Արևշատ Ավագյան․ բառի, գույնի և մշակույթի նվիրյալը

 ԾՆՆԴՅԱՆ ՕՐՎԱ ԱՌԻԹՈՎ

24.07.2026/Nid.oragir

Հայ մշակույթի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն այն անհատները, որոնց ստեղծագործական ճանապարհը բազմազան է։ Նրանք միաժամանակ ստեղծագործող են, հետազոտող, ժամանակի վավերագիր և ազգային արժեքների պահպանող։ Այդպիսի բազմակողմանի մտավորականներից է  Arevshat  Avagyan-ը՝ բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակախոս, նկարիչ և մշակութային գործիչ, որի կյանքն ու ստեղծագործությունը տասնամյակներ շարունակ կապված են հայ մշակույթի զարգացման հետ։

Ծնվելով 1940 թվականի հուլիսի 24-ին՝ Հայաստանի հնագույն և մշակութային հարուստ կենտրոններից մեկում՝ Աշտարակում, Արևշատ Ավագյանը մանկուց ձևավորվել է այն միջավայրում, որտեղ պատմությունը, բնությունը և ազգային ավանդույթները մշտապես ներկա են եղել մարդու առօրյայում։ Աշտարակի քարե փողոցները, հին եկեղեցիները, Արագածի շունչը և հայրենի բնաշխարհը հետագայում դարձան նրա ստեղծագործական աշխարհի կարևոր ներշնչման աղբյուրները։

Բարձրագույն կրթությունը նա ստացել է Երևանի պետական համալսարանում՝ լրագրության բնագավառում։ Համալսարանական տարիները նրա համար դարձան ոչ միայն մասնագիտական պատրաստության, այլև մտավոր ձևավորման շրջան։ Այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին նրա հիմնական արժեքները՝ սեր դեպի գրականությունը, մշակույթը և հասարակական կյանքում մտավորականի պատասխանատվության գիտակցումը։

Արևշատ Ավագյանի լրագրողական ճանապարհը սկսվեց «Աշտարակ» թերթից։ Հետագայում նա աշխատեց հանրապետական մամուլում՝ այդ թվում «Ավանգարդ» թերթում, Հայկական հեռուստատեսությունում և «Գարուն» գրական-գեղարվեստական ամսագրում։ Լրագրությունը նրա համար պարզապես մասնագիտություն չէր։ Այն ժամանակի մարդուն, հասարակության խնդիրներին և մշակութային երևույթներին մոտենալու միջոց էր։

Սակայն Արևշատ Ավագյանի ստեղծագործական աշխարհը շատ ավելի լայն է։ Նա հայ ընթերցողին հայտնի է առաջին հերթին որպես բանաստեղծ։ Նրա գրական ճանապարհը սկսվեց «Ակունքներ» ժողովածուով, որին հաջորդեցին բազմաթիվ գրքեր՝ «Օրերի հայտնությունը», «Մաքրվող հեռուներ», «Նավը ուռկանի մեջ», «Երկնային պատուհաններ», «Աստղի ծնունդը» և այլ ստեղծագործություններ։

Նրա պոեզիայի հիմնական թեմաներն են մարդը, հայրենիքը, բնությունը, ժամանակը և հոգևոր որոնումը։ Ավագյանի համար Հայաստանը ամեն ինչ է․ այն հիշողություն է, մշակույթ է, մարդու ներքին աշխարհի մի մասը։

Նրա ստեղծագործական անհատականության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ գրողն ու նկարիչը նրա մեջ մշտապես հանդես են գալիս միասին։ Նրա գեղանկարչական աշխատանքներում, ինչպես և գրական էջերում, զգացվում է հայկական բնաշխարհի, պատմական հիշողության և գեղեցկության հանդեպ խոր վերաբերմունք։

Արևշատ Ավագյանի համար մշակույթը եղել է ազգային ինքնության կարևորագույն հենասյուն։ Նրա հրապարակախոսական և մշակութաբանական աշխատանքներում մշտապես շեշտվում է այն գաղափարը, որ ժողովուրդը պահպանվում է իր լեզվով, պատմությամբ և ստեղծած հոգևոր արժեքներով։

Նրա ստեղծագործական վաստակը ճանաչվել է նաև մասնագիտական շրջանակներում։ 1970 թվականին նա դարձել է ԽՍՀՄ գրողների միության, Հայաստանի նկարիչների և լրագրողների միությունների անդամ։ 2010 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության պոեզիայի ամենամյա մրցանակին։

Այսօր, երբ նշվում է Արևշատ Ավագյանի ծննդյան տարեդարձը, նրա ճանապարհը հիշելն ու արժևորելը միայն շնորհավորանքի խոսք չէ։ Դա նաև հայ մշակույթի այն մարդկանց գնահատանքի արտահայտությունն է, ովքեր իրենց կյանքով ապացուցել են՝ մշակույթը ստեղծվում է ամենօրյա նվիրումով։

Արևշատ Ավագյանի գրքերը, նկարները և հրապարակախոսական էջերը շարունակում են խոսել մարդու, հայրենիքի և գեղեցիկի մասին։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը վկայում է, որ իսկական արվեստագետի ճանապարհը ժամանակի սահմաններից դուրս է․ այն շարունակում է ապրել ընթերցողի մտքում և մշակութային հիշողության մեջ։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Արևշատ Ավագյանին ծննդյան օրվա առիթով՝ մաղթելով քաջառողջություն, ստեղծագործական նոր ներշնչանք և երկար տարիների բեղմնավոր ճանապարհ։

Hay  Azian