Եվրոպան առավել քան երբևէ Հայաստանի կողքին

02.07.2026/Նիդ.օրագիր/մամուլ

Երևանում տեղի ունեցած հանդիպումներից հետո Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը հստակ ուղերձ է հղել՝ Հայաստանը կարող է հույս դնել Եվրամիության վրա։ Ռուսաստանի կողմից առևտրային սահմանափակումների ֆոնին Բրյուսելը պատրաստ է ոչ միայն ֆինանսական աջակցություն տրամադրել, այլև էապես հեշտացնել հայկական ապրանքների մուտքը եվրոպական շուկա։

Հուլիսի 2-ին Երևանում կայացած հանդիպումների ընթացքում ֆոն դեր Լայենը հայտարարեց, որ շուտով Հայաստանին կտրամադրվի լրացուցիչ 18 միլիոն եվրո՝ առևտրի ամրապնդման համար։ Այս գումարը վերջին մասն է հունիսի սկզբին քննարկված 52 միլիոն եվրոյի օժանդակության փաթեթի, որից 34 միլիոնը արդեն տրամադրվել է։ Ֆինանսավորումը կարող է օգտագործվել, օրինակ, արտահանման խթանման գործակալություն ստեղծելու համար՝ հայկական բիզնեսների մրցունակությունը բարձրացնելու նպատակով։

Ամենակարևոր նորամուծությունը ԵՄ-ի կողմից առաջարկվող Autonomous Trade Measures (ATM)-ն է՝ ինքնավար առևտրային միջոցառումները։ Դրանք կազատականացնեն Հայաստանի արտահանումների մոտ 80 տոկոսը դեպի Եվրամիություն՝ վերացնելով մաքսատուրքերն ու քվոտաները։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շնորհակալություն հայտնեց այս նախաձեռնության համար՝ նշելով, որ որոշման ամբողջական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հայաստանը կդառնա առաջին երկիրը, որն առանց ԵՄ անդամության թեկնածուի կարգավիճակի կամ ազատ առևտրի համաձայնագրի կստանա նման արտոնություններ։

Ֆոն դեր Լայենը շեշտեց, որ Հայաստանը դեռևս բախվում է Ռուսաստանի կողմից «նշանակալի տնտեսական ճնշման» հետ, որը նա որակեց որպես «գրեթե տնտեսական բռնություն»։ «Բայց վստահ եղեք՝ երբ մեր գործընկերների վրա ճնշումը կուտակվում է, ԵՄ-ն առաջ է գալիս»,- ասաց նա։ Այս աջակցությունը գալիս է Ռուսաստանի կողմից հայկական ապրանքների (այդ թվում՝ գյուղատնտեսական և ծաղիկների) ներմուծման սահմանափակումների ֆոնին։

Փաշինյանը վստահեցրեց, որ Հայաստանի կառավարությունը չի ձգտում ճգնաժամ ստեղծել Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում և շարունակում է հավատարիմ մնալ բալանսավորված արտաքին քաղաքականությանը։ Միևնույն ժամանակ նա ընդգծեց, որ Հայաստանի շահերը գերակայ են։ Վարչապետը նաև նշեց, որ արտահանման խնդիրը քաղաքական մակարդակում համարում է լուծված, և այժմ խնդիրը պրակտիկ իրականացումն է։

Եվրոպական առաջնորդը ողջունեց Հայաստանի վերջին խորհրդարանական ընտրությունները՝ դրանք որակելով որպես ժողովրդավարության ամրության ապացույց։ «Հայաստանը հավատարիմ է մնում բարեփոխումների ուղուն և ավելի է մոտենում Եվրոպային»,- ասաց ֆոն դեր Լայենը։ Նա X-ի իր էջում գրառել էր՝ «Շատ ուրախ եմ այսքան շուտ կրկին Երևանում լինելու համար» և ամփոփել հայերենով՝ «Մենք ձեզ հետ ենք»։

Միջազգային մամուլը, այդ թվում Bloomberg-ը և Financial Times-ը, այս զարգացումները ներկայացնում են որպես ԵՄ-ի ռազմավարական քայլ՝ Հարավային Կովկասում ազդեցությունը ամրապնդելու և Հայաստանին Ռուսաստանից կախվածությունը նվազեցնելու ուղղությամբ։ ԵՄ-ն Հայաստանին տեսնում է որպես գործընկեր, որի մերձեցումը Եվրոպային նպաստում է ամբողջ տարածաշրջանի կայունությանը։

Այս այցը և հայտարարությունները վկայում են, որ Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները նոր որակ են ստանում՝ անցնելով խոստումներից դեպի կոնկրետ գործողություններ։ Եվրոպան ոչ միայն խոսքով, այլև գործով ցույց է տալիս՝ այս պահին Հայաստանի կողքին է ավելի քան երբևէ։