ՀԱԶԱՐԱՎՈՐ ՀԱՅ ՄԱՅՐԵՐ ՍԳՈՒՄ ԵՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ԿՈՂՄԻՑ ՍՊԱՆՎԱԾ ԻՐԵՆՑ ԶԱՎԱԿՆԵՐԻ ՄԱՀԸ

Այս հոդվածը հրապարակվել է «Պրովիդենս» (providence)անունը կրող Քրիստոնեության և ամերիկյան արտաքին քաղաքականության ամսագիրը Հունիսի 16-ին (Հրատարակիչ՝ Կրոնի և ժողովրդավարության ինստիտուտ ): Հեղինակն է Իսրայելում բնակվող թուրք լրագրող Ուզայ Բուլութը: «Նիդերլանդական օրագրի» համար թարգմանել է Նաիրա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԸ

Վերջին 3 տարիներին Հարավային Կովկասում Արցախի Հանրապետության (Լեռնային Ղարաբաղի) բնիկ հայերը ագրեսիվ պատերազմի են ենթարկվել Ադրբեջանի և նրա դաշնակից Թուրքիայի կողմից։ Ադրբեջանի պետական ​​պաշտոնյաների հայտարարությունների համաձայն՝ այս պատերազմի նպատակը Արցախում հայկական ներկայության վերացումն է։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, օրինակ, բազմիցս հայտարարել է, որ Արցախում հայերը «երկու տարբերակ ունեն՝ կամ կապրեն ադրբեջանական իշխանության տակ, կամ պետք է հեռանան»։Պատերազմը սկսվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Թուրքիայի աջակցությամբ և տևել 44 օր։ Այն ներառում էր քաղաքների և գյուղերի համատարած ռմբակոծում, խաղաղ բնակչության թիրախավորում, Սիրիայից օտարերկրյա ահաբեկիչների հավաքագրում, ինչպես նաև ռազմական հանցագործությունների և մարդու իրավունքների խախտումների համակարգված իրականացում: Ադրբեջանը պատերազմի ժամանակ օգտագործել է միջազգայնորեն արգելված զենքեր, ռմբակոծել հիվանդանոցները, մանկապարտեզներն ու տները։Այս ագրեսիան հանգեցրել է հազարավոր հայերի մահվան, Արցախի տարածքի զգալի հատվածների բռնի գրավման, տասնյակ հազարավոր խաղաղ բնակիչների բռնի տեղահանման, ինչպես նաև անորոշ թվով հայ ռազմագերիների շարունակվող կալանավորման ու խոշտանգման:

Ադրբեջանում հայ ռազմագերիների ներկայիս պաշտոնական մոտավոր թիվը 35-ն է, սակայն այդ թիվը շարունակում է աճել։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում Հայաստանը ներկայացնող փաստաբան Սիրանուշ Սահակյանը մայիսի 12-ին մամուլի ասուլիսում ասաց, որ ներկայումս 80 գերի կա Ադրբեջանի ձեռքում։

Թեև 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին ստորագրված եռակողմ համաձայնագիրը նախատեսում էր կասեցնել պատերազմը, Ադրբեջանը երբեք չի դադարեցրել իր ագրեսիան։ Ադրբեջանական զինված ուժերը շարունակել են անհիմն հարձակումները Հայաստանի տարածքի վրա, այդ թվում՝ կրակ բացելով Տեղ համայնքում ինժեներական աշխատանքներ իրականացնող հայ զինվորների վրա 2023 թվականի ապրիլի 11-ին, թշնամական գործողություն, որի հետևանքով զոհվել է չորս հայ զինվոր, վեցը՝ վիրավորվել։ Նմանապես, 2023 թվականի մարտի 5-ին ադրբեջանական զինուժը հարձակվել է Արցախի ոստիկանական մեքենայի վրա՝ սպանելով երեք ոստիկանի։

Նշենք հատկապես, որ 2023 թվականի մայիսի 29-ին ադրբեջանական զինուժի կողմից անդրսահմանային ներխուժման արդյունքում գերի են ընկել երկու հայ զինվոր։ Զինվորներին՝ Հարություն Հովակիմյանին և Կարեն Ղազարյանին դարանակալել և առևանգել են այն բանից հետո, երբ նրանք ջուր և սնունդ են հասցրել Ադրբեջանի հետ սահմանը պահպանող հայկական բանակի ստորաբաժանումներին։

Ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ 2020 թվականի պատերազմից սկզբից առ այսօր Ադրբեջանի կողմից սպանվել է շուրջ 5000 հայ զինվոր և հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ։ Ադրբեջանական ագրեսիայի պատճառով իրենց երեխաներին կորցրած հայ մայրերի վիշտն ու պայքարը դիտելու համար Արգենտինայում բնակվող իրավապաշտպան Մարիա Լուսիանա Մինասյանն այս տարի երկու անգամ՝ մարտին և մայիսին, այցելեց Հայաստանի մայրաքաղաք Երևան:

Այդ շրջագայությունների ընթացքում նա եղել է ԲՈւՀ-երում, պետական ​​կառույցներում, ինչպես նաև Եռաբլուր զինվորական գերեզմանատանը, որտեղ ամփոփված են հայրենիքի պաշտպանության համար զոհված հայ զինծառայողները։ Մինասյանն այցելել է նաև Հաքարի կամրջի վրա գտնվող Լաչինի անցակետը, որը վերջերս գործարկվել է Ադրբեջանի կողմից, ինչպես նաև հայկական մարտական ​​դիրքեր։

«Դա փաստահավաք առաքելություն էր, որն ինձ հնարավորություն տվեց ծանոթանալու Ադրբեջանի կողմից իրականացված տարածքային փոփոխություններին»,-հոդվածի հեղինակին տված հարցազրույցում ասել է Մինասյանը։

«Ես շատ էի անհանգստանում, որ մեր զինվորները գտնվում են ադրբեջանական մարտական ​​դիրքերից ընդամենը 400 մետր հեռավորության վրա։ 2020 թվականի Արցախյան պատերազմից ի վեր իմ՝ որպես իրավաբանի աշխատանքի շնորհիվ ես գիտեմ, թե ինչ վտանգներ են սպառնում այդ զինվորներին։ Ես չափազանց տխուր էի բարբարոս թշնամուն նրանց այդքան մոտ թողնելու համար: Ես գիտեմ, որ մեր ցանկացած զինվոր, ով գերևարվում է ադրբեջանական ուժերի կողմից, ենթարկվում է անմարդկային վերաբերմունքի և խոշտանգումների։ Ես հրաժեշտ տվեցի նրանց ու մինչ մեքենա կնստեի, արդեն արցունքների մեջ էի, սրտիս մեջ խոր ցավ կար»։

