THE DIACONIA FUND AND THE PROGRAMS IT IMPLEMENTED

For the Diary of the Netherlands/ NidOragir From Yerevan, the capital of Armenia Naira Gasparyan, PhD, YSU, Associate Professor

Հայերեն տեքստ

WHAT REAL CHARITY IS LIKE Today we will try to present what real charity looks like and what work is being done, what charitable programs are being implemented in Armenia by the Diaconia Charitable Fund. It should be noted that the Jambazyan family, representing the fund, was one of the first to rush to Armenia after the devastating Spitak earthquake to help their compatriots who found themselves in a difficult situation. The fund was established in Armenia in 2001. The fact that the Jambazyans came to Armenia listening to the voice of their soul and conscience, the fact that they could not remain indifferent to the suffering of people, already says a lot about this family. From the day of the earthquake to this day, the work of their parents is continued by their son, Baruir Jambazyan. We were lucky enough to meet and talk with these humble people several times about their current and future plans and make discoveries. Let's say that when they say help, Diaconia does not mean distributing some money, clothes, or food and considering their mission complete. Their various programs are carried out in different directions. Today, various industries are already operating in «Հույսի ավան» / the "Village of Hope", where representatives of many needy families have been provided with work.

LIFE IN THE “VILLAGE OF HOPE” The “Village Of Hope” is a district where the most vulnerable groups of society live. Many families in difficult living conditions have received the opportunity to live here with no time limits. In the “Village of Hope” designed for 200 vulnerable families, various courses are delivered to develop children’s professional skills, for example, tourism courses for Artsakh residents, programs aimed at implementing humanitarian assistance, as well as programs that to promote agricultural development. Special attention is paid to educational and recreational programs, and programs for the development of social entrepreneurship. By the way, in cooperation with several Dutch organizations, Diaconia implements various programs, mainly development and educational programs, for families evacuated from Artsakh/Nagorno-Karabakh. The focus is on volunteering. Among the invited volunteers, there are many foreigners who, while working with our children and Armenian families, surround them with love and care. We should add that the Diaconia has a development center in the Shoghakat community, where carpet weaving courses are held. The Diaconia organizes summer camps for children. Here we consider it necessary to mention how proud Armenian volunteers are to organize master classes related to Armenian culture for Dutch youth who arrived in Armenia on the same mission.

THE WHOLEHEARTED CAMPAIGN OF SUPPORT OF THE DUTCH SCHOOLCHILDREN A group of Dutch children, accompanied by the Dutch charity foundation Kom over en Help, a partner of Diaconia, visited Armenia. These children deserve the greatest respect. They brought 12,500 Euros to Armenia on their own to help their peers. It was not just a fundraising event. They earned this money as a result of their own work: some baked and sold pastries, others washed cars, and sometimes they saved the money they were supposed to pay for the lunch at the school cafeteria – the aim was to save to donate to the needy in Armenia. The facts themselves are touching and eloquent. By investing in various projects, these wonderful teenagers came to personally get to know the country, which is passing through a path of immense suffering to a new life. The facts speak of empathy - the human virtue without which a person can only survive, but can never say that he is living a fully sensible life. The human quality of supporting someone like that is not only a testament to charity and faith in God. Dutch children are especially impressed by the warm Armenian welcome and hospitality.

ORGANIZING SMALL BUSINESSES We have recently spoken about people with solid skills in bread production who arrived from the Netherlands and have shared the secrets of making delicious bread with their Armenian team. The Diaconia Fund regularly organizes exhibition-sales for small business products, initiates visits and provides assistance in the form of food and seeds to rural communities in Lori and Tavush regions. Rural families are provided with funds to build greenhouses with the direct support of partners. Women working in the Naze sewing industry dedicate themselves to the production of warm clothes for children. Diaconia, together with its partners, is also organizing new courses for our compatriots displaced from Artsakh and settled in Armenia. The following courses have already been launched: photography, tourism and hotel management business, SMM, graphic design, the duration of which is 4-6 months, the courses are conducted by the best specialists in the field.

SUMMARY - THE REAL VALUE OF HUMAN HELP I would like to reflect on the fact that our conversations with Baruir Jambazyan, Dutch bakers and technologists, Anna Jambazyan, Naira Van Heijnhausen, artist and translator Nane Jerrahian, visits to various production and training halls of Diaconia and tours of Huysi Avan/ the “Village Of Hope”, led to wonderful discoveries. In Diaconia, people spread positivity with words, smiles, and deeds, communication with them fills your soul with kindness. You see that kindness and empathy in the world, dedication to work enrich a person. Charity and volunteering are areas where the more you give, the more you receive. The transfer of energy, loving communication, the desire to help the weak and be a beacon of hope, the pleasure of selflessly serving humanity, and the awareness that you are giving a godly direction to human destinies give you new strength and vigor. You involuntarily think that the role of being a true human being and doing good is great here, you admire that for decades in Diaconia there has been a real tendency to support people, alleviate their difficult situation, and provide spiritual support, and it is their noble human nature and upbringing that drive them to charity.

ԴԻԱԿՈՆԻԱ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԸ ԵՎ ՆՐԱ ԻՐԱԿԱՆԱՑՐԱԾ ԾՐԱԳՐԵՐԸ

 

Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանից
«Նիդերլանդական Օրագրի» համար
Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, ԵՊՀ դոցենտ

Անգլերեն տեքստ
English text

ԻՆՉՊԻՍԻՆ Է ԻՐԱԿԱՆ ԲԱՐԵԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

Այսօր կփորձենք ներկայացնել թե ինչպիսին է լինում իրական բարեգործությունը և ինչ աշխատանքներ են տարվում, ինչ բարեգործական ծրագրեր են Հայաստանում իրականացվում Դիակոնիա հիմնադրամի կողմից (Diaconia Charitable Fund)։ Նշենք, որ հիմնադրամը ներկայացնող Ջամբազյան ընտանիքն առաջիններից էր, որ Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից հետո շտապեց Հայաստան՝ օգնելու ծանր իրավիճակում հայտնված ազգակիցներին։ Հիմնադրամը Հայաստանում հաստատվել է 2001 թվականին: Այն, որ Ջամբազյանները եկան Հայաստան իրենց հոգու և խղճի ձայնը լսելով, այն, որ նրանք չէին կարող անտարբեր գտնվել մարդկանց տառապանքին, արդեն շատ բան է ասում այս ընտանիքի մասին։ Երկրաշարժի օրվանից առ այսօր, ծնողների գործը շարունակում է նրանց որդին` Բարույր Ջամբազյանը։

Մեզ մի քանի անգամ բախտ վիճակվեց հանդիպել և զրուցել այս համեստագույն մարդկանց  հետ իրենց առկա և հետագա ծրագրերի մասին և կատարել բացահայտումներ։ Ասենք, որ օգնություն ասելով Դիակոնիայում չեն հասկանում ինչ-որ գումար, հագուստ, կամ սննդամթերք բաժանել և դրանով իրենց առաքելությունը ավարտած համարել։ Նրանց բազմապիսի ծրագրերը տարվում են տարբեր ուղղություններով։ Այսօր արդեն «Հույսի ավանում» գործում են տարատեսակ արտադրություններ, որտեղ աշխատանքով ապահովվել են կարիքավոր շատ ընտանիքների  ներկայացուցիչներ։ 

ԿՅԱՆՔԸ «ՀՈՒՅՍԻ ԱՎԱՆՈՒՄ»

«Հույսի ավանը» թաղամաս է, որտեղ ապրում են հասարակության ամենախոցելի խմբերը: Ծանր կենցաղային պայմաններում հայտնված բազմաթիվ ընտանիքներ ստացել են անժամկետ բնակվելու հնարավորություն  «Հույսի Ավանում», այն նախատեսված է 200 անապահով ընտանիքների համար, որտեղ կազմակերպվում են նաև տարբեր դասընթացներ՝ զարգացնելու երեխաների մասնագիտական հմտությունները, օրինակ՝ զբոսաշրջության դասընթացներ արցախցիների համար, ծրագրեր, որոնք ուղղված են հումանիտար աջակցության իրականացմանը, գյուղատնտեսության զարգացման խթանմանը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում ուսումնական, կրթական ու ժամանցային ծրագրերը, սոցիալական ձեռնարկատիրությունների զարգացման ծրագրերը: Ի դեպ, մի քանի նիդերլանդական կազմակերպությունների հետ համագործակցելով՝ Դիակոնիան տարատեսակ ծրագրեր է իրականացնոււմ Լեռնային Ղարաբաղից տարհանված ընտանիքների համար։ Դրանք հիմնականում զարգացման և ուսումնական ծրագրեր են: Ուշադրության կենտրոնում է կամավորական աշխատանքի ոլորտը: Հրավիրյալ կամավորականների մեջ կան բազմաթիվ օտարերկրացիներ, որոնք մեր երեխաների ու հայ ընտանիքների հետ աշխատելիս նրանց շրջապատում են սիրով ու հոգատարությամբ։ Հավելենք, որ Դիակոնիան Շողակաթ համայնքում ունի զարգացման կենտրոն, որտեղ անցկացվում է կարպետագործության դասընթաց: Դիակոնիան երեխաների համար կազմակերպում է ամառային ճամբարներ։ Այստեղ հարկ ենք համարում նշել, թե ինչպիսի հպարտությամբ են հայ կամավորները նույն առաքելությամբ Հայաստան ժամանած հոլանդացի երիտասարդների համար կազմակերպում հայ մշակույթին առնչվող վարպետաց դասեր։

