է դիտարկվել որպես քաղաքական ուղերձ՝ ուղղված ոչ միայն Հայաստանի նախկին և ներկա իշխանություններին, այլև հայկական հասարակությանը և սփյուռքին։ Նա լինելով խոշոր գործարար և միջազգային կապեր ունեցող գործիչ, խորհրդանշում է հայկական էլիտայի մի հատված, որի նկատմամբ Բաքուն ընտրել է առավել խիստ և ցուցադրական մոտեցում։

Իլհամ Ալիև-ի վերջին հայտարարությունները հստակ արտահայտում են Ադրբեջանի պաշտոնական մոտեցումը։ Համեմատելով դատապարտված արցախյան ղեկավարներին նացիստների հետ և հղում անելով Nuremberg Trials-ին՝ Ալիևը փաստացի ձևակերպեց երկու հիմնարար թեզ.

Հայկական կողմի գործողությունները ներկայացվում են որպես «մարդկության դեմ հանցագործություններ»,

Դատապարտվածների ազատ արձակումը բացառվում է՝ անգամ միջազգային ճնշումների պարագայում։

Այս համեմատությունը ոչ միայն քաղաքական հռետորաբանություն է, այլև փորձ՝ միջազգային իրավունքի լեզվով լեգիտիմացնելու սեփական գործողությունները։ Սակայն նման ձևակերպումները նաև խորացնում են հակամարտության բարոյական և քաղաքական բևեռացումը՝ փակելով հաշտեցման հնարավոր ուղիները։

Վարդանյանի գործը տեղավորվում է ավելի լայն ռազմավարության մեջ, որը կարելի է բնութագրել հետևյալ հատկանիշներով.

Իրավականացման քաղաքականություն (legalization of victory) – 2020 և 2023 թթ. ռազմական հաջողություններից հետո Բաքուն փորձում է իր հաղթանակը ամրագրել իրավական հարթությունում՝ քրեական հետապնդումների միջոցով։

Պատժիչ և կանխարգելիչ ուղերձ – նախկին արցախյան ղեկավարների խիստ դատավճիռները կարող են դիտարկվել որպես նախազգուշացում ապագա քաղաքական և ռազմական նախաձեռնությունների դեմ։

Բանակցային լծակի պահպանում – բանտարկյալների հարցը կարող է օգտագործվել հայ-ադրբեջանական բանակցություններում որպես քաղաքական գործիք։

Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ Ադրբեջանի դիրքորոշումը Հայաստանի հանդեպ ներկայումս ձևավորվում է ոչ թե փոխադարձ վստահության կամ հաշտեցման, այլ ուժային գերակայության և իրավական պատժի տրամաբանությամբ։

Միջազգային հանրության արձագանքը բազմաշերտ է։

Amnesty International և Human Rights Watch պարբերաբար բարձրաձայնել են արդար դատաքննության, պահման պայմանների և անկախ դիտորդների բացակայության խնդիրները։

Council of Europe շրջանակներում քննարկվել են Ադրբեջանի կողմից մարդու իրավունքների պարտավորությունների կատարման հարցերը։

European Union-ը պաշտոնական մակարդակում հիմնականում հավասարակշռված հայտարարություններ է արել՝ կոչ անելով պահպանել միջազգային իրավունքը և շարունակել խաղաղության գործընթացը։

United Nations համակարգում նույնպես ընդգծվել է արդար դատաքննության և մարդու իրավունքների պաշտպանության կարևորությունը։

Միևնույն ժամանակ, միջազգային արձագանքը չի վերածվել կոշտ քաղաքական կամ տնտեսական ճնշման, ինչը Բաքվին հնարավորություն է տալիս շարունակել իր քաղաքական գիծը՝ առանց լուրջ արտաքին հետևանքների։

Ռուբեն Վարդանյանի դատավճիռը միայն իրավական ակտ չէ։ Այն արտահայտում է Ադրբեջանի ներկայիս դիրքորոշման էությունը Հայաստանի հանդեպ՝ հաղթողի դիրքից ձևակերպված, պատմական պատասխանատվության հռետորաբանությամբ հիմնավորված և միջազգային իրավունքի լեզվով փաթեթավորված քաղաքականություն։

Այս մոտեցումը կարճաժամկետ հեռանկարում կարող է ամրապնդել Ադրբեջանի ներքին լեգիտիմությունը և բանակցային դիրքերը, սակայն երկարաժամկետ առումով խորացնում է անվստահությունը և նվազեցնում կայուն խաղաղության հավանականությունը Հարավային Կովկասում։

Hay Azian