Լուսիանան ասում է, որ Ադրբեջանի կողմից սպանված հայ զինվորների թիվը հստակ չէ:

«Հայաստանի կառավարության պաշտոնական հաղորդագրություններում արցախյան պատերազմի ժամանակ զոհված զինվորների թիվը գերազանցում է 2900-ը. բայց մենք սովորաբար խոսում ենք 5000 զոհի մասին»։

Ցավոք, պատերազմի ավարտից հետո այս թիվն ավելացել է։ 2022 թվականի սեպտեմբերին, օրինակ, Ադրբեջանը հերթական չհիմնավորված հարձակումն իրականացրեց ինքնիշխան Հայաստանի տարածքի վրա՝ օգտագործելով մարտական ​​անօդաչու թռչող սարքեր, հրետանի և խոշոր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներ, ինչի հետևանքով զոհվեցին տասնյակ զինվորներ:

«Մենք պետք է նկատի ունենանք նաև 2022 թվականի սեպտեմբերյան Հայաստանի Հանրապետության դեմ ադրբեջանական ագրեսիայի շուրջ 95 զոհերին։ Պետք է հաշվի առնենք նաև նույնականացման ընթացակարգերը, որոնք դեռևս մշակվում են ԴՆԹ-ի հիման վրա: Շատ դեպքերում մենք միայն ոսկոր ունենք՝ որպես հայ մարտիկի մնացորդ, և պետք է հետաքննություն կատարվի զոհին հայտնաբերելու և նույնականացնելու համար։

«Եռաբլուր գերեզմանատանը շատ մայրերի հետ եմ խոսել։ Նրանք շատ բարի էին և նաև չափազանց թևաթափ: Գերեզմանատունը բոլորի տունն է, ով պատերազմում որդի է կորցրել։ Զրուցեցի նաև մահացած մարտիկի եղբոր հետ։ Նա ամեն օր և ամեն գիշեր այցելում է եղբոր գերեզմանին։ Նա տաքսու վարորդ է, մեքենան վարելիս, երբ սիրտը նրան ուղղորդում է դեպի եղբոր մոտ, կանգ է առնում և օրվա մնացած մասն անցկացնում Եռաբլուրում։ Ես նրան հրավիրեցի ճաշի, քանի որ նա այնքան բարի էր, որ առաջարկեց ինձ հետ բերել քաղաք։ Նա անչափ տխուր էր ճաշի ժամանակ, բայց նաև զարմացել էր, որ իրենց հետ պատահածը իմ ուշադրությանն էր արժանացել։

«Երբ Եռաբլուրում էի, հասկացա, որ ուր որ է զինվորական թաղման արարողություն է լինելու։ Հուղարկավորության արարողությունը էր լինելու մի զինվորի, ում ճանաչել են միայն ոսկորի կտորով։ Այսպիսով, զինվորի մոր համար դա վիճելի դեպք էր, և տեղեկություն ստանալու համար որոշ ժամանակ էր պահանջվել:

«Ինչ-որ իմաստով այն ընտանիքների ցավն ու ողբը, որոնք պատերազմի ժամանակ իրենց սիրելիին կորցրին, նոր է սկսվել. ծնողներին պետք է լսել. նրանք իրենց ամենաթանկ գանձը՝ իրենց որդիներին են նվիրել հայոց հայրենիքին։ Իսկ այժմ նրանք միայնակ, մեկուսացած կյանքով են ապրում. նրանցից շատերը չեն աշխատում (նրանք դրա հնարավորությունը չունեն): Եռաբլուրում ականատես եղա նաև զոհված որդիների ծննդյան տոնակատարությունների։ Տեսա մարդկանց՝ զոհված զինվորի նկարով շապիկներով, գերեզմանի մոտ, փուչիկներով և գեղեցիկ տորթով։ Այս տեսարանը իսկապես տխուր է, քաղցր հիշողությամբ ու սիրով լի: Դա ձեզ ստիպում է զգալ նրանց սերը, և նաև տխրությունը:

«Մայրերը միայն մի բան են ուզում. նրանք ուզում են, որ ճանաչվի թե ինչ զոհաբերության են գնացել իրենց որդիները, քանի որ նրանց կյանքը դադարել է այն տարածքներում, որտեղ հնարավոր է թույլ չտրվի այցելել որոշ ժամանակ, կամ գուցե ողջ կյանքի ընթացքում: Այս զինվորների կյանքն ու նրանց քաջարի ջանքերը հարգելու համար նրանց մայրերը միայն խնդրում են մեզ չհանձնվել: Նրանք ցանկանում են, որ մենք շարունակենք ազատության պայքարը 120.000 էթնիկ հայերի համար, ովքեր շարունակում են մնալ ադրբեջանական շրջափակման մեջ և չեն կարող ազատորեն օգտվել իրենց պապենական հողերում ապրելու իրենց իրավունքից։ Ես կավելացնեմ, որ նրանք նաև պահանջում են այն, ինչ Արգենտինայում անվանում են «ճշմարտությունն իմանալու իրավունք»: Այսինքն՝ նրանք իրավունք ունեն տեղեկանալու զոհվելու պահին իրենց սիրելիների գտնվելու վայրի և հանգամանքների մասին։

«Երբ մտածում եմ ադրբեջանական շարունակվող ագրեսիայի մասին, մտածում եմ նաև բոլոր այն մայրերի մասին, ովքեր այս պահին իրենց որդիներն ունեն առաջնագծում, սահմաններում։ Նրանք տեղյակ են ադրբեջանական ուժերի կողմից առևանգված հայերի նկատմամբ անմարդկային, վայրագությունների մասին»:

Ադրբեջանի կողմից բռնության թիրախը միայն հայ տղամարդիկ չեն: Հայ կին զինվորները նույնպես դարձել են ադրբեջանական ռազմական հանցագործությունների թիրախ։ Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի իրականացրած ամենասարսափելի վայրագություններից մեկը վերաբերում է հայկական ուժերում ծառայած կնոջ բռնաբարությանը, գազանաբարո անդամահատմանը և սպանությանը։ Զինծառայողի ինքնությունը հաստատված է՝ 36-ամյա կինը (անունը չենք նշում)՝ երեք երեխաների մայր։ Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը հաստատել է, որ կինը զոհվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-14-ը հայ-ադրբեջանական սահմանին՝ ադրբեջանական հարձակումների ժամանակ։

Լրագրող Ռայմոնդ Իբրահիմը հայտնել է կնոջ դաժան սպանության և խոշտանգումների մասին.