ՀՅՈՒՐ ԵԿԱԾ ՍՐՏԱՑԱՎ ՆԻԴԵՐԼԱՆԴԱՑԻ ԴՊՐՈՑԱԿԱՆՆԵՐԸ

Մի խումբ հոլանդացի Երեխաներ Դիակոնիայի գործընկեր հոլանդական Kom over en Help բարեգործական հիմնադրամի ուղեկցությամբ այց են իրականացրել Հայաստան: Այս երեխաներն արժանի են մեծագույն հարգանքի: Նրանք իրենց ուժերով 12.500 Եվրո են իրենց հասակակիցներին օգնելու համար Հայաստան բերել: Դա սոսկ դրամահավաք չէր։ Նրանք այդ դրամը ձեռք են բերել սեփական աշխատանքի արդյունքում ՝ ոմանք խմորեղեն են թխել ու վաճառել, ուրիշները՝ մեքենա են լվացել, եղել է, որ դպրոցական բուֆետում սնվելու գումարն են խնայել ու այս բոլորը  Հայաստանի կարիքավորներին նվիրաբերելու համար։ Փաստերն ինքնին հուզիչ են ու խոսուն։ Տարբեր նախագծերում կատարելով իրենց ներդրումները՝ այս հիասքանչ պատանիներն ու աղջիկները եկել են անձամբ ծանոթանալու այն երկրին, որն հսկայական տառապանքի ուղիով է անցնում դեպի նոր կյանք։  Նրանց մեջ խոսում է ապրումակցումը, մարդկային այն առաքինությունը, առանց որի մարդը կարող է սոսկ գոյատևել, բայց երբեք չի կարող ասել, որ լիարժեք կյանք է վարում։ Նմանին սատար կանգնելու մարդկային հատկությունը միայն բարեգործության ու Աստծուն հավատալու մասին չէ, որ վկայում է։Հոլանդացի երեխաները հատկապես անջնջելի տպավորություն են ստանում հայկական ջերմ ընդունելությունից և հյուրասիրությունից։ 

ՓՈՔՐ ԲԻԶՆԵՍԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

Մենք ոչ շատ վաղուց խոսել ենք Նիդերլանդներից ժամանած հացի արտադրության մեջ կայուն հմտություններ ունեցող անձանց մասին, ովքեր անուշաբույր հացի արտադրության գաղտնիքներին մասնակից են դարձրել իրենց հայաստանյան թիմին։  Դիակոնիա հիմնադրամը փոքր բիզնեսների արտադրանքների համար պարբերաբար կազմակերպում է ցուցահանդես վաճառքներ, կազմակերպվում են այցեր և սննդամթերքի, սերմացուի տեսքով օգնություններ Լոռի, Տավուշ մարզերի գյուղական համայնքներին։ Գյուղական ընտանիքներին գործընկերների անմիջական աջակցությամբ տրամադրվում են միջոցներ ջերմատներ կառուցելու համար։ Նազե/ Naze կարի արտադրության մեջ աշխատող կանայք իրենց նվիրումն են բերում փոքրիկների համար տաք հագուստի արտադրության գործին։ Դիակոնիան նաև իր գործընկերների հետ համատեղ կազմակերպում է նոր դասընթացներ Արցախից տեղահանված և ՀՀ ում բնակություն հաստատած մեր հայրենակիցների համար: Արդեն մեկնարկել են հետևյալ դասընթացները՝ լուսանկարչական գործ, տուրիզմ և հյուրանոցային գործ, SMM, գրաֆիկ դիզայն, որոնց տևողությունը ՝ 4-6 ամիս է, դասընթացները վարում են ոլորտի լավագույն մասնագետները:

ԱՄՓՈՓՈՒՄ, ԿԱՄ ՄԱՐԴ ՏԵՍԱԿԻՆ ՕԳՆԵԼՈՒ ԻՐԱԿԱՆ ԱՐԺԵՔԸ

Կցանկանայի անդրադարձ կատարել այն հանգամանքին, որ Բարույր Ջամբազյանի, հոլանդացի հացթուխների ու տեխնոլոգների, Աննա Ջամբազյանի, Նաիրա Վան Խեյնհաուզենի, նկարչուհի և թարգմանչուհի Նանե Ջերրահյանի հետ մեր զրույցներն ու Դիակոնիայի արտադրական և ուսուցման տարբեր սրահներ այցելություններն ու Հույսի Ավանում պտույտները, հրաշալի բացահայտումների տարան։ Դիակոնիայում մարդիկ դրական էներգիա են տարածում խոսքով, ժպիտով, գործով, նրանց հետ շփումները հոգիդ բարությամբ են լցնում, տեսնում ես, որ աշխարհում բարությունն ու ապրումակցումը, գործին ու առաքելության նվիրումը հարստացնում են մարդուն։ Բարեգործությունն ու կամավորականությունն այն ոլորտներն են, որտեղ որքան շատ ես տալիս, բազմակի շատ ես ստանում։ Էներգիայի փոխանցումը, սիրառատ հաղորդակցումը, թույլին օգնելու և հույսի պատվար լինելու ձգտումը, մարդ արարածին անշահախնդիր ծառայելու հաճույքը և այն գիտակցությունը, որ դու մարդկային ճակատագրերին աստվածահաճո ուղղություն ես հաղորդում քեզ նոր ուժ ու ավյուն են տալիս։ Ակամայից մտածում ես, որ այստեղ մեծ է իսկական մարդ լինելու ու բարին արարելու դերը, հիանում ես, որ տասնամյակներով Դիակոնիայում մարդուն սատարելու, նրա ծանր վիճակը թեթևացնելու, հոգեկան աջակցություն ցուցաբերելու իրական միտումը կա, ու մարդկային վեհ էությունն ու դաստիարակությունն է, որ նրանց բարեգործության է մղում:

Լուսանկարները` Նաիրա Գասպարյանի և Դիակոնիա հիմնադրամի ֆեյսբուքյան էջի

Նշանակալից գիտաժողով նուիրուած Արցախի սրբավայրերու պահպանման

 ՍՐԲԱԶԱՆ ՀՈՂԵՐ, ՀԱՒԱՔԱԿԱՆ ՏԵՍԼԱԿԱՆ

Հռոմ, Իտալիա – Հռոմի Սուրբ Թովմաս Աքուինացի (Անճելիգում-Angelicum) Քահանայական համալսարանի մէջ, Նոյեմբերի 18-19-ին տեղի ունեցաւ «Սրբազան հողեր, ընդհանուր տեսլական. Սրբատեղիներու պահպանումը՝ համատեղ քրիստոնէական առաքելութեան համար» խորագիրով գիտաժողով: Սուրբ Աթոռի մօտ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ ներկայացուցչութեան եւ Անճելիգում համալսարանի Էքիւմենիկ հետազօտութիւններու հիմնարկի կողմէ կազմակերպուած միջոցառումը հովանաւորուած է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան եւ Ս․ Աթոռի Քրիստոնէական միասնութեան խթանման, Մշակոյթի եւ կրթութեան բաժիններու կողմէ: Գիտաժողովին նիւթապէս աջակցած է Կիւլպէնկեան հիմնադրամը /Լիզպոնի Փորթուկալ/։

Համագումարի բացման արարաողութիւնը սկսաւ Էքիւմենիկ հետազօտութիւններու հիմնարկի տնօրէն Հայր Հյասինթ Տեստիվելի եւ Սուրբ Աթոռի մօտ Հայ Եկեղեցւոյ ներկայացուցիչ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամեանի ողջոյնի խօսքերով։ Անոնց ելոյթները ճանապարհ հարթեցին Արցախի մշակութային ժառանգութեան եւ անոր արժէքի շուրջ կարեւոր երկխօսութեան՝ աւելի լայն քրիստոնէական պատումի ու մշակութային համընդհանուր իրաւունքներու բովանդակութեան մէջ /համատեքստի մէջ/։ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ․-ի եւ Կարտինալներ՝ Կուրտ Կոխի, Կլաուդիոյ Կուճերոտտիի եւ Խոսե Տոլենտինո տե Մենդոնսանի կողմէ գիտաժողովին հնչեցուցած ուղերձները, որ յաճախ հնչեց երկօրեայ նիստերու ընթացքին, եւ որ կ՛ընդգծէին գիտաժողովի կրեւորութիւնը, միասնութեան եւ կրօնական վայրերու պահպանման յանձնառութեան կոչեր էին։

