Գիտե՞իք, որ Նիդերլանդները ցամաքային սահման ունի Ֆրանսիայի հետ

 
22.07.2026/Նիդ.օրագիր/ Hay  Azian 

Երկու երկրները վերջ դրեցին շուրջ 400 տարի շարունակվող սահմանային անորոշությանը՝ Կարիբյան ծովի Սեն Մարտեն կղզում

Շատերի համար սա անակնկալ փաստ է. առաջին հայացքից թվում է, թե Նիդերլանդներն ու Ֆրանսիան Եվրոպայում ընդհանուր սահման չունեն, հետևաբար նաև միմյանց հետ սահմանակից չեն։ Սակայն իրականությունը բոլորովին այլ է։

Նիդերլանդների և Ֆրանսիայի միջև գոյություն ունի ցամաքային սահման, բայց ոչ Եվրոպայում, այլ Կարիբյան ծովում գտնվող գեղատեսիլ Սեն Մարտեն կղզում։ Կղզու հյուսիսային մասը պատկանում է Ֆրանսիային (Saint-Martin), իսկ հարավային մասը՝ Նիդերլանդների Թագավորությանը (Sint Maarten)։ Սա երկու երկրների միջև գոյություն ունեցող միակ ցամաքային սահմանն է։

Կղզին բաժանվել է դեռևս 1648 թվականին, երբ ստորագրվեց Կոնկորդիայի պայմանագիրը։ Սակայն այն ժամանակ սահմանագիծը չէր սահմանվել ժամանակակից չափանիշներին համապատասխան՝ ճշգրիտ աշխարհագրական կոորդինատներով։ Դարերի ընթացքում, հատկապես որոշ առափնյա հատվածներում, պահպանվել էին իրավական անորոշություններ, որոնք ժամանակ առ ժամանակ առաջացնում էին տարաձայնություններ վարչական իրավասությունների, ծովային տարածքների և անվտանգության հարցերի շուրջ։

Վերջին տարիներին Ֆրանսիան և Նիդերլանդները համատեղ աշխատանք իրականացրին՝ վերջնականապես հստակեցնելու սահմանը։ Ստորագրված համաձայնագրով սահմանը ճշգրտվեց ժամանակակից քարտեզագրման և աշխարհագրական կոորդինատների հիման վրա՝ փակելով շուրջ 400 տարի շարունակվող իրավական անորոշության էջը։

Հետաքրքիր է, որ չնայած կղզին բաժանված է երկու պետությունների միջև, այնտեղ գրեթե չկան սահմանային անցակետեր։ Մարդիկ կարող են ազատ տեղաշարժվել կղզու մի հատվածից մյուսը՝ հաճախ նույնիսկ չնկատելով, թե երբ են անցել Ֆրանսիայից Նիդերլանդներ կամ հակառակը։ Միևնույն ժամանակ յուրաքանչյուր հատվածն ունի իր վարչակազմը, օրենքները, պետական խորհրդանիշներն ու կառավարման համակարգը։

Սեն Մարտենը վաղուց դարձել է խաղաղ համակեցության յուրօրինակ խորհրդանիշ։ Այստեղ մեկ կղզու վրա համատեղ գոյակցում են երկու պետություններ, երկու մշակույթ և երկու վարչական համակարգ՝ պահպանելով բարիդրացիական հարաբերություններ։

Ֆրանսիայի և Նիդերլանդների միջև շուրջ չորս դար տևած սահմանային անորոշության կարգավորումը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենահին տարածքային հարցերը կարող են լուծվել երկխոսության, փոխադարձ հարգանքի և միջազգային իրավունքի հիման վրա։

Սեն Մարտեն կղզում բնակվում է շուրջ 75–80 հազար մարդ։ Նրանցից մոտ 43 հազարն ապրում է Նիդերլանդների Թագավորության կազմում գտնվող Սինտ Մարտենում, իսկ շուրջ 32 հազարը՝ Ֆրանսիայի Սեն Մարտեն համայնքում։ Չնայած վարչական բաժանմանը՝ կղզու բնակիչների առօրյան գրեթե միասնական է` ազատ տեղաշարժ, երկու հատվածների միջև ազատ շփում

Կղզին առանձնանում է նաև իր բազմազգ բնակչությամբ։ Այստեղ կողք կողքի ապրում են Կարիբյան ավազանի, Եվրոպայի, Լատինական Ամերիկայի և աշխարհի բազմաթիվ այլ երկրների ներկայացուցիչներ։ Թեև հյուսիսային հատվածի պաշտոնական լեզուն ֆրանսերենն է, իսկ հարավայինինը՝ նիդերլանդերենը, առօրյա շփման հիմնական լեզուն անգլերենն է, որը դարձել է կղզու բազմազան համայնքների հաղորդակցության բնական միջոցը։

Սեն Մարտենի տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժը զբոսաշրջությունն է։ Ամեն տարի կղզին ընդունում է միլիոնավոր զբոսաշրջիկների, որոնք ժամանում են ինչպես ավիաչվերթներով, այնպես էլ Կարիբյան տարածաշրջանում շրջող զբոսանավերով։ Տնտեսության կարևոր ճյուղերից են նաև հյուրանոցային բիզնեսը, առևտուրը, ռեստորանային ծառայությունները, տրանսպորտը և ֆինանսական ծառայությունները։

Հետաքրքիր է, որ մեկ կղզու վրա գործում են երկու տարբեր դրամական համակարգեր։ Ֆրանսիական Սեն Մարտենում պաշտոնական արժույթը եվրոն (€) է, քանի որ այն Ֆրանսիայի անդրծովյան համայնք է և Եվրամիության մաս։ Իսկ Նիդերլանդների Թագավորության կազմում գտնվող Սինտ Մարտենում պաշտոնական արժույթը Նիդերլանդական Անտիլների գուլդենն (ANG) է, թեև գործնականում լայնորեն օգտագործվում է նաև ԱՄՆ դոլարը (USD), որը զբոսաշրջության և առևտրի հիմնական վճարամիջոցներից մեկն է։ Շատ խանութներ, հյուրանոցներ և ռեստորաններ ընդունում են միաժամանակ եվրո, ԱՄՆ դոլար և գուլդեն, ինչը զգալիորեն հեշտացնում է միջազգային զբոսաշրջիկների առօրյան։

Այս պատմությունը նաև հիշեցնում է, որ աշխարհագրությունը երբեմն կարող է զարմացնել նույնիսկ փորձառու ճանապարհորդներին. քչերը գիտեն, որ Նիդերլանդներն ու Ֆրանսիան ոչ միայն բարեկամ երկրներ են, այլև իրականում ունեն ընդհանուր ցամաքային սահման՝ աշխարհի մյուս ծայրում՝ արևադարձային Կարիբյան ծովի մի փոքրիկ, բայց բացառիկ կղզում։