«Այդ վայրագությունների տեսագրությունը, որը, ըստ երևույթին, արվել է հենց ադրբեջանցի զինվորների կողմից, որը ուղարկվել է ինձ էլեկտրոնային փոստով, ցույց է տալիս անդամահատված և գլխատված հայ զինվորների կույտեր, այդ թվում՝ տվյալ կինը: Նա հայտնվում է մերկ՝ երկու ձեռքերն ու ոտքերը կտրված։ Նրա մի աչքն ակնհայտորեն դուրս է հանվել։ Կտրված մատը կարծես դուրս է գալիս նրա բերանից, իսկ մյուսը կարծես դուրս է գալիս նրա ինտիմ մասերից»։

Մինասյանն ասում է.

«Պետք է հիշենք նաև Հայաստանին ծառայած և հայության հայրենիքի համար իրենց կյանքը տված կանանց, նրանցից ոմանք ևս թաղված են Եռաբլուրում, այդ թվում՝ 2022 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի հանրապետության ինքնիշխան տարածքի վրա հարձակումների ժամանակ զոհվածներին: Երբ ես այնտեղ էի, հարգանքի տուրք մատուցեցի նրանց։ Ես կարողացա խոսել նաև սպանված հայ կին զինվորի դուստրերից մեկի հետ, և նա ասաց, որ հաջորդ անգամ Հայաստան այցելելիս ինձ կհյուրընկալի իր տանը։ Ինձ համար մեծ պատիվ կլինի հանդիպել խիզախ կին մարտիկի հարազատի հետ։ Այս հերոսները հավերժ կմնան մեր սրտերում»։

Չնայած իրավիճակի խաղաղ կարգավորման միջազգային բոլոր կոչերին՝ Ադրբեջանը շարունակում է կոպտորեն ոտնահարել Հայաստանի ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը, միջազգային իրավունքը, արցախահայության քաղաքական կամքն ու ինքնիշխանության իրավունքը, ինչպես նաև 2020 թվականի նոյեմբերին Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի կողմից ստորագրված եռակողմ հայտարարությունը 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը ավարտելու մասին: Թվում է, որ Ադրբեջանի կողմից հայերի սպանություններն ու խոշտանգումները կասեցնելու միակ ճանապարհը քաղաքակիրթ աշխարհի կողմից Արցախի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումն է։

Մարդու իրավունքների իրավապաշտպան միջազգային իրավունքի փորձագետ Կարո Ղազարյանը հարցազրույցում հոդվածի հեղինակին ասել է.

«Ժողովրդի համար իրենց ինքնորոշման իրավունքն իրացնելու չափանիշն այն է, երբ նրանք կամ (ա) ստեղծել են ինքնիշխան և անկախ պետություն, կամ (բ) նրանք ազատորեն կապվել են մեկ այլ պետության հետ, կամ (գ) նրանք ինտեգրվել են մեկ այլ պետության՝ իրենց կամքն ազատորեն արտահայտելուց հետո։

«Թեև այս գործողություններից մեկը բավարար է ինքնորոշման իրավունքը խթանելու համար, Արցախի բնիկ հայ բնակչությունը երեքն էլ իրականացրել է։

«Ուստի, եթե իսկապես կա միջազգային հանրություն, ապա այն չպետք է աչք փակի արցախահայության կողմից վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում ձեռնարկված և կիրառված այս հիմնարար քայլերի իրականացման վրա։

«Եվ, պարզ ասենք, բոլոր ազգերին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները պետք է առաջնորդեն այս հարցում:

«Ի վերջո, հենց ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնն էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ առաջ մղում ինքնորոշման հայեցակարգը, ըստ որի՝ ազգը, որը բաղկացած է համանման քաղաքական հավակնություններ ունեցող մարդկանց խմբից, կարող է իսկապես ձգտել ստեղծել իր անկախ կառավարությունն և պետությունը:

«Արդյոք կարո՞ղ է որևէ մեկը լրջորեն կասկածի տակ առնել մարդու իրավունքներից զրկելու արդարացում չունեցող իրողությունը, արցախահայության այսօրվա ծանր վիճակը: Կարծում եմ՝ ոչ.

Վաղուց ժամանակն է, որ Ազատ աշխարհի առաջնորդ Միացյալ Նահանգները կոնկրետ քայլեր ձեռնարկեն հայերի դեմ շարունակվող այս ցեղասպանությունը կասեցնելու համար։ ԱՄՆ-ի բոլոր արտաքին և ռազմական օգնությունը Ադրբեջանին պետք է անհապաղ դադարեցվի, և Ադրբեջանի կառավարությունը պետք է պատժամիջոցների ենթարկվի, քանի դեռ չի դադարեցրել իր հարձակումները Հայաստանի և Արցախի վրա։ Իսկ Հարավային Կովկասում կայուն խաղաղության համար ԱՄՆ կառավարությունը պետք է ճանաչի Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը։

Բնագիր հոդվածն այստեղ.

https://providencemag.com/2023/06/thousands-of-armenian-mothers-mourn-children-killed-by-azerbaijan/

Նիդերլանդական «Ծիրանի ծառ» երգչախումբը աշնանը ևս համերգներ կունենա

Նիդերլանդացիները նվագում են հայկական ժողովրդական գործիքներով և կատարում են հայկական երգեր: Կարող եք հիանալ: Հենց դա էլ տեղի ունեցավ: 2023 թվականի հունիսի 11-ին, երբ հայկական նախագծի շրջանակներում Ամստերդամի Oranjekerk-ում ելույթ ունեցավ «Ծիրանի ծառ» երգչախումբը: 

«Այս ֆանտաստիկ համերգն իրոք վայելեցի,-գրում է Աբովյան մշակութային միության անդամ Ինգա Դրոստը: Առաջարկվեց հարուստ գործիքային և ոկալ հայկական երաժշտություն`  բազմաժանր երգացանկով: Երբ հնարավորություն լինի անպայման բաց մի թղեք, այցելեք ու նայեք»։

Տիկին Inge Drost-ը մեզ երկու տեսանյութ ու մի քանի նկարներ էլ է տրամադրել, որը կարող եք դիտել` այցելելով մեր կայքերը: 

Նա հատուկ շնորհակալություն է հայտնել  «մեր» Ruzanna Hakobjan-ին  (քանոն), եւ երաժշտական ղեկավար Ivo Boswijk-ին!