Գիտաժողովի առաջին նիստը համախմբած էր ներածական ելոյթներ մշակութային ժառանգութեան, սրբավայրերու եւ մարդու իրաւունքներու վերաբերեալ: Նշանակալից զեկուցումներով հանդէս եկան յարգարժան փորձագէտներ՝ Ճորճթաունի համալսարանէն փրոֆէսոր Մարք Վլասիչը, Լուվենի համալսարանէն փրոֆէսոր՝ Փիեռ Տ’Արժանը եւ Արցախի Թեմական խորհուրդի անդամ Արմինէ Ալեքսանեանը։ Անոնք անդրադարձան մշակութային ժառանգութեան եւ մարդու իրաւունքներու փոխկապակցութեան՝ ընդգծելով հակամարտութիւններու գօտիներուն մէջ սրբավայրերը պաշտպանելու հրատապ անհրաժեշտութեան, որպէս մարդու հիմնարար իրաւունք: Քննարկումներու ընթացքին մասնակիցները ընդգծեցին, որ այս սրբավայրերու պահպանումը ոչ միայն կենսական նշանակութիւն ունի հայկական ժառանգութեան համար, այլեւ վճռորոշ է խաղաղ եւ միասնական համակեցութեան ե՛ւ աշխարհի բոլոր քրիստոնեաներուն, ե՛ւ ողջ մարդկութեան։ Գիտաժողովի երկրորդ նիստը խորացուած ուսումնասիրեց հակամարտութիւններու, մշակութային ժառանգութեան եւ տեղեկատուական լուսաբանման միջեւ առկայ բարդ յարաբերութիւնները։ Ի մասնաւորի, ներկայացուեցաւ թէ ինչպէս տեղեկատուական լուսաբանումը կը ձեւափոխէ մշակոյթի ոչնչացման եւ դիմակայելու ունակութեան ընկալումները: Քիետիի համալսարանի փրոֆէսոր Վասկո Լա Սալվիան համոզիչ փաստարկեց, որ մշակութային ժառանգութեան ոչնչացումը հակամարտութեան երկրորդական հետեւանքն է։ Ան ընդգծեց, որ ռազմական գործողութիւններու ժամանակ մշակութային վայրերու թիրախաւորումը յաճախ կը ծառայէ որպէս բնաջնջման միջոց՝ արտացոլելով խտրականութեան կիրառումը ուղղուած վտանգուած համայնքներու ինքնութեան ճնշման եւ ոտնահարման։ Այս ոչնչացումը ոչ միայն կը յանգեցնէ արուեստի նմուշներու կորուստի, այլեւ խորը խզում կ՛առաջացնէ հաւաքական յիշողութեան եւ ազգային պատմութեան մէջ: Շարունակելով թեման, փրոֆէսոր Արսէն Սապարով Ռապտանի ակադեմիայէն /կաճառէն/ անդրադարձաւ լրատուամիջոցներու դերին մշակութային ժառանգութեան ոչնչացման ժամանակ տեղեկատուական լռութեան եւ կողմնակալութեան գործածման մէջ։ Ան ներկաներու ուշադրութիւնը հրաւիրեց ենթադրեալ չէզոքութեան հայեցակարգի վրայ՝ լրատուամիջոցներու պատումի եւ փորձագիտական լուսաբանումներու մէջ՝ վիճարկելով թէ՛ լրատուամիջոցներու, թէ՛ փորձագէտներու չէզոքութեան ներկայիս առկայ հակամարտութիւններու պարագային: Փոխարէնը, պնդեց, որ զանգուածային լրատուամիջոցներու պատումը եւ փորձագէտներու դիրքորոշումները յաճախ հակուած են աջակցելու իշխանութիւններուն եւ լռեցնելու լուսանցքային ձայները՝ այդպիսով նպաստելով առաւել խտրականութեան եւ հասարակական ցնցումներուն:

Երրորդ նիստի ընթացքին արքեպիսկոպոս Միքայէլ Մուսա Նաճիպ ներկայացուց մշակութային ժառանգութեան պահպանման Էքիւմենիկ բնոյթը՝ նշելով որ սրբավայրերու պաշտպանութեան ջանքերը պէտք է յաղթահարեն կրօնական բաժանումները: Ան կարեւորեց ժառանգութեան պաշտպանութեան խնդիրներ հաւաքական մօտեցումը, որպէս մարդկութեան պատասխանատուութիւն։ Անոր յաջորդեց Օքսֆորտի համալսարանի փրոֆէսոր Փիթեր Պետկոֆը․ ան անդրադարձաւ այն քաղաքական գործօններուն, որոնք կը յանգեցնեն կրօնական եւ մշակութային ժառանգութեան շահարկման՝ մատնանշելով, թէ ինչպէս աշխարհաքաղաքական օրակարգը կ՛օգտագործէ մշակութային խորհրդանիշները ուժի կեդրոնացման համար։ Վերջապէս, դոկտոր Տասուլա Հաճիտոֆը ներկայացուց Արցախին առնչուող ռազմավարական հայեցակարգ՝ հիմնուած Կիպրոսի հակամարտութեան 50 տարուան փորձառութեան եւ այս ոլորտի մէջ իր շարունակական գործունէութեան վրայ։ Մշակութային ժառանգութեան պահպանման գծով ան կարեւորեց «ներազդող» ռազմավարութիւնը, որ կը ներգրաւէ տեղական համայնքները՝ խթանելով դժուարութիւնները դիմագրաւելու անոնց տոկունութիւնը։ Ընդհանուր առմամբ, գիտաժողովի նիստերուն ընդգծուեցաւ հակամարտութիւններու, մշակութային ժառանգութեան եւ զանգուածային լրատուամիջոցներու կողմէ լուսաբանման միջեւ առկայ բարդ փոխկապակցութիւնը՝ կոչ ընելով խոցելիութեան պայմաններուն մշակութային ինքնութիւնները պահպանելու աւելի խոր ըմբռնումին եւ յանձնառութեան։ Գիտաժողովի չորրորդ նիստը, որ նուիրուած էր Վտանգուած հայկական յուշարձաններուն, համախմբած էր անուանի գիտնականներ՝ հայկական մշակութային ժառանգութեան բացառիկ արժէքը քննարկելու, որպէս մարդկային ստեղծագործական միտքի արտայայտութիւն, եւ զայն պահպանելու հրատապ խնդիրները։

Հեղնար Վաթենփո, Դեւիս քաղաքի Քալիֆորնիոյ համալսարանէն, նիստը բացաւ իր «Նախիջեւանի հայկական մշակութային ժառանգութեան ճակատագիրը. մռայլ նախազգուշացում Արցախի համար» զեկոյցով։ Ան անդրադարձաւ Նախիջեւանի մէջ մշակութային ոչնչացման աղէտալի հետեւանքներուն, որոնք մտահոգիչ նախադէպ կը ծառայեն ու կ՛ահազանգեն Արցախի յուշարձաններու պահպանումը։ Ժասմին Տում-Տրագուտ՝ Զալցպուրգի համալսարանէն, հանդէս եկաւ «Մշակութային ժառանգութիւնը սահմանային գօտիներու մէջ» զեկոյցով եւ օրինակներ բերաւ Տաւուշի տարածաշրջանէն։ Ան ընդգծեց, որ քաղաքականապէս անկայուն սահմանային գօտիներու մէջ գտնուող մշակութային յենակէտերը/ օբյեկտները/ յաճախ ինքնութեան եւ մշակութային յիշողութեան համար ռազմի դաշտ կը դառնան ։ Ալեն Նաւարա Տե Պորժիան՝ Hyestart ՀԿ-էն, նիստը եզրափակեց «Կրօնական վայրերը եւ Արցախի ընդհանուր մշակութային յիշողութիւնը» իր զեկոյցով։ Ան ներկայացուց կրօնական յուշարձաններու դերը որպէս մշակութային եւ հոգեւոր ինքնութեան կարեւոր պահոցներ, յատկապէս հակամարտութենէն տուժած եւ փոփոխական ուժային կառոյցներու ազդեցութեան ներքոյ գտնուող տարածքներու մէջ։ Ան նաեւ կարեւորեց համաշխարհային հանրութեան հաւաքական պատասխանատուութիւնը՝ այս անգին գանձերը պահպանելու համար։