🟢Armeens projectkoor Tsirani tsar

📣Ի դեպ. դեռ հնարավորություն ունեք դիտել այս հրաշալի խմբի համերգը: Ամրագրեք տոմսերն հենց հիմա`  հոկտեմբերի 7-ին.

 📌Ուտրեխտում կայանալիք համերգի համար.

https://www.ticketkantoor.nl/shop/071023Utrecht

Կամ`  

📌Նայմեխենում, նոյեմբերի 12-ին:

https://www.ticketkantoor.nl/shop/12112023Nijmegen

Նիդերլանդների Հայ Եկեղեցու արմատները

 

Հայ-հոլանդական հարաբերությունների արմատները հասնում են մինչև 4-րդ դար, երբ Նիդերլանդներ է գալիս ծագումով հայ հոգևորական Սերվատիոսը (Սրբատիոս-Սերովբե)։ Երուսաղեմից հասնելով Տոնխերեն (քաղաք ներկայիս Բելգիայում), նա ձեռնադրվել է եպիսկոպոս (381-382 թթ.) և քրիստոնեություն քարոզել: Հոների հարձակումներից խուսափելով` Սբ․ Սերվատիոսը եպիսկոպոսական աթոռը Տոնխերենից տեղափոխել է Մաստրիխտ, որտեղ և մահացել է 384 թ․։ Նրա մասունքները զետեղված են իր անունը կրող Մաստրիխտի գլխավոր կաթոլիկ եկեղեցում։

Հոլանդացիների և հայերի կապերը նոր զարգացում են ստանում խաչակրած արշավանքների ժամանակ, իսկ Կիլիկիայի թագավորության անկումից հետո աճում է հայերի հոսքը նաև դեպի Նիդերլանդներ։ Ամստերդամի հայ վաճառականների մասին տեղեկություններ են գրանցվել դեռևս 1560-1565 թթ։ 17-րդ դարի առաջին կեսին, Շահ Աբբասի բռնագաղթերից հետո, այստեղ են գաղթում փոքր թվով ջուղայեցիներ՝ հիմնականում թանկարժեք քարերի և մետաքսի վաճառականներ։

1660-ին Ամստերդամում Մատթեոս վարդապետ Ծարեցու ջանքերով հիմնվել է հայկական տպարան, որը 1664 թ․ ղեկավարել է Ոսկան վարդապետ Երևանցին: 1666 թ․ այստեղ իրականացվել է Աստվածաշնչի հայերեն առաջին տպագրությունը: 1685 թ․ Ոս-կան Երևանցու աշակերտներից Մատթեոս վարդապետ Վանանդեցին Ամստերդամում սկզբնավորել է հայկական 2-րդ տպարանը, որը գործել է 32 տարի: 1695 թ․ այս տպարա-նում առաջին անգամ տպագրվել է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը»:

1714 թ․ 40 հայ վաճառականների ջանքերով Ամստերդամի կենտրոնական հատվածում կառուցվել է «Սուրբ Հոգի» հայ առաքելական եկեղեցին: Այն կառուցված է ոչ ավանդական ճարտարապետությամբ: Եկեղեցին գտնվում է եռահարկ շենքի առաջին հարկում: Մինչ այդ հայերն իրենց հոգևոր արարողություններն անց են կացվել «Սուրբ Հոգի» եկեղեցուց ոչ հեռու գտնվող «Սուրբ Կարապետ» մատուռում, որտեղ պատարագներ է մատուցել նաև Ոսկան վարդապետ Երևանցին։ «Սուրբ Կարապետ» մատուռը չի պահպանվել:

«Սուրբ Հոգի» եկեղեցու պատմությունը առանձնահատուկ է․ այն երկու անգամ է օծվել։ Բան այն է, որ 18-րդ դարի վերջից Ամստերդամում բնակվող հայերի թիվը սկսել է նվազել. եկեղեցում վերջին արարողությունը կատարվել է 1806 թվականին, իսկ 1874-ից

կառույցը ծառայել է իբրև կաթոլիկ դպրոց։

Համայնքը վերստին կյանքի է կոչվել նոր ժամանակներում, երբ 1950–80-ական թվականներին այդտեղ հաստատվել են Թուրքիայից, Իրանից, Ինդոնեզիայից, Հունաստանից տեղափոխված հայեր: Հայկական երկրորդ՝ նոր ձևավորված համայնքը 1986 թ․ վերագնել է «Սուրբ Հոգի» եկեղեցու շենքը, որը հարկավոր վերանորոգումից հետո՝ 1989 թ․ նոյեմբերի 29-ին վերաօծվել է որպես հայ առաքելական եկեղեցի։

Մինչ դեռ Ալմելոյի հայ համայնքը 1991-ին գնել է նախկին դպրոցի մի շենք, որը 1993 թ․ նույնպես օծվել է որպես Սբ․ Գրիքոր Լուսավորիչ հայ առաքելական եկեղեցի։

Ներկայումս Նիդերլանդների Թագավորությունում բնակվում է շուրջ 25000 հայ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Ամստերդամում, Ալմելոյում և Ամերսֆորտում։ Ավելի քիչ թվով ընտանիքներ են բնակվում երկրի այլ քաղաքներում՝ Հաագայում, Դորդրեխտում, Լյդենում, Ռոտերդամում, Մաստրիխտում, Ասենում և այլուր։ Եկեղեցական համայնքներ կան Հիրհուխովարդ, Դորդրեխտ, Էյնդհոֆեն, Ասեն, Արնեհեմ, Հերթոգենբոշ քաղաքներում: 2013 թվականից Մաստրիխտում գործում է «Սուրբ Կարապետ» հայ առաքելական եկեղեցին:

Ամստերդամի «Սուրբ Հոգի» եկեղեցուն կից գործում են նաև «AJO» երիտասարդական միությունը, տիկնանց միությունը, «Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի» կիրակնօրյա դպրոցը։

2017 թվականից ցայսօր հրատարակվում է երիտասարդների կողմից կազամակերպված «ԽՈՐՀՈՒՐԴ» կրոնական ամսաթերթը՝ հոլանդերեն լեզվով:

Ալմելո քաղաքի Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ունի երիտասարդական միություն, տիկնանց միություն, «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» կիրակնօրյա դպրոց, սարկավագաց և դպրաց դասեր, ինչպես նաև «Զարթոնք» պարային համույթ:

***

Կրոնական համայնքներից զատ ակտիվ են մշակութային, քաղաքական, հասարակական կազմակերպությունները։ Առանձնացնենք մշակութային մի քանի կազմակերպությունների։ Դրանցից հնագույներից է Հաագայի Աբովյան մշակութային միությունը իր գեղարվեստական խմբերով։ Բավական ակտիվ են Նայմեխենի «Միացյալ հայերը Հոլանդիայում» միությունը, Ամստերդամի Գրիգոր Նարեկացի հիմնադրամը, Մաստրիխտի «Անի» հայ համայնքի կառույցները, որոնց կից գործում են կիրակնօրյա հայկական դպրոցներ։

Նիդերլանդներում 15 տարուց ավելի գործում է հայ ուսանողների «Գլաձոր» ուսանողական միությունը։ Բոլոր այս կառույցների ու նիդերլանդահայ այլ կազմակերպությունների գործունեության մասին ակտիվորեն լուսաբանում է «Նիդերլանդական օրագիր» էլեկտրոնային թերթը, որն ստեղծվել է 2012 թվականից։

Նիդերլանդացի ազգությամբ հնդիկ ամենաիսկական հայը

Ազգությամբ հնդիկ երաժիշտ Ռոշանը հայտնի է SERAIAH բեմական անվամբ: Նիդերլանդներում բնակվող արտիստը ապրիլի 24-ին իր յութուբյան ալիքով ներկայացրել է «Մեծ Եղեռն» ստեղծագործությունը և ուշադրության արժանացել: Երգը նվիրված էր Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին:

Նա մանկուց սիրել է Հայաստանն ու հայերին: Դեռ դպրոցում, երբ իմացել է Հայոց Ցեղասպանության մասին շատ է տխրել, իրեն տանջել է հարցը՝ ախըր ինչո՞ւ, ինչի՞ համար:

Թուրք համադասարանցիները մոտենում էին ինձ՝ գիտե՞ս այդ ցեղասպանությունը, որի մասին խոսում են, իրականում չի եղել: Ես սկսեցի ինքս ինձ մտածել՝ ինչպե՞ս են նրանք այսքան վստահ դա պնդում, այդպիսով սկսեցի ինքս փնտրտունքներ անել ու իմանալ այն ինչ տեղի է ունեցել՝ սարսափելի ոճրագործություն, միլիոնից ավելի զոհեր:

Երբ Առաջին անգամ եղել է Հայաստանում ինքնաբերաբար քայլել է հուշհամալիր, հուզվել է, արցունքներն հոսել են աչքերից, ծնկի է եկել անմար կրակի առջև, պատկերացրել այն սարսափները, որ ապրել է հայ ժողովուրդը:

Ռոշանի մասին

https://www.facebook.com/seraiahofficial/videos/805353917477867

Վերիմաստաւորելով սփիւռքը

 

Թէեւ լայն հասարակութիւնը վերջին երկու տասնամեակներուն ընթացքին ենթարկուած է արմատական փոփոխութիւններու, հայկական սփիւռքի համայնքները չեն ընդունած բարեշրջման հետեւեալ երեսակները.

Համացանցը յեղափոխած է հասարակութեան յարացոյցը՝ առիթ տալով անհատներուն արտայայտուելու եւ ազդեցութիւն գործելու, այսպիսով իշխանութիւնը ընտրուած մարմիններէն տեղափոխելով զանգուածային խումբերու: Այս երեւոյթին պատկերաւոր օրինակը տեղի ունեցաւ 2022 թուականի դեկտեմբերին, երբ ֆէյսպուքեան խումբ մը կազմակերպեց շոգեկառքերու գործադուլներ, որոնք փաստացի խափանեցին ֆրանսական «TGV» եւ միջքաղաքային շոգեկառքերուն 60 տոկոսը՝ անխօս թողելով նոյնիսկ ամէնէն ազդեցիկ արհեստակցական միութիւնները:
Քաղաքացիական հասարակութեան կառոյցներու աճի միտում կայ, ինչպէս օրինակ՝ երբ Ֆրանսայի նախագահի թեկնածու Մելանշոնը աշխուժօրէն ներգրաւեց կուսակցութեան անդամները՝ որոշումներ կայացնելու գործընթացներուն մէջ: Եւ որպէս արդիւնք, հակառակ անոր որ տնտեսագէտները անհնարին համարած էին իր ծրագիրը, ան 2022 թուականի նախագահական ընտրութիւններուն հաւաքեց ձայներուն 21.75 տոկոսը, մինչդեռ պատմական ընկերվարական կուսակցութիւնը յաջողեցաւ ապահովել միայն 1.75 տոկոս աջակցութիւն:

Արեւմուտքի երիտասարդութեան շրջանէն ներս քաղաքական հետաքրքրութեան նուազման մտահոգիչ միտում մը կայ։ 2022 թուականի Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններուն առաջին փուլին՝ զարմանալիօրէն, 18-էն 24 տարեկան երիտասարդներուն 41 տոկոսը որոշեց ձեռնպահ մնալ՝ ի համեմատումն մնացեալ բնակչութեան 22 տոկոսի ձեռնպահութեան։ Այս միտումը կարծես թէ կ’ազդէ նաեւ սփիւռքի հայ երիտասարդներուն վրայ, որոնք զգալի անտարբերութիւն մը կը դրսեւորեն հայաստանեան քաղաքականութեան նկատմամբ: Անոնք անտարբեր են Հայաստանի մէջ ընտրութիւններու եւ վարչակարգի փոփոխութեան կարեւորութեան նկատմամբ:

Մէկ դարուան ընթացքին՝ սփիւռքի համայնքները զգալի վերափոխումներու ենթարկուեցան՝ յարմարուելով զիրենք հիւրընկալած երկրներուն, ինչպէս նաեւ մշակութապէս շեղելով ե՛ւ իրարմէ, ե՛ւ հայրենիքէն: Քիչ հաւանականութիւն կայ, որ սփիւռքեան մարմին մը կրնայ ձեւաւորուիլ կամ սփիւռքը կրնայ կառավարուիլ «մէկ կեդրոնէ»։

Փարիզի, Մոնթրէալի, Պոստոնի եւ Լոս Անճելոսի հայկական համայնքները իրարանման դրուածք մը ունին: Անոնք կը բնութագրուին կառոյցներով, որոնք բաղկացած են բեւեռացուած կազմակերպութիւններէ, եւ որոնք տասնամեակներ շարունակ գրեթէ անփոփոխ մնացած են: Այնուամենայնիւ, մեզի համար կարեւոր է յարմարիլ հասարակութեան բարեշրջման՝ հաշուի առնելով հետեւեալ գործօնները.