Նիստը բազմակողմանի պատկերացում տուաւ հայկական վտանգուած մշակութային ժառանգութեան պահպանման մարտահրաւէրներուն եւ հնարաւորութիւններուն՝ կոչ ընելով անյապաղ քայլեր ձեռնարկել այդ յուշարձանները որպէս մարդկային ստեղծագործական տաղանդի եւ հաւաքական յիշողութեան արտայայտութիւն պաշտպանելու համար։ Հինգերորդ եւ վերջին նիստը կեդրոնացաւ Արցախի մշակութային եւ կրօնական վտանգուած ժառանգութեան վրայ: Շարք մը մասնագէտներ ներկայացուցին իրենց դիտարկումները․ Հռոմի «Լա Սապիենցա» համալսարանի եւ Քահանայապետական Արեւելեան հիմնարկի փրոֆէսոր Մարկո Պայիսից քննարկեց «Կովկասեան Ալպանիոյ վերաբերեալ դասական եւ միջնադարեան աղբիւրներու օգտագործումն ու անոնց չարաշահումը» թեման։ Ան բացայայտեց, թէ ինչպէս կը խեղաթիւրուին պատմական փաստերը՝ սեփական մշակութային ժառանգութեան հանդէպ հայերու իրաւունքները եւ նկրտումները վտանգելու եւ տկարացնելու նպատակով։ Համպուրգի համալսարանի փրոֆէսոր Եոստ Գիպպերտը անդրադարձաւ Արցախի մէջ Ալպանական արձանագրութիւններուն, այսպիսով հարստացուց քննարկումը պատմական օրինաւորութեան վերաբերեալ եւ հիմք ստեղծեց հայկական ժառանգութեան աւելի լայն համատեքստի մէջ՝ արձանագրութիւններու վերագնահատումը։ Յենայի համալսարանի փրոֆէսոր Անեգրետ Պլոնտկե-Լիւնինգը եզրափակեց ելոյթները՝ ներկայացնելով «Արցախի ճարտարապետական ժառանգութիւնը» պատմական տեսանկիւնէն՝ ընդգծելով ատոր հարստութիւնը եւ զայն պահպանելու անյապաղ անհրաժեշտութիւնը։ Վերջին ելոյթով հանդէս եկաւ Երեւանի պետական համալսարանի փրոֆէսոր Համլետ Պետրոսեան․ ան ներկայացուց «Յուշարձանները հայ- ատրպէճանական հակամարտութեան գօտիին մէջ» թեման՝ քննարկելով ինքնութեան, պաշտպանութեան եւ այդ պատմական գանձերու պահպանման համար մասնագիտական փորձառութեան կարեւորութիւնը։ Համաժողովի աւարտին կազմակերպուեցաւ քննարկումներու կլոր սեղան յայտնի գիտնականներ՝ փրոֆէսորներ Զարա Պօղոսեանի (Ֆլորենսայի համալսարան) եւ Մարկո Պայսի կողմէ։ Քննարկումները, որոնք կ՛առնչուէին Արցախի մշակութային եւ ճարտարապետական ժառանգութեան, երեւան հանեցին ինքնութեան, ժառանգութեան պահպանման եւ շարունակուող հայ-ատրպէճանական հակամարտութեան հարցերու բարդութիւնը։ Բանախօսները համոզիչ կերպով լուսաբանեցին Արցախի հարուստ մշակութային խճանկարը, միաժամանակ ազդարարելով այն վտանգները, որոնք շարունակուող հակամարտութեան հետեւանքով կը սպառնան այս ժառանգութեան։ Համաժողովի աւարտին մասնակիցները նոր յոյս արտայայտեցին եւ պարտականութիւն ստանձնեցին ՝ համատեղ ջանքեր գործադրել, որոնք անհրաժեշտ են Արցախի սրբավայրերու պաշտպանութեան համար։ Քննարկումները խթանեցին մասնակիցներուն մէջ համագործակցային ոգի՝ ծառայելով որպէս խիստ յիշեցում, թէ որքան փխրուն է մշակութային ժառանգութիւնը հակամարտութեան պայմաններուն մէջ։ Կազմակերպիչ յանձնաժողովը իր խորին երախտագիտութիւնը յայտնեց բոլոր մասնակիցներուն եւ բանախօսներուն, որոնք իրենց արժէքաւոր գաղափարներով հարստացուցին գիտաժողովը՝ ձեւաւորելով մեր սրբավայրերու տեսլական։

Գագիկ Անտոնյան. «Արքան» (հատված կատակերգական ֆարսից)

Մեր «Գրական չորեքշաբթի» էջում ներկայացրել ենք մի հատված Գագիկ Անտոնյանի «Արքան» կատակերգական ֆարսից

Գագիկ Արամայիսի Անտոնյանը հանրապետությունում հայտնի լրագրող է: Ծնվել է 1954թ. ապրիլի 1-ին, Երևանում:Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Վանաձորի Սունդուկյանի անվան թիվ 8 դպրոցում: Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտն ավարտելով 1974թ-ին` հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ է աշխատել Թումանյան քաղաքի միջն. դպրոցում: 1978թ.-ից մինչև 1984թ. տեսուչ է աշխատել Թումանյանի շրջժողկրթբաժնում, ապա` տեսուչ և հայոց լեզվի,

գրականության ուսուցիչ Վանաձորի առևտրատնտեսագիտական տեխնիկումում: Հրավիրվել է քաղաքային «Կայծ» թերթի խմբագրություն /հետագայում` «Վերածնունդ»/, նշանակվել նամակների բաժնի վարիչ: Գրչակից ընկերների հետ ստեղծել է կոոպերատիվների միության «Այգ» թերթը /1989-90թթ./ , եղել է «Արփի» անկախ թերթի խմբագիր/ 1999թ./: Նույն 1999թ. աշխատանքի է անցել «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում, եղել Լոռու մարզի սեփական թղթակիցը մինչև 2023թ. հուլիսի 1-ը, երբ ՀՀ վարչապետի հրահանգով փակվեց Ազգային Ժողովի և ՀՀ կառավարության հիշյալ պաշտոնական օրաթերթը:

2012թ. ստեղծել է «Կանաչ Լոռի» բնապահպանական, բնագիտական ամսագիրը, խմբագրել 17 համար: 1992թ. լույս է տեսել նրա երգիծական պատմվածքների առաջին`«Ընկեր-պարոններ» խորագրով ժողովածուն, 2010թ.-ին «Հրատապ

երգիծանք» երգիծական պատմվածքների, նովելների, դրամաների ժողովածուն, 2011թ.-ին` «Եվ մի բույլ երախտավորներ» հրապարակախոսական հոդվածների, անվանի լոռեցիների դիմանկարների ժողովածուն:

Անտոնյանը նաև դրամատուրգ է: Նրա «Քաջ Նազար հազարերորդի 2000-րդ այցը» կատակերգությունը 1996թ. բեմադրել է Վանաձորի «Բոհեմ» կամերային թատրոնը, իսկ «Ձեր տղային մեր աղջկան տվեք»կատակերգությունը` 2010թ. բեմադրեց ռեժիսոր Ջանիկ Ավետիսյանը` Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի բեմում, Վանաձորի Շարլ Ազնաուրի անվան մշակույթի պալատում, Ստեփանավանում: Եվս 15 դրամաներ, կատակերգություններ սպասում են իրենց բեմադրողին:  Գագիկ Անտոնյանի գրչին հատուկ են խոսքի դիպուկությունը, պարզությունը, հումորի նուրբ զգացողությունն ու ժողովրդական բառ ու բանի բույրով համեմված ասելիքի գունագեղ պատկերավորումը:

Գրող, երգիծաբան, դրամատուրգ Գագիկ Անտոնյանի «Ընտիր երկեր» և «Դրամաներ» ժողովածուները ներկայացնում են հեղինակի 50-ից ավելի տարիների ստեղծագործությունների ընտրանին:

Մի հատված «Արքան» կատակերգական ֆարսից: Ընթերցողին հասկանալի լինելու համար հեղինակը հարկ է համարում հայտնել.

«Արքան» վերնագրով կատակերգական ֆարսը գրվել է 2024թ.-ին: Այն խնդիրները, որ իր առջև դրել է հեղինակը՝ ներկայացնել հակաժողովրդական տիրանների, հակամարդկային տիրակալների «ծննդաբանությունը», նրանց գոյության և չարիք գործելու անսահմանափակ հնարավորությունը, նրանցից ազատվելու պատճառաբանված գերանհրաժեշտությունը և առաջնահերթությունը, մեղմ ասած՝ բոլորի ուշադրության կենտրոնում է և «հարցերի հարցն» է: Երգիծական դրամայում արքային հատնի է դառնում, որ տարվա վերջում գահընկեց է լինելու ինչ-որ «տիեզերական հղումով»: Գահը պահպանելու համար ստորագույն մարդիկ դաշինքի մեջ կարող են մտնել անգամ սատանաների, դևերի, չարքերի և ստորագույն այլ ուժերի հետ, ինչը և անում է դրամայի «հերոս» նեռ արքան: Նա պատրաստ է պատերազմել նաև Հրեշտակապետաց դասի հետ, նույնիսկ տիեզերքի և իր արարիչ Աստծո հետ: Հատվածում ներկայացվում է նազարակերպ արքայի և կեղծ աստծո հանդիպումն ու նրանց դրամատիկ ու շատ բան բացահայտող խոսակցությունը:

Ափյուռքի որևէ թատերական հանրույթ, որևէ բեմադրիչ, եթե ցանկություն կունենա կարդալ պիեսն ամբողջությամբ և բեմադրելու ցանկություն կունենա, առաջին իսկ պահանջով պիեսն ամբողջությամբ նրանց կառաքվի սիրելի «Ինտերկապ»-ի նախագահ Նորայր Զուլոյանի աջակցությամբ: Իսկ ավելի «լայն» ցանկության դեպքում, հեղինակը սիրով կտրամադրի նաև իր պիեսների առաջին ժողովածուն՝ «Դրամաներ» խորագրով առայժմ էլեկտրոնային եղանակով:

Հեղինակ՝ Գագիկ Անտոնյան

Գրող, լրագրող, դրամատուրգ, երգիծաբան

Աստված ժամանում է պալատ: Լսվում է տիեզերանավի հռնդյուն: Դահլիճը լցվում է ծխով, էլի ուժգին քամու ձայն է լսվում, հեռվից երևում են կրակե լեզվակներ: Մի պահ դահլիճը հայտնվում է մթի մեջ:

Արքա.-Մի տեսեք՝ էս ի՞նչ զադ է: Այ քեզ հրոզմունք՝ տարի՞ն պտտեց:
Արքունապետը դուրս է գալիս, քիչ անց վերադառնում:
Արքունապետ.-Կայծակնացայտ արքա, վերին տերն ինքն է հաճել պալատն ի մերո...
Արքա /դեռ սարսափի մեջ է/.-Բան ասա՝ հասկանանք, չաչանակ:
Արքունապետ.-Ասելս էն է՝ Աստված յուր անձով եկել է այցի, երևի եկել է, որ քեզնից ներումն հայցի...Հիմա խոնջացած նստած է թախտին և սպասում է իր այցի բախտին:
Արքա.- Ասա՝ թող գա:

Որոտաց ամպրոպ, փայլատակեցին կայծակներ, դահլիճն անհայտացավ ծխի քուլաների մեջ, շեփորներ հնչեցին: Արքունապետի ուղեկցությամբ դահլիճ է մտնում ամբողջովին սևեր հագած, երկարահասակ, չորուկ, մազ-մորուքով մի ծերուկ: Նա զննում է ներկաներին, մի կարճ ընթացք կանգնում է գահին կծկված, թագը ձեռքում պինդ պահած արքայի առջև, համարձակ բռնում է նրա ձեռքը, պոկում գահից ու նստում նրա տեղը:

Սենեկապետ.- /աչքերը չռած, զարմացած հյուրին նայելով/.-Էս հո մեր տիրացու Մարուքեն է, որ կա...

Աստված.-Ինչպե՞ս ես համարձակվում ճառել Տիրոջդ առջև, որդյակդ իմ փերեզակ...
Ի՞նչ տիրացու, ի՞նչ Մարուքե: Իսկ դուք՝ պալատական խավարասերներ, մի՞թե իմ մեջ չեք տեսնում Աստծուն ձեր ամենկալ:
Բոլորը.-Տեսնում ենք, ամենակալ, տեսնում ենք /բոլորը ծունկ են չոքում, խաչակնքում/:
Արքա.-/կամաց-կամաց ուշքի գալով, գզուզ մազերն ավեի գզգզված, զկրտալով/Տեր Աստված, եկել ես ոտս հաշիվ տալո՞ւ: Մենք անհյուընկալ չենք, որ ամպերի մեջ մենակ թողնենք: Ամենայն պատկառանքով մեծապատիվ հյուր կսիրաշահենք: Արքունապետ...
Արքունապետ.-Հրամանք ի կատար, արքա: Հիմա աճապարանոք սազանդարներ կկանչենք ու կաքավողներ կզորակոչենք: Թող ողջ գիշեր փչի զուռնեն անուշ, մեր տեր աստված հարբած մնա մինչև լույս...