Թէեւ արեւմտեան հասարակութիւնները կրնան գործել առանց իրենց եկեղեցիներուն, քաղաքական կուսակցութիւններուն ու հաստատութիւններուն, հայկական սփիւռքը, սակայն, մեծապէս յենուած է այս կենսական կազմակերպութեանց վրայ: Մեր դպրոցները, մեր մշակութային, հասարակական եւ մարզական կազմակերպութիւնները, ինչպէս նաեւ մեր մամուլը՝ իրենց գոյութեան համար պարտական են մեր համայնքային կառոյցներուն: Մեզի համար կարեւոր է զարգանալ իմաստութեամբ՝ խթանելով փոխադարձ յարգանքը աւանդական կառոյցներուն եւ նոր ձեւաւորուող քաղաքացիական հասարակութեան միջեւ:

Հայաստանի եւ սփիւռքի յարաբերութիւնները պէտք է վերաճեն ներկայիս «կեդրոն-ծայրամաս» ներկայացուցչութենէն դէպի աւելի ներառական եւ բազմակեդրոն հայկական ինքնութիւն, որ կը խթանէ դաշնային մօտեցումը, ինչ որ կ’ամրապնդէ կապն ու գործակցութիւնը անոնց միջեւ:

Մեր երիտասարդներուն պարզապէս քաղաքականութեամբ զբաղելու կոչ ուղղելու փոխարէն, կարեւոր է հզօրացնել զիրենք եւ ապահովել իրենց անհատականութիւնը՝ ատորմով իսկ ապահովելով ապագայ մը, ուր անոնք կրնան դառնալ հասարակութեան յաջողակ եւ ազդեցիկ անդամներ: 

Սփիւռքի իւրաքանչիւր կեդրոնի մէջ, գոյութիւն ունեցող աւանդական կառոյցներուն կողքին մենք պէտք է նպաստենք համայնքի կրթական, ընկերային, մշակութային եւ տնտեսական զարգացման խնդիրներուն անդրադարձող՝ ժողովուրդը միաւորող մարմիններու աճին:Նոր մարմինները պէտք է նպատակ ունենան ըլլալու զօրեղ, միաւորող եւ կայուն՝ ոգեշնչուելով յաջողութեան հասած այլ փոքրամասնութիւններէ:

Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ իրարայաջորդ կառավարութիւններուն ուղերձը նոյնն էր. «Արի տուն», վերադարձիր տուն, տուր՝ չունենալով կենսունակ, ծաղկող սփիւռք մը պահպանելու տեսլական: Սփիւռքի համայնքները պէտք է աճին ինքնուրոյն եւ անկախ:

Ես կը հրաւիրեմ տեսլականի շուրջ մտածողները եւ համայնքներուն մէջ ներգրաւուած անհատները՝ իրենց գործուն մասնակցութիւնը բերելու մեր համայնքային կառոյցներուն համար նախագիծ մշակելու գործընթացին, գործելով տեղական գետնի վրայ, ունենալով, սակայն, համաշխարհային տեսլական՝ նպատակ հետապնդելով միաւորելու մեր ազգին հաւաքական ուժերը:

Կը հրաւիրեմ անոնք, որոնք կը ցանկան ընդունիլ արձագանգելու մարտահրաւէրը:

Յովէլ Շնորհօքեան

hovel@diasporarm.org

Շիրակի անթառամ ծաղիկների արարչագործուհին . Լիլիթ Տոնականյան

Աշխարհագրական տարբեր վայրերն ու տարածությունն այլևս խոչնդոտ չեն շփվելու, ծանոթություն հաստատելու հրաշալի, ստեղծագործող մեր հայրենակիցների հետ: Համացանցն այդ հնարավորությունը տալիս է: Հատկապես ինձ հիացրեց Արթիկում բնակվող ու այնտեղ էլ ստեղծագործող Լիլիթ Տոնականյանը, ով փորձում է իր արվեստով օգտակար լինել  հայրենի ծննդավայրին: Մինչ գեղեցկուհի, Շիրակի դաշտավայրի գույնզգույն ծաղիկների արարչագործուհի, գեղանկարչուհի Լիլիթ Տոնականյանի հետ  մեր հարցազրույցը` ներկայացնենք նրան: 

 Ծնվել է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքում։  Նկարել սկսել է վաղ տարիքից։ 2009 թվականին ավարտել է Արթիկի գեղարվեստի դպրոցը, այնուհետև ընդունվել ու սովորել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Գյումրու մասնաճյուղի գեղանկարչության բաժնում։ Դեռ ուսման տարիներից մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների՝  ինչպես Հայաստանի տարբեր մարզերում, այնպես էլ մայրաքաղաք Երևանում: Միայն մոտ մեկ տասնյակին հասնող անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել: Լիլիթի ստեղծագործություններում Շիրակի դաշտավայրի գեղեցիկ ծաղիկներն են, սքանչելի բնությունը, նկարում է նատյուրմորտներ, ունի նաև աբստրակտ ոճի գործեր, ունեցել է նաև թեմատիկ ցուցահանդեսներ, որոնցից մեկը նվիրված է եղել հենց ծաղիկներին: «Փյունիկ» զարգացման կենտրոնում բացված  ցուցահանդեսը ունեցել է՝ «Հափրուն ծաղիկների գունագեղ հմայքը» խորագիրը: Մասնագետներն ու մամուլը լավ գնահատականների են արժանացրել Լիլիթ Տոնականյանի աշխատանքները: Գեղանկարչուհին մարզերում  կարևորում է ցուցահանդեսների բացումը: Այն խթանում է տեղերում մշակութային կյանքի աշխուժացմանն ու զարգացմանը: Լիլիթի աշխատանքները ցուցադրվել են արտասահմանում, մասնավորապես  Կանադայի  Վանքուվեր քաղաքում: Այժմ նկարչուհին աշխատում է Փանիկ գյուղի արվեստի դպրոցում, ունի մի քանի տասնյակ սաներ, ովքեր յուրացնում  են գեղանկարչության գաղտնիքները:

Հարցազրույց կենսագրականի շտրիխներով

-Լիլիթ ինչպե՞ս ստացվեց, որ սկսեցիք նկարել: 

Այնպես, ինչպես բոլոր փոքրիկներն են սկսում նկարել: Սիրեցի մատիտները, դրանցով արված խզբզոցները, որն սկսել էի ինչ որ բաների նմանեցնել: Հետո առավելություն ունեցան գույները: Իսկական հայտնություն էր, երբ արդեն  արտանկարներ էի անում գրքերից: Երբ  հաճախեցի Արթիկ քաղաքի  գեղարվեստի դպրոց, այդ օրվանից բացվեց նկարչության  հրաշալի ու կախարդական աշխարհը: Սկսեցի յուրացնել նկարչական այբուբենը, հասկանալ ավելի գրագետ նկարելու գաղտնիքները։  Յուրաքանչյուր նոր քայլ նկարչական ասպարեզում ավելի էր մոտեցնում մտքին, որ դա այն է ինչ ուզում էի ու նկարչությունը իմ առաքելություն էր:

- Նկատել եմ ավելի շատ ծաղիկներ եք նկարում: Ինչո՞ւ են ձեր կտավներում գերակշռում ծաղիկները:

Ես ծաղիկներ շատ եմ սիրում: Դա բնութան արարչագործության գագաթնակետն է: Ծաղիկը կյանք է, սեր է, որից արարվում է պտուղը: Տեսեք որքան տարբեր են ծաղիկները իրենց բուրմունքով ու գույներով: Ես չեմ թողնում, որ ծաղիկները թառամեն ու թոշնեն, ես հավերժացնում, հավիտենական կյանք եմ տալիս ծաղիկներին, վառ եմ պահում նրանց գույները, անգամ բուրմունք եմ ներարկում:

 -Շատ անգամներ ձեր կտավներում օգտագործված է դեղին գույնը: Լսել եմ, որ, այդ գույնով աշխատելը դժվար է: Այդպե՞ս է: Այս առումով ձեզ օգնե՞լ են Վինսենթ վան Գոգի հայտնի կտավները:

Ես սիրում եմ վառ գույներով աշխատել, դրանք տրամադրություն են ստեղծում, կյանքն էլ եմ ուզում տեսնել այդքան վառ ու դրական, ճիշտ գույների նման: Իհարկե ինչպես բոլոր նկարիչները, ինձ թվում է ես էլ բացառություն չեմ, ոգեշնչված եմ Վինսենթ վան Գոգի  գործերով, ունեմ նկարած արևածաղիկներ:

- Զարմանալի գեղեցիկ ծովանկարներ էլ ունեք: Ե՞րբ եք տեսել իրական ծով, այն ինչ զգացմունքներ է ձեր մեջ արթնացնում:

Բայց մի զարմացեք, որ ասեմ ծով չեմ տեսել: Դիտելով աշխարհահռչակ հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու թեկուզ մեկ նկարը` ծովն այնքան մոտ ու պատկերավոր է թվում, որ ստեղծագործելու ցանկությունն  առաջանում է:

-Սիրելի Լիլիթ, այդ դեպքում, երբ Նիդերլանդներ այցելեք` առաջինը միասին կտեսնենք  ծովն ու կայցելենք Վինսենթ վան Գոգի թանգարան:

Համաձայն եմ, առաջ Աստված: Շնորհակալ եմ:

-Բայց դրա փոխարեն շատ են ձեր հայրենի բնաշխարհը պատկերող կտավները: Շիրակի դաշտավայրն էլ  յուրատեսակ մի ծով է` ծաղիկների,  այդպե՞ս չէ:

Դուք եք ասում, այդպես է: Ունեմ տարբեր ոճի աշխատանքեր, բայց գերակշռում են Շիրակի դաշտավայրին նվիրված կտավները, այնտեղ աճող գրեթե  բոլոր ծաղիկները նկարել եմ,  սիրում եմ մեր հողն ու ջուրը,  որքան հաջողվել է այդ    «ծով-օվկիանոսից» կարողացել եմ  կորզել, անմահացնել ինձ հարազատ վայրերի գեղեցիկ պատկերները:

-Մի տեղ կարդացի, որ նկարում եք ձեռքով, իսկ վրձնով՝ հազվադեպ: Ի՞նչ է սա նշանակում` ծնվում է նկար, առանց  վրձնի  հարվածի՞

Աշխատանքներիս մեծ մասը մատներով եմ նկարում: Սիրում եմ հպվել կտավին, զգալ ներկերը, խաղալ գույների հետ` առանց միջնորդի, որ տվյալ դեպքում վրձինն է: Վրձինն էլ իր դերն ունի, օգտագործում  եմ, երբ դրա կարիքն է լինում:

- Որոշ ցուցահանդեսներում վաճառել եք ձեր գործերից: Պահու՞մ եք ստեղծագործությունների արխիվ, թե ընդմիշտ բաժանվում եք վճառված աշխատանքներից:

-Գնորդը,  բնականաբար սիրում, փայայում, գնահատում է աշխատանքդ: Հետևաբար վստահ ես, որ հոգատար ձեռքերում է: Այնուհանդերձ հանգիստ լինելու, բաժանումը թեթև տանելու համար կրկնօրինակում եմ, թեև բննօրինակն ավելին է: Նաև տպագրել եմ աշխատանքներիս պատկերագիրքը` թեև ընթացքում ստեղծագործում եմ ու բոլորը ներառել հնարավոր չէ:

-Ինձ զարմացնում ու հիացնում է նաև ձեր մի այլ որակ: Շատ արվեստագետներ պարզապես տեղափոխվում են մայրաքաղաք ու այնտեղ ստեղծագործում: Դուք  նման պահանջ չունե՞ք:

Այդպես է: Բոլոր արվեստագետներն են ձգտում  մեծ քաղաքներ, ինքս ապրում և ստեղծագործում եմ այստեղ՝ մեր փոքրիկ Արթիկ քաղաքում, ուրախ եմ, հոգով թեթև, որ մի բան  փորձում եմ անել ծննդավայրիս համար:  Արթիկ քաղաքին մոտ գտնվող Փանիկ գյուղում արվեստի դպրոցում նկարչության ուսուցչուհի եմ,  ունեմ բավականին տաղանդավոր երեխաներ, ովքեր  մեծ քաղաքներում ներկայանում են ցուցահանդեսներ, բարձր արդյուներ են գրանցում և ունեն լավ ապագա:

-Եթե նկարիչ չլինեիք, ի՞նչ կուզեիք դառնալ:

Ճիշտն ասած մտածել եմ ,բայց միևնույն է սերը դեպի  նկարչություն ավելին է:

Զրուցեց՝ Հայ Ազյանը
«Նիդերլանդական օրագիր»

Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոնը` խոշորացույցով. Դավիթ Հովհաննիսյան

24.05.2023/Վարդինե ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ/Նիդ.օրագիր

Պատերազմից հետո տևական ժամանակ հայ ժողովրդի համար հաղթանակի բերկրանքն ասես մոռացված զգացողություն լիներ, և միայն մեր մարզիկների շնորհիվ միջազգային մրցահարթակներում հայի անունը կրկին զուգորդվեց պանծալի հաղթանակի հետ։ Ու թեպետ վերջին տարիներին կտրուկ նվազել են հայ մարզիկներին հատկացվող ուշադրությունը, ֆինանսական միջոցները, այնուամենայնիվ սպորտի նվիրյալները եռանդուն մարզվում էին, և Հայաստանի հավաքականն իր կազմով մասնակցեց մայրաքաղաք Երևանում ընթացող ծանրամարտի Եվրոպայի 2023 թ. առաջնությանը։ Բազմաբնակարան շենքերի բակերում՝ բաց պատուհաններից հաճախ էինք լսում ցնծությամբ լի բացականչություններ.

-Հաղթեց մեր հայ մարզիկը, ուռաաա՜, հայը Եվրոպայի չեմպիոն...

Հաղթողի հպարտությունը մեզ պարգևած մարզիկներից է Հայաստանի ծանրամարտի հավաքականի անդամ, երիտասարդ ծանրորդ Դավիթ Հովհաննիսյանը, ով երկամարտի 377 կգ արդյունքով երկրորդ անգամ նվաճեց Եվրոպայի չեմպիոնությունը՝ դառնալով Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն։ Եվրոպայի գործող չեմպիոնը փոքր ոսկե մեդալներ նվաճեց նաև պոկում և հրում վարժություններում՝ 172 և 205 կգ արդյունքներով։ Համեստ, ծանրակշիռ, արտաքին անդիմադրելի հմայքով մեր չեմպիոնը քչախոս է, գովեստի ու հիացմունքի բյուրավոր խոսքերին պատասխանում է միայն լուռ ժպիտով։

Հայաստանի Արմավիրի մարզում՝ Վաղարշապատից 5 կմ հեռավորությամբ, միջինարաքսյան հարթավայրում տեղակայված մի փոքրիկ գյուղում է ծնվել, հասակ առել հայ ծանրորդ Դավիթ Գնելի Հովհաննիսյանը։ Գյուղն իր անվանումը ստացել է ի պատիվ մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի և կոչվում է Բաղրամյան։ Հենց Բաղրամյան գյուղի փոքրիկ մարզասրահում էր ապագա չեմպիոնի առաջին ծանոթությունը ծանրաձողի հետ։

-Ես տասը տարեկան էի, երբ սկսեցի զբաղվել ծանրամարտով ու սիրեցի այդ մարզաձևը։ Շնորհիվ իմ առաջին մարզիչ Ռուսլան Խուդանյանի, իմ առաջին քայլերը ծանրամարտի ոլորտում դրվեցին ճիշտ հիմքերի վրա։ Շնորհալի մարզիկին 17 տարեկանում մրցաշարերի ժամանակ նկատեցին Հայաստանի ծանրամարտի հավաքականի մարզիչները և առաջարկեցին հանդես գալ հավաքականի կազմում։ Եվ այդպես սկսվեց ծանրամարտիկի ուղին՝ հագեցած ամենօրյա պարապմունքներով, մրցաշարերի ակտիվ նախապատրաստական աշխատանքներով, հաղթանակներով և վնասվածքներով, վերականգնման փուլերով և եռանդուն մարզումներով։ Դավիթն ասես հավերժական ճամփորդ լինի, ընտանիքի անդամները նրան հաճախ չեն տեսնում իրենց տանը, նրա ճամպրուկը միշտ հավաք ու պատրաստ է, նա տարվա մեծ մասն ապրում է Ծանրամարտի Հայաստանի հավաքականի սպորտային համալիրում, Ծաղկաձորի մարզաբազայում, Օլիմպավանում, Աբովյանի սպորտ համալիրում և շաբաթվա վեց օրը մարզվում է։ Նրա առավոտը սկսվում է վազքով, նախաճաշի կարևոր բաղադրիչներն են հավկիթը, կաթնաշոռը, թթվասերը։ Ամենօրյա սննդակարգում գերիշխում է մսամթերքը։ Սուրճ չի խմում, նախընտրում է թեյ։ Ազատ ժամանակ նրա սիրելի զբաղմունքը գյուղատնտեսական աշխատանքներով զբաղվելն է, ու թեեւ Բաղրամյանում կլիման չոր, խիստ ցամաքային է, հաճախ են լինում խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը, այնուամենայնիվ համառ պայքարն իր արդյունքն է ունենում։ Մեր չեմպիոնին հաջողվում է զբաղվել ծիրանենիների մշակմամբ և հաճույքով է հյուրասիրում իր ծառերից ստացած բերքը։

Դավիթ Հովհաննիսյանի սեղանին մեդալների առատության մեջ հազիվ նշմարվում են նրա ատեստատն ու դիպլոմը։ Բաղրամյան գյուղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո մարզիկը սովորել է Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտում։ Դե իսկ սպորտային նվաճումները մրցանակների առանձին շարքով կներկայացնենք՝ Եվրոպայի ծանրամարտի պատանեկան առաջնություն 69 կգ քաշային կարգում բրոնզե մեդալ (2014 Polska) Եվրոպայի ծանրամարտի երիտասարդների առաջնությունում 77 կգ քաշային կարգում ոսկե մեդալ` Եվրոպայի չեմպիոն (2016 Israel) Եվրոպայի ծանրամարտի երիտասարդների 85 կգ քաշային կարգում արծաթե մեդալ (2017 Albania) Եվրոպայի ծանրամարտի մեծահասակների առաջնությունում բրոնզե մեդալ (2019 Georgia) Եվրոպայի ծանրամարտի 23 տարեկանների առաջնությունում բրոնզե մեդալ (2019 Romania) Եվրոպայի ծանրամարտի մեծահասակների առաջնությունում ոսկե մեդալ (2022 Albania) Եվրոպայի ծանրամարտի մեծահասակների առաջնությունում ոսկե մեդալ (2023 Երևան) Ծանրամարտիկի նպատակն է նվաճել ոսկե մեդալ աշխարհի առաջնությունում, իսկ երազանքը՝ դառնալ Օլիմպիական չեմպիոն։ Հայ ծանրամարտի պատմության էջերում ոսկե տառերով գրվեց Դավիթ Հովհաննիսյանի անունը։ Սիրելի հայորդուն, խոստումնալից մարզիկին մաղթենք շռնդալից հաղթանակներ, միջազգային մեծ մրցահարթակներում, նրա հզոր բազկի շնորհիվ թող միշտ ծածանվի հայոց եռագույնը...