Աստված.- Դրա հավեսը բոլորովին չունեմ: Առաքելությամբ եմ սույն պալատն ժամանել: Գրասենյակիս լրտեսակազմը մեզ տեղեկություն հաղորդեց, որ արքայական պալատը յուր Տիրոջը, այսինքն Աստծուն, պատերազմ է հայտարարել: Եկա հաստատելու և վերահաստատելու՝ տարին անցնի՝ Նազար արքայի թագավորությունն էլ կանցնի գիրկն գրողաց:
Արքա.-Ախր, ինչի՞:
Աստված.-Հազար մեղք ունես, ո՞րը թվեմ:
Նազար.-Թվիր հերթով:
Աստված.-Հերթով՝ հերթով: Ժողովրդի համբերությունն սպառված է, ժողովուրդն իմ լիովին ցամաքած է ու սմքած է:
Նազար.- Հազար ներողություն, փաստը զրո արժեք ունի: Ժողովուրդն ո՞վ է: Մենք, արքանե՞րս ենք ժողովրդի համար, թե՞ ՝ ժողովուրդը՝ արքաների:Ժողովրդի երջանկությունն աղի պես բան է, չափն անցավ՝ դժբախտ է: Էսպես է կարգն աշխարհի՝ ժողովուրդները պիտի աշխատեն, արքաները ուտեն: Էս կարգը հենց դու ես օրինել ու տնօրինել, տեր
աստված: Այլապես այլ աշխարհ կստեղծեիր: Էլի՞ բան կա ասելու:
Աստված.- Կա, բա չկա՞:Անաստվածի մեկն ես:
Արքա.-Աստված է ինձ իրենից հեռացրել: Հիմա ես եմ իմ աստվածը:
Աստված.-Չարագործ ես ու հանցագործ:
Արքա.- Մունդառ բերանս բացել ես տալիս: Չար աշխարհում ապրողը բարի կլինի՞: Երբ ես աշխարհ եկա, ոչ արդարություն, ոչ հավասարություն կար: Իսկ ո՞վ է աշխարհն այսքան չար, անարդար ստեղծել...Տեր մեր Աստված, չալարեիր, մի քանի օր ավել տքնեիր, գուցե աշխարհն ավելի կատարյալ ստեղծեիր: Յոթ օրում շուլալած / հասկանալ՝ կառուցած/ աշխարհն էս չէ՞ր լինելու:
Աստված.- Դա քո իմանալու բանը չէ: Էսպես ստեղծել եմ, որ աշխարհն ինքը կատարելագործվի, մաքրվի: Ով աստվածային օրենքներին չի հետևում, մի օր ահեղ դատաստանի առջև է կանգնում:
Արքա.-Բայց իմ առիթով ինչու՞ շտապում ես: Ինձ ինչու՞ մուրազախաբ ես անում: Չէ՞ որ իմ արքա դառնալու գործում քո աստվածային աջակցությունն էլ եղել է:
Աստված.-Ես ոչ մեկին չեմ աջակցում: Կարգ եմ սահմանել՝ թողնել, որ մարդիկ սխալվեն, իրենք էլ շտկեն սխալները: Այժմ Ժողովրդի համբերությունն սպառվել է: Ժողովուրդն ուզում է շտկել իր սխալը:
Արքա.-Ուզու՜մ է: Բայց ժողովուրդը կղկղանքի արժեք չունի: Տապալում է տականքին, ընտրում է մի այլ տականքի: Ինձնից առաջ քանի՜ արքաներ են եղել: Ամեն նորը նախորդից կրկնակի վատն է դառնում, թեև եռակի շատ խոստումներ է տալիս: Աստված ես, կույր չես, չե՞ս տեսնում՝ մարդկանց արդար, մարդասեր արքաներ հարկավոր չեն, մարդկանց հարկավոր են սուտուփուչ խոստումներ: Ու հիմա ես, քանի որ Նազար հազարերորդն եմ, ստիպված եմ հազարապատիկ վատը լինել, որ գահս չթռցնեն: Ով էլ նստի իշխանության ղեկին՝ կկառավարի նույնկերպ, ինչպես ես: Քանզի ուրիշ ընթացք չի լինի քո ստեղծած աշխարհում:
Աստված.- Ես՝ արարիչս աշխարհի, ձեզ նվիրել եմ ամենաբարձր բարիքն աշխարհի՝ բանականություն: Եվ ազատություն եմ տվել, որ ապրեք ձեր հասկացողությամբ: Ինչպես օգտվում եք այդ բարիքներից, այդպիսին էլ ձեր կյանքն ու պատմությունն է լինում: Ուղղակի բախտդ բերել է՝ արքա ես դառել:
Նազար.-Հա, ճիշտ է: Բախտս բերել է: Շատ է բերել: Քո ստեղծած մարդկանց մեծագույն մասը իմ նմանակներն են: Հենց դրանով է իմ բախտը բերել: Ես իմ նմաններին գերազանցել եմ իմացությամբ, մարդկային բնույթի իմ գիտությամբ ու պերճախոս խոստումներով: Եվ ես եմ արքա կարգվել, ես՝ մրցապայքարում արդար հաղթանակողը: Հիմա կարող եմ իմ ամբողջ խելքը էս բոռաճանճերին բաժանել /ցույց է տալիս պալատականներին/ ու էլի ամենախելացին մնալ: Արյուն քրտինք եմ թափել այս արդյունքին հասելու համար, արյուն-քրտինք էլ թափում եմ՝արդյունքը պահպանելու: Այնպես, որ՝ ես հանճար եմ, դրա համար էլ արքա եմ:
Աստված.-Մարդիկ խելքի են եկել: Փուչ խոստումների էլ չեն հավատում:
Արքա.-Բայց մի նոր փուչ խոստումներ տվողի էլի կբերեն իրենց գլխին տեր, որն արդեն միլիոնապատիկ վատը կլինի, քան ես: Այնպես որ՝ աստված, հինը կործանելով՝ կստեղծես էլի այն, ինչ այժմ կա: Իսկական արքայի դերն էլ այն է, որ օգտվի խառնաշփոթից և ոչ թե ուղղի այն: Էսօրվա ձուն ավելի կարևոր է՝ քան վաղվա հավը: Դա՝ նաև ժողովրդի համար: Ահա ես քո առաջ՝ էս եմ՝ ես եմ:
Աստված.- Չի կարող մեկը քեզնից վատը լինել: Դու ամենաանարդարն ես անարդար ինքնակալների մեջ:
Նազար.-Աշխարհիս հիմքի շաղախում զրկանքներն են, արցունքները, ցավն ու վիշտը: Մարդիկ ավելի շատ պարտականություններ ունեն, քան իրավունք ու ազատություն: Եվ այս տառապյալների համար հավելյալ դժոխք ես ստեղծել: Քո պատվերով մարդիկ դժոխքում այրվում են, զգում են կյանքի դառնությունը, ինչպես էշը մահակ տեսնելիս: Տեր աստված, եթե անկեղծ ուզում էիր ինձ արդար տեսնել, արդար կստեղծեիր, էլի՜, ինչո՞ւ ես էսպես ինձ կիսատ-պռատ ստեղծել, ոնց որ աշխարհը: Ձեռքդ բռնող կա՞ր, խանգարող կա՞ր:
Աստված.-Լավ մարդիկ չեն շեղվում ճշմարիտ ճանապարհից ինչ էլ որ անես, իսկ վատերը տրվելով ցանկասիրություններին՝ մեղքի մեջ թաղվում են:
Նազար.- Լավ մարդիկ չեն շեղվում, նրանց շեղում են քո գիտությամբ: Որպեսզի քո հնարած դժոխքում հրի մեջ լափլիզվողների պակաս չզգացվի: Քո թույլտվությամբ չէ՞ անարգել գործում մեր լավ աղբեր սատանան: Նա պարբերաբար համապատասխան թվով մեղքեր գործողներ է առաքում ահեղ դատաստանի համար: Տեր աստված, սիրում ես իշխանություն բանեցնել, ահեղ դատաստանով ուզում ես ապացուցել, որ հզոր ես: Ես էլ ներքևում եմ հզոր, ներքևի աստվածն եմ: Լավ գիտես՝ ինչպես աշխարհի, այնպես էլ պետության գործերն անհնար է կարգավորել միայն բարությամբ: Կքանդվի պետությունն էլ, աշխարհն էլ: Բարու հետ հավասար չարը պիտի լինի, որ ամեն ինչ հավասարակշռի: Վերևներում այդ գործը սատանան է կարգավորում, ներքևում՝ արքաները: Բայց արքաները մենակ չեն գործում: Նրանց օգնում է պալատականների ամենահաս ոհմակը: Թե չէ մենակ և ասեղով՝ հոր չես փորի...
Աստված.- Քո երկրում ազատությունը երազանք է, ազատ խոսքը բռնադատված է, այլախոհները, ընդիմադիրները տեղ չունեն:
Արքա.-Էդ հարցիդ ներքին գործոց նախարարը կպատասխանի:
Ն.Գ.նախարար.-Հենց ընդիմադիրները տեղ ունեն: Բանտերում են: Եվ նրանց թիվն օրեցօր պակասում է, երբ վզներին դեմ է առնում մեր դահճի սուր կացինը: Ընդհանրապես, մեր երկրում բոլորն ազատ են՝ կարող են խոսել, կարող են չխոսել: Որ ոմանք գերադասում են լռել, մե՞ր մեղքն է:
Աստված.- Դուք դաժանագույն բռնաճնշումներ եք գործադրում, մարդասեր պետություն չեք:
Արքա.-Էդ հարցին մեր խեղկատակն էլ կարող է պատասխանել: Իմ խեղկատակ, քեզ ենք լսում:
Խեղկատակ.- Այդ մեղադրանքն էլ կդառնա չիք, թե որ լսեք խոսքն իմ հուշիկ: Քանի դեռ խոսքն այնքան էլ բանի տեղ չեն դնում, ապա ապտակն ու աքացին են օգնության հասնում: Ո՞վ ասավ, է՜, թե մարդասեր չենք: Մեր երկրում այլևս գոյություն չունեն քառատրոփ քառատելը, զոհի զույգ ոտքերը կռացրած բարդիներից կապելն ու բրախելը,/թե ապրեց՝ Աստծո խեր է/ և այլ զարմանահրաշ պատիժներ, որ կային երեկ չէ առաջին օրը: Հիմա մենք պարզապես պարզերես գլխատում ենք, լեշերը շների առաջ լցնում: Հիմա մենք սպանության ավելի քաղաքակիրթ մեթոդներ ենք կիրառում: Կառավարման մեր օրերում առաջ խաչում էինք, նոր՝ կախում, հիմա կախում ենք՝ նոր խաչում:Էլեկտրական աթոռին նստեցրածը եթե առաջին իսկ հուժկու լարումից չի քնանում, մարդասիրությունից ելնելով՝ արագ քնեցնում ենք ատրճանակի մի հատիկ կրակոցով: Եվ վերջ անմարդկային տանջանքները: Էլ որն ասեմ, էլ որը, էսպես հագեցած է մեր օրը...Էն արմավենիներն էլ որ տեսնում եք բակում, որպես պարգև արդարության ջատագովներիս՝ մեզ ուղարկել են Բաբելոնի տիրակալները, Եգիպտոսի փարավոնները, իսկ կարտոֆիլի սերմերը՝ Ամերիկան նվաճած իսպանացի կոնկիստադորները:
Աստված.-Իսկ ինչո՞ւ անմեղներին նույն դատաստանին եք ենթարկում, ինչպես մեղավորներին:
Խեղկատակ.-Անմեղներին մենք դաստիարակում ենք...
Մեր արքան լավ գիտի, որ մարդ մեղավոր լինի, չլինի, մարդ սպանի, չսպանի, մեղավոր է, քանզի այս աշխարհը մեղավորների աշխարհ է հենց ձեր՝ մեր աստծո, ստեղծած առաջին օրից:
Արքա.-Լսեցի՞ր, տեր աստված: Հիմա ի՞նչ: Գահից զրկում ես, որ ու՞մ բերես: Էս էշ կրտողներից որի՞ն ես գահին զետեղելու: Սրանք երկու իշի գարի չեն բաժանի, երկիր ո՞նց կկառավարեն: Սրանց ես եմ գոմերից, սարուչոլից հավաքել, պալատ լցրել, որ խեղճ չլինեն, որ ուտեն-խմեն, մարդ դառնան: Հումանիզմ ես ուզում: Բա դա հումանիզմ չէ՞: Դու հումանի՞ստ ես, հարգելի աստված: Դե մարդասիրաբար վերաշինիր քո ստեղծած աշխարհը: Ինչու՞ չես անում: Որովհետև ամեն ինչով հարթ, դուզ աշխարհ չի կարող լինել:
Աստված.-Ի՞նչ օրի է քո խեղճ ժողովուրդը՝ տկար, վշտահար, անուժ, անոթի: Այնպես եք բզկտում, մինչև անգամ քարերն են մղկտում:
Արքա.-Այծը որ կշտացավ ՝ գայլ որսալու մասին կմտածի: Եթե մարդուն չես ուզում վնասել, չպիտի կշտացնես: Արքան պիտի ժողովրդին ձգած պահի թառի լարերի պես, որ չթուլանա, ուժասպառ չլինի: Ուժասպառը աշխատանքի պիտք չէ: Իսկ առանց աշխատանք առողջություն չի լինի: Անառողջությունն էլ հասցնում է վաղաժամ մահվան: Ահա այս ամենի մասին եմ մտածում և շան պես հոգնում: Ես եմ մեղք, ոչ թե ժողովուրդը: Եկել եմ այն մտքին, որ մարդկանց երջանկության համար մի բան է պետք՝ սով: Եթե ապրուստը հեշտ վաստակի, կփչանա: Իսկ սովի դեպքում մի կտոր հաց գտնելն արդեն մեծ երջանկություն է: Մյուս կարևորը վախն է: Իսկական վախը իսկական սեր է արթնացնում: Իմ ժողովուրդը տխրում է այն բանի վրա, հենց որ տխրության նոր առիթ չկա: Մեր գործն էն է, որ տխրության նորանոր առիթ տանք: Լավությու՞ն: Լավությունը չհասկացվող արարմունք է: Մենք միայն մի լավություն ենք անում՝ մորթում ենք քաղաքավարի ձևերով:

Աստված.- Նորեն պնդում եմ՝ սուտ երդումներ տալով եկար իշխանության և ոչ մի երդում չկատարեցիր: Դա անբարոյականություն է:
Նազար.-Սուտ խոսելն անբարոյականություն է, եթե մի մարդու ես խաբում: Երբ հաջողվում է ժողովրդին խաբել, արդեն արվեստ է, խելացիություն: Ես ի՞նչ անեմ, որ ժողովուրդը թորած ջրի նման անգույն ու անհամ է: Ինչպես թատրոնում, այնպես էլ կյանքում՝ ժողովուրդը զվարճանք ու գործողություն է սիրում: Պալատականներս հարստության մեջ լողալ են ուզում, մարդիկ՝ ծամելու հաց, զորականներս՝ նոր հողեր, պատերազմներ: Բոլորն ինձ են նայում, բոլորի պատասխանատուն ես եմ: Ես էլ անելիքս գիտեմ:Վաղվա և գալիք 1000-ամյակի ծրագրերը գլխումս պատրաստ ունեմ: Բութ մատիս մեջ ավելի խելք կա, քան քո թույլտվությամբ գործող հազար ու հազար խուրջինավոր արքաների գլխուղեղում:
Աստված.-Դրա համա՞ր են մարդիկ հազարներով խռով հեռանում երկրից:
Արքա /Դեմքը կատաղի դարձավ, ծամածռեց շուրթերը, աչքերը չարությունից պսպղացին, ունքերը փոքրացան/ .-Ասիր կտավ, իմ խելքն էլ մտա՞վ:Ի՞նչ կհրամայես, տեր աստված: Կուզես մնան, որ հեղափոխությու՞ն անեն: Թե դուք վերևներում ինչ եք սիրում, մենք էստեղ խառնակչություն չենք սիրում: Մենք մեր ժողովրդի երջանկության մասին հիմնովին էլ մտածում ենք, թեև համոզված ենք, որ երջանիկ ժողովուրդներն ապագա չունեն:
Աստված.-Բայց դուք ձեր ճառերում ասում եք՝ կա, ապագա կա:
Արքա.- Կա, ապագա կա: Մենք մարդկանց ամենակարևորն ենք տալիս, մենք մարդկանց հույս ենք տալիս: Որ հույսից բոցավառվում են, դա հենց հրեղեն ապագան է: Մենք չենք ասում, թե մարդիկ հրե լեզուների մեջ կայրվեն,կխորովվեն՝ ինչպես քո հովանավորյալ սևավորներն են ասում: Մենք ընդամենն ասում ենք՝ գնացեք, կռվեք, նոր հողեր, հարստություն նվաճեք, եթե մեռնեք էլ, ոչինչ՝ ոչ ոք այս աշխարհում հավերժ չի ապրում՝ կամոքն ասսու: Այսինքն՝ կամոքն քո: Իսկ գիտե՞ս ուր է էս սհաթին մեր զորքը: Կռվում է Չինմաչինաց կողմերը:
Աստված.-Ինչո՞ւ է կռվում Չինմաչինաց կողմերը:
Արքա.-Ինքը չի կռվում: Չինմաչինաց կողմն է կռվում: Հիմա էլ կհարցնես՝ Չինմաչինաց կողմն ինչու՞ է կռվում: Էստեղ էլ սկսվում է տնաքանդությունը...
Չինմաչինաց կողմերն իրենց հողերը խաթրով մեզ տալիս չեն: Դրանց տեսնու՞մ ես: Ուրիշ մեկն իմ տեղը լինի, խելապակաս կդառնա, բայց ես գիտեմ, որ առանց չար ու չարիքի աշխարհը կանգուն չի մնա: Չարիքն ուզի-չուզի ինչ-որ տեղից էնպես կծնվի, ոնց որ ճիճուները՝ արնձրևաջրերում: Բայց ես հանգիստ եմ, ամեն ինչ շտկելու պահը ճիշտ եմ որսում:
Աստված.- Մլարապատել են ձեր հոգու աչքերը մլարապատիր մտքերը: Քո թագավոր դառնալը դարիս ամենամեծ անարդարությունն է, ամենախայտառակ սխալը: Դու չարիքի արմատն ես: Դու պետք է հեռանաս:
Արքա.- Առը հա՜, թե կհեռանամ /ձեռքի մատների հայտնի կոմբինացիա/ Ամեն մարդ իր ճամփան պիտի փորի որդի պես: Ես փորել եմ: Քանի բախտը մեզ հետ է, քանի մարդիկ կատարյալ չեն, նազարներն անմահ են ու հավերժ: Հիմարների երկրում խելոքը արքա չի դառնա: Աշխարհը միշտ ուժեղներն ու խելապակասներն են ղեկավարել և նրանց իրավունքից բացի այլ իրավունք չկա: Դա հաստատուն գործընթաց է, ինչպես աստղերի շողալը երկնքում , ինչպես թրքահոտի տարածումը թարմ թրիքից: Որովհետև խաբեությունն ու կեղծիքն են աշխարհի հիմնասյուները: Ինչու՞ դրախտի հետ դժոխք ես ստեղծել, ինչու՞ գոյության իրավունք տվել ես հոգեորս սատանային: Տեսնում ենք՝ չես կարող ղեկավարել մաքրամաքուր ու ջինջ տիեզերքը: Մինչդեռ մենք ղեկավարում ենք ծայրեծայր ապականված, արատավորված աշխարհը: Ուրեմն՝ իջիր քո գահից, գահը մեզ հանձնիր, ձեռքի հետ տիեզերքն էլ կղեկավարենք: Էն ժամանակ ոչ դժոխք կլինի, ոչ որևէ սատանա: Իմացա՛ր: Դու, աստված, էլ երկնքում թագավոր չես: Պաշտոնազրկեցի: Իմ գործը աշխարհի հետ է, ծրտի-պրտի բաների հետ գործ չունեմ: Գյադեք, մի պճեղ սխտոր բերեք, ականջներս խոթեք, չար ոգին հեռու փախչի: Իսկ քեզ, մեր չաստված, բարի ճանապարհ:
Աստված.-Հեռանում եմ: Տիեզերաց գագաթնաժողովում վճռված է՝ Հին տարու հետ արքան հեռանալու է նոր տարու գալով: Էդ հասարակ բանը դու չես հասկանում: Քիչ էլ մնամ՝ ինձ կաթողիկոս կկարգես... /ապա հեռանալիս լսելի փնթփնթում է/ Երբ մարդ իր կարծիքով ունենում է ամեն ինչի իրավունք, նրա գործն անպայման ավարտվում է՝ էլ չունենալով ոչ մի իրավունք:

Աստված / հետագա գործողությունում պարզվում է, որ հեռացողը Աստված չէ, այլ տիրացու Մարուքեն/շորորալով դուրս է գալիս: Նրան ուղեկցում է արքունապետը:

Արքա.-Դրա հետևից ջուր չշաղեք: Ոնց ուզում է ՝ տեղ հասնի:Կաթողիկո՜ս: Չէ մի չէ, բրդած մածոն: Տես ի՜նչ թոթոշ պաշտոնի է աչք գցում: Գյադեք, տեսաք,աստծո դեմ կռիվը թեժանում է: Կենաց ու մահու պայքար է սպասվում: Հիմի անցնենք մեր բանին, թե էլ ինչ անենք, որ խրթմունքը մեզնից հեռի մնա: Սարերում տեսադիտարկումներ կազմակերպեք: Մտեք մարդկանց տները, կաշառք խոստացեք, բայց մի տվեք, քշեք՝ գնան սարերում հերթապահեն: Կաշառքով չեն գնա, կարկաժները ճղեք: Սա մեկ: Երկրորդ՝ հմայաջրերով ցողեք մեր երկրի ամբողջ սահմանը, որ խափան լինի չարը: Հմայաջուրը պետք է սարքել տատիս գաղտնի դեղատոմսով: Այն կգտնեք նրա տաճարապատկան սուրբ գրքում: Գիրքը, որի վրա բորբոս կա, կգտնեք մեր սուրբ գոմում: Ագռավի լեղիից կվերցնեք մի պուտ արյուն, կույսի ձեռքով խեղդամահ արված նորածին կատվի ձագից փորոտիքը, իսկ առյուծից կխլեք կորյունին, նրանից կհանեք լյարդը , կգտնեք երեք որձ մրջյուն, երեք էգ մեղու, կաղաք, կմանրացնեք ու կխառնեք իրար, չմոռանալով ավելացնել մի պտղունց փոշի, որ կբերեք լուսնից, ու աքլորի ածած երեք նեխած ձու ...
Իշխան Սաքո.-Բայց...Բայց...
Արքա.-Ի՞նչ բայց, իշխան Սաքո:
Իշխան Սաքո.-Ամեն ինչ կարվի, ինչպես ասում է տատիկի տաճարապատկան գիրքը, բորբոսը վրան: Միայն թե՝ մենք որտեղի՞ց կգտնենք կույս աղջիկ մեր օրերում:

Արքա.-Դժար բան չի: Փողոցից բռնեք ցանկացած կնոջ, անգամ պառավների, ծամերից քաշելով տարեք տատիս ոսկորների մոտ, համբուրեց՝ արդեն կույս է: Անպայման արեք: Եվ հետո՝մեզ շուտափույթ հաղթանակներ են պետք: Մի հաղթանակը հաստատ կանի մեր դիրքը: Զորքին պատվիրեք՝կռվեք և մեռեք արքայի խաթրու, և մեռեք, քանզի արքան է հրամայում: Էսօրվանից պալատիս մեջ սահմանվում է պետական նոր նախարություն՝ Թալանիր թալանածը: Պաշտոնը կհանվի աճուրդի: Հաղթողը բարով մաշի: Թատրոնները, մշակույթի տները, դպրոց-մանկապարտեզները էսօրվանից փակվում են, վաղվանից սկսեք մերումանուկի սովորեցնել ՝ ինչպես կով կթեն, հավին թուխս նստեցնեն, էշ ու ցուլ կրտեն, ծերերին փողոցն անցկացնեն ու բանջարով ապուր պատրաստեն:

Գրագիր, էս հրամանն էլ թխիր.« Սահմանվում են նոր հարկեր. ի փառս հայրենյաց, ի փառս ժողովրդի՝ հարկատու են փողոց անցնողները, փողոցից-փողոց անցնողները, մայթից-մայթ անցնողները, անցնողներ չկան՝ հարկ պիտի վճարեն չանցնողները»: Մյուսը.« Երկրիս մեջ բոլոր դավադրությունները բացահայտել ավելի վաղ, քան թթված գինով լցված ընդդիմադիրների գլուխներում կպճպճա հեղափոխություն անելու ցանկությունը»: Հաջորդ հրամանը. «Այսուհետ սուրբ են համարվում որոճացող կովերը, նրանք կաթ են տալիս: Ամեն օր, օրը երկու անգամ, զբոսանքի պիտի տարվեն սուրբ կենդանիները»: Մյուսը.«Երկրի ողջ բնակչությունը պիտի թրիքից աթար սարքի ու պալատ բերի որպես հարկ»: Աթարի հոտը քաղցր մանկություն է հիշեցնում: Ժողովրդիս մեջ տարածեք հետևյալ կարգախոսները՝ «Մեր երկրում կյանքն ամենօրյա տոնակատարություն է»: Սա մեկ: «Պետության հարցերը կարգավորվում են ինքնիրեն, իսկ երկիրը առաջադիմում է սաստկորեն»: Սա էլ երկու: Երրորդ՝ «Արքայի լի ստամոքսը հուշում է, որ երկրում ամեն ինչ լավ է»: Հաջորդը՝ «Ժողովրդի տնքտնքոցը, երեխաների լացը, պառավների ողբը դաշտերի բերքատվությունը ավելացնում են»: Եվ ևս մի երկու խորհուրդ. « Հողը պիտի պարարտացնել կենդանական աղբով» ,«Մլակների դեմ համաժողովրդական պայքարի ընթացքում աթար վառել բնակավայրերի տարածքներում»: Օ՜ֆ, է՜, էնքան մտածեցի՝ աշխարհը գլխիս պտույտ է տալիս:
Իշխան. Սաքո.-Մի մտածիր,արքա, թե ինչ կլինի վաղը, թե մտածես՝ ինչ կլինելի վաղը, կգժվես, կընկնես պեչենու բաղը...
Արքա.-Հալբաթ որ... Դե, իմ քրչա-փրչախումբ, թե չեք ուզում ձեր կարկաժներից խաշ սարքեմ, վաղվանից հրամանները սրբորեն կատարեք: Այլապես՝ պորտներդ բաց կապրեք: Թե չէ ճարպոտել եք կերկոխ եղած գոճիների պես:Մինչդեռ հայտնի է՝ աշխատասեր աքլորը չի գիրանում:
Արքունապետ.-Արքա, կկատարենք վաղվանից: Իսկ այսօր հարկ է շարունակել Մեծն Նահատակուհի սուրբ տատիկին նվիրված տոնակատարությունը:
Արքա.-Շարունակենք: Միայն թողեք մի քիչ թեք ընկնեմ գահին,դինջանամ:
Իշխան Սաքո.- Գյադեք, շարքո՜վ մա՜րշ, արքան թեք է ընկնում:
Բոլորը-Արքան թեք է ընկնում:
Խեղկատակ.-Ես էլ սազանդարներին կանչեմ... Էլ ի՞նչ տոն՝ առանց երգ,առանց պար, նույնն է, թե՝ երկրում չկա քաջ Նազար...

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները

ՈՉԻՆՉ ՉԻ ՄՈՌԱՑՎԵԼ:
Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները
«Նիդերլանդական Օրագրի» հերթական նախագիծը Ամստերդամի Kapsalon BIANCO գեղեցկության սրահի, «Լուսավոր Ապագա» (Stichting Bright Future) Հ/Կ-ի և LaMedia Production-ի հետ համատեղ:

10.07.2024 Թարմացվող

Ամստերդամի 💇‍♀️Kapsalon BIANCO գեղեցկության սրահի գլխավոր հովանավորությամբ, «Լուսավոր Ապագա» (Stichting Bright Future) Հ/Կ-ի, «Նիդերլանդական Օրագրի»  օժանդակությամբ Հայաստանում գործող LaMedia Production ընկերության կողմից նկարահանվել և պատրաստվել է 2023թ. Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթված մեր հայրենակիցների իրական և ահասարսուռ պատմությունները:

Հայ ժողովրդի դրամատիկ պատմության այս էջերը' որպես պատմական իրողություն և վավերագրություն, անհրաժեշտ կլինեն ապագա վերլուծությունների ու քննարկումների համար, մեր ապագա սերունդների համար:  Ուստի, մեծ կարիք կա ադրբեջանական ագրեսիայի միջով անցած մեր հայրենակիցների պատմությունները մեկ առ մեկ վավերագրելու` ի պահ տալու պատմությանն ու սերունդներին:

❗Այդ պատճառով այս նախագիծը բաց  ու շարունակական է նրանց համար, ովքեր պատրաստ կլինեն ֆինանսավորել ու միանալ այս հույժ կարևոր ձեռնարկին: ֆիլմերը դեռ նկարահանվում են, և մենք դեռ փնտրում ենք հովանավորների' մնացած պատմությունները նկարահանելու համար։

❗Դիմում ենք նաև այն արցախցիներին, ում պատմություններն իրենցից կարևոր փաստեր են ներկայացնում: Կապվեք մեզ կամ LaMedia Production-ի հետ։

🎥Այս ֆիլմերը բոլորիս սեփականությունն են և պաշտպանված չեն հեղինակային իրավունքով լոկ այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր լրատվամիջոց ազատ կերպով կարողանա այն ներկայացնել հանրությանը: Օրիգինալ տարբերակով Ֆիլմերն ունենալու համար կարող եք դիմել մեզ, կամ օգտվել մեր հարթակներից:

🤝Ֆիլմերի այս խմբաքանակին աջակցել են նաև'

✔️Հասմիկ Արմոտա

✔️Սաթենիկ Ամիրանյան

✔️Ամալյա Եղիազարյան 

✔️Շուշան Օսիպյան 

✔️Ռուզաննա Ղազարյան

✔️Մարիամ Կիրակոսյան 

✔️Stichting Ararat

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները. Գեղամ Ստեփանյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Արմինե Գրիգորյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Հունան Թադևոսյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները`  Հասմիկ Ղահրամանյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Վիկտորյա Սարգսյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները`Արմինե Պետրոսյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները`Առուստամյան Շալիկո

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները`Նաիրա Բաբայան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Հայկ Ավանեսյան

 Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Քաջիկ Հարությունյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Գայանե Առստամյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Լիլիթ Սարգսյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Շահեն Մարգարյան

Պատմում են Լեռնային Ղարաբաղից բռնագաղթած մեր հայրենակիցները` Լանա Համբարձումյան

Շնորհակալագիր Աբովյան մշակութային միութանը «Ինտերկապ» ԲՀԿ-ի կողմից

 

Աբովյան մշակութային միութան 40-ամյակի կապակցությամբ շնորհակալագիր է ստացվել Վանաձորից` ԻՆՏԵՐԿԱՊ միջազգային բարեգործական կազմակերպության նախագահ Նորայր ԶՈՒԼՈՅԱՆԻ կողմից։

«Ինտերկապը» բազմաթիվ բարեգործական ձեռնարկների հեղինակ է, որոնց թվում հիշատակման է արժանի  տասնյակից անցնող այն հուշաքար-խաչքարերը, որոնք տեղադրվել են Եվրոպայի տարբեր երկրների քաղաքներում, որոնցից մեկը Հոլանդիայի Ասսեն քաղաքում է: